Skip to main content

Full text of "Subsidia diplomatica ad selecta juris Ecclesiastici Germaniae: et historiarum capita elucidanda ..."

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 



i 




SUBSIDIA DIPLOMAHCA 



AD 



SELECTA JURIS 

ECCLESIASTICI 

GERMANIAE 

mSTORIARUM CAPITA ELUCIDA3VDA 

EX 

ORIGINALIBUS ALIISQ^UE 

AUTHENTICIS DOCUMENTIS 
congesta , notis illustrata et edita 

Stephano Alexandro Wurdtwein* 

EminentUr. ac CclfifT. Arcki EpifcoE^ Princ. Ele£k. Moguntin iC6iu 
fiiaiio ficclcf. Offidalc Irc. Infignis Ecclcfise CoUct. B. M.V* 
ad Gradiis Decano. 

TOMUS QU^NTUS. 




HEIDELBERG^, 

Jmttibxjs TOBI^ GOEBHARDT, 
BIBUOPOLAE UNIVERSITATIS BAMBERGENSIS 
MDCCLXXY* 



f 



1 .1 



.^ 



-' ^ 



•.< . > 4 •»t • * ^ 



^ .J» ' '. ^Kf^" 




ARTIS DIPLOMATICiE 

CVLT6RI SALVTEM. 



n. qaotefnporeperutiliftudioDlpIoniaticQ 
h(»:as fobfecivas coniecrare coepi, totus in eo 
&ii, uc chartas offinis generis ineditashincin- 
dein cenebris lacentes, ruinis vix non expo- 
iitas fervarem, ibliciceque coUe£las lucj pui^ 
blicae reftituerem, 

Ncque meame fefellit induftria & folid- 
tudo, quin potius fijpellex mea litteraria tan- 
toditata fuerit Piplomatun^ numero, ut ea 
pro jure publico jPccJefiaftico Germaniaeprae- 
primis illuftrandd , Ejusdemgue hiftoria ex- 
ornanda inmultafticceffive miliiaexcreyeript. 

Ke vero the&urum hunc tanto cum la- 
bore comparatum fatalis temporumferiesde- 
nuo diftiparet ac penitus deftrueret, curan- 
dum fiait. PrsEvio hinc maturo confilio illius 
fervandi medium peropportunum vifum cft: 
^crum hoc depofitum millenis concre^ere 
manibus & ocmis. ; 



' Quare typis publicis divTilga\a. SiJbJi' 
iia Diplomatica ad feledta juris 'Ecclejiqflici 
Germanice &? ITiftoriartm cdpita elucidanda ex 
ori^inaliims aliisque atahentifis Documentis nec- 
^bm etMtis. 

Cumque Tomus primus non vulgari ap- 
plaufu ubiquc locorum cxcipcretur , Edito- 
ri calcaradditum fuit,ut Tomofecundoetiam 
Tertium & Quartum adjungcret. Quintus 
modo (iib prelo iudatj eundemc^ue excipiec 
Sextus cum reliquis, dummodo iUi, qui ihb' 
(idia hxc ufilit^i publicae obtuUt, novachar- 
tarum llibudia ex Archiviis amice fubnuni- 
ftr.entur. 

Tomis fubfequentibusinrernftur: 
L Litters flindatioftum & dotationum 
Ecolefiarum Cathedr^um & coliegiataram. 

II. Erednones, unioncs, dismembratio- 
hes, transiationes Ecclefiarum parochialium. 

III. FundationesVicariarumaliorumque 
beneficiorum fimplicium. 

IV. EreGiones Univerfitatum five ftu- 
diorum gcneralium. 

V 'Inftitutiones focietatum litterariarum. 

VI. Eufidationes ho^italixmi, ftipendio^ 
rurp.&c. 

VII. Statuta Ecclefidrum Cathedralium, 
(JJollegiatarum, Capituiorum ruralium. 

VIII. Ordinationes Uhiverfitatum, (b- 
cietatum litterariarum , holpitalium &c. 

IX. . Priyiiegia a fumnxis Pontificihus Ar- 
chi- «i: Epilcopis , Imperatotibus^. Regibus 

aiiis- 



tlus<pie Prindpifous &c. Eccleffis & allis piis 
corporibus conceiTa. | • 

X. Refervationes & grads expe£tat:iva& 
ante & pon;ere£la Concordata Germanise. 

XI. Collationes quohimcunque benefi^ 
ciorum a Capitulis vel perfoni^ Hngularibus 
fiQtx ante concordata. 

XII. Vitae Communis Clericalis in Eccle- 
(iis Cathedralibus & Coltegiatis yeftigia. ^ 

Xni. CoIIationes beneficioriim mono- 
cularium pofl: ere£ia concordata. 

XIV. Turni pro nominationibus Cano- 
nicorum , Vicariorum & aiiorum beneficia^ 
torum. &c. 

XV. Obfervanti» Capitulorum circa 
dandam pofTefiionem primam'. 

XVI. Circa Refidentiam Domicellarium 
& Capitularium. 

. XVll. Circa dandam poflefiionem fe- 
cundam. ^ 

XVIII. Circa folvendas pecunias in fta- 
tutis determinatas ante pofleffionem primam 
& fecundam. 

XIX. Circa probationem parentdae. 

XX. Circa annos carentis & gratise. 
-XXI Circa Iblvendos fruQns bicnnales. 

XXII. Circa optiones curiarum Cano- 
nicalium. &c. 

XXIII. Circa oblegia. 

XXIV. CircalicentiamabeflTendi&c &c. * 

XXV. ProccflTus Eleaionum Archi- & 
Epifcoporum. 

)( 3 ^V^ 



k/ ' 



XXVI. Inftrameiica ConfinnationHm& 
tonrecrationum Epiicoponinl a MetropoU- 
tanis pera6l:arum« 

XXVII. Nominationes Rfegias & Epi< 
fcbpatus. 

XXVIII. ProcefTus poftulationum. 

XXIX. Proceffus Coadjutoriarum. 
!^XX. Mortuo Epifcopo jus fpolii vd 

jsbrogatum vel immutatum. 

XXXI. Piroceffus £le6lionum PrsEpoff- 
torum Decanorum, Scjiblafticorum, Canto- 
rum Cuftodum &c. 

XXXII. Legitime abfendum xnandaca 
procuratoria antiquioris aevi. 

XXXIII. Inftrumenta EleEfcionum Ab- 
batum & Abbatiffarum &c. 

XXXIV. Inftrumenta Confirmationum 
Abbatum &c. 

XXXV. Synodi Provincialcs & Dicece- 
0nx. 

XXXVI. Ordinationes , mandata,. &n- 
&iones, conftitutiones Epifcoporum quoad 
difciplinam Eccleiiafticam. 

XXXVII. Quoad Feftorum inflitutio- 
nem, abrogationem &c. 

XXXVIII. Circa Immunitattoi Ecclc- 
(iafticam. 

XXXIX. DifpeiKationes antiquiores in 
pluraiitate beneficiorum. 

XL. In Gradibus prohibitis. 
XLI. In irregularitate. 
XLII. In aetate. 
XLIIl In Interftitiis, 

xLiv:^ 



XliV. InEfu Camium&e.&c. 

XLV. Ordo judic^alisinConfiftorio]^ 
defiaftico prioribus &culis uiitatus« 

XLVi. FacultacesVicario Generalicon- 
ceflx. 
' XLVII. Archidiaconorum authoritas. 

XLVUI. Archipresbiterorum muiua an-» 
tiquiora. 

XLIX. Vi(itationesArchi-&Epi(cppaIes9 
Ardiidiaconales & chartse viiitatorix. 

L. Facultas teftandi Clerids concefla. 

LI. RegiftraArchidiaconaliaanteannuni 
I53a confcripta, in quibus omnes Ecclefiae» 
Capellae &c. Sc (ingula beneficia certorumdi« 
ftri£iuum Archidiaconaiium (modo Capitu« 
lonuti ruralium ) annotata reperiuntur. 

LII. Documenta jus patronatus (ive pne* 
fentandi ad parochias aliaque beneficia con« 
cernentia. 

LIII. Fundationds Abbatiarum & Mo- 
nafterierum. 

LIV. Conftitudones Monafteriorum & 
Congregationum particulares. 

LV. Traditiones vd Donationes Mona- 
fteriis hStx. 

LVI. Concambia five permutationes eo- 
rumdem* 

LVII.Contraaxis eorumdem folemniores. 
LVIII. Priviiegia eisdem concefta. 

LIX. BulIse,Brevia &IndultaPontificuni 
(uper multivariis objeSbis notabiiibus. , 

> X4 



/ 






LX. ConceffusPftllnufus&cjtfsdcmpri- 
yflegium. 

LXI. Decimse Papalcs^ Annatac, pcniio- 

iics, fubfidia charitativa. ' , . 

LXII. Documcnca hiflroriam coiKiorda* 
torum Germania iUuftrantia. 

' LXIII. Preces Imperigies primariae, quac 
Tomo lecun^o fubfidiorum Dipiomaticorum 
non, reperiuntur. 

' LXIV. Preces Archi-& Epifcopales pri- 
mariae &c. uno verbo. 

LXVi Chartae&Documentaomnisgcnc- 
ris §c aevi, quae jusEcclefiafticum authiftoriam 
Germaniae quovis modo illuftrare poffunt. 

Operx pretium foret, materias modo al" 
latasadunamomnes prolixius dedUccre; led 
cum praefentis inftituti ratio id non patiatur, 
aliquas fcUummodo'taogimus. ^ 

' Pro illufltando jure Ecclefiaftico Scrma- 
Riae flatuta Eccleflarum avidc & iterato ddi- 
deramus, iilumque tifflorem, nc fecrcta Capi- 
tuloruip cxinde prodantur & prxjudida ge- 
ncrentur. vanum alibi demonftravimus &in- 
anem. Confcr ctiam Tomus I ttibfidior. Di- 
plom. pag. 2. utque Codex ftatutorum pro- 
pediem confici poftit, editorum eloichumhic 
addimus: 

. I. Statuta EccIeiiaB Francofordicnfis an- 
tiquiftima. Tom. I. Subiid* Dipiom. pag. i^ 






H. Statuta Eccletitae Metropolitana; C!o4 
lonienfis exhibet Subfidior. Diplonu Tomus 
III, pag. 76. &c. 

III. Statuta Ecclefise Cathcdralis Frifin- 
genfis, quse conciiinavitHiftoriojeraphusOtto 
Frifingqnns Epifcopus. LGnig. ^iciieg. Ec^ 
cleil part. II. pafg. 233. ' 

IV. Statuta EcclefiaE: Cathedralis Min- 
dends. Liinig. fpicil. Ecclef. III. theil fort' 
fctz. Cont. IlT. pag. 57* 

V. Statuta Ecclefia Cathedralis Sweri- 
nenfis. Ernefti Joach. de Weftphalen raonu- 
menta inedita Tom.. 2. pag 1970. 

VI. Statuta & PrivilegiaEcclefix Cathor 
dralis Lubecenfis. cit. de Weftphaien pag. 
2422. 

VII. Statuta Ecclefiae Flonheimenfis, 
Dioec. Mog in Ardiidiacoriatus diftindia 
Tom. I. pag. 3, 

Vin. Statuta Ecclcfiae Cathedralis Hal- 
.berftadienfis.Lunig.Q)icil. Ecclef. imAnhang 
pag. 77. 

IX. StatutaEcclefisCoUegiataeS. Alex- 
9ndri Eimbeccenfis. Ludewtgii Reliquiae 
MSS. Tom. X^ p^, u>l. 

X. Statuta & Privilegia Ecclefiae S. Ma- 
nx IVfogdatenx. Ludewig. 1. c. Tom. XJ. 

pag« 422» 

XI. Statuta ejusdem Ecclefix ab Alberto 
Arehi Ep. Moguntino & Magdeburgenfi coaf 



1 



- 1 



Gftffii^yoaDreyhaupc Magdebureifcher Saal 
Creyls Tom. 1. pt^. 891- n. o^. & pag. 

919- 

Xn. Seacuta Eccleiiz 6« M. Virginis ui 
Wurczen Mifhenf. Dicec. LunigContin. i. 
Ipicil. Ecder. pag, 839* 

XIII. ScacucaEcclefixCachedralisCanii- 
neniis. Litnig fpicil. Ecclei^ III. cheilforefecz. 
Conc. IIL pag. 12. 

XIV. Scacuca Ecclefiae B. Mariae Virgi- 
ni^ Weczlarienfis. ^ubfid. Diplom. Tom. IV. 
pag. 48. 

XV. Scatuca Ecclefisc^ Mecropolicanx 
Bremcnfis. Lunig Archiv. j. ^iciL EcdeC 
(conc. III. pag. 96a 

^ < XVI. Scaciica Ecclefia; CoIIegiacsB ad S. 
Marcinum Bingenfis. Subfid. Diplom. Tom. 
U. pag. 338. 

XVII. Scacuca Ecclefix CoIIegiaca S. 
Gangolphi Magdeburgenfis. Dreyhaupc I. c. 

pag. 341. 

Xv HI. Scacuca Ecclefiae Mecropolicanx 
Magdeburgenfis Dreyhaupc I. c. pag. 482. n. 

I39-- 

XfX. Scacuca Ecdcfiae CoIIegiacae S. Ni- 
colai Magdeburgenfis. Dreyhaupc 1. c. pag. 

489- 

XX. Scatuca Ecclefiae Equeftris ad S. Pe- 
trum Wimpinenfis^^ubfid. Uiplom. Tomus 
y* n. XIV. 

XXI 



^Xf. Statuta Ecdefls Cathedralfs Ar- 
gentorateniisi ^Cramer Comment. de nobi' 
Etate Avita pag. 544. 

XXir. Statuta Ecclefiz ColIes;iaese ad S^ 
PhiHppum Ceilenfis continet fubnd* Diplom. . 
Tomus VI. 

Edita funt hccftitijta & prp^ime eden- 
tur adhuc plura, quin uUi Ecclenarum prae*. 
iudidi quidquam pertimescendum iit; imo 
£ccle(iis longe maximo cedet honori, iiftatu- 
ta earum typis divulgentur & obferventur 
quam exaOimme. ' 

Fundationes a Prxdeceflbribus ^oftris 
fa£):ae commonftrant,. quam ardenterregnum 
Dei adferapere^ejus )ionoremdila(are'&pro- 
ximumjuvare ftuduerint. Utinam ne{)0tes 
non deilruerent, ^uodPatres eGrtim veri Ze- 
latores domu^ Dei xdificarunt [ hsec aliaqua 
xnoni|menta e latebris protra^a notiora red^ 
dere erit maxime probcuum, cum experien^ 
tia optimarerumMagiftraiingulis diebusedo- 
ceat, quod plurimae poiTeiliohes ex ignoran- 
tia documentorum diipereant. 

Ele6tionum multivaria fata nonniii e pro- 
ceilibus earumdem novioribus & antiquisin- 
ter fe collatis addiicimus. 

Titulum dc prxbendis & Dignitatibus ' 
^s condigne explicet ? certe non niiiis^qui 
Eccleiiarum ftatuta & obfervantias ex aife no- 
Veril. 



Facile *iitem«rit, pro intetitione mea 
&ppej:ia9 ferre, (iEcclefianim chartarta excu« 
tiantur, tabuiariapublicainQ)iciantur, librico-* 
piaies antiquiy ^orum ingens multitudo p&^ 
probe examinentur & Dipiomata ex iis ami- 
ce fubminiftrentur. 

r ^ . 

ProUxio>ri Tomi hujus recenfioni non 
^unmorQr, &t enim copioliis eft 




ELEN- 




ELENCHVS CHARTARVM. 

ijtatutum Injigms Ecd^a Cbllegiatif . S. "MarU 

yirpnis ad Gira^i Mogtmtia , ^d nuUus 

recipiatur ad non. vtaantem prabendam , nee 

fiat^promjjio ad vacaturany 1.369.. p^, t 

• , ^\ ■■' ' .■ 

Gratia expe^atka a Gre^o Xti. PP. ad Ee- 
ckfian^ Frideslarienfemconcejfa^ 1407. . « 

"m. ■ * . 

Exectttio litterarum jipcjhlicarum fuhdeUsMtr ^ 

I4»7.' ■ ■■ •■•■'-•.■: ■.;■■'■'% 

Cratia expeSiativa a yoatim XXITI. PP. cvnceffa, 
' I4i4- ^ 7 

•'. • ■'.V.^ : ■, •• ' • 
Acceptatio frabendie' vacaniis per procuratorem fa- 
ffa, 1416. ' ' 10 

. • 'vr. . . 

Cratia expeSiaiiva ab Eugenio IV. PP. comejfa\ 
1431. ' \ ' li 

vii; ... 

Executmelei pxttcedentim demandapa,. 1431.. 19 

' • • ' - • vm. - 



■ vin. 

la^^tfw cxp^atha a Nicdao V. PP. metffa. poff, 

cancordatOs 1451^ - 19 

IX. 

Rtfei^ath Prahendatwn a PoxiIq II, PP, faUa ^ 

I46f . . S4 

X. 

PauHis n. PP, pradlSUf refervationis exeeutores 

:^iMyi0u • . ...... .:..:' 27 

Omtr(mer^ eum f^icaria FridesUfrienfi Apoftolice 
provifo dirmitui^ 1466. _ 33 

. .• • ."• . ••' - ; XIL •. ■ , •• 

LUter^e Execwtmm Priecedentim, 41 

. , XIH. , 

iVegoHum pemattOims beneficitrum qt^m^pUds a 

TbeoMrico ArcU Epifcopo Mogunt. committitur 

^ .Decem S, -. 3^>anms Mog, 1452. f a 

■ '■■^ '""^ :^ ■ ' " " XIV.' • .".•*" 

i&atuta kcclifue Eqiiejiis S, Petri in Falle Whn- 
. pinet^. 64 

fndidnm conferendi preces Archi-Epifcopalef et Pio 
IV. PP. Jooim Gebbardo Arcbiep. Qilon. con- 
feJfum i^io, . . lai 

XVI. 

Srne Benedim XW, PP, ad Capituhan Metropo- 
litmam Colomenfe contra Preces Arcbi Epifco' 

"* - pales.- 1724. 12? 

^ ^ xvn. 

Pr^diBi Bfois.inJinuatioaNuiitio Apcfiolico faSia^ 

«: ^ xvm. 

Aliud Brefiie dusdem Potitificis ad alias CoUegiatas 

ejUsUm Dinctfis fitb eodem dato friori inhcefi* 

, vffmiimasis an^kmy 1794. ^rJ^'^ 



XIX. 

CMTta tmefihurapfoPredfta Epifaipalt Marca Si* 
mtnusad Canoniaaum Collegiata SS, Gemam-^ 
MattrUtt Spir*^ 1611. 130 

XX. ' 
Cbarfa inveflim* pro yoanne "M^o Carmlco Cal- 

i^iata SS. Gemani & Mmiritii S^te PfKcifta^ 
I6<f. „- 133. 

XXI. - ■• 
1 Preces^Epifcopedes pfiy FHdgrico CbrifiianoGiimer 
I Oerico ad Canomcatum.B^prabendam P>lkgiat«e 
I SS, Gemani SS MauritH Spira^ i735« ^W. 

I ' ' ■ xxn,- _ ..'•'''■/■.."L''"" 

i Preces Mgufti ^fcopi S^r/nfis ad Ecckfiam CW- 
legiatam SS. trimtatis BOO.SS.pro Frmifco 
Xaverio Auffimtb^ 1770. ' " ' ijt 

xxm.''--' • — '■ ■" ' 

^attttafynodalia Mtmberti J^0copi Bafileenfisi 14^0. 

XXIV. '::: r^. 

Cafkram Neuen^JSeimburg i^gnorattk Moffimimsy 

1338. ■ '■"""' " I57 

XXV. - , .. 

QttaRtir Beinrieus ArcMep. 'Mog. cim BtriMdode 
Worbis y yoarme de H^pzigerode dna''taftra 
Horburg & Gieicbei^eiH convenerity 13^8. 169 

■ xxvr. . ••.•. •" '••^v-* ; 

Reverjales Unioms Ele&oralis ab Hmrico' Arcbi' Epi- 
fcopo Mogmtt. initd^ 'i33S. 164 

' . xxvn.', '. ■ ."' ':':- ' •■ 

JHenricus ArcUtp. Mog. curiam in Mortebach eUicat 
xu Landfidelrecbt^ ii$2. ' 167 

xxvm. 

fienricus Arcbiep. M(^. difpomt de dmo fminPin. 

PM^ 1338- •■■■:■■■■ ^ ,gg 

XXIX. 



XXIX. 
jf^er Btmrkm A, M. 6 Jotmcm de Skdem ^ 
dios nmm rtwmiatio^ 1338* . . 169 

, XXX.,-. 

Semcus Arcbiep. Mtg. 55»«?«« ^ Walrcmm Omd- 

. ffs itii Spfmbmm i$ ^aldimus Archi Ep, Treviren^ 

ps jMbiica confulmt cmmirdoi 139S. 171 

Ablatijfa & Omvetttus iitjaarenthal in pojfejjtone bo-. 

iimvn, fiiaeu»^ in trecbtii^baufen. mattatteneaip- 

: «w, 1938* . ■ 173 

G&lacus dejatza'confe^itin venditmiem variomnt, 
bonortfm feudatium, (.339^ . 174* 

■-'.•■;;• v;^ .^XXnt;.; • - '.; .•■.■.''■... • 

Siudotpbus Ofnes Palatrw^J^Vedjmod i^ EU&ime. 
' Jliegis Rommmmvoc^bMeatjaeilaratur-i'i3s<^. 

- • . -■•. ."ll_'. . -.?.,. -^ . . I7f 
'■'■■■: ■-^- .■^XXXlV-.'- ' ■ •■•.•■-■ • 

iXJ^Jfti» eirca fcbolas tnftenden ab Alberto Eprfcopo 

. MalberBadieitfe faSif ao Aemrico. qua MetrQpfdita^, 

no eoK^rittatur^ 1339« " • '' ^ '',.'.' 176 

X.XXV. 
Mniricm Arddep. Mo(. St^onm. de Boiibufmcon* 

^iarit Ca^es^emi» Battitibwg, i339« ' 179 

ytiames de Paj^erg opnqKwitttr Caflrenfis in Bah. \ 

^^f*^^ '339. ^^^.^ r. .... laxv 
xxxyi][.._ , ., .. . ,■. i 

Memats Arcbiep. Mog. ^omnem de Lorcb conijpiirit \ 
Q^enfeminCaJtroChp.^c. iziffi ► ig^ I 

,-r wvin,: .■.•;-:'.';•, i 

tbiwvvs ArrVep. Mogi yobamem de Megilsbeymcm 
fiitmt fciiftetm m Gaiibeckelbtim pro effcepfis imk- . 
tmipiadirtHf^ iibrit HiiUenf. ^W-', iSf 



XXXIX. . I 

Cmiputus jllhdii Erfiirtenfis juftificatur. 1 339. 1^7 
XL- 

CL., Canrata vini monafterii Ebtrbacenfis a tbeloniQ 
prmuntiantur iibtra. 1339. igg 

/ XU. 

Fotdus inter Ottonem Epifcopum Herbpolenfem, Htn- 
ricum Archi Epjfcopum Mog. £^ yoannm Burg- 
gravium Norimbersce. 1339. ig9 

XUI. 

Liqiddatio Henrici Archlcp. Mogunt.' cum Cbnrado 
Officiati) in 6'cbovjtnbufg. 1339, 19^. 

XLIIL 

jhannts Rex Bohemife pctit ut Henricus Arcb'ep. 

Mog. "oices fuas in Coronationt Rtgime Bobem^ct 

Btatricis fvffraganeis fuis Pragenfi S? Olmucen^ 

fi committert vetit. 194 

XLIV. 

Feudum Caftrenft in Nuwnftvt^ quod tcntt Conra-^ 
dus Krug. i9t 

XLV. 

L. Cmitis Palatini Rheni ad Henricum Archi Ep. 
Mog. litttra amiciffma. 199 

XLVL 

Crtdentialts a Commtndatore Provinciali fratnm de^ 
JJomo Tbeuton. ad Arcbi Epjfcopum J\Iog. d^ft 
pro Htrmanno factrdote. \ zom 

XLvn. 

Littera. Jmperatcris proviforts ^ Archi Eptfcopatus 
Mog. conctrnentes. ^201 

. ^ f XX XLVIH. 



XLvni. 

Dednue in Stroth mmfterio Amlm^lom Diic,, 
Bldcfienfis concejja. , 203 

XLIX. 

Caftrenfer in Jmenenbwg Henrica Archi Epifcopo 
mS' Joamm Oericum ad preces Arcbi Epfco- 
pales cmmendant. 204 

Henricus ArcUep. Mog. yoamum de' Grafcbaff con- 
quifroii Ci^enfeminBattinburg. 13^0. 20^ 

U. 

yoanmsde Grafcbeff Caftrenfis in Battenbfirg Hen- 
rico Ancbiep. Mog. concedttjus apertma tn Nor- 
dtmaa. n\o. 207 

, LIL 

.HenricusArcbiep. Mog. dat incommiffisut ctmfuis 
debitoribUs prafertim in Tburingia agatur. 1340. 

208 

' . Lin. 

i^defridus Cmnes de Arnsbur^ Caftrenfis cm^iri- 
' tur in Battenburg. i340'. " 20^ 

fimdi&us XII. PP. jubet aTtenatimsnmafteriiS. 
Albani faSas revocari. 1340. 2io 

LV. 

Reeognititt Abbatis in EberbacB quod ex gratia Jifen- 

rici A. M. navem fimo meratam per tbelon&m 

* in Ernfels transduxerit. i^^o." iiz 

LVI. 

Burcbardus de Dormiintz £? alii damna terrii Mo- 
guntims illata refarcire appromttunt: ("i^Cn aia 

- . LVIL 



Lvn. * 

h caufa Uddrici de Hanau & Reinbardi de We^ 
fierbwg tfrmni priefiguntur. 1340. 214 

Lvm. * 

Engelbarm de •fPm/perg qualiter Htmico Archiep. 
Mog. fermre velit i^ teneatur. 1340. aiy' 

LIX. 

Quod in Caufa Henrici Archiep. Mog. fi? Cmittm 
Palatinorum iibeni intMtu Caftri Furfimfiein pn}~ • 
mntiattm fuity confirmatur. 1340. zif ' 

LX. . 

Comfutus CeUaria Bucbenfis audittK. 1340. 313 

LXI. 

Feudtm Cajfmife in Scbvjahsburg^quodbabuitHert'- 
wims Rube von Nerftein.' 1340. ^j^ 

LXU. 

Hcmumnus^de Hobinvels Henrico Arcbi EpifcopoMo^ 
guntinoadfexannQsfuafpondetferDitia.i3j^o. 2%% 
LXIIL 

CyfeWrecbt de 'Wintbufen conquiritur Caftrenfis in 
Nuenftat. 1341. - ^zi 

LXIV. 

Conradus Kolb conquiritur Caftrenfis m Lonftein. 
134"- 2«3 

LXV. 

Knyp de Katzefieleniogen conquiritur vafallus Mo^ 
guntinus. 1341* 224. 

LXVL . . 

Henricus Arcbiep. Mog. eximtur ah iisyjui a Lu^ ' 
dmco Imp.pro pace Provinciali per Tburins»am 
conftituti funt. 1341, * , 226 

XX» Lxyn. 



LXVIL • 

A$liatio 'Monalium S. Agnetis Mog. cum Fmtri* 
bus B. Maria d$ mmite ^Carmelo. 13^1. : 227 

LxvriL 

Judd^s fidyuffjkres cum tm valeat judicl adducercy 

carceri mancipatur. 1341. ^ »28 

LXIX. 

Henricm Arcbi Efifi. Mog\ rnter 8 Henricum dc 

j Cronenbergconftmuntur arbitri. !34^» ^^9 

LXX. 

Capituli Mog. tonfenfus ut Henricus Archiep. eas pof- 
fejjiones^ qim reluit ^ denw> oppignorare pojjit. 

1341- 230 
LXXL 

Jus apertura in Nefen. 1341* 232 

LXXIL 
Peiri de 3u^nsheim reverfales .^ ^odab^ Henrico Ar- 
^ ' cbiep. fdog.feudum Caftrenfe in Weinheim obtinue- 
* rit. 1341. 233 

Lxxm. 

fijelo7teum'Rbcni.^ quod Getfenbemii eft^ elocatur ju^ 
^tlao in Crucenacb. 1342. ' 2^4 

LXXtV. 

Jtenrivus Arcbi Ep. Mog. Caftrum & oppidum Saltzm 
'ohtinet. 1342. '23y 

LXXV, 

Senricus Arcbi Ep. Mog. recognofcit deUta Hermath 
m Hund militi perfohenda^ 1 342. ' 237 

LXXVL 

Sratribus de Sititza aftgmtur caftrum Mfilberg. 

1342- 239 

I.XXV11. 



. LXXVIL 

Stilnumms de Prumbeim fit vafallm Mkgfintifm. > 
1343- .240 

LXXVIIL 
Qm de Hamavoer miles ad ferDitia Mogimtina af- 
funutttr. 1343. , . ^4^ 

LKXIX. 
Eberhardus de Rinecke conquiritur Caftrenjis. i343* 

242 
LXXX. 
Otto dt Valchnberg conftituitur officiatus per tra-. 
Sum Prideslarienfem. 1343. 244 

^ ^ LXXXL 

Judid Moguntini quid Arcbi Epifcopo B Capitulo 
Mog^folvere quot annisteneantur? 1343. 246 

LXXXlt ' 

Concordia inter Rupertum Ducm fS Henricum Ar^ 
cbi Ep. Mog. litteris ccrnfirmatur. 1343. 247 

LXXXIIL 

Pctrus Gruel Caftrenfis in Clop fit officiatus in Al- 
gesbeim. 1343. ^48 

LXXXIV. 
Henricus III. Rom. Rex conte£iali ftueAgnetiprtedium 
IVirena in pago Wetereiba in proprium tradit. 
1046. 250 

LXXXV. 

HenriQUs III Rom. Rexpr<cdium in Efcbmg donat 
Ecclefea Spirenfi. 1074. 2^125 

LXXXVI. 

Donatio Prapofitura ^Nuenburg in Wetereiha per 
Henricwn liL Imperatorer^ Huzmanno Epifcopo 
apirenfi faSia. iog6. . 253 

XX 3 LKXXVll, 



r . 



LXXXVn. 

ffenrieus Ul Imp. Jbbatiam Hornbacb tradit JSu- 
digero Epifcopo Spircnfu log?* 255 

' LXXXVIII. 

^JIenricus III Imp. dmatimm AbbatiainHorfibacl 

Epifcopo Spirenfi faSiam non tantum confirmat fea 

& jus adwcatia ejusdem O^oanni Epifcopo loci con- 

tradit. 1100. - ^ 257 

LXXXIX. 

Heinricus FI. Imptrator concambium mmifteriun^ 
IVeif/enburgenfe inter iS ctenobium Hemerodtnft 
fuper pradio in Mettenheim ( bod, IVeubofen . ^ 
Recbholtz nec non vinea apud Einkhrch faQim ^ 
corifimati 1194. 259 

XC. , 

Concambium Abbatem Prumen/em inter iS Cmohium 
in Hemerod fuper villa Hillensbeim iS curte in 
Mutterftat. iis^y. 262 

XCL . 

Monafterium Htrfau^ienfe pradium fuum in Wein^ 
^ garten Capitulo Spirenfi vemUt. 119^ 264 

^ / xcn. 

Litera teftimmiales yoannis Arcbi Epifcopi Tre^iren^ 

fis ad PbiHppum Romanorum Regem ^ quod Abba-^ 

tia in Kmffmgen^ Efcbwege^ Hprnbacb iS .Scbwar^. 

. tzacb a pyjfima memoria Romanorum Regibus H^ 

Imperatoribus Epifcopatm Spirenfi donata fint, 

^119*- 26^ 

. . xcin. 

Omradus Epifcopus Spirenfis Ecclefiam apud DieU 
brucken extra fuburbium Spirenfe fitam monafte^ 
rio ordinis S. Sepulcbri in Denckendorff fub cer- 
tis conditimbus donat. 1207, 267 

XCIV. 



XCIV. 

Monafleritm HirfaugienfcvenditCapituIo SpirenJilP'. 
jngera vinearum in Mecienbeim. 1219. 269 

xcv. 

Codiradus de Scbarpbenberg Epifcopus Spirenfis £? Me^ 

tenfis hofpkale jmfta Capellam S. Stepbani fitum 

fiw certis conditimbm donat crdini Teutonico^ 

1220. - 270 

XCVI. 

Recognitio Ahbatis £? Comentus uterina vallis erga 
Capitulum Spirenfe fuper deciniis ^ obligatione cu- 
ria iH Mecbtersbeim. 122^; . * 27J 

xcvri.. 

Monafterium in Clingenmunfter cenfum IV. Unciarum 
de manfo in Mutterftat Ecclefia Spirenfi vendit. 
1226. 273 

xcvni. 

Fridericus €? Joannes Fratres de Frandenftein f «• 
nmtiant liti^ quam babutre cum monafterio He^ 
merod ratione alvti juxta filvam Recbbolz^ ap- 
probante^ ^ confirmante Henrico VU. Romamrum 
Rege. 1230. 274 

XCIX. 

Bmngerus Epifcopus Spirenfis fundaticmm monafte^ 
rii monialium de ponte falutis (^Heilsbruck) even^ 
tualiter confirmat.' J232. 274J 

C. 

Omdtes de Vabingen bma fua in villa Oierotwes^ 
beim mm Ecclefia ibidem donant monafterio Maul^ 
brunnmfi. 1232. , 277 

)(X4 CL 



/</ 



Omradu^^Epifcopus Spirenfis amfirmat dxmathnem 
JEcclefi:e in BUlt^hdm Capimlo Spirenfi a numafie^ 
rio IVeiffenburgenfi fa&am. 4235» 27$ 

CIL 

Monafierium Clingenfe jus paironatns tealefia in 
Offenhacb Lapituk Spirenfi d&ncH. 123?» 48^ 

CIIL 

Monafterium Hirfau^ienfe vendit Capituh Sptrenjp 
XXX, modios tritici de curia fua in Weingar- 
ten. 1236. 281 

CIV^ 

Conradus Ep^fcopus Spirenfis confirmat vcnditionem 
XXX. modiorum tr't'c! a monafterio Hirfaugien^ 
fi de curia fua in tfVinghrten Capituh , Spirenfi 
fa&am. 1236. 2^ 

GV. 

Monafterium D'vitis Jt^ia donat Capitah 'Stirm- 
fi pradium fuum & jus patronatus Ecclejitc in 
Meckenbeim. 1236. 183 

CVI. 

Obligatio Capituii Majms Ecclefia Wormatienfis dc 
praftanda contra monafterium :n Siinsbeim^ eviHio^ ' 
ne ratione bonorum Capituh Spirenfi in Enfelnbeim 
iS Ludelsbeim tenditorum. 1237. < 284 

CVIL 

Gregorius IX* PP.confirmat donationem Ecckfiain 
■ JSiUipfjeim. a monafterio Weiffenburgenfi CapituJo^ 
Spirenfi fa&am. 1238. a8T 

CVUL 



CVffl. 

Gregmus IX. PP. cofifirm^ donationm Ecckfiain 
Qffcnbach a monafterio in Klinimmunfter Capi^ 
tido Spirmft fa^am. 1238. %%^ 

CIX. 

Pronmtiatio five fententta ftiper ahnmtis' in Ketfch 
bucusque monafterium Maulbrunnenfe inter & 
Pincemas de lVettefav)a controverfis per Omra^ 
dum Epifcopum Spirenfem lata. 1238. 288 

CX. 

Monafterium Limburgenfe profitetur , quott umDcr^ 
fitas villa Rdtbersheim jus habeat in fiha mom-' 
fterii ligna fecandi £? qiiod eadem umverfitas li-^ 
bera fit a jure quod Hofrecbt dicitur. 1243. 290 

CXI. 

Henricus Epifcopus Conftantienfis profiietur, qubd a 
monajierio de Sale L. marcas ar^emti nrtmuts ac- 
ceperit. 1245. 291 

CXII. 

Cmventus Domnici Sepulcbri extra fuburUufn Spi'- 
renfe vendit Capituh Spirenfi bona fua in Weft^ 
beim i3 Linsenfeld. 1246. 292 

CXffl. 

Monafterium Simsbeim curtem fuam in vicuk Alt^ 
beim prope Offenbacb fitam Adeholco Scbolaftico 
Spirenfi vendit. 1248. 293 

CXIV. 

Coemptio forefli in Koetfcb per Capitulum Spirenfe 
cpm comentu in Maulbronn & donatio jurium 
patr^tus Ecclefia in Ketfcb ^ Capella in Su- 
periori Oevjesbeim a Beitholdo Abbate £if Comen" 
tu diSti monafterii CapittdQ faSa. 1249^ 26 if 

XX 5.^ ^^cxy, 



Ecckfia tn Ketfcb ^ Capelta in fuperim Oemsbetm 

" tumfummi Pmificis tm Epifcapi Spirmfis Hen^ 

rici ambmtatc CapiHJih Spirenfi umtmtur. 1250.. 

CXVI. 

^ligatio pradiorum in Gmbeifn €? Ftfcblingen per 

. Mbbatem & Con^oentum mmafierii Sunsbeimenjis 

erga Capiivium 6pirenfe. 125 1. 299 

CXVII. 

MMtafterium Odenheimenfe vendit prcediwn fuum in 
Ftfcblingen^Capitulo Spirenfi. 125 1. 300 

cxvra. 

Abbatijfa & Omentus in Syon bona fua in FrwnerS" 
beim portenario Ecclefia Spirenfis tradunt. izsz. 

30Z 
CXIX. 
Monafterium in SHp^sbeim vendit Cqpitulo -Spirenjv 
pradiafua in Genheim £? Ftfcblingen. 1253. 303 

cxx. 

WUbelmus jRomanorum Rex recognofcit , quod jus 

Advocatite mmafterii Maulbrmnenfis ad Epifca-- 

pum Spirenfem pertineat. 1255. 3C4 

CXXI. 

Ahbas £? Conventus mnafterii Maulbronnenfis profi^ 
tentur^ fe fingulis annis teneri Capitulo Spirenji i 
prafentare C maldra filiginis de forefto ^ parte 
decimarum in Ketfcb. 125 s- 305 

cxxn. - I 

ThjHmmum Abbdis Clingenfis monafterii fuper cenfu , 
dimidii centemrii olei fin^lis anrds ad lumen ante 
imaginefn B. M. V. tn gradibus fumma adis po- 
fitam perpetuo ardens prafentando. 1256. 306 

cxxni. 



cxxni. 

Hecognkio Dorms bof^talis in HdnAmb de varUs 
cmjibus Capitulo ^renfi tmme fohmdis. ia?7. 

308 
CXXIV, 

Cmmibium Capitulum Spirenfe inter C? R^atres 
Mimres fuper curia Fronifof diSta. ia6i. 309 

cxxv. 

Tmnslatio Oauflri mmalium ordinis Cifterc. dc 
ponte falutis vtdso HeilsbrucJ: ad villam Fazzen^ 
boven. 1262. , ' 310 

CXXVI. 

Moniales in Steinbeim profitenturfe Epifcopo Spirenfi 
^effe fubjeSlas. 1^62. 317 

cxxvn. 

Reverfales Prioris & Fratrum Ordinis Prtcdicato- 
rum Spirenfium erga Epifcopum (S Qerum ibi- 
denl fuper diverfis. 1266. 31^ 

cxxvm. 

Reverfaks Fratrum .Ordinis Pcmitentia Rve facca- 
torum in Efflingen de non prajudicando parocbi^ 
Undem. 1268* "^331 

CXXIX. 

Wemherus £? Waltberus de Wiffhcb mne jus fuum 
quod ipfis in^ villa Brubl cmpetebaty tradunt mo- 
nafterio Maidbrunnen. 1268. 323 

CXXX. 

Ingranms fenior (i Ingramus junior de Heidelberg ce- 
dunt bona Q jura fua in villa Brubt monajterio 
Maulbrunnenfi^. i26i. 325 

CXXXl. 



CX3tXL 

Omeandnum mbfdales dt ponte fahttis inttr H Capi^ 
ttdtm Spirenft fuptr qmbusdam agris & pratis. 
1274. 326 

, cxxxn. 

CmprtmdJJim Abhatis in Weiffenhmg & Capituli 

Spirenfis pmSlo juris patronatus in Barbilrotb. 

' 1277. 327 

cxxxiir. 

Amicabilts compojttio inter Capituhim Spirenfe^ Ab^ 

batem lVe'jfenburgenfem a. Decanum Spirenfem 

' fuper jure patronatus-in Barbelrotb. 1277. 32^ 

CXXXIV. 

Compromiffitm Abbatts in Weijfenburg & Capittilum 
Spirenfe punSo jttris patronatus in BarbeJrotb. 

1277- . . 331 

CXXXV. ' 

Ceffio juris patronatus Ecclefi^ in Barbelrotb per 
monajlerium Weijfenburgenfe Capitulo Spirenjt^ 
1277- 333 

CXXXVI. 

Obligatio ptenitenttum uitra httum leporis de non 
Tnutando fuum ordinem fub certis pcsms. iz^i^ 

324 

CXXXVII. 

JReverfales Prioris Provincialis fratrum Ordims B^ 
M. de monte Carmelo de non impediendo pleba^ 
mm in Efslingen. 1281. 33^ 

CXXXVIIL 

Ulteriores Reverfales. izii. 337 

CXXXIX. 



CXXXIX. 

Jioipbas Rm. Rtx in Sadtetum & cives oj^idi Ejp- 
lingm cmimadvertit quod contra ffobibittonem Re^ 
giam mmiales in prfcjudiciim Ecclejia parocbialis 
ibidem admiferint. 1292. 339 

CXL, 

]bveflitiira ad Ecclejiam inlfanibacb. 1294. 34^. 

CXLL 

f Cerbardus Epifcopus Sprenjis' injiituit duas prte-^^l 
iendas facerdotcdts in Cboro & Stepbam Ecclefi^ . 
Spirenfis. 1369. 341 

^ CXLIL tiV 

Arcbididconatus Hfrbipolenf^s: circ an, t4f3. 34f^ 

CXLJI. b) 

^ Otto Rex cuidam 'Raiafngar dmat mancipia. 94^ ' » 

• 396- 

CXLHL 

i (kto Imp. Bembobo fideli fm cmtm JDomJjfa^do^ 
I nat. 397 

' CXLIV- /^ . . 

I Donatio Ecckjia in Mengersrodt faSa ab Ordimrio 
I confirmatur. 399 

CXLV. 

j Cmfecrath dotatio CapelU in Enckerick 1125 

' '.4or" 
CXLVL 



'• Omcambium cum monafierio Ravensirsburg pro di^ 
latando cemiterio in Enckcricb. ..4^2 

CXLVIL 



CXLVll. 

Cwfimatk> Adelberti Archiep. Mog. fuper Bcckfia 
& bwiisin Homrein. 1138. . 4^3 

cxLVin. . 

Littera fuper monte S. Cbriftofferi in Montzecben. 
1148. 404 

- , CXLIX. 
Canfimuttio Friderici Imp. fuper Ecclefia in ffon- . 
rein £?c. 1166. • 406 

CL. 
Curtts y bona Ravet^rsburgenfium in Diepach (3 
Mamenbach promntiantur fub certo modo libera. 
1190. 408 

CLL - 

J^akfia jjft M^arsrodt- ab imafiombus F<Men m- 
litis liberatur c. 1150. 410 

CLU. 

libertcCs curtis €? bonorum R. in Encherich cwfir- 

matur. i239' 4'* 

CLHL 

Utterft cu*^. de Mmtzechen. 1265. 414 

CLIV. 

Sona in Ramen tradito nmafterio Rava^rsburg. 
i«7i. 4if 

CLV. 

DcEcclefia in Horben. i27f. 416, 

CLVI. 

JJttera de Treyfe €? de Sylva juxta Sennsbacb. 

127^1 4»7 

CLVn. 

CUrtiiis cum attinentiis. donatur Raver^sburgenfi- 

bm. ia77' 4*9 

CLVIU. 



CLVIII. , 

Bona m Raunm ad Ecclefiam in R, pminmiamnu 
litcr fint iibera. 1277. ^jm 

CLIX. 
De curia in Trechtingsbaufen. 1277. 431 

CLX. 

Monafterium R. ex kgcOo acquirit bona in Drecb* 

iingesbufen. 127«. ,4-a 

CLXI. ^ 

De jjore vendendi vimm in Bibem. lajj. a^^ 

CLXn. 
^ C Cmes Slv. confentit in translationem bononm 
, in Mer^esroOt a Wenxme in. Raver^rsburgetUes 
fa&am. 1284. aaa 

CLxm. ,4*4 

Emptio partis viUe Met^ersroit ^oannis Heintzen 

berg. I28S- 43« 

CLXIV. ^^ 

Legatum vinea Bingenfis EccUfia in R. faSkm 
»287- . 426 

cLxv. \ r* 

Uttera de bominibus noftris non recipiendis in cives 
Sirpfrgenfes. 12%%. . ^^ 

CLXVL 
De Curia Scbonenbom. 1290. ^j 

CLXVIL 
Monafterium R. *enixt bona in DorwHer. 129«. 

CLXVIIL '' \'^ 

F. de Munfter Meyfelt conftntit in oppignorationem 
&c. bamrum feudalium. 1290. 431 > 

CLXIX. 

Molendinum in Gem%»^en elocatur. 1293. ^ , 432 

CLXX. 



CLXX. . 

Hefisnatio imorm in Treyfa. 1294. 434 

» CLXXI. 

JMtndimm c^ud Enckericb elocatur hareditarie, 

«"•' cu&n. . ^^^ 

littera cer^um Capelle in Pin^ia. 1396. '43^ 

CLXXIIL . , 

Littera de quibusdam bonis in Treyfe. 1297. 44^ 

, CLXXIV. 
Ouediter curia in Treys tradita Jit monafterio. 1297J 

^ . 441 

CLXXV. 

^. de Smedbure bona fua in WercbwUre legat <id 

'prafentias in R. 1299.' 443 

I CLXXVI.' ! 

Ama vini amma venditur ^. de Heintzenberg Ca- 

wmco in R. 130©. * 44f 

CLXXVII. 

CoUatio ^cwite in Scbonenborn & Fr. de Senbeym 

fa&a Raoer^rsbursenfibus. 1304, 447 

CLXXVIII. 

Scbonenhorner bofvnrd im banri JVein frey sefpro- 

cben. i3€>8- 448 

' - (De monafterio iftlioc fuo tempore plura.) 
Valete & favete Amici ! Dabam Moguntlae die 
v^finaa prima menfis JuliiAn. MDCCLXXIV. 

L StA- 




. I 

STAXVTVM QVOD NVLLVS RECI- 
PIATVR AD NON VACANTEM PREBEN- 

dam nec fiat promissio ai) vaca- 
. tvram: 





^Lfonradus Decanus& Capitulum Eccle- 
b^ fie fenfte Mark ad gradus Mognnt. 
univerfis prefentes litteras inlpefhi* 
ris falutem in Domino. Cum Canonica prohibe- 
ant inftituta ut milla ecciefiafljca minifl;eria feit 
etiam beneficia vel Ecclefie . tiibuantur alicyifeui 
promittanturantequamvacent *) ne defiderargquis 
Tm. F. A ^ . in 

**) Statutum hoc cedco dfgniim a Cis^i^}o ioiigiiit 
Ecclense CoIIegiatx U« M. V* ad Gnidus Mdgunt. 
eo ipfo xvo condituin efi, quo Mandat^ , Expe^. 
dativac & Refefvatioties laEcclefias Germaiiise tur^ 

I matim irruere cceperuht, ' 

I Hac de in^teria fat fuperque egimm m prxlEa^ 

tione Toa)i IV^ pnecedentis> hinc ooodo noa i!« 
bet , naufeam denuo exqitare^ Id ad menteia' 
ftatuti no<lri uieminiffe fufficiat, qupd votiun cap- 
tandx mortis etiam GentUibu^ faxu foerit abomi*; 
mbile. 



in mortem proximi videatur m cujus locum <$:be- 
neficium fe crediderit fuccefluriim^ cum enim in 
ipfis legibus Gentilium etiam inveniatur inhibiaim 
turpe eft & divini animadverfione plenum judiciifi 
locum ,in Ecclefia Dei future fuceejlfionis exlpedla- 
tio habeat quam Gentiles curarunt etiam conderap- 
nare, hinc eft quod nos provida & communi deli- 
beratione prehabita fide data & corporali fiiper hoc 
• preftito juramento unanimi voluntate & confenfu 
ftatuimus ut nullus de cetero in Ecclefia noftra ad 
prebendamrecipiatur antequam vacet vel de ipfa 
alicui fpes aut promifllo uUa fiat. In eujus rei 
perpetuam memoriam figiUum Capituli Ecclefie 
noftre duximus apponendum. Datum & Aauiti 
Moguntie Anno Domini M^CC^ LX nono. 

11. 

GRATIA EXPEGTATIVA A GREGOR. 

m PP. AD ECCLESIAM FRIDESLAR. 

CONCESSA- 

Gregortus Epifcopus fervus fervorum Dei Vene- 
rabili Fratri Archi Epifcopo Maguntinenfi 
falutem & Apoftolicam benediftionem. Dileai 
filii Bertildi Lamperti pauperis Clerici tue Diocefis 
apud fedem Apoftolicam conftituti fupplicationi^ 
bus inclinati fratemitati tue per Apoftolica fcripta 
mandamus, quatenus de vita & converfatione ip- 
fiiis Clerici qui ut afl^erit aliquod beneficium eccle- 
fiaftic^um non ol?ianet & ^uem per certos examina- 

tores 



tores Ciper hoc acputatos a nobis de litteratura 
txaimnari feciinus diligcnter quique iu illa reper- 
tus eft ydoneus ad ecclefiafiicuni beneficium obti« 
nendum folerter inquirens fi eum vite laudabilis & 
honefte converlationis clle repereris i&aliquod be- "^ 
neiicIuHi ecclenaftlcum non obtineat aliudque non 
obiiftat canonicum, ei de aliquo beneficio ecclefia- 
ftico cum cura vel fiine cura confueto ab oHm Cle- 
ricis leeuiaribus afifignari ^ dummodq In Ecclefia ' 
Catfaednili non exiftat cujus fru£lus redditus & pro* 
ventus fi cum cura viginti fi vero fine cura fuerk 
quindecim marpharum argcnti fecundum taxatio- 
nem decime fi taxatum fuerit vel fi taxatum no^ 
fuerit fecundum quod de iplb pro decima commu- 
niter perlblvi confiievit valorem annuum non ex* 
ccdant , ad collationcm vel prefentationem dile- 
ftorum filiorum Decani & Capituli Ecclefie fanfti 
Petri Fritzlar. difte tue Dioc, communiter perti* 
nente ^ fi qtiod in civitate Maguntina veldifta dio* 
cefi vacat ad prefehs vel cum vacaverit •) quod 
idem Clericus infra unius menfislpatium poftquam 
fibi de ipfius beneficii vacatione conftiterit) duxe-^ 
rit acceptandum, auftoritate noftra provid^e pro- 
cures ac inducens per te vel alium fcu alios eun- 
dem Clericum in corporalem pofleffionem benefi- 
cii hujusmodi & defendens ^ndu£lum ac faciens v^^ 

A 9 fum 

^^ Aliquas expedlativanun foFmuIas , le<?u qnidem 
non jucuodas , fcitii tamcn neceflarias e tenebds 
prbtrabere duxiinus operse pretium , ut fera fciat 
Germanoram pofteritas. aua fupcr re eoruoi Ta* 
trcs Qiim j;raviifii|ia8 cxcitarint ^ucrelas. 



fum ad illud etiam fi canonicatus & preberida fiie- 
rit ut cft moris ^dmltti, libique de ipfius beneficii 
fruflibus redditibus proventibus juribus & obveu- 
tionibus univerlis intfegre refponderi^ Contradi- 
ftores per cerifuram Ecclefiafticam appcUatione 
poftpofita compefcendo, non obftantibus fi aliquem 
fuper provifionibus fibi faciendis de hujusmodi vel 
aliis bcneficiis ecclefiafticis in illis partibus Gene- 
rales vel fpeciales difte fedis vel legatorum ejus 
fub quacumque yerborum forma litteras impetra- 
rint. etiamfi per eas ad inhibitionem refervationem 
& decretum vel alias quomodolibet fit proceffum ^ 
quibus omnibus preterquam auftoritate nofh-ahu- 
jusmodi beneficia expeftantibiis eundem Clericum 
in hujusmodi beneficii afl!ecutione volumus ante-" 
ferri ^ fed nullum per hoc eis quo ad afl^ecutionem 
beneficiorum alioriim prejudicium generari , feu 
fi eisdem Decano & Capitulo vel quibujvis aliis 
communiter veldivifim ab eadem fit fedeindultum 
quod ad receftionem vel provifionem alicujus mi- 
Tiime tene^tur & ad id^compelliaut quod liiterdi- 
ci fufpendi vel excommunicari non poffint quod- 
quede bcneficiisEcclefiafticisad coriim collationem 
vel prefentationem conjunftim vel feparatim ipe^ 
ftantibus nulli valeat providcri per litteras Apo- 
ftolicas non iiacientes plenam & exprefl!am ac de ver- 
bo ad verbum de indulto hujusmodi mentionem & 
qualibet alia difte' fedis indulgentia generali vel 
Q)eciali cujuscunque tenoris exiftat per quam pre- 
ientibus non exprefl^am vel totaliter non infertam 
cfFeftus earum impediri valeat quDmodoKbet vel 

dificr- 



dlfferri & de qua cujusque toto tenore habeiidafit 
m nollris litteris ni entiofpecial js^ volumus autem 
quod fi tut prefentes litteras nen potueris feu no- 
iueris exeqm\ dilefti filii Prepofitus far^yiSloris 
& Cuftos fanSii Petri e^itra muros Magunt Eccle- 
fiarum litteras ipfas ac omnia & fingulain eiscon- 
tenta lecundum ipfarum litterarum tenorem exe^ 
qui poflint & debeant^^fuper quo eis tenore pre- 
fentiuni mandatum damus & etiam poteftatem & 
infliper pl^pitis Decano & Capitulo ne de hujus- 
modi beaeficiointerini etiam infinuationcm prefen- 
tium & procefTuum per eos habitorum eis faftam^ 
nifi poflquam eis cSnfliterit quod idem Clericu« 
hujusmodi benefieium aceeptare noluerit y difpo- 
ner«quoquomodo prefumant diftridlius inhibemus^ 
decementesirritum & inane fi fecus fupcr premif^ 
fis a quoquam quavis aufcloritatefcienter yel igno- 
ranter contigerit attemptari. Datum Rmc zpad 
ftoftum Petrum ^al. Januaril Pontificatus noflrl 
Anno primo. 



^ g=gSf=^=SSP # 



IIL 

EXECVTIO LITTERARVM APOSTO- 
LICARVM SVBDELEGATVR. . 

Iobofmcs Dei gratia fanftc Maguntine fedis Ar- 
chi Epifcopus facri Jmperii per Germaniani Ar- 
chi Cancellarius honorabilibus ?repofito/^;it%' Fi^ 
iims & Cu&odi fan&i Petri extra muros Magunt. 

A 3 r ^ ' Ec- 



Ecdefianim devotij noftfis dilcak falutem iriDo* 
mino fcmpiternam. Litteras fariftiffimi in Chrifto 
Patris & Domini noftri Dfii Gregmi Divina pro- 
videntia Pape dtiodeeimi ejus vera buUa plufnbea 
cum cordula canapis impendente more Romane 
curie bullatas lanas& inltgras non vitiatas neccan* 
c^llatas fed omni prorfus vitid & fufpicionc caren- 
tes nos noverkis recepifle> quarum tenor fic inci* 
pit : Gregorius Epifcopus ffervUs fervofum D«i Ve- 
nerabili fratri Archi Epilcopo Maguilplenfi falu- 
tem & Apoftolicara benedittionera. Dilefti filii 
Btrtoldi Lamp&ti pauperis Clcripi tue dioceiis apud 
fedem Apoftolicam conftituti fuppliqationibus In- 
dinati &c* & fic finit : Datum Rmt zpudfanElufn 
Pctrum Kal. Januarii Pontificatus noftri anno pri- 
mo. Poft quarum quidem litterarum Apoftolica- 
rum prefentationem & receptionem licet proparte 
prefati Bertoldi principalis nobis fuerit humiliter 
fupplicatnm ut ad executitnem' diftarum littera- 
rum Apoftolicarum procedere dignaremur tamen 
quia aliis arduis noftris & Ecclefie noftre negotiis 
fumus prepediti fic quod premiflis perfonaliter in- 
tendere non valemus negotium provifionis hujus* 
modi & aliorum ii cumben^uraadvos duximus re- 
mittendura & remitcimus per prefentes nos obhoc 
legitime in hiis fcriptis excufantes. In cujus rei 
teftimoniura figillura noftrura prclentibus eft ap- 
pcnfum. ' Datum Erenfels feria fexta antefeftum 
Penthecoftes Anno Dffi MiUefimo quadringentefi* 
mo feptimo. 

Littfc. 



IJtfe» executoriales Heinriei Pntpofiti ^m&iyiit^i 
ris &Jebartni/ Cuftodis S. Petriextra murbsMa«' 
gunt. datas funt eodem anno dle quinta decimt 
menfis Maji fub fiilo Curiac confiieto. 



w=^ == =. I * 



GRATIA EXPECTATIVA A JOANNE 
XXni. PP. CONCESSA. 

Iobannes Epilcopus fervus fervorum Dei dilfffto 
filio Scolaftico Ecclefie fanfti yohamvs Amntr 
hurgenjis Magunt. Dioc. falutem & Apoftolicam 
benediaionem. Dignuni arbitramur & congruum 
ut illis fe reddat fedes Apoftolica gr^tio(am quibus 
ad id propria virtutum merita laudabiliter fulR-a- 
gentur ^ volentes itaque dileftum filium Johmnm 
tnhmdm Clericum Magunt. .dioc. apud nos vite & 
morum honeftate allisque probitatis &. virtutum 
meritis multipliciter commendatum horum intuitu 
&vore profequi giatiofo, Difcretionitueper Apo- 
ftolicafcripta mandamus quatenus fi per diligentem 
examinationem eundem Johannem ad hoc ydonc- 
um eflfe repereris fuper quo tuam confcientiamone-* 
ramus beneficium Ecclefiafticum cum cura vel fine 
cura confuetum Clericis fecularibus afllgnari , cu* ^ 
}us fruftus redditus & proventus fi cum cura vii- 
ginti quinque , fi vero fine cura fuerit decera &, 
otto marcarum argenti fecundum taxationem de* 
cime valorem annuum non excedat ad dileftorum 
filiorum Abbatis &. Conventus monafterii Hersfel- 
' A 4 den- 



.denfis ordinis ianfti BenediSi nec non Preptfiti» 
Decani, Scelaftici, Cantoris, Cuftodis & Capituli 
fingulorumquccanomcorum & perfonarum Ecclc- 
fie fenai Petri Fritzlarienfis djfte dioc. collatio- 
nem, pros^fionem , prefentatioaem letf quaravis 
aliam dilpofitionem communiter vel divifim perti- 
nens fi quod vacat adp^efens vel cum vacaverit 
quod diftus O^obannes per fe vel procuratorem lu- 
kim adlioc legltimeconl&uturo infra menlis unius 
Ipatium poftquam fibi vel eidem procuratori vaea- 
tioillius innotueritduxerit acceptandum conferen- 
iflum eidem Johanni poft acceptatipnem hujusmodi 
• cum omnibus juribus & pertinentiis fius donatloni" 
tue au6>oritate noftra reftrves diftri6b*us inhiben- 
do eisdem Abbati conventui Prepofito Decano Sco- 
laftico Cantori Cuftodi Capitulo Canonicis ^ per- 
fonis ne de hujusmodi beneficlo interim etiamante 
accepta'tionem eandem niff poftquam eis sonftiterit 
quod Johannes vel procurator predifti fllud nolue- 
rintacceptare, dilponere quoquoraodo prefumant 
ac nichilominus benefidum hujusmodi quod refer- 
vabis fi ut premittitur vacataut cum vacaverit cum 
omnibus juribus & pertinentIy'fupradi6>isprefato 
Johanni poft acceptationem prediaani eadem au- 
itoritate conferas & affigiies , iiiducens per te ve^, 
-alium feu alios eundem Johannem yel procurato- 
leni fuuro ejus nomine in corporalem poflefllonem 
teneficii juriumque & pertinentiarum prediftorum 
& defendens induaum ac faciens fibi de hujusmo- 
di beneficii fruftibus redditibus proventibus juri- 
bus & obventionibus univerfis integre refponderi, 

con." 



% . 

contradiflores per cenfuram Ecclefiafticam appej- 
larione poftpofita compefcendo, non obftantibiis fi 
aliqui luper provifionibus fibi faciendis de hiijus- 
modi vel aliis beneficiis ecclefiafticis in illis parti- 
bus g«ierales vel fpeciales difte fedis vel legato- 
rura ejus litteras impetrarint etiam fiper eas adin- 
hibitionemrefervationem &decret\lmvel ah'asquo- 
modolibct fitprocefllim, quibus omnibus preter- 
quam auftoritate noflra hujusmodi beneficia ex- 
fpeftantibus prefatum Johannem in hujusmodi be- 
neficii afl^ecutione volumus anteferri ^ fed hullum 
per hoc eis quoad aflecutibnem beneficiorum alio. 
rum prejudicium generari feu fi Abbati Conven- 
tuiPrepofitoDecano Scolaftico Gantori CuftodiCa- 
* pitulo Canomcis & pfcrfonis. prefatis vel quibu5vis 
aliis communiter vehdivifim a prefata fede indul- 
tum exiftat quod ad receptionem vel provifionem 
alicujus minirae teneantur & ad id compdli aut 
quod interdici fufpendi vel excommunicari non^pof- 
fint quodque- de hujusmodi velaliis beneficiis ec- 
clefiafticis ad eorum coUationem provifionem feu 
quamvis aliam difpofitionem conjuoftim vel fepa- 
ratim lpe6lantibus nullLvaleat proVideri per litte^ 
ras Apoftolicas non facientes plenam & exprefl^am 
ac de verbo ad verbum de indulto hujusraodi men- 
tionem & qualibet alia difte iedis iiidulgentja ge- 
nerali vel fpeciali cujuscunque tenoris exiftat per 
quam prefentibus non exprefliara vel totaliter non 
infertani efl^eftus earum irapediri valeat quoniodo- 
libet vel differri & de qua cujusque toto tenore Iia- 
benda fit in noftris litteris raencio Ipecialis aut fi 

A s todie 



• ■# 

hodie pro allo vel alHs fuper equali vel equalibiM 
gratia feu g^ratiis de fimiU bcneficio ad collationem 
provifionem prefentationem feu quamvis aliam di- 
ll)ofitionem Abbatis Conventus Prepofiti Decani 
Scolafiici Cantoris Cufio^is Capituli Candnicorum 
& perfonarum predi£lorum communiter vd divi- 
. fim pertinente litteras noftras duxerimus conce- 
dendas, nosenim tam illas quamprefentes efie£him 
,fortiri volumus quacunque conftitutum Apoftolic» 
contraria nta^obftante. Et infuper .fi diftus Jo- 
hann^ ad hocrepertus fuerit ydoneus ut prefertur 
ex tunc perinde decemimus & inane fi fecus iuper 
hiis a quoquam quavis auftoritatefcienter velfgno- 
ranter contjgerit attemptariac fi die datarumpre-- 
fentium benefidumhujusniodifi quod vacabattunc 
aut cum vacaret, quod diftus Jobannes accepta- 
ret ut prefertur conferendum eidem Johanni poft 
«cceptationem prediftam Donationi Apoftolicecum 
interpofitione Decreti duxiflemus fpedaliterreler- 
vandum. Datum Bononie VHL Kalendai JuniiPon- 
tificatus nofiri Anno primo. 

ACCEPTATIO PIlEBENDiE VACAN- 
TIS PER PROCVRATOREM FACTA. 

In nomine Doniini Amen. Anno a Nativiiate 
ejusdem Millefimo quadringentefimo fedecirao, 
Indiaione nona Apoftolica fede paftore vacante , 
vicefuna feptima die menfis Junii hora sona vel 

quafi 



quafi in ainbitu Ecclcfie ftnfti Martini Cajjfellcnjis 
Magunt. Dioc. ii^ mei Notarii publici teftiumque 
infralcriptorumaji hoc Ipecialiter vocatorum &ro- 
gatonim preftncia perfonaliter conllitutus provi-r 
dus & dilcretus vir Domibus yobannes Amefm^en^ 
Altarifta difite ecclefie fanfti Martini diaeDiocef. 
procurator ad infrafirripta a difcreto viro I>omino 
Wigando Vitratoris de Gsrjf/e/clerico difte Diioc, eon- 
ftitutus prout de fiii procurationis mandata mihi 
Notario fubfcriptolegitime conftabat atque conftat, 
aflerens nondum mcnlc elapfo ad liii noticiam de^ 
venifle Canonicatum & prebendam in Ecdcfia Sti 
Petri Fritzlarienfi difte Dioc. ex obitu Domini Jo- 
hannis Deynen ultimi & immediati pofleflbrisejus- 
dem Canonicatus & prebende vacare^ unde eosdem 
Canonicatum & prebendam ut fic vel alias quovis 
modo vacantes nomineprocuratoriodiftiDniWi- . 
gandi vigore cujusdam eratie Jpoftolice eidem Diio 
Mgando per fan6HflImum in Chrifto Paa-em &Do- 
minum noftrum olim Dnum S^bannemDivmz pro- 
videntia Papam vicejimm tercium de beneficio Ec- 
elefiaftico cum cura vel fine cura vacante vel va« 
caturo ad coUacionem honorabiliumviroruniDno* 
rum Prepofiti Decani Scolaftici Cantoris Tbelau- 
rarii & Capituli fingulorumque Canqnicorum & 
perfonarum Ecclefie San£H PrtriFritzlarienfis difte 
Dioc. communitcr vel divifim pertinente ful? dato : 
VI. Kalendas Junii Pontificatus ejusdem Dm. yobatp- 
nis Anno primo fafte inDeinomine acceptavit pro- ' 
teftans quod fi hujusmodi prebenda fub diaa fua 
graiia minime cadat aut de jurc fibi non debeatur, 

quod 



quod tunc falvutti & lllefum fibi remaneat jus 
iquodcumque beneficium fibidi6te fue gratiedebens 
aut cadens acceptandi fuper quibus omnibus aliis 
& fmguli? idan Dnus ^tomprocuratorio nomi- 
ne quo lupra, peciit fibi a me Notario infrafcripto 
tot quot neceflark fuerint eonfici inftrumenta. 
A6te funt hec Anno Indiftione menfe die hora & 
loco quibus fupra prefentibus honorabilibus & di- 

-V fcretis viris Diils %hmm Noirdirsbufen & Johcmne 
Adolfi Canonicis Ecclefie imdxMartini CalTellcnfis 
Uag. Dioc. tefUbus ad premifla vocatis fpedalitfir 
& rogatis. 

Et Ego yohamteT Wynnch Clericus de Caflel 
Mag. Dyoc. publicus' Imperiali auftoritate Neta- 
rius, quia predifte acceptationi alilsque omnibus 
& fmgulis premiffis dum fic ut preraittitur fierent 
& agerentur una cum prenotatis teflibus pfefens 
interfui eaque fic fieri vidi & audivi, ideoque pre- 

. fens publicum Inflruipentum perme fideliter fcri- 
ptum inde confeci flibfcripfi & in . hanc publicam 
fomiam redeg^ figno &. nomme mais :folitis & con- ' 
ilietis fignavi rogatus & requifitus in fidem & t^- 
ftimonium omnium premifrorum. 



* ^ T-^ S^Sf^S e 



». 



VI. 

GRATIA EXPECTATIVA AB EVGE- 

NIO IV. PP. CONCESSA 

E«g-«Miay Epifcopus fervus fervorura De! diledlo 
lilio Awku Grinczinser Canonico gcclefie fan- 

fti 



^ / 



€d Pari Fritzlar. Mag, Dioc. fkmiliari noftro fa- 

lutem & Apoftolicam benediftipnem. Grattffami- 

liaritatis obfequia que nobis hadVenus impendifti& 

acihuc folicitisftudiisimpenderenon deliftisnecnon 

nobilitas generis vite ac morum hojieflas aliaque 

laudabilia probitatis & virtutum meritaquibus per- 

fonam tiiam tam familiari experientia quam etiam 

! fide dignorum teftimoniis juvari percepimus nos 

: inducunt ut tibi rcddamur ad gratiam liberales , 

[ volentes itai^ue tibi qui etiam continuus nofter com-- 

I menfalis & xA afleris de nobili genere procreatus 

I nec non in vicefirao tertio vel citra tue etatis anno 

I conftitutus exiftiS premiflx)rum obfequiorum&me- 

I ritorum tuorum intuitu gratiam facere fpeciatem 

j Canonicatum Ecclefie fan^li Petri Fritzlarimfig 

I Mag. Dioc. cum plenitudine juris Cantfnici Apo- 

ftolictrtibi auftoritate conferin^us &'de illo etiai^. 

providemus prebendam vero ac dig^itatem perfo^ 

natum vel officium ejusdera ecclefie etiamfi adhu- 

jusmodi dignitatera, ^erfonatum vel officium con* 

I fueverit quis per eleitionem afllimi , eique cura 

[ immineat animarum , dummodo dignitas ipla prin- 

I cjpalis non exiftat^ nec non beneficium ecclefiafti-^ 

I cum cum cura vel fine cara etiamfi canonicatus & 

; prebenda alterius quam Cathedralis Ecclefie fuerit, 

j cujus quidera bcneficii fruftus^redditus & proven* 

[ tus fi cum cura viginti quinque^ fi vero finecura 

' fiierit, decem & oftb marcarum argenti fecundum^ 

I taxationem decime valorem annuum noa excedant^- 

adcoliationem, provifionem, prefentationem feu' 

quamvis aliajn diiporitioneiB Venerabilis fratris 

^ noftfi 



t4 

noftrl Patriarchc Aquilegienfis & dileaorum filio- 
rum Prepofiti Decani Scolaftici Cantorls Capituli 
fmgulorumque Canonicorum &'perfbnarumEccle-' 
fic Aquilegienfis comrauniter veldivifim pertinens^ 
fi qua vacailt ad prefens vel cum vacaverint qtie 
tu pcr te vel procuratorem tuum ad hoc legitime 
cehftitutum infra unius mcnfis Ipatium poft^uam 
tibi vd cidem procuratori vacatioillorum innotue- 
tit duxeris acceptanda^ conferenda tibi poft acce- 
ptationem hujusmodi cum omnibus juribus & per^ 
tinent^is fuis D«nationi Apoftolice refervamus di- 
ftriftius inhibentes Vcnerabili fratri nbftro Archi 
Epifcopo Magunt. & dileftis filiiS Capitulo didle 
Ecclefie beati Petri ac illi vel ilHs ad quem vel ad 
quos in eadem Ecclefiafan£ti Pctriprebendarumac 
dignhatum perfonatuum vel ofiiciorum collatio pro- 
.vifio prefentatio eleftio feu quevis alia difpofida 
communiter vel divlfim pertinet ne de prebenda 
ac dignitate peribnatu vel oSiciO nec non eisdem 
Patriarcha Prepofito DecanoScolaftico CantoreCa- 
pitulo Ecclefie Aquilegienfis Canonicis & perfonis 
ne debeneficio hujusmodi interimEcclefia ante ac- 
ceptationem eandem ^ nifi poftquam eis conftlterit^ 
quod tu vel procurator predi£his iUa nolueriti^ac- 
ceptare difponere quoquoraodo prefumant ac de- 
cerncntes cx nunc irritum & inane fi fecus fuper 
hiisa quoquamquavis au£):oritate fcienter veligno- 
ranter contigerit attemptari non obftantibus con^ 
ftitutionibus & ordinationibus Apoftolicis acdecre* 
to .Canonicorum nec non im£ii Petri ^redifle & 
ejusdem nec. non alterius in qua beneficium hujus* 
\ modi 



modi forfitan fuerit ecclefiarum jure jurando con* 
fitmatione apoftolica vel quavis^alia firmitate ro- 
boratis ftatutis & conliietudlnibus contrariis quibus?* 
cunque aut fi aliqui Apoftolica vel alia quavis au- 
ftoriiate in eadem Eeclefia l^fti Pttri in Canoni- 
cos fint recepti vel ut recteiantur infiftant ieu fi 
fiiper provifionibus inibi ftciendis decanonicatibus 
& prebepdis ac dignitatibus perfbnatibus vel offi* 
ciis predifte Ecclefie lanfti Petri ac hujusmodi Ipe- 
ciales aut aliis beneficiis ecclefiafticis in illis par- 
tibusGenerales Apoftolicefedis vellegatorumejus 
littenis impetrarint, etiam fi per eas ad inhibitio* 
nem rererx^onem & decretum aut alias quomo* 
dolibet fit proceflijm quibus omnibus preterqoam 
auapfitate noftra in ipla ecclefia fenfti Petri te^ 
ceptis vel prebendas ac dignitates perfonatus vel 
oflScia in eadem nec non beneficia hujusmodi ex- 
peftantibus te in prebendaac dignitatis perfonatus 
vel officii nec non beneficii hujusmodi aflecutione 
volumus anteferri fed nuUum per hoc eis quoai 
aflTecutionem prebendarum ac dignitatum perfona- 
tuum vel officiorum aut beneficiorum aliorumpre* 
judicium generari, feu fi eisdem Patriarche Archi 
Epifcopo Pr6pofito Decano Scolaftico Cantori Ca- 
pitulis Canonicis & perfonis vel quibusvis aliis com- 
muniter vel divifim a diftafit fede indultum, quod 
ad receptionem velprovifionem aliamminime te- 
neantur & ad idcompelli non pofllnt, quodque dt 
Canonicatibus'& prebendis ac dignitatibus perfa* 
natibus vel officiis ipfius ecclefie fanfti Petri neo 
non huiusxno4i V9l ' ^ l^eneficlif Scctefiafticis ad 

#0* 



eorum collationem,-provifionem5 prefeiitationem 
ele6\ioaem feu quamvis ^liam difpofitionera con- 
jmiftim fpe£lantibus nulli valeat provideri per lit- 
toras apoftolicas non fecientes plenam & qxprelTam^ 
ac de verbo ad verbum de hujiismodi indultojnen- 
tionem aut qualibetalia di£le fedis indulgciitia ge- 
nerali vel fpeciali cujuscunque tenoris exiftat per 
quarii prefentibus non expreflam vel totaliter non 
infertam elFedlus hujusmodi gratie impediri valeat 
quomodolibet vel difTerri de qua cujusque toto te- 
nore habenda fit in noftris litteris raentio Ipecialis^ 
aut fi prefens non fueris ad preftandum de obfcr- 
vanUis ftatutis & confuetudinibus lanai Pari & 
alarum Ecclefiarum predj£larum folita juramenta, 
'dummodo in abfentia tua per procuratorem ydo* 
neum& cumad ecclefias ipfas accefleris corpora- 
liter illa preftes, quodque in difto anno conftitu- 
tus ad obtinendam dignitarem perfonatum feu cum 
cura oi!icium vel beneficlum hujusmodi in premilTa 
pateris etate defeftum , leu fi hodie pro alio vei 
Siliis fuper equali vel equalibus gratia feu gratiis 
in eadem Ecclefia lanfti Petri ac de fimili beneiicio 
ad cdliationem provifionem prefeiitationem feu 
quamvis aliam dilpofitionem Patriarche Prepofiti 
Decani Scolaftici Cantoris Capituli Ecclefie Aqui- 
legienfis Canonicorum & perfonarum prediftoruin 
communiter vel divifim pertincnte Utteras noftras 
duxerimus concedendas , nos enim tam illas quara 
prefentes efFeGumfortiri voiumus, quacunquecon- 
iftitutione Apoftolicacontraria non obftante, quod* 
que (^uam prlffluai dignitatem pa^ibnatuw aut cuia 

cura 



17 

cura Tofficlum vel teneficiutn hujusmodi fueris vi- 
gore prefentium pacifice aflecutus, eedem prefen- 
tes littcM & procelTus habitiper^asdera & quecun* 
que inde fecuta i^uoad iiiconipatibile dumtaxat fint 
cafla $ irrita nuJIiusque ro\)oris vel momenti c&ia^ 
fuper tecum oit dignitatem perlbnatumaut cum cu- 
ra beneficium vel ofEcium hujusmodi fi tibivigore 
prefentiumconferatur recipere & retinere libere dk 
licite valeas, defeflu preditioac Lateraaienfis Con- 
cilli & qUibusvis aliis confiitutionibus nec nonpre* 
difclis ftatutis & confiietudinibus ceterisquecontra* 
riis n^uaquara obftantibus audoritate prefeta te- 
nore preientium deg^radaipeciali dlfpenlamus^pro- 
vijfi) quod dlgnitas perfonatus aut cum cura oflfbi* 
umfeu beneficiumhujusmodi debitis proptereanon 
defraudetur obfequiis & aiiimarum cura in digni^ 
tate vel perfbnatu fi qua illi immineat & in cum 
cura oSicio vel beneficio predi^s nullatenus ne^ 
gligatur. nulli ergo omnino hominum liceat hanc 
paginamnofirecollationis provafionis relervationi$ 
inlubitioms conftitutionis voludtatis & 4iipenfatio<^ 
nis infringere vel ei aufii temerario contraire , Ifi 
quis autem hoc attemptare prefumpferit indigna- 
tionem omnipotentis Dei & beatorum FttriiSPaii'^ 
li Apoftolorum ejus (e noverit incurfurum. Datura 
/tomc apud fandlum P^t^-^manno incarnationisDo- 
minice Mille^mo quadringentefirao tricefimo pri- 
mo o£lavQ £^lenda$ Maji Fontificatus noilri ann<F 
primo. 



Tm. r. B vm 



I 



I 



. vn. 

. EXECVTORIALES DEMANDATJE. 

Eugemtis Epilcopus fervus fervoruni Dei vene- 
rabilifratri Epifcopo Elettenfi (Srclileftis filiis 
Abbati monafterii de filichzQ DecanoEcclefiebea- 
te Mam Jtodenbergenfis^ Aquilegieiifis & Magiint. 
Dioe. lalutera & Apoftolicam benediftionem. Gra- 
ta dilefti filii Andrce Grintzingcr Canonici Ecclefie 
fanfti Petri Fritzlar, Mag. Dioc. familiaris noftri 
familiaria obfequla que nobis hactenus impendit & 
adbuc folicitis ftudiis irapenderenon defiftit, nec 
non nobilitas generis &c. & fic^finit: Quocircadi- 
fcretioni veftre per apoftolica fcripta mandamus ^ 
quatenus vos vel duo aut unus veftrum per vosali- 
um feu.alios eundera Andrcam vel procurator^m 
fuum.ejus nomine ex nuncinprediaaEcclefialan- 
fti Petri auctoricate noftra prefata in Canonicum 
recipi facientcs & in fratrem fhllo fibi in Choro& 
loco in Capitulo ipfius Ecclefie fanfti Petri cum di- 
:fti juris plenitudine afllgnatis prebendam ac digni- 
tatem perfonatum vel oflScium nec non beneficium 
hujusmodi pervosutpremittitur refervata, fiteni- 
pore hujusmodi noftre refervationis vacabant vel 
poftea vacaverunt aut ctim .vacaverint ut prefer- 
tur cum omnibus juribus & pertinentiis fupradi- 
ftis eidem Andree poft acceptationem hujusmodi ■ 
auftoritate noftra prefata conferre & aflignare cu* 
retis inducentes eum vel pfocuratorem fiium ejus 
nomine in corporalera poflieffionera prebende ac 
dignitatis perfonatus velofficii nec non beneficii" 



hujasmodi juriumque & pertinentiarum predifto- 
rum & defendatis induftum acfacientes ipfum^»-' 
dream vel procuratorem fuum pro eo ad dignita- 
tem perlbnatum vel ofEcium ac beneficium hujus- 
modi ut eft moris admitti fibique de Canonicatus 
& prebende ac dignitatis perfonatus vel ofKcii nec 
non beneficii hujusmodi fruftibus redditibu5 pro- 
vendbus juribus & obventionibusuniverfis inteCTe 
refponderii, non obftantibus omnibus fupradiclis 
aut fi Patriarche Archi Epifcopo Prepofito Deca- 
no Scolaftico Canfori Capitulis Canonicis &perfb-. 
nis predidlis vel quibusvis aliis communiter veldi- 
vifim ab ieadem fede indultum exiflat quod inter- 
dicl Ibfpendi velexcommunicarinon poffint perlit- 
teras Apoftolicas non facientes plenam & expref^ 
fam ac de verbo ad verbum de indulto hujusmodi 
mentiotfiem Contradi£lores auftoritate noftra ap- 
pellatiQne poftpofita compefcendo, Datum Rom 
apud S. Fetrtm Anno Inc, Dom. MCCQCXXXL, 
oftavo KaK Maji Pont. firi anno primo. 

^ - — — =S[a^^ ==>fr^ 

VUL 

GRATIA EXPECTATIVA ANICOLAO 

V. PP- CONCESSA POST CONCORDATA, 

Nicolaus Epifcopus fervus fervorum Dei dileao 
filio O^obanni Lurtboldt dt Friczlaria Clerico. 
Mag. Dioc. falutem & Apoftoneam benediilionera. 
Vite ac morum honeftas aliaque^laudabilia probi- 

B « • " tatis 



20 . 

tatis & virtiitum mcrita fuper quibus lapud nffs fide 
digno commendatis teftimonianos inducufh uttibi 
rcddamuradgratiamliberales, volentesqueitatibi» 
qui utafleris in vicefim^ vel circa tue etatis anno 
conftitutus^exiftis premiflbrum meritorum tuorum 
intuitu gratiam facere fpecialem unum vel duobe* 
neficium feu beneficia Ecclefiafticum feu Ecclefia- 

. ftica etiam altenim cum cura «nt quodlibet ipfo- 
rum Canonicatus & prcbeada vel officium in CoU 
legiata Ecclefia exiftat^ & ad ofiicrum hujxismodi 

' confueverit quis per eleftionem laflAinii cujus feu 
qtiorum fru6his redditus & proventus fi ipforum 
aliqua cum cura viginti quinque fi vero fitie cura 
fAierint, fi ipfe duo fuerint^ decem & ofto marca-. 
mmwgenti fecmidum extimationem de Camera 
valoremanmiuni ^ion exced^nt ^ ad dileftorum fi- 
liorum Prepofiti Decani Scoteflici Cantoris Cufto- 
dis & Capituli fingulorumque Oantmicorum & per- 

- fonarumlanfViPem Friczlarienfisacdileftein Chri- 
fbo filie Abbatifle f^cularisjQwSe Crucis in Kmffanr 
sen Mag, Dioc. Ecclefiarum etiam dignitatum per* 
fonatuum admiuiflrationum & officiorum que in il- 
lii obtinent coUationem provifionem , prefentatio- 
neni cleccionem feu 'qiiamvis aliam difpofidonem 
communiter vel divifira pertinens feu pertincntia 
fi quod vel fi qua vacat feu vacant ad prefens aut 
^cum vacaverit feu fimul vel fucceffive vacaverint 
quas feu que tu per te vcl procuratorem tuum ad 
hoc iegirime conftitutum' infra unius menfis fpati- 
um poflquam tibi vel ejus procuratori vacatio illi- 
us vel illorum innotuerit duxeris acceptandum vel 

accep- 



f 

acceptanda conferendwn feu conferendajibi poft 
«cceptationem hujiisniodi cum omnibiis juribus & 
pertinentiis fuis Donationi Apoftolice refei-vamus 
diftridlius inhibentes eisdeill Pfepofito DecanoSco- 
laftico Cantofi Cuftodi Capitulo 'Canonicis ac per- 
fonis & Abbatis fe prefetis ut de beneficio leu be- 
neficiis hujusraodi interim etiam ante acceptatio- 
nem hujusmodi nifi poftquam eis conftiterit quod 
tu vel produ-ator prediftus illud vel illa noluerit 
acceptare, difponere quoquo modo prefiimant de- 
cernentes ex nunc irritum & inane fi fecus 'fuper 
hiis a quoquam quavisauftoritate fdenter veligno- 
ranter contigerit attemptari , iijon obftantibus cbn- 
ftitutionibus cS: ordinationibus Apoftoh"cis ac Ec- 
clefie vel Ecclefiarum in qua feu quibus benefici- 
um feu beneficia liujusHlodi forfan fuerit feu fue- 
rint juramento confirmatione Appftolica vel qua- 
vis fim^itatc alia roboratis ftatutis & confiietudini- 
bus centnffiis quibuscunqueaut fi aliqui fuper pro- 
vifionibus fibi faciendis de huiusmodi vel aliis be- 
neficiis ecdefiafticis in ilUs partibus fpeciales vel 
generales Apoftolice fedis vel Legatorum ejus lit- 
teras impetrarint etiam fi per eas ad inhibitionem 
refervatiooem & decretum vel alias quomodoUbet 
fit proccfrum-j quibus omnibus preterquam auilo- 
ritate nofira hujusmodi' benefida expeftantibus ut 
in benefidi feu beneficiorum hujusmodi afl"ecutione 
volumus anteferri fed nuUum per hoc eis quoad 
aflecutionem benefigiorumaUorumprejudiciura ge- 
' nerari, feu fi Prepofito Decano Scolaftico Cantori 
Cuftodi Capitulo Canonjcis perfonis ac AbbatilFe 

^ i pre- 



l 

prefatis vel quibus modis aliis communiter vel di- 
vifim a di^ fit fede indultum quod ad receptio- 
nem vel provifionem alicujus minime teneantur & 
ad id compelli , non poflint quodque de hujusmo- 
di vel aliis beneficiis EcclefiafticLs ad eorum colla- 
tionem provifionem prefentationem eleccionemfeu 
quamvis difpofitionem conjunftim vel feparatim 
fpedhntibusnulUvaleat provideri perlitteras Apo- 
ftolicas nonfacientesplenam & exprefliamacdever- 

. bo ad verbum de indulto hujusmodi raentionem & 
qualibet alia difte fedis indulgentia generali vel 
Ipeciali cujuscunque tenoris exiftat per quam pre- 
fentibus non exprefliam Vel totaliter non infertam 
eflfeftus hujusmodi gratie impediri valeat quomo- 

. dolibet vel differri & de quo cujusque toto tenore 
habenda fit in noftris litteris mentio Ipecialis aut 
fi prefens non fueris ad preftandum de obfervaii- 
dis ftatutis & confuetudinibus Ecclefie vel Eccle- 
fiarum fn quafeu quibus beneficium vel beneficia 
hujusmodi fuerit feu fuerint ut prefertur folituni 
vel fblita juramentum vel juramenta dummodo in 
abfentia tua per procuratorem ydoneum & cumad 
Ecclefiam five ad Ecclefias hujusmodi acceflTeris^ 
corporaliter illud vel illa preftes, quodque ad ob- 
tinendum cum cura beneficium hujusmodi in prer 
miflTa pateris etate defeftura in illius anno prediao 
conftitutus ut prefertur , feu fi hodie pro alio vel 
aliis fuper equali vel e^iualibus gratia feu gratiis 
difllmili vel fimilibus beneficio v,el beneficiisadcol- 
lationem provifionem prefentacionem eleccionera 
feu.quamvis aliam difpofitioncm Prepofiti Decani 

/ Sco- 



Scolaftici Cantorls Cuftodis Capituli Canonicomm 
& perfonarum ac Abbatifle predifterum commu- 
nitervel divifim pertiheflte . feu pertinentibus lit- 
teras noftras duxerimus concedeiidas, nos enim tam 
illas quam prefentes effeftum foi;tiri volv.mus qua- 
cunque conftitutione Apoftolica conti-aria non ob- 
fl:ante. Et in fuper tecum ut quam primum vice- 
ftmum tercium ejusdem etatis annum attigeriscum 
curn beneficium hujusmodi fi tibi vigore prefenti- 
um conferatur recipere & retinere libere & licite 
valeas de fafto predifto ac Lateranenfis Concijii & 
quibusvis aliis Apoftolicis conftitutibnibus & ordi- 
nationibus nec non ftatutis & confuetudinibus fu- 
pradiflis ceterisque conti-ariis nequaquam obftan- 
tibus auftoritate Apoftolica tenore prefentium de 
Ipecialis dono gratie difpenfamus, provifa quod 
cum cura beneficium hujusmodi debitis prbpterea 
non fraudatui* obftquiis & animanim cura in ^o 
nullatenus negligatur. Nulli -ergo omnino homi- 
num liceat hanc paginam rioftre refervationis inhi- 
bitionis , conftitutionis , difpenfationis ac volunta- 
tls infringere vel ei aufu temerariD contraire^ fi 
quis autemhoc attemptareprefumpferitindignatio- . 
nem omnipotentis Dei & beatorum Petri & Pauli 
Apoftolorum ejus fe noverit incurfurum. Datupi 
/Jwieapud lanftum Petrum anno*Incarnationis Do- 
minice Millefimo quadringentefimo quadragefimo 
feptimo decimo oftavo Kalendas Julii Pontificatus 
noftri anno primo. . * 

Hariiin littcrarnm executio pcr alias ejusden) Nicolai 
V. PP. Jittcras demandata ejusdein ferc tLnoris e(l 
ac illajPi^WiPP.quam iupra dediuuis uiiuo 146^. . 



IX. 

RESERVATIO CANONICATVVM A PAV- 

l6 il facta. 

Pauhk^ Epifropxis fervus fenrorum Dex dileftofi- 
Uo^ Johanm Derdinger de 'Wembem C«ionico 

' EQc\efitrzuBi3^obcmm in Hctugis extra muros Her • 
bipolenfes Deoretorum Doftorlfelutem& Apofto- 

, licam benediftionem- Litterarum fcientia vitc ac 
snorum honeflas aliajque laudabilia probitatis <& 
virtutum merita fupeir quibus apud nos fWe digna 
comipendaris teftimonio nos mducunt ut tibi red- 
damtir ad gratiam liberales y volentes itaque tibi 
premifTorum meritorum tuorum inturtu gratiam 
fecere fpecialem motu propria non ad tuam vel aK 
terrus pro te nobis fuper hoc oblate petitionis in- 
ftantiam fed de noftra mera libera]J!;ate, unum Ijta-- 
€ki S^obannis in Hmgisi extra muros Herbipolenfes 
& alium fan6ti Petri Frideslanenfii Magimt- Dio^ 
cefis ecclefiarum Canonicatus cum plenitudine ju- 
ris Canonici Apoftolica tibi auikritate copferimus 
& de iJlis etiam providemus,. mium vero fanOi ^o:- 
tanms& »Kum fandH Feftri' predlftarum prebendas 
ac dig:nitatem perfenatum adnumftrationem vel of- 
fidmn alterius earumdem eQcIe5ai*um etiamfi ad 
illaro ilJum vel ilkd 6onfucverit quis per etcftio- 
nem aifumi cLsqne cura immineat animarunH duni«^ 
ihodo dignitas ipfa m aliqua ecdefiarum predidta- 
nim principaKs noA cxiftat , fi qui vel fi qua va- 
cant ad prefens aut cum fiinui vel fuceefllvc vaca- 
vcrint que tu per te vel procuratorem tuumadhoc 



2? 

Icgitime conftitutum infra unius mcnfis Ipatium 
poftquam tibi vel eidcm procuratori vacatio itlo- 
nira innotueritduxcrisacceptandas acceptandosvel. 
acceptanda conferendas confereijdos vel conferen* 
da tibi poft acceptationem hujusmodi cum omni. 
bus }uribus & perdnentiis iuis donatloni Apofto^» 

; licerefervamus diftriftius inhibentes Vcnerabilibus 
fratribus noftris Archi Epifcopo Maguntino &Epi- 
fcopo Herbipolenft nec non dileftis filiis difhrum 
Eccleftarum Capitulis ac illi vc) illis ad quem vel 
ad quos in eisdem Ecclcfiis prebendarum ac digni* 
tatura perfonatuumadminiftrationum & officiorum 
collatio provifio prcfentatio eleftio feif queyis alia 
difpofitio comr:uniter vel divifim pertinet ne de 

j illis contra refervationem noftram hujusmodi difpo- 
nere quoquomodo prefumat ac decementes ex nuiife 
irritum & inane fi fecus fuper hiis a quoquam qua- 
vis aufloritate fcienter vel ignoranter contigcrit 

I attemptari) non obftantibus conftitutionibus & or* 
dinationibus Apoftolicis ac de eerto Canonicorum 
numero acaliis predidhurum Ecclefiarum fhitutis& 
confiietudinibus juramento confirmatione Apofto- 
lica^vel quavis firmitate alia roboratis contrariis 
quibuscunque autfi aliqui apoftolica vel alia qua- 
vis auaoritate in eisdem ecclefiis in Canonicos fhit 
recepti vel ut recipiantur infiftant feu fi fuperpro- 
vifionibus fibi fiaciendis de Canonicatibus & pre- 
bendis dignitatibus perfonatibus adminiftrationibus 
vel officiis ipfaruni Ecclefiaeum fpeciales vel aliis 
beneficiis ecclefiafticis in aliis partibus gen^ralps 
Apoftolice fedis vel legatoram ejus literas impe* 

B 5 ~ xn- 



86 

trariirt etiam fi per eas ad inhibitionem refervatio- 
nem & decretum & alias quomodolibet fit.proceC- 
fimi, quibus omnibus preterquam auftoritatc no- 
ftra in dittis Ecclefiis receptos ac prebendas digni- 
tates perfonatus adminiftrationes vel ofiicia in cis- 
dem expeftantes te in prebendarum ac dignitatis 
perfonatus adminifirationis vel ofiicii hujusmodi 
aflecutione volumus anteferri fed nullum per hoc 
eis quoad executionem canonicatuum & prebenda- 

'^ rum ac dignitatum perfonatuum adminiftratiomjm 
vel ofiiciorum feu bdfcficiorum aliorura prejudi« 

f cium generare autfi Archi Epifcopo Epifcopo & 
Capitulis prefatis vel quibijsvis aliis communiter 
vel divifim a difta ftde fit indultum quod ad rcce- 
ptionem vel provifioijem alicujusminijne teneamur 

, & ad id compelli non pofiint^ quodque de canoni- 
c^tibus & prebendis ac dignitatibus perfonatibus 
adroiniftrationibus vel ofiiciis didhirumEcclefiarum 
vel aliis beneficiis EcclefiaiUcis ad eorum coIlatio-> 
nem provifionem prefentationem elicaionem feu 
quamvis aliam dilpofitionem comrauniter vel fe- 
paratira Ipeflantibus nulii valeat provideri perlit- 
teras Apoftolicas non fecientes plenam & expref- 
iam ae de verbo ad verbum de indulto hujusmodi 
mentionem & qualibet alia di£le fedis indulgentia 
generali vel Ipeciali cujuscunquc valoris tenoris 
exiftac per quamprefentibus non expreflam vel to- 
taliter non infeitam cfieftus hujusmodi gratie im- 
pediri valeat quomodolibet vel differri & de qua 
cujusque toto tenore habenda fit in litteris noftris 
mentio fpecialiis^ fdu fi prefens non fueris adjpre- 

j ' ftan- 



ftandum de obfervandis ftatutis & confiietudinibus 
dl£larum Eccleflarum folita juramepta dummodo 
in abfentia tua per procuratorem ydoneum & cum 
ad Ecclefias ipfiis accefleris corporaliter illa preftes 
aut fi hodie pro alio vel aliisfuper equa]i velequa- 
libus gratia feu gratiis in diSis Ecclefiis litteras 
noftras duxerimus concedendas» nos enim tamillas 
quam prefentes efFeftum fortiri volumu? quacun- 
que conftitutione Apoftolica contraria non obftan- 
te. Nulli ergo omnino homiij^m liceat paginam 
hanc noftre collationis provifionis refervatlonis in- 
hibitionis conftitutionis & voluntatis infringerevel ^ 
ei aulu temerario contraire , fi quis autem hec at- 
temptare prefiimpferit, indignationem omnipoten- 
tis Dei& beatorum ApoftolorumPcm & P^w//ejus 
fe noverit incurfurum. Datum Rme apud fan- 
ftum Petrum Anno incarnationis Dominice Mille- 
fimo quadriiigentefimo fexagefimo quinto. Kalen- 
dis Aprilis Fontificatus iioftrl anno primp. 



X. 

EXECVTORES PRJEDICTJE RESERVATIO- 
NIS PAVLVS n. PP. CONSTITVIT. 

Paulus Epifcopus fervus fervorum Dei dilefti* 
filiis Cancellario Ecclefie Carnotenfis ac Ma- 
guntino ac Herbipdlenfi Officialibus fahitem & 
Apoftolicam benediftionem. Hodie dilefto fillo 
yobanni Derdinger de Werthdm CanonicolancVi^^o- 
hannis in Haugis extra muros Herbipolenfes Decre- 

toruia 



torum Do£lori Ipecialem gratiam facere volentes 
motu proprio unum predifte & alium lanfti Prtri 
FrkzUxrknfis Maguntinenfis Diocefis Ecdefiaiiim 
Canonicatus eum plenitudine juris Canonici Ape- 
ftolica aufloritate fibi contulimus & de Hlis ^tiam 
providimuS) unam vero fanlEli y^hamis ftaliam 
lan£H Petri prediftarum prebendas ac dignitatem 
pcrlbnatum adminiftrationcm vel officium alterius 
earumdem Ecclefiarum etiam fi ad illam iHum vel 
illud cottfiieviffet fuis pcr eleftionem aflSimi eique 
cura immiiieret animarum, fi que fi qui vel fi qua 
vacabant tunc aut cum fimu! vel fiicceffive vaca- 
rent quas quosfeu qiae diftus Johannesfe vel pro- 
curatorem fuum ad hoc legitime conflitutum infra 
certitunc expreflSi temporisli^atium acceptaret, con- 
ferendas conferendos feu conferenda eidem ythan^ 
ni pofi: acceptationem hujusmodi cum omnibus ju^ 
. ribus & pertinentiis fi^is Donationi Apoftolfce re^ 
fervamus prout innoftris inde confc6lis Ktterisple- 
siius continetur> Quocirca Difcretioni vefire motu 
fimiliper apoftolicafcripta mandamus^ ^atenus 
vos vel duo aut unus veftrum fi & poftquam diSe 
Bttere vobis prefentate fuerint per vos vel alium 
feu alios faciatis auftoritate noftra eundem Johan- 
nem vel procuratorem fiium ejus nomine in di(Qtis 
Ecclefiis in Canonicum reeipi & in fratrem ftallo 
fibi in Choro & loco in Capitulo utriusque Eccle-r 
fiarum earundem cum di£ti juris plenitudine afil- 
gnatis^ prebendas vero & dignitatem perfi)natum 
adniiniftrationem vel officium hujusniodi fi vacant 
vel cum yacaverint ut prefertur^ gdem Johanui 

poft 



X 



' S9 

po(^ acceptationcm predi£bam cum omnibus juri- 
btiy*& pertinentiis fiipradiftis eadem auftoritate 
ccMicedimus conferre & affignare curetis inducen* 
do eum vel procuratorem fiiumejus nomine incor- 
poralem poflieflionem preb^ndarum ac dignitatis 
perfbnatus adminiftrationis vel officii juriumque & 
pertinentiarum predi^lorum & d^fendendo indu* 
£him ac fi^ciendo ipfiim yobanmn vel di£lum pro- 
curatojem pro eo ad dignitatem , perfi)natum ad^ 
miniflrationem vel ofEcium hujusmod! ut efi mo- 
ris admittifiblquede illiusacCanonicatuum &pre-^ 
bendarum predifhrum fruftibus redditibus pro- 
ventibus juribus & obventionibus univerfis integre 
rdponderl, non obftantibus omnibusque in di£Hs 
litteris volumus non obfhre^ feu fi Venerabilibus 
fratribus nofiris Archi Epifcopo Maguntino &£pi« 
fcopo Herbipolenfi ac dile£lis filiis Ecclefiarum pre-* 
di£larum Capitulis velquibusvis aliis communiter 
vel divifimafede Apofiolicaindultumexiftatquod 
interdici fufpendi vel excommunicari non poffinC 
per litteras Apofiolicas non facientes plenam&ex^ 
preflam ac de verbo ad verbum de indulto hujus- 
modi mentionem, contradi£lores auibritate noffara 
appellatione pofipofita compefcendo. Datum JRomc 
apud ikn&mkPamm Anno incamationisDominice 
Miliefimo quadringentefimo fexagefimo quintoKa* 
lendis Aprilis Pontificatus noftri Anno primo» 
Superfunt quam pliiriina gratiarucn ejnsmodi expe- 
^Sntivarutn & executorialiuni fub dlvcrfis Pontin* 
cibus dataruni exernplaria; cum vero ejusdem vix 
non iint tenoris» ea tn tenebris relinquentesadalia 
coavertimust 

XL 



80 ' 

XL . \ 

CONTROVEI^SIA CVM VICARIO F^I- 

DESL* APOSTOLICE 3PR0VIS0 DIRIMI- 

TVR, 

Innocmiius Epilcopus fervus fervorum Dei dile- 
ftis filiis fanfti Severini Colonienfis & farifti Sc^ 
^eri Decanis ac Scolafl:ico beate Marie EriFordenfis 
Magunt. Dioc, Ecclefiarumfalutem & Apoftolicam 
benediftionem. Petitio diledli filii ^ohannts Ha. 
pchnis perpetui Vicarii ad altare lan6^i Johannis 
JSaptifte fitum in Ecclefia lanfti Petri Fritzlarienfi 
Mag;unt. Dioc. nobis exhibita continebat qund licet 
olim ipfe perpetuam vicariam ad altare prediftum 
tunc per obitum quondam Dytmari Twani perpe- 
tui viqarii ad altare prefatum extra Romanam cu- 
iriam defunfti vacantem vigx)re quarumtJam litte- 
rarum Apoftolicarum gratiofe fibi concefl!arum 
prout ex ipfarum forma poterat infra tempusleg;i- 
timum acceptaflet &de illafibiprovilum fuiflet ca- 
nonice ipfeque Johannes vigore gratie acceptatio- 
nis & provifidnis prediftarum eamdem vicariam 
alfecutus illam aliquamdiu tenuilfet & pofl!edifl^t 
& tunc etiam teneret & poflideret pacifice &quiete 
tamen poftea Johannes Tbeoderici qui fe gerit pro 
Clerico difte biocefis falfe aflTerens eandem vicari- 
am ad fe fpeftare nec ilon gratie acccptioni & pro- 
vifioni ac afliecutioni hujusmodi contra juftitiam fe 
opponens eundera yobannemHapelonis didla vicaria 
& ejus poflefllone de fefto fpoliavit illamque oc* 
cupavit & detinuit prout detinet jiidcbite occupa- 

tam 



. 31 

tam fruaus percipjendo ex eadem ; ortaque prd-^ 
pterea ihter yohtmnm Haptlonis & O^obmnmTb^ 
derici prediftos fuper eadetn Vicaria & eju^ occa- 
fione materia queftlonis felicis recprdationis Boni^ 
facius Papa VIIL Predepeflbr nofter ad Jnftantiam 
difti S^obmnis Tlmderici aiferentis quod ipfe pro- 
pter potentiam yjobantds Hapcloms^x^dl^i nonlpe-. 
rabat fe poffe in partibusiUis confequi juftitiecom- 
plementumnec i^Gxsiid^obamemHc^doms m eisdern 
partibui tute fiacere citauji diiefto filio Magiftrb^- 
hanni Saczcow .Cappellano fedis Apoftolice & Au- 
ditoricaufarum palatii Apoftolici caulam hujusmo- 
di quam idem yobarmcs Tbcoderid contra eundem 
yobannejn Hapelms fuper didla vicaria & ejus oo- 
cafione moyere intendebat audiret & fine debito 
terminaret nqn obflante quod caufa ipfa de fui na- 
tura ad candem curiwn legittime devoluta & apu^ 
eandem tradhmda & finienda non effet & fe de pre- 
miflis fummarie informaret& fi per informationem 
bujusmodi inveniret eundem yobamm Hapehnis 
mte in diftis partibus ut prefertur, citari non|»f^ 
fe ^ ipfum yobannm Hapelonis per ediftum pSBi- 
cum portis difti palatii & locis publiciscisdempaiv 
tibus vicinis^ affigendum cltacet quociens opus effet 
ac noluit idem predeceflTor quod citatio ipfa diftum 
jfohannm Hapelonis i^ermAe ardhretac fi ei prefen- 
tialiter & perfonaliter intimata fuiflet idemque au^ 
dicor per eum fuperhac informatione recepta quia 
per informationem hujusmodi ut dicebat reperit 
quod diftus d^obannes Hapelonis in eisdem partibus 
tute citari non poterateundem yobannm Hapelms 

per 



1« - 

per edlQum publicum portis prediSVk & in qulbus- 

liam locis tunc expreflis di€Hs partil^us vicinisaffi- 

jnim Bd inftantiam di£ti yobamis Tbeoderid citari 

fecit utcoram tocertopereroptorio competenti ter- 

' xnino tunc expreffo cum omnibus aftis juribus & 

mimimentis fuis cauiam hujusmodi contingentibus 

in teodem palatio comptreret «d procedendu^i ln 

caula hujusmodiad fingulosa6his neceflariosusque 

lad diffinitivam fententiam inclufive prout eadfteret 

, rationis, in quo quidem termino Magifter Hartm^ 

g^s Molitoris iQ Cappel procurator difti ^obmnts 

Tbeodericicoxwai eodem aUditore in |udk:io compa* 

rens & dc citatione predifhi eidem Auditori fid^m 

feciens per l^tima documen» prediiH ^idfamis 

Haptloms non comparentis contumaciam acculavit 

prefatusque auditor perperam in hujusmodi cauik 

•procedens diffiiiitivam per quam didlam yicariani 

Johanm 71beoifef/ci adjudkavit & fuper ea yobanni 

MapeUms predifto perpetuum filentium impofuit 

fententiam promulgavit iniquam & fucceffive pro 

pMie di£ti yobams Hapehnis prefato predecelFori 

cs^ofito quod ipfe non absquefraudis comentoeaii- 

4cm citationem reportairet quodquc Ucet ipfe ^- 

iafmes HapeUms temporibus quibus commiffio ci- 

tatio & executio hujusmodiemanarunt apud Eccle^ 

fiam l|n€li Ptbri lecbebwgenfi^pTQ^ae Diocefisno- 

torienioram traheret adquam diitus hbames Tbeo^ 

derid potuiflet tute acccffifle ipfumque ibidem co- 

niode citafle fi voluiflTet ipfe tamen lobaAnes Tbeo^ 

derici ne di£hi citatio ad ejusdem lobanrus Hapelonis 

liotitiaiu deveniret citationem predidtam in duobus 

locis 



I 



isfiif^a^sn^^^m 



33 



locis ttlnc exprelfis non vicinis quorum unus a lan- 
fti Petri Fritzlarienfi ultra quatuor & alter a San- 
£ti Pctri jecheb^urgenfi Ecdefiisprediftis ultrafex 
dietas notorie diftant extra predii^m Diocefin do- 
lofe publicari feu exequi lecerat ac difi^am fenten- 
tiam prefato lobanne Hapelonis abfente ab eadeni 
curia continuo interirrr quod difta caufa iiependi* 
in eadem & eandem caulam taliter tunc pendenteni 
ignarante quodque ip(e lobanncs Hapeloms infrade- 
cendiwm a tempore notitie predifile fibl in eisdem 
partibus fa<Ste ab eademfententia ad fedem appel-^ 
lavit eandem licet infra decendium a|r jsadem fen- 
tentia pofl:quam lata fuerat propter ^bfenti^m^ & 
ignorantiam prediftas appellare neglexiflet prefa- 
tus predeceflTor Vencfabili fratri noftro Nicolao 
Epifcopo Ferentinatenfi qui tunc locum unius ex 
auditoribus caufarumPalatii predifti deipfiuspre- 
deceflToris riiandato tenebat inter alia commifit di- 
ftam appellationis caulam in «isdem partibus ut , 
premittitur inrerpofite audiret & fine debito termi- 
naretac fi infra diftum decendium a temporepre- 
difte late fententie appellatio preftta legitime in- 
terpofita extitiflljt ac partrbus ipfis juftitiam mi- 
niftraret, coram quo Hartungo per eundem loban- 
nem Tbeoderici de novo conftituco & lobanne Ha- 
pe/bwVprediftisinjudicio comparentibus &pereun- 
dem lobannem Hapelonis quodam dato libello ac de 
calumnia & veritate dicenda in preftntia ipfius Epi- 
fcopi preftito juramento eodem Hartungo tunc ali- 
quem libellum dare & predifltuni juramentum pre- 
ftare non curante pro parte fua in hujusiTiodi cau- 
fa in certis terminis ad hec datis prefatus Epifcopus 
Tom. K <^ Man- 



3* . 

lobanm ffapeloms& Hartun^o prediftis coram eo int 
jiidicio conftitutus ad dandum & dari videnduni 
hinc inde pofitiones & articulosfi quos dare vellent 
in caulahujusmodi certum terminum peremptori- 
um aflignavit in quo prediftus Johames Hapelonis 
c(»ram codem Epifcopo in judicio comparens pre- 
difti Hartunsi non comparentis contumaciam ac- 
culavit &in ejus contumaciam nonnullas pofitiones 
& articulos pro parte fiia m hujusmodi cauia dedit 
& deinde diftus. Hartungus coram eodem Epilcopo 
in judicio comparens contra articulos partis fibi 
adverfe prediftos qilasdam exceptiones dedit acfuc- 
ceffive Sohannt Hapelms & Hartungo prediftis co-, 
ram eodem Epifqopo in judicio comparcntibus & 
per quemlibet eorum nonnuUis litteris Apoftolicis 
' inftrunlentis publicis absquc juribus &munimentis 
quibus uti noluit pro parte fua in hujusniodi caufa 
produftis in certis terminis ad hec datis tandera 
lobanne Hapeloms & lobamt Tbeoderici prediftis co- 
ram eodem Epifcopo in judicio coraparentibus di- 
(ftoque lobame Tbeoderici protcftante ^uod pcr hunc 
vcl alium fue comparitionisaftum quem faceretia 
caufa ipla procuratores fuos revocare mmime in- 
tendebat & per quemlibet eorundem lobannis Ha- 
pehnis & lobannis Tbeoderici contra produfta partis 
fibi adverfe predifta quibusdam exceptionibus da- 
tis pro parte fua in hujusmodi caufa in difto ter- 
mino ad hoc prefixo fubfequenter vero predifto 
predeceffor.e ficut Domino placuit vitafmifto Nos 
divina favente Clementia ad apicem fiimm^ Apo- 
ftolatus affumptiomnibusauditoribus caufarumdi- 



3f 

£li palatii comihifimus ut omnes & iingulas caufas 

quas ex commiflionibus difli predecelToris audie- 

bant in eo ftutu in quo tempore hujusmodi obitus * 

predeceflbris ejusdem coram eis remanferant refu- 

mercnt ipfasqueulteriusaudirent&fine dcbitoter- 

minarent juxta tenojres commifBonuni faftarum eis- 

dem & deinde Magiftro lobanne Ulfen prpcurator* 

difti lobamis Hapehnis & eodem Hartungo coram 

difto Epifcopo in judicio comparentibus ac volun- 

tarie in caufa hujusmodi concludi petentibus pre- 

fatus Epifcopus cum eisdem lobanne Ulfen & ifafv 

iungo in hujusmodi caufa concludentibus conclufit 

& habuit pro conclufo in certo termino ad hdc fta- 

tuto ut flicceftive lobannc Ulfin & Hartungo predi* 

€& coram eodem Epifcopo in j^dicio comparenti- 

bus ac difEnitivam fententiam in caufe hujusmodi 

ferri petentibus in certa die ad hoc prefixa prefa- 

tus Epifcopus vifis & diligenter infpeftis omnibus 

& fingulis aftisaftitatis habitis & produftls in cau- 

fa hujusmodi ipfisque cum diligentia recenfitis & 

examinotis ac fatia fiiper hiis omnibus auditoribus 

caufarum difti palatii rejatione plenariaiS: fideli de 

ipforum auditorum confilio & affenfu per fuam dif- 

finitivam fententiam pronuntiavit decrevit & de- 

claravit prout hec omnia in eodera libello petita 

fiierant per eundem auditorem Johannera in caufk 

hujusmodi male.fuiflTe & effe proceflTum fententia- 

tum & diffinitum diftamque fententiam revocan- 

dam fore & revocavit & Jfro parte difti lokannis 

Hapelmis ab eadem fententia bene fuiflTe & eflTe ap^ 

ptUatum necnwgratikm acceptationem & provi- 

C » fioneoi 



' t6 

iionein ac aflecutiopem predi£te$ fuifle & efl!e cano- 
iiicas fuumqu6 debuifle & deberc fortiri effedlura 

' diftamque vicariain ad diftum lobannm Hapelonis 
fpeftafle & pertinuiflTe ac lpe6tere & pertincre de 
jure fibique cum omnibus juribus & pertinentiis 
' fuis adjudicandam fore & adjudicavit diftoque /o- 
. banfd Tbeoderici in didla Vicaria feu ad eam hul- 
Jum jus competiifle neque competere diftumque 
lobannem Tbeoderici ab occupatione & detentione 
difte vicarie amovendum fore &amovitprefatum- 
que lobmnem Hapelonis ad corporalem pofl!efl3onem 

• ejusdem vicarie reinducendum fore & re induxit 
oppofitioite^que & ^pediftieiita predifta fuifle & 
efle temeraria illicita & injufta ac de fafeto prefiim- 
pta diftoque lobanni Tbeodmci fuper oppofitioni- 
bus & impedimentis ac vicaria prediftis perpetuum 
fildntium imponendupi fore & impofuit ipfumque 
. lohannem Tbcoderici in friiftibus ex difta vjcaria a 
tempore mote litis hujusmodi coram eo citra per- 
ceptis condemnandum fore & condemnavit, a qua 
quidem fententia difti Epifcopi pr^ parte prefati 
lobannis Tbeoderici fuit ad fedem appellatum ean- 
dem Nosque cauiam appellationis ab eadem fenten- 
tia diifti Epifcopi interpofite dilefto filio Mag"iftro 
, jlde Usi Capellano uoftro & auditori caufarumpa- 
latii predifti audieridam commifimus & fine debito 

; terrainandam coram quo lobanne Ulfen & Hartungo 
prediftis in judicio comparentibus & per quemli- 
bet eorum quodam dato libiello ac de calumnia & 
veritate dicenda per ipfos in prefentia difti Adt 
auditoris preftitii juramentis traditisque hinc inde 



qiiibusdatn^ofitionibus & articulis & c^ntra illos , 
aliquas exceptiones dare rion ciirantibus ac nonnul- 
IJs litteris Apoftolicis inftrumentis publicis aliisque 
juribus & munimentis quibus ut<voluerint hinc ia- 
de produftis pro parte fua in caula hujusmWi in 
termihis ad hoc ftatutis prefatus Admn auditorad 
inftantiam predifti lobmnis Ulfen eundem Hartun- 
gum ad dicendum contra produfta partis fibi ad- 
verfe predifta quidquid vellet nec uon ad conclu- 
dendum & concludi videndum in caula hujusmodi 
vel dicendum caufam rationabilem quare in ea con- 
cludinon deberet perquosdam curfores noftrosfuc.-^ 
ceflive citari fecit ad certos terminos peremptorios 
competentes in quibus precKfto Johanne Ulfen co- 
rara eodem Adam auditore in judicio comparente 
& predifti Hartunsi non comparei];tis contumaciam 
accufante&in ejus contumaciam in bujusHiodicau- 
fa concludi petenteprefatusy^rf^m auditor reputans 
eundem Hartungwn quo ad hoc prout erat, merito 
contumacem , in ejus contumaciam cum di6to Jo- 
hannc Ulfen in caufa hujusraodi concludente oop- 
clufit & habuitpro conclufo in difto termino adhoc 
dato & ad ejusdem lobamiis Ulfen inftantiam pre- 
fatum Hartungum ad fua in caufa hujusmodi diffi- 
nitivam fententiam audiendam per quem4am Cur- 
forem noftrum cit^ri fecit ad certam diem perem- 
ptoriam comp^tentem in qua predifto lobanne Ul^ 
[en coram eodem Jdam Auditore in judicio coni- 
parente & predifli Hartungi non comparentis cori- 
tumaciam acculante & in ejus, contumaciam featen- 
tiam ipfani ferri petcnte memoratus-^rf^a^^)^ Auditor ^ : 

C 3 repu- 



38 

rcpaitaps cundem Hartungum quoad attum hujus- 
modj pro ut erat, merito contumacfem in ejuscon- 
tumaciam vifis & diligenter in^eftis omnibus & 
fingulis aftis aftitatis habitis & produftis in caula 
hujil^modi ipfisque cum diligentia recenfitis & ex- 
aminatis ac fiaf^a fiiper hiis coauditorlbus fiiis omni- 
bus cauftrum di6H palatii relatione plenaria & fide- 
li de ipforum coauditonim confilib & aiTenfii per 
iiiam diffinitivam fententiam pronuntiavit decrevit 
& declaravit per eundem^ Epifcopum in Canfa hu- 
jusmodi bene fuiflTe & efle procefllim fententiatum 
& diffinitum ipfiusque fententiamconfirmandamfo- 
re cS: confirmavit ac pro parte difti lobannis Tbeo^ 
derici ab eadem fententia predifti Epifcopi male 
fuilfe & efl!e appellatum ipfumque lobannm Tbeo^ 
derici in expenfis coram eo in caula hujusmodi le- 
gifime feftis coademnandum fore & condemnavit 
ipfarum expenfarum taxatione fibi impofterum rfe- 
fervata cumque pro parte di6Vi lobannis Tbeoderici 
ab eadem fententia piiedidH Ade auditoris adfedem 
foret appellatum eandem , nos caulam ultime ap- 
pellation^ hujusmodi dilefto filio Magiftro Nicolao 
Vordis Capellano noftro & Auditori caufarum pa- 
latii predifti audiendam commifimus & fine debito 
terininandam & cum poftea di6lus NicoUtus audi- 
tor egrotaret nos eidem Johanni auditori commi- 
limus ut caufam eandem quoi usque prediftus M- 
co/«U5 auditor convalefceret ^ audirct, quiadin- 
Jtantiam didli lobannis Ulfen coram eo in judicio 
comparentis eundem Jtartungum ad dandum & re- 
cipiendum libellum in cauia hujusmodi per quem. 



39 

dam curforem noftrum citari fecit ad certum ter- 
niinum peteraptorium competentem in quo diftus 
lobannes l/Jfen coram eodem auditore in judicio 
comparens predifli Hartunginoti coraparentis con- 
tumaciam accufavit & in ejus contumaciam quem- 
dam libellum pro parte lua in caula hujusmodi de-, 
dit & deinde predi6lis lobannc Ulfen & Hartungo 
eoram eodem Johanne Auditorc in judicio compt- 
rentibus & per eundem lobannem Ulfen de calum- 
nia & de veritate dicenda in ipfms lobannU Audi- 
toris prefentia preftito juramento codem Hartmgo 
tunc prediftum juramentum preltare non curante 
pro parte fiia in caula hujusmodi in certo termino 
ad hoc dato & deinde pr6fatus Nicolaus Aiidiror 
poftquam convaluit ad inftantiam predi£li lobannis 
Ulfin eundem Hartunsum zd dandum & peralte- 
rani partem dari videndum pofitiones & articulos 
fi quos dare vellet in caula hujusmodi'per quem- 
dam curforem noftrum citari fecit ad certum ter- 
minum pcremptorium competentem in quo diftus 
lobannes Ulfen coram eodera Nicolao Auditore i« 
judiciocomparenspredifti Hartungi noncoraparen- 
tis contumaciara accufiivit &. in ejus conturaaciam 
nonnullas pofitiones & articulos pro parte fua m 
hujusmodi caufa dedit prefatusquc Nicolaus audi-^ 
tor ad inftantiara predifti lobamis Ulfin eundera 
Hartungum ad refpondendura diftis pofitionibus & 
dicendum contra eosdem articuks quicquid vellpt 
nec non id preducendum & per alteram partem 
produci videndum omnia jura & raunimenta qui- 
biis partes ipfi uti vellens in cauia hujusmodi per 

C 4 quos- 



49 :> "^ jrfu«^:£^^;s>;(ai« 

quosdam curfores noftros fucceflive citari fecit ad 
certos term.inos peremptorios competentes in qui- 
bus diftus lobannes IJlfen coram eodem Nicolao au- 
ditore ^n judicio ^omparens predi6ti Hartmgi aion 
comparentis contumaciam accufavit & in ejus con- 
tumaciam nonnullas litteras apoftolicas inftrumenta 
publica aliaque jura & munimenta quibus propar- 
te fua in hujusmodi caufa uti voluitproduxit in di- 
fto termino ad hoc dato prefatusque Nicolaus^ au- 
ditor ad^inftantlam ^xt^ihx Mamis i7i^ew eundem 
'Hartmgvm ad dicendum contra hujusmodi produ- 
£la quicquid vellet, nec non ad concludendum & 
concludi videndum in .caula hujusmodi vel dicen- 
dum caufam rationabilem quare in ea concludi non 
deberet perquosdam curfores noftros fuccefllveci- 
tari fecit ad certos terminos peremptorios compe- 
tentes in quibus difto lobanne Ulfen coram eodeui 
Nicolao auditore in judicio comparente & predifti 
Hartungi novi comparentis contumaciam accufante 
& in ejus contumaciam in hujusmodi caula conclu- 
di petente in certo termino ad hoc dato prefatus 
Nicolaus autlitor reputans eundem Hartungum quo 
ad aSiim hujusmodi prout erat merito contuma- 
cem in ejus contumaciam cum diflo lobannt Ulfen 
in hujusmodi caufa concludente conclufit & habuit 
pro conclufo & ad inftantiam predifti lobannis UU 
fen prediftum Hartungm ad fuam in caufa hujus- 
modi difiinitivam fententiam audiendam per quem- 
dam curforem noftrum citari fecit ad certam diem 
peremptofiam competentem in quapredifto loban^ 
ne Ulfen coram eodem Nicolao auditorc in judicio 

com- 



comparcnte & predifti Hartunsi non compBrcritis 
contumacianiaccufante & in ejus contumaciamfen- 
tentiam ipfam ferri petente memoratus Nicolaus 
Auditor reputans eundent Hartm^m quo ad aftum 
hujusmodi prout erat merito contumacem in ejus 
contumaciam vifis & diligentef infpeftis omnibus 
&fing;ulisaais aftitatis habitis &produ6lis incau- 
fabujusmodi ipfisque cum "diligentia reccnfitis ex- 
aminatis ac fafita fuper hiis omnibus coauditoribus 
fuisdi^li palatii relaltione plenaria & fideli de ip- 
forum coauditorum confilio & aflenfii per fuani dif- 
finitivam fententiam pronuntiavit decrevit & de-r 
claravit per eundem -irfam Auditorem in caufahu- 
jusmodi bene fuiflTe & eflTe procefllim fententiatum 
& diiEnitum ipfamque fentcntiam ipfius Ada zw^i^ 
toris confirmandam fore & confirmavit ipfumque 
Johannem Tbeodmci in fruftibus ex difta vicaria 
a temporedifte late fententie ipljus Adc auditoris 
perceptis& in expenfis corameo incaula hujus- 
modi legitime faftis condemnandum fore & conr 
demnavit iplarum expenfarum taxatione fibi impo- 
fterum refervata & fuccefllve prefatus Adam Au- 
ditor ad inftantiam difti lobamis Ulfm eandem 
HartUfi&i7H ad videndum taxari expenfas hujusmo- 
di coram eoin caula hujusmodi faftas perqiiendam 
Curfbrem noftrum citari fecit ad certum terminum 
peremptorium competentem in quo predifta lo- 
barme Ulfeti coram eodem Adam. auditore in judi- 
cio comparcnte ac predifti Hartunsi non compa- 
rentis contumaciam accufante & in ejus contuma- 
ciam e)fl|>enfas ipfas taxari petente prej&tus Adam 

C 1 au- 



4« 

auditor reputans emiem,HartUf^mqao adaChimi 
hujusmpdi prout erat mcrito contumacem fti ejus 
coiitumaciam prediftas expenlas^in viginti & fuc- 
ceflive diftis lobanne Ulftn & Hartungo coram eo-i 
dem Nicolao auditorein judicio comparentibus di- 
ftoque lobannc Ulfen expenfas prediSas coram eo- 
dem Nicolao tnditore ut premittitur faftas taxari 
petente in termino adhoc dato memoratus Nicolaus 
Huditor predi£las expenias in decem &. o£lo florenis 
auri de Camera boni & jufti ponderis provida mo- 
deratione taxavit prcdidli lobamis Ulfm fiiper ex- 
pcnlis ipfis juramentis fecutis prout in inllrumen- 
tis publicis inde confe£lis eorumdem Epifcopi Ada 
& Nicold aniditoris ligillis munitis dicitur plenius 
contineri. Nos itaque predifti lobpnnis Hapthnis 
fupplicationibus inclinatiquefuper biis ab eisdem 
Epifcopo Adam & Nicolao auditoribus provide fa- 
^bafitnt rata habentes & grata di£lasque fententias 
eorumdem Epifcopi Ada & Nicolai auditorum au- 
ftoritate Apoflolicaconfirmantes Difcretioni vefh-e 
per Apoftolica fcripta mandamus quatinus vos vel 
duo aut unus veflrum pcr vos vel alium feu alios 
premifTam exccutionem debite demandantes .eun- 
dem lobannem Haptlonis vel procuratorem fuum 
cjus nomine ad Cbrporalem pofrefEonemvicari,eju- 
riumque & pertinentiarum prediftarum amoto ex- 
inde diao lobanm Tbtodtrici auftoritate noflra re- 
ftituatis & reintegretisipfumque reflitutum & re- 
integratum juxta juris exigentiara defendatis faci- 
cntes ipfum lobanntm Hapthnis difte vicarie paci- 
fica pofleffionegaudere fibique de ipfius vicarie fru- 

ftibus 



(«^S^!£/3^(&fl» 



43 



ftibus rcdditibus prbventibus juribiis & obventio- 
nibus univerfis integre relponderi zc de prediftis 
perceptis fruftibus & florenorum fummis prediftis 
expenfis juxta prediftorum inflrumentorumeorum 
condemnationum & taxationum tenores plenam & 
debitam latisfH£lionem impendi Contradi£toresper 
cenfuram Ecclefiafticam appellatione poftpofita com- 
pefcendo. Datum /?owc apijd fm&ximPeirufnVQL 
Kal. Maji Fontlficatus nofiri anno fecundou 



XII. 

LITTER^ EXECVTORIJE PRJECE.' 
DENTIVM. 

Reverendo in Chrifto Patri & Domino Dfio Dei 
& Apoftolice fedis gratia ArchiEpifcopo Ma- 
guntinD veftrisque in fpiritualibus & temporalibus 
vicariis feu OfEcialibus Gcneralibus nec non Vene- 
rabilibus viris Dfiis Capitulo fingulisque Canonicis 
& perfonis Ecclefie fiin6ti Petri Fritzlarieijfis Mag. 
Dioc. ac illi vel iliis ad quem vel ad quos perpetue 
vicarie ad Altare fanfti lohannis Baptifte fitum in 
Ecclefia {anfti Petri Fritzlaricafis predifti collatia 
provifio prefentatio feu quevis alia dilpofitio per- 
tinet communiterj^vel divifim & prefertim tibi lo- 
hanni Tbtodtrici pro Qerico difte Magunt. Dioc. 
te gerenti in di6hi perpetua vicaria intrufo necnon 
univcrfis & fingulis Cenfuariis Colonis vindemia- 
toribus agricoltoribus terrarumquQ bonor^m pra- 
^ tarura 



44 «ii/ss<^£^ai«<9i 

torura ag^cyrum & nemorum difte perpetue vicarie 
Arrendatoribus feu decenteribus pmnibusquealiis 
4c fingulis quorum intcreft vel intererit aut quos 
infra fcriptum tangit negotium feu tangere pote- 
rit quoraodolibet in futurum quibuscunque nomi- 
nibus cenfeantur & quacunque prefulgeant dignita- 
te Gerlam Heriberti de Efcb Decanvis Ecclelie lan* 
€li Severm Colonienfis executor ad infrafcripta a 
fedie Apoftolica una cum infra fcriptis noftris iii 
liac parte Collegis cum illa claufula quatemsvos 
vel duoaut unus vefimm iSc. fpecialiter deputatus 
lalutcm in Domino & mandatis noftris hujusmodi 
ynio verius Apoftolicis firmiter obedire. Litte- 
ras executorias ianfiliffimi in Chrifto Patris & Do- 
mini noftri Dni Innocentii Divinn providentia Pape 
feptimi ejus vera bulla plumbea in cordiila Cana- 
pis impcndente bullatas trium diflSnitivarum fen- 
Itentiarum per certos lacri palatii Apoftolici caufii- 
lum auditores prohonorabili viro Dno lobaitmHa-' 
pelms CleriCo difte Diocefis & coptra te lobannem 
Jbeoderici occafione difte perpetue vicarie confor- 
miter latarum unacum inftrumentis publicis difta- 
rum fententiarum defuper confeftis p^r nptarios 
publicos fubfcriptos & publicos ac figillatas fanas 
& integras nonviciatas non Cancellatas neque in 
aliqua fui patte fufpeSas fed omni prorfus vitio& 
fufpixrione carentes nobis pro parte difti Domini 
lobamis Hapdms principalis in diftis litteris Apo- 
ftolicis principaliter nominati coram notario publi- 
po & teftibus infrafcriptis prefentatas nos reveren- 
ter ut decuit noveritis recepiffe, poft quarum qui* 
. , dem 



1 



^aas^^sus^Sf^Ae;^ 



4f 



dera litterarum Apoftolicarum prefentacionem & 
reccptionera nobis & per vos ut prcraittitur faflas 
fumus pro parte ejusdem Domini lobmnis Haptlo^ 
nis principalis debita cum inftahtia requifiti quate- 
nus ad executionem diflarum littcrarum Apofto- 
licariira executoriarum & contentorum in cisdem 
procedere dignaremuf juxta tradita feii direfta n 
fede Apoftolica nobis formam, Nos igitur Gerla^ 
cus Decanus & executor prefatus vol^Qtes manda- 
tura Apoftolicura nobis in hac parte direftum re- 
verenter exequi \it tenemur >• idcirco auftoritate 
Apoftolica nobis m hac parte coraraifla prefatum 
Dominum lobannem HapelbniszA corporalem rea- 
lenr & aftualem pofleffionem perpetue vicarie ad 
Altare lanfiH lobamis Baptifte ritum in Ecclefialan- 
fti Petri Fritzlarierifi juriumque & pertinentiaruiu 
prediftarum reftituimus & re integravimus ac te* 
nore prefentium reftituimus & reinteg;ramus, Que 
omnia & firig;ula fiipra difta vobis oranibus & fin- 
gulis predictis ac veftrura cuilibet intiraaraus infi- 
nuaraus^ & notificamus ac ad veftrara & cujuslibet 
veftruni noticiaradeduciraus& deduci volumusper 
prefentes vosque & veftrura quemlibet in folidum 
tenorc prefentium requirimus & monenuis primo 
fecundo tertio & peremptorie vobisquc nichilomi- 
nus & veftrum cuilibet in virtute fanfte obedien- 
tie & fub infra fcriptis fententiarura' penis diftritle 
precipiendo raandamus quatenus infra fex dierum 
fpatium poftprefentationemfeu notificationempre-? 
fentium vobis faftas imraediate fequentium & poft- 
quam pro parte di^ti Pomini Jobanm HaptlonisGx^ 



pcr hoc fueritis requifiti feu alter veftrura fuerit 
jrequifitus , quoinim fex dierum duospro primo du- 
os pro fecundo & reliquos duos dies v6bis univer- 
iis & fupradiftis pro tertio & peremptoriotermino 
ac Canonica monitione afljgnamus prefatum Do- 
Hiinum yohamm Hapehnis vel ejus procuratorem. 
proeo ad Corporalem realem & ajttualempofl^eflio- 
nem vicarie juriumque &pertinentjarumpredifto- 
rum recipkfis & admittatis & faciatis ab aliisquan- 
tum in vobis efl: recipi & admitti amoto exinde te 
lobame Tbeoderici intrufo & quolibet alio illicito 
detentore quem nos etiam quantum poflAimus am- 
movemus & denuntiatum ammotum prefatumque 
Domino lobofm Hapelonisyjel difto fuo procuratori 
de ipfius perpetue vicarie fruftibusredc(itibuspro- 
ventibus juribus & obyentionibus univerfis & non 
difto lobanni Tbeoderici intrufo integi-e refpondea- 
tis & faciatis ab aliis plenarie refponderi promit- 
tentes prefatum Du^mlobannem Hapelonis ipfius vi- 
carie pacifica & quieta poflTefllone gaudere, Rur- 
fus monemus & requirimus modo & forma fupra- 
diftis te lobannem Tbeoderici intrufurn tibi diftri- 
ftius precipiendo mandantes quatenus infradiftum 
fex dierum fpatium poflTcflloneni ymo verius de- 
tentionem perpetue vicarie juriumque & pertinen- 
tiarum prediftorum dimittas & te de ea de cetero 
Bullatenus intr omittas & nichilominus infra trigin* 
ta dierum l^atium poft prefentationem feu notifi- 
cationem prefentium tibi fa£bas inmiediate fequen- 
tium & poftquam pro parte difti lobannes Hapelo^ 
92iffuper hgeftterisrequifitusvquojrum quidenitri- 

• ginta 



47 

ginta dierum decem pro primo decem pro fecundo 
& reliquos decem dies tibipro tertio & perempto- 
rio termino ac monitioiie Cantfnicaaffignarauspre- 
fiato Domino lobqnm Mapelonis vel procuratori luo 
ad id lufBciens mandatum habenti de fruftibus ex 
diaa perpetua vicaria per te perceptis nec nonjde 
triginca 0^0 florenis auri de camera boni de julli 
ponderis ratione expenfarum in pretaOa litefadta- 
nim & in quibus finaliter condempnatus exilKs nec 
non de fedecim fimilibus florenis pro expenfis lit- 
rerarum executoriarum ac prefentis noflri proceC 
fus faais ad quos nos expenfas ipfas provida moi 
deratione previa & taxanjius per prefentes folito 
juramento defuperfubfecuto plenam & debitam fa- 
tisfaftionem impendas; monemus infupermodo^ 
forma premiffis vos omnes & fingulos fupradiftos 
& generaliter omnes alios & llngulos cujuscunque 
flatus gradusordinis vel conditionis exif!ant diflrj- 
dUusinhibentfesneprefatoDomino lobanni Hapc 
hms vel procuratori fuo , (quo minus diftam vi«?a- 
riam cura omnibus juribus & pertinentiis. fuis pa- 
cifice aflequatur & valeat quiete poffidere ac fibide 
ipfius vicarie fruftibus redditibus proventibus ju- ' 
ribus & obventionibusuniverfisintegre refpondeal 
tur & de diais fruaibus perceptis ac florenoruni 
fummis debita fatisfaaio impendatur ic omnia & 
fmgula fupradiaa fuum debitura confequantur & 
fortiantur effeaum impedimentura aliquos prefte- 
tis leu preftent per vos vel alium fcu alios publice 
yel occuJte quovisquefiVo colore necimpedientibus 
ipium fuperpremifljs in aliquo deti* vel dent ai^- 

xilium 



4« 

xilium confilium vel fkvorfera alioquin tam indan-r 
tes alteriquam recipientes diftam v1car]a;mautali- 
quod jus a* eam pertinens nec non in impedientes 
prefatum Dominum JobarmmHapelonis vel precu- 
ratorem fuum fiiper premiffis in aliquo ac in ini- 
pedientibus ipfiim dantes auxilium confilium vel 
favorem nec non in contradiftores quoslibet & re- 
belles nifi infra diftum fex dicrum (patium a con- 
tradiftione rebelliiim auxilio confilio & favore ac 
impedimentis hujusmpdi omnino deftiteritis feu de- 
ftiterint ac mandatis noftris hujusmodi ymo verius 
Apoftolicis firmiter obediveritis feu obediverintex 
nunc proutex tunc & extunc prout ex nunc fingu- 
lariter in fingulos excommunicationis inCapitulum 
vero difte Ecclefie lanSi Petri fiifpenfionis & in 
ipfam Ecclefiam lanfti Petri Fritzlarienfem inter- 
difti fententias in hiis fcriptis ferimus & etiampro- 
mulgamus,- vobis vero Rdd Patri Dilo ArchiEpi- 
ftopd tantum ob reverentiam veftre Pontificalisdi- 
gnitatis duximus deferendum ^ fi contra premiffk 
vel eorum aliquod feceritis per vos vel fubmifi!am 
pei;fonam publice vel occulte direfte vel indirefte 
quovis quefito fex dierum monitione Canonica in^ 
grefllim Ecclefie interdicemus in hiis fcriptis fi ve- 
ro interdidium hujusmodiper alios fex dies imme- 
diate fequentes vos fimili monitiofie premifla fii- 
fpendimus a divinis verum fi prefatas interdifli & , 
fufpenfionis fententias animo quod abfit fuftinuerit' 
iudurato per alios .fex dies prefatos duodecim dies j 
i;}iuiediate fequentes vos ex nunc prout ex tunc & "1 
€x tuneprottteK nunc exconimunicationis fenten- i 

tia 



4» 

tia innodamiis, CetenimcumtclBxecntioiftm ulte- 
riorem hujusnrodi nrandati Apoftolici atque ooftri 
fadendaiu nequeamos tjUo ad preftns perfonaliter 
inter^ aKis arduis in Romana curia prepeditinc- 
fotils univerfis& fmgulis DominisAbbatibusPrio- 
ribus Prepofitis Decanis Archidiaconis Archipres- 
biteris Thefaurariis Cantoribus Canonicis tam Ca- 
thedralium quam colleg^terum parochialiuroque- 
Ecclefiarum Rcfitoribus pjebanis vice plebanis vi- 
cariis peipetuis altariftis N^tariis feutabellionibus 
publicis ac clericis quibuscunque per dvitaicem <& 
Dioc^n Magunt. ac alias ubilibet conflitutis&eo- 
rum cuilibet in Iblidum ftiper ulteriori exccutiona 
hujusmodi mandati apoftolici atque noftri fecienda 
tenorc pr^entium committimus plenarie vices no- 
ftras donec eas ad Nos duxerimus revocaftdas qui- 
tus & eonim cuilibet in virtute fimfte- obedienti* 
& fub di^ excomrounicationis pena quam in eos 
& eorum quemlibet ferimusin hiis fcriptis aifi fe- 
cerint ea que mandamus di(h-iaeprecIpiendo man- 
dantes quatenus infra trium dierum fpatium poft- 
quam pro parte 6iSdDm Jobannis Sapeionis fuermt 
requiiiti feu alter eorum fiierit requifitus irarae- 
diate fequentium quos eis & eorum cuilibet fuper 
boc pro tertio & peremptorio termino ac monition« 
canonica & omni dilatione affignamus ad Nos, 
Raum Patrem Dnura Archi Epifcopum ac Capitu- 
lum &. «lios prediflos ut ad di£him Ecclefiam lan- 
£ti Petri aliasque perfonas & loca aUa de qiiibus ac 
ubi quando & quociens vifum fuerit expedire per- 
fonaliter accedant feu alter eoruini accedat & pre« 
Tm, V, D fa- 



5P 

fatas litteras Apoftolicas ac inftrumcnta & profeef- 
fum noftrum hujusmodi ac omnia & (ingula in eis 
contcnta vobis omnibus & fingulis prediftis inti- 
mcnt infinucnt & notificent ac fideliter publicari 
procurent feu alter eorum procuret' reinducendo 
pr^tum Dominum Tobannem Haptlonis ad corpo- 
ralem poflefllonem vicarie juriumque & pertinen- 
tiarum prediftorum vel procuratorem fuum e}us 
nomine ac defendant induftum amoto exinde di£to 
lohmnt Tbeoderici intrufo & quolibet alio detento^ 
re quod etiamnos denuntiamus amoto prefetoquc 
Dfio lohanni Mapehnis vel pr^curatori fuo faciant 
de ipfius vicarie ftuaibus redditibus proventibus 
juribus & pbyentionibus univerfis integre refpon- 
deri & de diftis fruftibus perteptis ac florenorum 
fummis debit^na latisfaftionem mipendi & gencra- 
literomniaalia pienarie exequantur juxta traditam 
ISu direftam a fede Apoftolica nobis formam ita 
tamenquod iidem fubdelegati noftri in prejudici- 
um di£U.D. /o^^onmV jE&ip^/aminilvaleantattempta- 
re nec circa diclas per nos latas fententias aliquid 
fufpendendo vel abfolvendo immutare d: fi contin- 
gat Vos luper' premiflls in aliquo procedere, de 
quo nobis poteftatem refervamus hon intendinius 
propterea commifl[ionem noftram hujusmodiin ali^ 
quo revocare nifi de revocatione ipla fpecialem & 
exprefl^am fecimus mentionem per procefllim aut 
a^um hujusmodi non intendimuspropterca veftris 
in aliquo prejudicarecollegis quomiiius ipfi vel eo- 
rura alter in negotio hujusmodi procedere valeat 
prout fibi vifum fuerit expedire prefatasque litte- 

ras 



ras Apoftolicsas & nunc noftrun] procdTum volumus 
penes eundem D. lobammHapehms vel^Tomrvito^ 
rem fuum remanere & non per vos vel corum ali- 
quem contra ipfius voluntatem quomodolibet detl* 
neri, contrariumverofacientes prefatis noftrisfen- 
tentiis eo modo quo late funt fubjacere volumus 
ipfofafto, mandantes tamen vobis copiamfieride 
premiffis fi ea habere volueritis veftris tamen fum* . 
ptibus & expenfis ^ abfolutionem vero omnium & 
iingulorum qui prefatas noftras ftntentias velalia* 
rumaliquam incurrerintquoquomodo nobis vel fii« ' 
periorinoftro tantummodo refervamus. In quo* 
rum omnium & fingulorum fidem Sc teftimonium 
premiflbrum prefentes noftras litteras feu prefens 
publicum inftrumentum hujusmodi noflrum pro- 
ceflum in fe continentes feu continens exinde fieri 
&per Gerbc^dtm Notarium publicum infrafcri- 
ptum fubfcribi & publicari mandavimus ac figilH 
Venerabilis & circumfpefti Viri Dfii Hermcam 
Dwcrg Decretorum Doftoris PrepofitiEcclefie fan* 
fti Lchini Daventrienfis Trajeften. Dioc. ac facri 
Palatii Apoftolici Cauferum auditoris cum proprio 
quoad preftns careamus figillo fecimus appenfio- 
ne communiri. Datum & aftum Rcm in domo ha- 
bitationis noftre hora vefperorum vel quafi fub an- 
no a Nativitate Dili Millefimo quadringentefimo 
fexto indiftione quarta decima dievero labbatide* 
cima menfis julii Pontificatus difti Diii noftri Jnno^ 
cmiiPP. yu. annofecundopreferitibusibidemdi- 
fcretis viris Mngiftro Hmrico Bredback • facri pala- 
^apoftolici cau&rumnotarii & E^verbardo ymgbc 

b » Cle- 



5« 

Clerico Colonicnf. Dioc. teftibus nd prcmilSi voca- 
tls fpecialiter cS: rogaris» 

Et ego Gerardus Cham Stenhus Clericus Colon. 
Dioc. publicus Apoftolica & Imperiali auftoritate- 
Notarius quia predifhrum litterarum executoria- 
ium prefentatiom &receptionifententiarum fulmi- 
nationi ac aliis premiffis una cum teftibus preno- 
minatis interfui, ideohoc inftrumentum publicum 
exinde confeci & fubferipfi ftgnoque quo fungor 
apoftolica auftoritate ac npmine nieis confuetisuna 
cum appenfione figilli Ven. & circumfpefti Viri 
D. Henrici Dvoerg S. Palatii Apoftolici caufarum 
^uditoris quo prefetus D. executor ad prefens uti- 
tuT ftgnavi rogatus & requifitus in fidem & tefti- 
iTTonitmi omnium premiflx)rum requifitus. 

XIIL 

NEGOTIVM PERMVTATIONIS BENE- 

FICIORVM QVINTVPLICIS A THEODERICO 

ARCH. EP. MOa COMMITTITVR DECA- 

NO $• lOHANNIS MOG. 

Venenbilibus ac circumfpeftis viris Dominis 
Decano (S: Capitulo Ecclefie fanfti PrtnFritx- 
larienfis Mag. Dioc. ac illi vel illis adquem velad 
"quos in eadem canonicorum receptio & admiflio 
prebendarum collatio provifio prefentatio feu que- 
•vis alia ^difpofitio communiter vel divifimfpeftat& 
'pertlnet ommbusque aliis & fingulis quoruminter- 

efi; 



eft vel intcrerit quosque ipfrafcriptuin taiigit ne- 
gotium leu tangere poterit quomodolibet in fiitu- 
rum quibuscunque nominibus cenfeantur & qua- 
cunque prefulgeant dJgnitate Paulus pbyl Decanus 
Ecclefie lanfti lobannis Magunt. commiilai^ius ad 
infralcripta a Rmo in Chrifto Patre & Dno noftrQ 
lino Tbeodtrico fanfte Maguntine fedis Arehi Epi- 
lcopo fpecialiter deputatus falutem m Domino & 
nofiris hujusmodi ymo verius prelibati Dili noftri 
Archi Epifcopi Magimt.firmiter obedire mandatis. 
Litteras Commiffionis ejusdem Dt)mininoftri Archi 
Epilcopi ejus vero figilto rotundo de cera viridi ia 
preffiila pergamena impendente figillatas lanas & 
integras non viciatas non caneeUatas neque In ali- 
^iua fiii parte fufpedtas fed omni prorfus vitlo & 
lufpicione ut prima apparebat facie careiites nobi^ 
pro parte nobilis & venerabilis ac bonorabilium 
Dominorum compermutantium infrafcriptorum in 
eisdem principaliter nominatoinim. prefentatas nos 
cura ea qua decuit reverentia recepifTe noveritis 
hujusmodi fub tenore. Tbeodericus Dei gratia fan- 
fte Magunt. fedis. Archi Epifcopus facri Imperii 
per Germaniam ArchiCancellarius honorabiliP<^r 
lo Pbyi Decano Ecclefie fmi&ilobannis Magunt. de- 
voto & fideli .nobis if> Chrifto dilefclo fakitem in 
Domino fempitemam. In ncgotio permutationis 
quara nobilis & honorabiiis nobis in Chrifto devori 
diledli Ditberus de Jfenburg Comes in Budingen Ca- 
nonicus & prebendatus in Ecclefia CoUegiata lan- 
fti Pctri noftri opidi Fritzlarienfis noftre dyoc. ex 
una, Tiicbardus Grqfs dQMerJJbi Reftor aitarisfan- 

D 3 ai 



54 

ai Gcorgii MBrtiris fiti in Capdla beate Eltzalretb 
domus Theutonicorura Magunt* ex altera, Cmra^ 
dus Afft de Franckfiirdia Vicarius ad Altare lanfte 
Crucis fitum in Ecclefia fanfti Gangolffi Magunt. ex 
^tertia^ Tylemanms Pape Vicarius in Ecclefia majo- 
ri Magiint. ex quarta, Sembftrdus Groffdt Morffen 
altarifta Altaris fanfti Petri in Ecclefia parochiali 
ville Budesheym propePmgw/otndidlenoftreDyoc* 
partibus ex quinta de jtim diftis fuis beneficiis in- 
vicem fieri defiderant dummodo ex.juilis & ratio- 
nabilibus caufis fiat nichilque fymoniace pravitatis 
aut iUicitepaftionis interveniataliudquecanonicum 
nonobfifiat, fuperquo tuam confcientiam cnera- 
mus, difcretioni tue in hac parte vices noftrascom- 
mittimus mandantes tibi fub debito tui officii^qua-i 
tenus in di£^o permutationis negotio etiam usque 
ad totalem ipfius confummationem prpvia ratione 
ptocedas fervatis circahec folemnitatibus debitis & 
confuetis iaciendo quod decreveris noftra au£tori^ 
tate ecclefiafticam per cenfiiram firmiter obfervarl > 
{)refentium fub figilli noftri appenfione tefi^monia 
litter^rum* Datum Afchaffenburg die menfis fep- 
tima Deccrabris Anno Domini Millefimo quadrin- 
gentefimo quinquagefimo fecundo. Poft quarum 
quidem litterarum commifilonis Dbmini noftri Ar*. 
chi Epifcopl Magunt. prcfcntationem & receptio- 
nem nobis & per nos ut premittitur fi^£las fiiimus 
pro parte eorundem Doniinorum compermutanti- 
uminibi nominatira deftriptorum dcbita cunvin- 
ftantia rcquifiti ^ quatenus in hujusmodi permuta- 
tionis negocio juxta earunidem vim litterarum for« 

maq[i 



matn contincntlam atque tcnorem etiamusque ad 
tQtalem ipfius confirmationem procedere ^ignare- 
rour. Nos igitur Paulw Decanus & Commiflari- 
us prefatus attendentes requifitionem hujusmodi 
fore juftam ^fe confonam ratidni di6b*que Rmi Dfii 
noftri Archi Epifcopi Maguntini nobis in hac par- 
te direftum man^datum reverenter cxequi proutte- 
nemur ac etiam juxca dodlrinam Apoftoli nemini 
cito manus imponere (ed unicuique jus fuum fa- 
num & illefiim confervare volentcs de & fuperpre- 
miffis publicum decrevimus proclamationis edi- 
ftura, citantes nichiloniinus oranes & fingulosfua 
communiter vel divifim interefle putintes , per 
idem publicum proclamationis edi6lum ad dicen- 
dum & opponendum quicquid verbo vel infcriptis 
contra hujusmodi permutationis negotium diccre 
fiveopponere volcbant, nosque de.fiio jure & in- 
tereflTe > fi quod eis competeret feu quovis modo 
competere pofl!et faltem iegitime informaturi^ nec 
non ad procedendum jS: per nos in hujusmodi per- 
mutationis negocio etiam usque ad totalem ipfius 
confiiramationem inclufive procedi videndum ia 
certum pereraptorium teripinura competentem vi- 
delicetdiem &horara infiiifcriptos, quibus quideni 
dic & hora advenientibus comparuerunt corara.no- 
bis Venerabiles honorabiles ac difcreti viri Dorai- 
ni yohmms Specbt de Buhenbeym Canonicus Ma- 
guntinenfis^ Venerabiles & GenerofiDoraini/>ye^- 
beri dc Jfemburg Comitis in Budinsen Canonici Ec- 
clefie fanfti Fetri Fritzlarienfis ex una, yobamus 
Himcfium perpetuusin dii^laEcciefiaraajoriMagun- 

D 4 tina 



tina Vicarkis lytemaim Pape firailiter m eadem 
majori Mag^untina etitm p^eipetiii Vlcarii ex alte* 
ra, Comradus: Affe dt Franckfiirdia vievLVms perpe- 
tuus ad a^ltareS* Oww fitura in EGclefia S. Gan- 
%olffi Magunt. principaKs prrneipaKter pra fe ipfb 
cx tertia y Eberbardm Rumdfds cauftrum iniatr-^ 
fta fede Magunt. notarius juratus RichardH Groffi^e 
MorffmKt&eris altaris Sti Geor%-H martiris fiti iii 
Capellabeate Eiizabetb domusTheutonicorumMa- 
gunt^ex quarta, Itera Hermanmts Cleyn fiwiliter 
caufarum difte fedisnataTiusjwraius^^nimi/ Grojf 
de Morffen aitariftc altaris S» Pmfiti inparochia- 
li Ecclefia-vilfe Budesbeym prape Pin^-vjiam hinc 
inde Dominorum compermutaBcitim* prefatorunj le- 
gitimi procuratores eorumque quihus fupra pro- 
curatoriis ac pro fc ipfo» (juiiita ex partibus, nomi- 
nibuis prout de ipforum hiiic inde procurationum 
mandatis nobis legitime extitit & extat fides fefta 
& proelamationis publicum edi£lum ac citationen? 
tnhexam alias a nabis & noftroauditorio decretum 
& emanatum in illis ubi opus & expediens foerat 
& eft locis de noftro mandato legitime executuni 
tma cura ejus execmtionibus huyusmodi utpremitti- 
tur fafftis 1 fafta realiter & in fcriptiis judicialiter 
reproduxerttnt^ citatorumque ommum & fingulo- 
rum iBibi contentorum norr comparentium neque 
quicquam verba vet m fcriptis contra .hujusmodi 
pcrmutationis negotium dicere five opponere cu- 
rantium contttmaciam accuiarunt fpfosque contu- 
maces reputari & m eorum contumaciam feeum dcr 
cum ipfis in hujusmodi permutatioms negocio ad 

ulte- 



tilterlora ecmm usque ad totalemipfius confumnia- 
cionfem inclufive juxta pre infertarum Commiffio- 
nis litterarum vim formam continentiam atque te- 
noreni per nos procedi infi:ant6r petiverunt ac qui- 
vis eorum reproduxit accufavit & debita cum in- 
ftantia pofliilavit, Nos tunc Paulus Decanus & Com- 
niifl!ariiis prefetus citatos hujusmodi, utprefertur^ 
non comparentes neque fe h^jusraodi permutatio- 
ni opppnere volentes & curantes licet flifficienter 
& ultra horam debitam expe6hntes reputavimus 
merito prouterant, id exigente jufl:itia, contiuna- 
ces & in eorum contumaciam eis viam de cetero ft 
hujusmodi permutationi opponendi prechifimus & 
precludimus ac in codem negocio permutationisad 
ulteriora juxta prcnarratae Commiffionis tenorem 
per nos procedendum fore decrevimus & decerni- 
mus per prefentes & quia permutationem eandem 
€x juftis & rationabilibus caufis fieri confenfumque 
collatoruni & patronorum aliorumque quorum in- 
tererat ad idaccedereacaliudCanonicum noncon- 
ftare comperimus nec non per Bominos Conradum 
Afft principalem in ipfius propriam , Johannm 
Spccbty yohamm Hunman^ Eberbardum Rumelfels^ 
Hermannim Q&yn aliorum hinc inde principalium 
predittorum compermutancium legitimosprocura- 
torcs prenominatosin eorumdem fiaorum principa- 
lium animas ta6Hs per eos & eorum quemlibet in 
mambu* noftris & ad noftrum mandatum fcripturis 
facre lanftis, quod in renunciatione, ceffione^ re- 
fignatione & permutatione hujusmodi non incerve- 
nerit fraus , dolus, fymonie labes aut aliqua alia 



5« 

illicJta paftio feu corruptcla ad' fanfhi Dei Ewan- 
gelia corporaliter preftitis juramentis faftisqueper 
cosdem Dominos Conradum Afft principnlem prin- 
cipaliter pro fe ipfo de Vicaria perpetua ad altare 
lanfte Orucis fitumin Ecclefia S. Gangolffi Magunt. 
Johannm Specbt Dni Dyetberi de Ifenburgb de Ca- 
nonicatu & prebenda in Ecclefia S. Petri Fritzlar.. 
^obannes Huneman Tylemanni Pape de Vicaria per- 
petua in majori Ecclefia Magunt. Eberbardus Ru^ 
mlfels Ricbardi Groff de Morffen de altari (andti 
Qeorsii martiris fito in. Capella beate Elizabetb dp- 
mus Theutonioorum Mogunt» & Hermannus Cleyti 
Bembardi Grojfde Morffen dealtari S. Petri in pa- 
rochiali Ecclefia ville Budisbe^ hinc inde benefi-^ 
ciis preta6tis Dominorum hinc inde compermutan» 
cium prenominatorum hinc inde legitimorum pro- 
curatores prcnarratos eorumquequibus fupra pro- 
curatoriis nominibus & quemUbet ex caufa permu- 
tationis hujusmodi fiende in manibus noftris refi- 
gnationibus Nos Conradus Afft prindpalem devi- 
caria perpetua ad altare S. Cruds fitum in Ecclefia 
S. Gangqljffi ad vicariam perpetuam in majori Ma- 
guntina quam Tylemannus Pape, yobanntm Specbt 
Pyetberi de Tfembursb de canonicatu & prebenda 
Ecclefie Fritzlar. ad altare S. Georsii martiris fitum 
in Capella beate Elizabetb Domus Theutonicorum 
Magunt. quod Ricbardus Groffde Morffen^ yoban^ 
nem Htmeman Tylemanni Pape de perpetua vicaria 
in majori Magunt. ad altare fanfti Petri fitum in 
parochiali Ecclefia ville BwUsbeim i\VL(idiBembardus 
Groffy Eberbardjm Rumelfels Ricbardi Groff^ 

Morf- 



%9 

Morjiren de altari fanfti Georgii Martiris fito in Ca- 
pella. beate Elizabetb Domus Theutonicorum Ma« 
gunt. ad Canonicatum&prebendam in Ecclefiafan- 
fti Petri Fritzlar. quos Dietbems de Ifenburgb & 
Bermanmm QeynBemhardi Grojfde Mnrjffen hinc 
inde Dominorum compermutantium predi£lorum 
legitimos procuratores prenarratos de Altari fan^ 
fti Fetri de Budisbeym hinc inde beneficiis eorum,, 
proxime diftis, que obtinuerunt ad Vicariamper- 
petuam ad altare fanfte Crucis fitum in Ecclefia 
Collegiata S. Gangolffi Magunt^ beneficia preta£la 
quam Conradus Affe de Francifurdia principales pre^ 
difti huc usque tenuerunt & poflident in eorum- 
dem fuorum prineipalium perfonas ac vice verfa 
diftis Dominis Principalibus in eorundem fuorum 
procuratorum perfona tranflulimus & transferimus 
alterum in locum beneficii alterius furrogando^ nec 
non difto Domino Hicbardo GroffAe Morffen Ca- 
nonicatum & prebendam quos olim Diius Dyetbe- 
rus dc Jfemburg in ecclefia S. Fetri Fritzlar. obtine- 
bat cum plenitudin^ juris Canonici ac fingulis aliis 
Dominis compermutantibus beneficia alia ad que 
per nos utpremittiturtr^slati exiftunt, cumomni- 
bus jurlbus & pertinentiis eorundem conferimus & 
aflignamusac auftoritate l^omini noftri Archi Epi- 
fcopi Maguntyii predifli nobis commiffa & qua 
fungimurin hac parte providimus iaDei nomine . 
& providemus prefentiura per tenorem ipfosque 
Eberbardum Rumelfels difti Dni I^cbardi GroJfpTO^ 
curatorem ac in ejus perfona de di£lis Cai^ionicatu 
& prebenda in Ecclefia fanfti Petri Fritzlarienfi ^c 

fingu- 



fingiilo^ alios Dfios compermutantes- de benefieiis 
antediftis ad que per nos fiint translati per bireti 
noftri capitis capitibus ipforum principalis & pro- 
curatorum predi£terum fuper pofitionem invefti- 
cntes. Que omnia & fingula hunc noftrum pro* 
ceflum ac omnia & fingula in eo contenta vobis 
9mnibus & fingulis fupradiftis & veftrum cuilibet 
intiniamus infinuamus notificamus aead veftram& 
cujuslibet veftrum notitiam deducimus iS: deduci 
volumus perprefentes5 Quocirca auftoritate di^li 
' Diii noftri Archi Epifcopi nobis commifla & qua 
fungiraur in hac parte vos omnes & fingutos fii* 
pradiftos & unum quemlibetiii folidum tenorepre- 
fentium requirimus& monemus primo fecundo ter- 
tio & peremptorie vobisque.nichilominus & ve- 
ftrum cuilibet communiter & divifim in virtute 
fanfte obcdientie & fub infra fcriptis fententiarum 
penis diftrifte precipiendo mandamus, quatenus 
infra fex dierura Ipatium poftprefentacionem&no- 
tificationem prefencium vobis vel alteri veftrum 
faftas & poftquam proparte fupradi£« Dni i&Vfc^- 
di Groffde MorJJen prefentium vigoredefuperfue- 
ritis requifiti^ feu alter veftrum fuerit requifitus 
immediate fequentium ^ quorum fex dierum duo^ 
pro primo ^ duos pro feeundo & reliquos duos di- 
cs vobis & veftrum cuiljbet pro tertio & perera- 
ptorio termino ac monitione canonica prefigimus 
& afljgnamus fupradiftum Dntim Rkbardum Groff 
de Morjfen vel procuratorem fuum legittimum ejus 
nomine & pro eo in difta veftra JBcclefia fan6>i Pt- 
tri Fritzlar. in C^nonicum recipiatis & in fratrem 

ftal- 



, 6i 

ilallumfibi in choro & locumin Ciipitulo cumple- 
hitudine juris Canonici ^affignantes, ipfumque Do- 
minnm. Ricbardum Groff^vel procurator^m prcdi- 
ftum pro eo in & ad corppralein realem & ^hia^ 
lem poireilionem Canonicatus & prebende. quos 
olim Venerabilis acNobilis Dnfls Dyetherus dt TftKu 
burgb huc usque inibi tenuit & ppfTedlt juriumque 
& pertinentiarum omnium earumdera indutatifirre- 
cipiatis & ut moris eft admittatis indu£lumque de- 
fendatisac alter veftrum recipiat, affignet inducac 
adroittat & defendat & ubiquede earundem CaiKi- * 
nicatus & prebende fruftibus redditibus provcn- 
tibus 4S: obventionibus univerfis prout ad vos & 
quemlibet veflrum conjun£lim vel divifim fpe£lat 
& pertinet refpondeatis ac fadatis ab aliis qumi- 
tura in vobis fuerit plenarie & integre relponderi, 
alioquin in vos omnes & fingulos fiipradi£tos & 
veftrum ^uemlibet di^tumque Dominum Rkbardum 
GrojT' velproeuratoremfuum fuperpremiffis inali- 
quo quo minus debitum non fortiantur efFe£lum 
impedl^&ntes ac impedientibus ipfum dantes auxili-- 
um conlilium vel favorem per vos vel alium feu 
alios publice vel occult^ diredte velindirefte quo- 
vis quelito colore & geneyaliter in contradiftores 
quosUbetin hac parte& rebellescujuscunqueetiatti 
ftatus gradus ordinis diguitatis vel conditionis e)c^ 
titerint, nifi infra fex dierwii temiinum a dic no- 
ticie prefenciura computandum ab impedimentis 
contradittione & rebellione hujusmodi defi:iteritis 
delliterint ac alter veftrura feu eoirum deftiterit & 
monitionibus & maiKtatis noflris hujusniodi yrao 

veri- 



6t 

vcrius difti Diii noftri Archi Ejpffcopi Mag^untini 
parueritis paruerint & patuerit realiter & cum ef- 
fe£tu ex nunc prout ex tunc, ex tunc prout exnunc 
difta fex dierum canouica monitione premifla fin- 
*gulariter in fingulos excommunicationis & in ipfi- 
«s fanfti Pttri Fritzlar. aliorumque quorumcun- 
que in hiis fo?fen delinquentium ecclefisrum C^pi- 
tula fufpenfionis a Divinis & in iplas lanfti Petri 
Fritzlaricnfem aliorumque delinquentium ecclefias 
tnonafteria & capellas interdifti fententias in hiis 
fcriptis ferimus & etiam promulgamus, prefentem- 
tjue noftrum proceflTum ac in eo contenta vojumus 
penes diftum Dominum JUchardtm vel ejus procu-» 
tatorem remanere & non per vos vel laliquem ve- 
ftrum feu quemcunque alium contra ipforum vo- 
luntatem quomodolibet detineri^ contrarium vero 
focientes prefatis noftris fententiis pro ut per nos 
in fcriptis late funt, volumus ipfo fafto fubjacere^ 
mandamus tdmen copiam fieri de premiflTis eampe^ 
tentibus & habere debentibus petentium fiquidem 
fumptibus & expenfis , abfolutionem vero omni- 
um & fingulorum, qui prefetas noftras fentcntias 
five carum aliquamincurrerintfeu incurrerit quo- 
quomodo nobis vel fuperiori noftro tantum moda 
refervamus. In quorum omnium tS: fing;ulorUm fi- 
dem & teftimonium premiflTorum prefentesnoftras 
litteras five prefenspublicum inftrumentimi hujus* 
modi noftrum procefllim translationis in fe conti* 
nentes five continens exinde fieri & pcr Notarium 
publicum infrafcriptum fubfcribi & publicari man- 
davimus noftrique figilli iuflTmius & fecimus ap- 

pen- 



penfione tonmumrj. Batum & afihim Maguntic 
in ambitu difte Ecclefie (anfti Johannis ibidemlub 
AjinoaNativitate DiliMillefimo quadringentefi- 
ino quinquagefimo fecundo, indiftione quintade- 
cima die vero veneris vicefima fecunda menfis De- 
cembris de mane horaprimarum vel quafi Pontifi- 
catusfanftiflimi in Chrifto Patris & Domini noftri 
Diii Nkqlai pivina Prpvidentia Pape ^[uinH anno 
fexto preftntibus ibidem honorabilibus & difcretis 
virisDominis Nicolao Gedeler Canonico difte Ec*- 
clefie fanfti Johcmnis^ Fetro Flcfs in ecclefia fanfti 
Sttpbam Magunt. perpetuo vicario & Hemanno 
^dbeym caufarum in fanSla fede Magunt. pro- 
curatore jurato teftibus ad premifilk vocatis ^ecia* 
liter atque rogatis% 

Et Ego d^hmms Stube dc IValdecke.QerkuB 
iintine Diocefis publicus Imp^ialiauilpritate 
Notarius caufarumque ian£le Moguntine fedis Sc 
hujusmodi permutitionis in n?gotio coram Vene- 
rabili & circum(pe£to viri Domino Pauh Decana 
& Commiflario prelibato fcriba juratus quia pre- 
niiffis omnibus & fingulis dum fic ut premittitur 
agerentur &fierent una cura prenorainatis teftibus 
prefens interfui eaque omnia & fingula fic fieri vi- 
di & audivi, ideo hoc prefens publicum inftrumen- 
tum manu mea propria fcriptum exinde confeci 
lubfcripfi publicavi & in hanc publicam formam 
redegi, fignoque & nomirie meis folitis & confue- 
-'' una cum preljbati Dili PauU Decani &Commif' 
- iii Venerandi figilK appenfion? confignavi in fi- 

dem 



64 itfS^T^^ISM^AM 

dcm & teftimonium omniilm & fingulorum pre- 
milTorumirogatus & requifitus. 

^ r =:^«^' ^ ^ =HI 

XIV. 

S T A T V T A 

ECCLESI^ EQVESTRIS S. PETRI IN 
VALLE WIMPINENSL •) 

CAPVT L 

Imprimis ftatuimus £eu verius vetera ftatiita in- 
novamus & ordinamus ut nullus deinceps in di* 
fta Ecfclefia noftra; ^^. Petri vallis Wimpinenfis iii 
Praelatum Recanum Canonicum fex praebendarium 
vel vicarium per Dccanum* & Gapitulum recipia- 
tur vel quomodoliblet admittatur iiifi de : legitima 
matrimonio a) procreatus vel genitus exiftat & quod 

rate 

♦) Wimpiii» infcrioris ad Kicrum ab Hunnis deva- 
ftatx inftaurationem Chrotoldo quarto Vangionutn 
Anlifiiti plerumque adfcribunt adan. DLf» Addidit 
huic loco Canonicorum Coliegium, ciijus Praspo* 
fito qua Archidiacono paruere parochi oranes ab 
Htidelberga furiuui usque ad ultiinos hnjus dioe<- 
ceiis fines. Confer» Schannat bifion Wortnat^ pag. 
II5/& 30S. & e|usdeiii Vindem» litter. Colledl^ 

«) Hujtisoiodi (latutum & ordinationtm exhihet To- 
musL fubfidior«^DipL pag.46. ibid. pag«3!2g^To« 
mus IV. pag. i^i^ &c. In VctVi lcge Dcnteron* 
XXiiL j^, i. jaui cautuai erat» ne Maoueer boc eft 

dc 



ante omnia recipiendus in Praelatum Canonicum 
vel Vicarium defuper inter rogari & avilariacde* 
inde jure jurando illud affirmare debeat , cujus 
contrarium, fi aliquo tempore eompertum fuerit| 
idem cogatur vigore praeftiti juramenti ad requi- 
fitionem Decani & Capituli Praelaturam Praeben- 
dara vel beneficium fuum quae vel quod in hac ec- 
clefia obtinuerat fine contradiftione dimittere. 

Similiter veteres conftitutiones innovando fta* 
tuimus ut nuUus de coetero in diftae ecclefiae Prae-» 
pofitum Decanum Cuftodem vel Canonicum quo- 
modolibet recipiatur, nifi de nobiligenere exutro* 
queparente procreatus vel alicujus facultatisSupe- 
rioris videlicet Theologiae*^ alterius five utrius- 
que Jurium aut Medicinae Doftor, Licentiatus vel 
Baccalaureus aut Magifter artiumperrigorem exa- 
minis promotus exiftat & idcm recipiendus antefui 
receptionem & admiiiionem per legitimum tefti* 

mo- 

dercorto natus ingrediatur in Ecclefiam Domin!; 
a potiori igitur in legc nova ad congrcgationes Ec- 
clefianicas ii non aflumuntur, quibus nulla nataii- 
um^ nulla liionim digoitaa fufFragatur* Synod, 
Aquisgr, an* 789« cap. 23. 

*) Equedris hujus EcclefiaB Canonicus erat, bic nie« 
rito recenfendus Conradus de Wimpina didus, fa- 
crac Theologi5« Dodor , Francofurti ad Oderam 
Profeflbr* Non defunt, qui puteuc eum Tezclia- 
narum thefium Lutbero oppofitarum authorem fuif- 
fc^ Obiit inmonaflerio Amorbach Epit^phio orna- 
tus in Rucheti oppido, quod ei ortum dedit, vid« 
Grupp in hiftor» Amorbac. pag^ z6S* %• 



itioniuni fefe talem qualificatum cfTe probet, ne- 
que admittatur nifi id ipfum fufficienter probave- 

*• "^ . CAPVT n. 

Nullt pojjejfto in di&a Ecclejtatribuaiur vel deturniji 

antea Jiatuta per ipfim fohenda diffolverit. 
Statuimus & ordinamus, ut nullus cujuscunquefta- 
tus gradus vel conditionis extiterit de coetef o in 
di£la ecclefia adaliquam Praelaturam ^ dignitatem 
Canonicatum praebendam vel vicariam admittatur^ 
nec allcui poireffio detur^ nifi anteaftatuta cbndi- 
tionem ejus conccrnentia & infra.defcripta difrol- 

verit, 

CAPVT III. 

Quantum Pralati^ Canonici;, fex prabendarii pfojia- 

tutis perfohere debeant, 

, Infuper volumus & ordinamus ut recipiendus in 

Praepofitum diftae noftraeEcclefiae ante fuireoeptio^ 

nem fiye antea praebendatus exifl:at five non tri- 

ginta duos florenos Renenfes pro ftatutis perfol- 

vere teneatur de quibus triginta fioreni fabric» 

unus notario c) &unus aedituo d) cedat. 

Item 

£) Perfonas graduatas hic aequiparantur nobili genere 
procreatis« Sic etiam ordinatio Cameralis de anno 
1^30. & Rcccffus Deput* de an* l^S?* nonnifi 
equites natos vel Graduatqs in jure permittit prsc"» 

' fentari ad Camerani Imperii. 

cj Cum neo- Cancnicis detur poffeillo, folet prsefens 
adcfle Notarius publicus, ut fnper hoc adlu, fi ne* 
ccffc forer, inftrumcAtum conlicere pofiir, proho* 
norario bic illi afllgnatur iiorenus Rcnenfis. 

d) ^dituo facrae i£dis Sc fupelledilis commiffa e(l 
cuOodia. 



67 

Item rccipiendus ad Decanatum Ecclefiae ante 
fui admiffionem fedecira florenOs Renenfes profta* 
tutis perfolvat de quibus tredecim fabricae & tres 
trunco e) dentur "& applicentur. 

Item Cuftos ante fui admiffionem fex florenos 
Renenfes pro ftatutis perlblvere teneatur de qui- 
bus quinque fabrica ecclefw cedant & unus trun* 
co deputetun 

Item quilibet in Canonicum didhe ecclefiae re- 
dpiendus tam via obitus quam refignationis vel 
permutationis pro ftatutis ecclefiae ante fui rece- 
ptionem quadraginta florenos perfolvat , de qui- 
bus triginta floreni febricaB & tres floreni trunco 
ere€lo cedant^ unus florenus notario, duo floreni 
aedituo 46 refidui Capitulo ecclefiae non ut Capitu* 
lares eosdepi inter fe dividant, fed in commodum 
& utilitatem Capituli convertantur ut cum tempo* 
re pecunia augmentata cenfiis pro Capitularibus 
emantur inter ipfos certis temporibus pro labori- 
bus Gapitularibus diflribuendL 

Praeter ea fex praebendariusante adeptampot 
feffibnem fimiliter pifo ftatatis ecclefise praefetae 
triginta quinque florenos perfolvat de quibus tri- • 
ginta floreni fabricae ccclefiae, duo floreni trunco 
cedant) duofloreni aed}tuo& unus florenus nota* 
rio CapitulL 

E a No- 

e) Truncu^, arcella, cujusmodi in Ecclefiis proftant 
adrecipienda^ fidelium eleemofynas, fic dlAa, quod 
trunci arboris fpeciem referat vel quod cjusmodi 
acoailas ex truncis arbofum cavatis fieri folereot. 



6% 

Notandum autem^ quod pecunia a Canonicis 
pro ftatutjs exfolvenda modo fit augmentata ad 
fexagmta fex aureos. 

CAPVT IV. 

Depecmia per Vicarios ante eorundem admijjionm 
pro ftattais fohenda. 

Item quilibct recipiendus ad alteram vicariam al- 
taris S. yoannis ^ quam Conradus Mutle vel ad vi- 
cariam altaris *?• Nicolai quam Magifter JVolfgan" 
gus Scbwechr hoc tempore poffidet , pro ftatutis 
ecclefise ante fuv admiffionem duodecim florenos 
Renenfes perfolvat , de quibus dccem floreni fa- 
bricae duo floreni trunco deputentun 

Infuper quilibet recipiendus ad vicariamftim- 
mi^altaris cujus nunc yoannes Scbelllng pofliiflbr 
^xiftit ^ fimiliter ad vicai-lam altaris S. Catbarin^e 
quani hoc tempore Joannes Brenner poflidet , fi- 
iniliter ad vicariam B. M. V. quarum pofl^eflTores 
funt Melcbior Brieff & Petrus Einger decem flore- 
nos pro ftatutis perfolvat , de quibus ofto* florefii 
fabricae & duo Soreni trunco , caeteri vcrb a prae- 
diftis in vicarios diftae ecclefi?e recipiendi fimiliter 
pro ft:atutis Ecclefiae oftp florenos Renenfes per- 
folvant feu quilibet eorum perfolvere teneatur^ de 
qiiibus fex florerii fabricae & duo trunco appliccn- 
tur. 

Cum dutem olim ab intrantibus decem floreni- 
ad ornatuni Ecclefiae dati fuerint & in his ftatutis 
ejusmodl pecunla fabricaeecdefiaedeputata fit^ ideo 

volu- 



volumus & ordinamus ut diftafabrica omatuniEc- 
clefiae confervafe teneatur quemadmodum ex mul- 
tis annis hucusque obfervatum fuit. 

/ . CAPVT V. 

Quod nullus admittatur ad altquam Pralaturam^ 

prabendam "qcI aliud beneficium in bac^ecclefia 

nifi prius folitum juramentum praftiterit. 

Item ftatuimus & ordinamus quod nuilus de caete- 
ro ad Praepofituram Decanatum Cuftodiam Cano- 
nicatum^ prsebendam vel vicariam illiusque pof- 
feflionem refpeftive in difta Ecclefia quomodoli- 
bet admittatur , nifi per fe vel procuratorem fuum 
legitimum ad hoc fpecialiter conftitutum juramen- 
tum pro conditione perfonae ipfum concernensfub 
modo & forma fupra defcriptum in Capitulo prius 
praeindifto coram Decano& CapitulonecnonNo- 
tario &. teftibus ad hoc requifitis antea folemniter 
praeftiterit. 

CAPVT VI. 

Quod Pralaturte, prabendce ^ Ficaria penfionibus 
non graventur-. 

Statuimus quoque diftrifte mandantes quod nullus 
PraelatorumCanonicorum vel vicariorum bujus Ec- 
defise Praelaturam praebendara vel vicariam fuam 
annua penfione de coetero gravare praefumat fub 
pcena privationis illius praelaturae vel beneficii ac 
graviori pernos ac Succeflores noftros eidemtrans- 
jreflbri infligenda. Praeterea nuUus in Praelatum 

E 3 Ca- 



70 

Canonicum vel vicirium hujus Ecclefixredpiaturi 
nifi prius ad S. DeiEvang^lia juraverit, quodPrse- 
laturam praebendam vel vicariam fiiam refpeftive 
non gravaverit aliqua penfione nec ipfe pofthac 
eandem gravare vel quoquomodo confentire velitl 
ut penfione aliqua oneretur, ficque quaelibet perJ 
fona antequam ad pofl!eflioncm vel etiam juramen-i 
tum praeftandum admittatur , diligenter defuped 
tviiari debet. 

CAPVT vn. 

De Cautione praftanda per Pfielatosy Canonicos Ec* 
riejia ante adeptam pojjeffionem. 

Praeterea ftatulmus d ordinamusut quilibet cujus- 
cunque etiam nobilitatis, flatus, gradus, vel con- 
ditionis extiterit , qui Praepofituram Decanatura 
Cuftodiara vel Canonicatum vel praebendam ali- 
quam in foepe difta Ecclefia noftra quacunque au- 
thoritate adeptus fuerit, teneaturantetraditamfibi 
poflTefllonem corporalem Decano & Capitulo cau- 
tionem fidc iuflbriam praeftare &exhibere perduos 
honeftos viros foeculares nobiles vel alios fide di- 
gnos, duminodo tamen taks quoad hujusmodifide 
jufl*oriam cautionem Ecdefiae jurisdiftioni le fiibii- 
ciant ) qui de relevando Ecclefiam Capitulum & 
fingularesperfi>nas ejusdem indemnes a quibuscun- 
que moleftiis perturbationibus damnis periculij 
cxpenfis,& intereflTe quae occafiope jejusdem digni- 
tatis five praebendae atque illius traditae pofleflle' 
nis emergere vel contingere poflentfe fe pereoruiH 
figilla fidejuflToreS conftttuant 

/ CA- 



CAPVT VIIL 

Modus obfervandus in tradenda pojfeffione tam Cano- 
nicis quam Ftcariis bic defcribitur. 

Modus tradendi pofleflionera tam Canonicis •) 
quam vicariis fic videlicet obfervetur, quod folu- 
t\s folvendis juxta ftatuta lupra defcripta refpefti- 
ve Canonicos quam vicarios concernentia prseftito 
juramento folito perfonam cujuslibet irfecipiendam 
corara Notario iS: teftibus in Capitulo per noftem 
indidlo praefentibus perfonis Capitularibus quaepfo 
tempore adefl!e pofllint & debent Decanus vel Se- 
nior Canonicus in abfentia Decani introducat canq- 
nicum vel vicarium ad chorum Ecclefise fub Divj- 
nis & prsefertim ad latus in* quo idem Canonicus 
vel vicarius ftallum/)habere debebit, qui qui- 
dem inveftiendus in inferiore fefllone ftalli fedendo 
dicat: JLecrequies meainfaculum faculi , bic babi- 
tabo qmuam elegi eam. Quibus peraftjs talis inv«- 
ftitus five canonicus five vicarius fiirgat de ftallo 
ac deinde Decanus in eodeni loco iedendo recipiat 
ambas manus Inveftiti fiexis genibuscoram eocoii- 
ftituti in manus fuas & referat five dicat inveftito 
fequentia verba , qua & ipfe inveflitus repetere 
feu dicere & promittere debet in hane videlicetfor- 
mam feu fentendam : Obfidientiam revermtiam iS bg^ 

E 4 norem 

*) Solennitates ^ requiflta in poiTeflionibus prima & 
fecunda fufiiis alibi defcribemus» 

f) Stallum aut (lallus fuinitur pro fede in ehpra Ec- 
clefia;. Charta »n» IZQI^ in hift* Xplfcopat. Ant- 
verp*. pag« 99. flallum m choro, voceai m Qapitu- 
lo 9utn CGpt^fis fokmnitatibus eidem ailigaantes. 



75^ 

mrm in Ucitis boneftis ac conftietis vohis Decano €? 
Capitulo prmim. Hujusmodi autem in^ftallatio 
duntaxat infra divina officia quae canttintur vel le- 
' guntur in choro prsfentibus notario & teftibus ad 
hoc vocatis fieri debet. 

CAPVT IX. 

De Anfiis expe^antia feu Carentia Cafmicomm 
^ fex prtebcTidarioirunu 

Item ftatuimu-f? & ordinamus quod quicunque in 
difta ecclefia noftra in Canonicuni via obitus re- 
ceptus fiierit, tribus primis anni^ expefitere &fru- 
£lus pfaebendae fuse carere teneatur^ de quibus qui- 
dem tribus annis frufltis praEbendae lliae pririii^n- 
ni, quidicjtur annus gratiae •) cedat deftmfto poC- 
feflbri , reliquum autem duorum annorum fabri- 
caeecclefiae^ quemadmodum ab antiquo obferva- 
tum fuit^ fi vero via permutationis vel refignatio- 
nis quis prabendam fiiam adeptus fuerit , uno in- 
tcgro anno duntaxat fruftibus praBbendae fu« ira- 
reat, qui fimiliter fruftus fabrica» ecclefiae depu- 
tentur, poterunt tamen Decanus & CapituJum illi 
hujusmodi atinum remittere dupliciaftatuta ab eo- 
dem temporc fiiae receptionis accipiendo & fabri- 
cse applJcando. Sex praebendarii vero qui ex in- 
ftitutione fuarum prjebendarum ad ferias legendas 
& complendas adftridli funt & propterea absque 

dimi- 

•j De aoms gratiac Canonicomm Ecclefiflnim Cathc- 
dralium & Coilegia^arHtki ih Germania vide Difler- 
/ tationem Cl. D. Diirr An. 1770. Moguntisc editara, 
Jijusdemque Diliertationem de Anni6 Carentix* 



7a 

dimjnutione cultiis Divirii a prsebcndis fliis longo 
tempore abefle rion poflunt , duntaxat uno anno 
quacunque viaetiampraeberidasluas adepti fuerint, 
expeftent & fruaibus illius praebendae carere de- 
beant, qui quidem fru6his fabricae Ec^lefiae cedant, 
permittimus tamen Decano & Capitulo ut ab eo 
qui per viam refignationis vel permutationis prae- 
bendara adeptus ftierit^ duplicia ftatuta recipereiS: 
eidem hujusmodi annum expeftantiaeremitterepof* 
fint. 

CAPVT X. 

Qualiter Qiruonici £? fex prahcndmi fucm primam 
rejidentiam compkre debeant ? 

Item volumus ^ ut quicunque in Canonicum five .- 
prsebendarium Ecclefiae noftrse receptusfuerit^pbft 
annos expeclantiae per integrum annum perfonalera 
refidcntiam continuam in eadem ecclefia facere te- 
neatur, in qua refidentia exiftens fine licentia De- 
cani aut fenioris Canonici a difta ecclefia per no- 
ftera fi fe abfentaverit, fruftus perceptos reftitue* 
re & refidentiauEi fuam de novo inchoare obligatus 
fit & adftriftus. Item Canonicus feu fekpraeben- 
darius volens primam fiiam refidentiam inchoare, 
teneatur Decano & Capitulo intimare diem & dc- 
fignare honeftam perfonam ecclefiae cum qua habi- 
turus fit menfam & domicilium, nifi prius curiam 
clauftralem g*) vcl proprias expenlas habuerit. 

E ^ Item 

jf) S,ies Canonicorum in immnnitate vel clflufiro. 
Capitula Caroli Calvi tit. 41. cap. 9, Ut Epifcopi 
in civitatibut fuis proxiuium Ccciefiae clauftrumin- 

ftitu- 



74 

Item fi quis di£him amium fuae primae refiden- 
tiae complcre inccperit ac a jure vel ab hominefu- 
ipenfus vel excommunicatus deelaratus fuerit, tc- 
neatur omncs & fingulos fru£his prsbendas fuae a 
dic inccptac refidentise perceptos reftituere & per- 
cipiendis carere, donec rcfidentiam fiiam denuo a 
novo incepcrit illudquc Dccano & Capitulo infi- 
nuaverit. 

Quilibct ctiam Canonicorum & fex prsBbenda- 
riorum ante inceptam fiiam refidentiam teneatur 
prseflare cautionem fiifKcicntem dc reftituendisfru- 
£tibus praebendae fuae illius anni in eventum quo 
rcfidentiam fuarti quoquomodo de prediftis infrin- 
geret. 

Volumus nihilominus quod fi Canonicus.Ec- 
clcfiae antediftae adhuc in annis cxpeftantiaeconfti- 
tutus apud ecclefiam ipfam refidere & oiBcia Di- 
vina quemadmodum aliae perfonae & Ecclefiam vi- 
fitare voluerit, praefentias five qiaotidianas diflri- 
butionesin eadcm dcfervire& perciperc valcat, 
caveattamen liefic rcfidendo aliquam fufpcnfionem 
a Divinis incurrat, alioquin diftis praefentiis care- 
bit^ donec a Dccano & Capitulo reflitutionem ob- 
tinere mereatur. ^ Idem obfervari decernimus cura 
fexpraebendariis qui infra annum cxpe£iantiae re« 
;fidcrc voluerint. 

■ * 

ftituaBt , in qiio ipfi cum Clero fecunduin Cano- 
nicam reguUm Deomilitent &facerdotes fuos.ad 
boc conUringant , ut Ecclefias non relinquaRt & 
alibi habitare prxfumant. 



7^ 

Csterum (htuittius quod cohfiitutus in anno 
foaB priraa refidenti« duntaxat tribus quindenis b) 
& non ultra juxta libitum fuum ab ecclefia abefle 
poliit^ autumno feulibertate ejusdem miniraegau- 
dere debeat, fi vcrolupra tres quindenas prediftas 
refidens ipfc ab ecclefia abfens fuerit^ fruftus per- 
ceptos reltituere ac refidentiam fiiam reincipereter 
neatur. 

CAPVT XI. 

De continua £? Generali perfonali rejidenttd per fin^ 
gulos Canomcos iSfex pr<ehendarios apud Etcle-^ 
fiam facienda. , . 

Infiiper id quod vcteribus confiatutionibus cautum 
erat, renovantes ftatuimus & ordinamus ^ quod 
quilibet Canonicus praefeta ccclefiaB poft annos ex* 
pe6hntiae & primas refidentiae adflxiftus fit hac 
noftra conftitutione adperfonalem & codtinuamre* 
fidentiam apud ip&m ecelefiam iaeiendam ibique 
divinis ac Canonicis diumis & noftumis horis in* 
tereflTe aflusque ft ofiicia ipfumconcementia per 
fe vel alium fuis tamen expenfis perficere & pro- 
curare teneatur illo tamen felvo quod quilibetCa* 
nonicus anno primo refidentiae completo poflSt per 
tres quindenas ante vel poft autumnum fimiliterin * 

ipfiim 

b) Quindena^ fpatium quindecim dienim. iWpius oe« 
Gurrit in fiatutis aliisque' cbartid, prasfertim in char* 
ta apn, f 2i6. apud Martene Tom« Lamplifll Col« 
lecH:. Col. 1127* in alia an. i226. apud Lobinell^ 
Tom. 2. fliHor* Britan« Col. 361. in alia^ ia38» 
apud Kymei Tom, L pag, 379. &c. 



76 

ipfum autiininale teinpus quolibet anno abcfle vel 
fe abfentare, computabitur ^utem difchim tempus 
autumnale a fefto nativitatis gloriofifllmae Virgmis 
Mariae usque ad feftum SS. ApoftolorumSimonis 
& Judae exclufive. 

Praedifta infiipef ita intelligenda fimt, ut cum 
quis Canonicorum una vel pluribus quindenis uti 
voluerit, id ipfiim Decano & Capitulo hujus ec- 
clefiae infinuare teneatur^ fi quis autem Canonico- 
rum ultra didtas tres quindenas ac vindemialetem- 
pus abfens fuerit^ fulpenfus fit & pro fiifpenfo ha- 
beatur in fruftibus fuae praebendae donec a Decano 
& Capitulo perfonaliter reflitutionem obtinuerit & 
eosdem dies per ipfiim ut pramiittitur negleftos ^ 
Magifter fiifpenfionum dlHgenter notare & fignare 
teneatur, ut eidem Canonicotemporecomputatio- 
nis ratum temporis neglefli defalcetur , fimiliter 
eti^ fru£his perceptos & non defervitos idem Ca- 
nonicus 6i€to magiftro fiifpenfionum reftituere te- 
'neatur. 

Idem praedifhim ftatutum de perfonali & con- 
tinua refidentia etiam quoadipfos fexpraebendarios 
& eorum refidentiam «d quam praecipue etiam ex 
eorum juramento adftrifti funt ^ diligenter obfer- 
vetur. Infuper pro clariori declaratione ut fciatur^ 
quae perfonae in continua refidentia efl!e dicantur & 
tribus quindenis gaudere debeant , videatur coii- 
ftitutio & declaratio olim praedeceflbris noftri Epi- 
fcopi Wortnatienfis fuper hujusmodi ftatutodeper- 
fonali refidentia infra defcripta, 

CA- 



p 

CAPVT m 

Qualiter Omonici licentiam petere debeant €? a 
quo? 

Itcm ordinaraus quod Canonicus' vblens fe ad ali* 
quod tcmpus abfentare teneatur per fe vel per ali- 
rnn petere licentiam aDecanofive inabfentia ejus- 
dem a feniore Canonico pro tempore, fiautemnul- 
lus eorum repertus fueriti> idem curare debet^ ut 
abitus vel receflus fuus ac licentia petenda praedi- 
£lo Decano aut feniori Canonico ad eorundem re- 
fpeftive domum intiraetur & Magifter fufpenfionis 
pro tempore de hujusmodi receifu & licentia cer- 
tioretun 

Item quicunque Canonicorum vel fexpraeben- 
dariorum in refidentia exiftens fe ultra tres dies 
abfentaverit , rediens reftitutionem fub Divinis a 
Decano fi prsefens fit, finautem a feniore Canoni- 
co aut aliofecundumfenium deicendendo peterete^ 
neatun 

CAPVT xni. 

De tetnpore licentia danda per Decanumvel etiamper 
Decamm IS Capitulum amjunSlim. 

Quando quidem intelleximus , antiqua confiietu- 
dine in hac Ecclefia fuifl^e introduftum quod quan- 
docunque aliquis Vicariorum fimplicem ac indiflS'- 
nitam a Decano petierit & obtinuerit licentiam le . 
abfentandi, talis licentia duntaxat unius noftis tem- 
pus coniprehendere cenfeatur, fi autera per duos 
aut tres dies vicarius peteret licentiaw, quod illam 

Deca- 



7t 

Decanus etiam coneedere poflit caufa rationabili 
non requifita ^eu allegata, praeterea caulkratio- 
nabili & legitima interveniente Decauus habeatfk- 
, cultatem concedendi licentiam octo dierum yel ad 
quindenam, urgelitibusveroatqueinftantibus cau- 
iis & negotiis beneficia diftorum vicariorum con- 
cenlcntibus ampliorem Decanus habeat .eisdem con- 
oedendae licentise poteftatem, & praeterea trans- 
greflbres ipfos obtentae licentiae Decanus etiampro 
iuo arbitrio punire poflit Verum cum minime 
mutanda fint, quae certam interpretationem fera- 
perhabuerunt, ideopraedifta confirmamus atque 
volumus ut Decanus juxta prsefcriptamformam ab 
antiquo obfervatam ipfis vicariis licentiani pro tem- 
pore petitam concedere pofllt, 

CAPVT XIV. 

De Hcentia danda Ordinandis pro tmpm vcl liti* 

gantibus pro beneficiis, 

Statuimus infiiper quod ordinandus pro tempore 

feu volentes iacros ordines fiifcipere five fint Ca- 

nonici five vicarii teneahtur petere licentiam aDe- 

cano, quamnccipfe Decanus, nifi obftet rationa- 

bilis caufa, denegare debebit, fed illisordinandis 

abitm-is tempus exeundi & revertendi praefigere & 

limitare fecundum locorum diftantiam-, infra quem 

terminum praefiximi , fi tales redierint, neque fu- 

fpenfi erunt neque praefentiis c^ebunt fic tamen 

quod a£lus chori & alia onera ipfis incumbentia di« 

fponant per alios expedienda, idem fervetur etiam 

de his qui coguntur litigare fuper frudlibus bene- 

ficiorum fuorum. -^ 

De 



79 
De peregrinantibus. 

Prseterea admittimus^ ut peregrinantes ad ter- 
ram iandlam^ liniina SS. Petri ^ Pauli Apoftolo* 
rum , Aquisgranum ad j^. Mariam Virginem apud 
£remitas non cenfeantur fufpenfi, fed gaudebunt 
corporibus praebendarum feu vicariarum fuarum 
& prscfentiis dumraodo tamen tempwe licentiaB a 
Decano & Capitulo petenda bona fide ipfi Decano 
vel ejus vices gerenti promittant, quod hujusmo- 
di peregrinationem non de ambulationis vel volu- 
ptatis caufii fed ex voto vel principaliter ad confe-^ 
quendas indulgentias perficere velint , fimiliter 
quod oneribus ac aftibus ipfis injunftis fufBcienter 
aliis perfbnis ecclefise fit per ipfos provifum. Prae- 
difta tamen duo punfta & fimilia intelligenda efl!» 
volumus ^ nifi abfentes tales in via legitime impe- 
ditifuerint, utpote infirmitate corporis captivita* 
te vel aliquo fimili infortunfo feu impedimento de 
quo conflaretvel talis impeditus poft rgditum fuurai 
juramento id ipfiim aflSrmare poflTet; qui in his & 
lirailibus cafibus (cum neceflTitas legem non habe- 
at) tales abfentes pltra terminum eis praBfixum vel 
alioquin competentem aut legalem minime fintpro 
fufpenfis habendi. 

CAPVT XV- 

De bis qui ad tbermas Del balma natfiralia ft 
confenmt, 

Quoniam privilegium pro humanae conditionis 
fragilitate & neceflltate indultum ut in thermis feu 
naturallbus balneis ex confilio Medicorutpexiften- 

tibu^ 



tibus corpora fuorum beneficiorum & prsefentiaB 
dentur, quibusdam etiam divagandi prsebet occa- 
lionem , prout veridica relatione percepimus, ideo 
praefenti decreto ftatuimus & ordinamus ut nuhi de 
cG^tero eadem licentia c«ncedatur, nifi priu5 fi- 
dem detloco juramenti , quod eandem licentiam 
folum ex nulla alia caufa petat quam ex legritudi- 
ne & corporis fui neceflitate vel alias ex Medico- 
rum confilio ad id motus fuerit^ fimiliter quod of- 
ficii^ & oneribus fibi injunftis per ipfum fufficien- 
ter provideatun 

CAPVT XVI. 

Debis qui ad (^riamRomanmproficifci intendunt. 

Item ftatuimus, quod quselibet perfona ecclefiaeciL- 
jusvis dignitatis ftatus gradus feu conditionis exi- 
ftat , volens proficifci-feu fe transferre ad curiani 
Romanam >;el alium locum etiam quemcunqueubi 
contfa ccclefiam ipfam aut perfonas ejusdem veri- 
limiliter aliquid impetrare autecclefiam aut perfo- 
nas ejus in judicio ecclefiaftico vel alias turbare 
' poflet (exceptis nobis fucceflTpnbus five officiali- 
bus noftris) teneatur petere licentiam a Deoano & 
Capitulo atque eadem petita & obtenta jurare fefe 
contra ecclefiam aut ejusdem perfonas nihil direfte 
vel indirefte impetraturum vel obteiiturum nec 
abfolutioneni petiturum fed quodjudicio &fenten- 
tiae noftrae five Vicarii vel OffJcialis noftri in eau- 
fis & controverfiis quas eumhabere contigeritfta- 
re & contentari velit^ fiquis autera contra praedida 

fece- 



"^ 



8i 

feceiit perjurus cenfeatur atque per nos& fuccef- 
fores noftros gtaviter puniatur. ^ 

CAPVT XVII. 
De Atmo gratiie Cmmicorum decedetaim & qt^mdo 

defttnSlis intra tricefimm prafentite dmda, 
Stamimus ■pariter'^ ordinamus quod quicunque 
CBnonictts in plena perceptipjie fru^^uura five prae- 
bendac exiftens decelferit, exceptis cafibus infH 
deicripds, liabeat annmn gratis hoe eft omnes ac 
iing;ulos £ru£^us redditiis & provmtus pnebendae 
ftis ( diffaibutionibus duntaxat quoddianis exce*, 
ptis) pro annivarfario vel in aliquem phim ufum 
convertendoS) luii dealiisbonisproinriis peripfum 
reli£tis ereditoribusfids &tisfieri non poflTet^ ex 
tunc detali anno gratiae taliadebita diflblvldebe» 
bunt S^nebendariiveroannumgratienonhm- 
beant, fed omaes &u£h>s illius anni primlpoftobi-^ 
tum cujuslibetfexpra^bendarii intjgre nniloei^pto 
cedant praefentiX) quenwdmodum ex Conftitutibne 
Epifcopli^i^fmpredeceftbris noftriantea or<^na- 
tum &in vttidi obfervantia haftenus' tentumfuit. 

Item cuilibet Canonico, l^skpraBbendBrio vel vi* 
rario fi dum vixiffet proprias expenlis .ac 'feraili-; 
«m habueirit, dentur prKfeiJtia infra tricefimum, 

CAPVT xvin. 

h CafSm ten (wtfequeMibusdeceden^ Cumt^eim' 

num gratitenon babtant^ de qiUbUi adn^eiuU 

Vanmid adiiipandi fm. 

Item nuHus Canonicorum inannis expeftantisede* 

wdens etiamfi per rclignationem pnBbendtm fiie* 



rit afTeeutus live ex d&ufa t>^oftM>tioms & In^ 
teinpus inlhllationisruledeftiil^hisfitt tumurogra* 
tiae noh habea^ iimiliteY tjuilibet a }ure vel hoQii- 
ne iiif];)sprus vel e^tcomttiunitatus declai^lus dece- 
denj nifi in plena peltepliorie fruftuliih fiite J)riaB- 
bendae ante hujusmodi fiilpetifionein ieu ekeommu- 
nicationem fuerit, anno gratls carebit, ijec is qui 
fuis exigentibus diemieritis eanoniiitttu^tft );nr«btada 
privatus eft di£to anno gtatis gaudebit 

Item quietmque Canotueorum repultuJrttltt fii- 
am extra Ecdefiam W&npkiinilem elegerit vel ex- 
tra eandem fq[Hiitus fiierit, anno gl^tix.privatus 
fit^ taCi talis. de lieentia Decani d Capitnli 4i€tee 
eccle^ abfens efTec&in tali loco di&elfiiret, de 
que coromode funus defimfii-tdeeelefittn praedi- 
aam deferri noQ pooiket ttem QinOmCus. noa 
refidens vel ablens fine lieeiMia Dee&Qi & C&pituU 
in hujusmodi annq gmtitdttebit & tidis pio fil- 
^nlb habeatur*- 

CA^ VT XIX. 
' De admjjlme CanordcorUm ad Capttalm & ^ 
tempoire adndttendi funt, 
Statuimus quoque ut nuUus di^ ecclefise Cano» 
nicus ad Capitulum tanquatn capitularis admitta' 
tur hec vocem in capitulo habeat, niii refidentiam 
fiiam annalem juxta fiatutum defiiper ft£himcom* \ 
pleverit & poft eandem primam r^entiwsi deli- ' 
centKftDecani & Capftuli per biennitun eontinuout 
Cautaiefis di^ ecclefi»'fteterit in aHquo ftudio 
generah 4l piivtt^to nulla nb£te ab hujusmod! 
ftudio &ib£somM9i^^Uixa^4i^^ prsefatos 

-De- 



9$ 

Deoiiiiim ft Capitulum per fitteras patehtes aut 
aliud legitiiquin teilinioniam Re€h>ris U;)ivcrfita> 
tis vel jfocnltatis ih qua ftuduitcertificaverit, quod 
inodo premiiro ftudium Tuumcontimiaverlt&coffl* 
pleverit infuper ad mlnus in ibbdiaconatus ordine 
cohttitutus lit, rolitumque juramentum fiiprafcri- 
ptum ante tdmiflionem ad Capitulum praeftiteriti > 
fi %utem talis C^nohicus temp6re hujusmodi peti* 
tibms Ardum Mtt^er Bacealaureus juris aut in 
aUqu» ftcultate fiiperioriDo£tor vel Lieentiattts4>er 
rigorem examinis promotus exiOfttv noiunuiseuii- 
d«m praeTcnti (htuto deeompledone biennalisihi* 
diiobligatum fore^ficque hoc punfhim nequaquam 
ftdipfiunextendendumefiledecemimus; hujusmtr 
di imtemadmilfio duntaxat inalterods duobusCa- 
pituHs generalibus ae poft finem eorondem fia^ & 
fi Cnaonieus ad Capitulum red{^ defiderans non 
videatur OftpftuloidonenstttqttodiUiteyatus, igna- 
tus ) «00 morigerattts non tadtn» vel pnblicttscon- 
cabimuritts «at fimiUbus vitiis inpedtttSvex>nmeD»' 
canttS <& Capitttlum non teneantur eundem ad Ca- 
pituliaa admittere donee fe emendaverit 

ibfiiper fiatuimus^ quod fefiio oapitularis fimi- 
iiter etiam aliorum aibiam tam in choro quamali- 
as iiendorum in eeclefia fecundum fenium adettt» 
pofieffionis fieri debeftt Ita viddicet , quod is qui 
prior adeptus eft pofiefllonem prsbend» fuee fede- 
at vel ftet propinquior ad Decanum quam is qui 
pofteriore tempore prsbendam confecutus etiamfi 
ille pofterior prius fiierit admifllis ad Capitulttm 
«ttt alias dignior grftdu vel nobilitatc exiftat. i 



CAPVT XlC- ^^ 

Otpitula nofi celebrentur fiib Dhrnis. 

Prohibemus , ne tempore divinorum & maxime 
,fub fumma miflk capitula& aftus.five traftatusca- 
pitulares celebreutur , nifi fortg pro tunc urgens 
i^eceflitas immineat^ Decanum aut quemvis alium 
in ejus abfentia qui ad talem hqram fine,pr€di£la 
csufa capitjilum convocavcrit , . fulpendknus pcr 
unam hebdomadam aprsefentiis & deillacaulama* 
jor pars capi^uli judicar^ poteriL 

;,, CAPVt XXI/ 

Dcptifui Otipimkm indi&uM nesiis^ntSfUs tfl^smdu. 

V olumus autemeertfem pmstai iis qui m Capituld 

• ad horam ftatutam f^u indi%mtion comparaerint 

* kfligendam ^^ fic videlicsQtquodqttihoraprima- 
)mm vei a}ia horaad quamicapitulum indi^ham eft, 
adlocumcfiijfitalarem ( caufa rationabili tseflaQtt) 
tion veneritsalbumpro tKanBperiblvat, qnem ildM*-* 
folvereVecufavcrit^ admmusipfofeftofitfiifpenliis^ 
quam quidem po^nam anno eiapfo colle6km Cafii- 
tulafes inter (e dividere vd in aHUm piufti ufum 

vconvertcre poterunt _ . i 

CAPVT xxn. 

De modtJUamDotis 4aridirtn'CapiMoohf&vandd^ 
qmd arma ad Capimlum non deferannir^ 

^ Ad vitandum autem difcordias inter perfonas Ca- 

; pitulares & ut negotia ecclefi» cum omni modeftia 

charitate & prudentia traaari poflint ftatuimus & 

erdinamu§ guod.Pecanns feu Jji «juj abfentia;fe»i- 

^ * or 



»5 

tr Cfttitfnicus in Capitulo exiftens t^rkno proponat. 
faftunr» pro qao indi6tum fuerit capituluin & di- 
cat votum fuum delnde alios Canon|<!Os fecuhdiUQ; 
ordinem a (enlore poft eum incipiendo & usque ad 
ultimumcontinuando interroget aevota eorundem 
fideliter colligat^ tanctem fecundum^ pluiBlitatem 
votorum concludendo , in qu^ quidem votorum 
colle€tione nuUus Canonicorum alium in votan- 
do impediat feu verba illius interrurapat nifi for-' 
te ex legitima caufa & a Decano ffeufenioreCa-*, 
nonico licentia petita, Priaeterea nullus alium ad^* 
iracundiam provocet vel indecentia verba loquatur 
quae ad rixam vel diflenfionem tendant aut animum^ 
votantis perturbent ^ quodfi aliquis Canbnicorum 
vel Prselatorum in praemiffis deliquerit&. admoni-' 
•tus perDecanVim^u feniorem Canonicumprotem- 
poreab incepto n6n cefTaverit vel defliterit extunc' 
talis Canonicus voce Capituli five.etiam a prsefen- ' 
tiis & corpore praebendse peraliquos dies ant men*^ 
fem feu ultra fecundum fafti & exceflus qualitatem 
per Decanum & riiajorem partem Capituli fufpeo- ' 
datur. .- ' . 

Infuper veteres praedecefrorumnoflrorumcott* 
ftitutiones innovahtes rtiandamus ut fi quando in ^ 
aftibus capitularibus aliquis Canonicorum alteri ' 
convitiatus fuerit five injuriam fecerit vel dixerit^ 
quod taiis Canonicus a praefentiis & corpore prse- 
bendae per unum menfem aut ultra irremiffibiliter 
per DecanUm& majorempartemcapituli fecundum 
fafti qualitatera fufpendatur , nifi talis caufa con- 
vitii feuinjuriaefUerit^ cujuscognitioexjuriscom- 

¥ s inuniS 



8« 

nranis difpofitione adnos & Soeeeiromnoftros(ut 
ibnt eriminales) dignofeaRtur i^efiare ftlvis edanl 
po&nis in}uriantibns ex Statuto provineiali inffig^en^ 
<&quodinferius delcriptunl e&4 Prohibemusetiam 
fub fimili poena ne aliquis canonicorum ad capitch 
lum arma deferre prsfumat, 

' CAPVT xxnL 

XimtradiHiQ utdus in Capitula nm inipediat cotmu^ 

nm cmlufiaricm fcd mjor pars, cmludat. 
Confuetudinem illam quae potius abufus & cor« 
Tuptelacenfendaeft) quapermittiturina£libusCa^ 
pitularibus unum deCanonicislicetnullam velmi* 
xm rationabilem caufam ^ae contradi6lionis aili- 
gnety poiTe reliquorum Canotucorumin unamlen* 
tentiam concprdantium voluntatemimpedirC) tol* 
limus & penitus abolemus tum quia irrationabile 
& ex ea.quam plurima mala & fcandala procedere 
dignofcuntur tum quia eft contra' iacrorum Cano* 
num inftituta ilatuentes & ordinanteS) ut decsete- 
xo Capitula in difta ecclcfia fecundum juris com- 
munis difpofftionera agantur ut videlicet quodma- 
}or & fanior pars Capituli deliberaverit ratum ac 
iirmum habeatur aliotum contradiflione minimum 
obihnte fa£lumque ^ toto capitulo cenfeatur atque 
taliter a majore parte Capituli deUberatum execu* 
tioni demandetur » quam exeeutioneni quicunque 
Capitulariumlmpediverit aut impedul fecerit vo* 
ce & eapituli emolumentis per unum menfem de- 
cerniraus effe privatum, Volumus infuper utcon- 
clufiones in Capitulis pro tempore captat» ad ali- 
quem^lib^amCapitularem &xk«iturk 



^ «7 

, CAPVT XXIV. 

CanonicU^ exmnnumeam lielfufpenps eareat wce ^ 
onoif^mi^i Qifim(mbus 0c fruSiibus fr^benda 

Simillter (hiiC(iimu& & ordfnamitf qtiod Canonietts 
capitMterU a iuTft vcl «b hojtnbe feu ftatuto eccie^ 
iis iu(penfl}s vel exctUfnQiuniqatu^ dedaratus ca- 
reat vocfi ^ emolumentis Capitularibus hujusmodi 
fafpenfionedurante^ n^ fit vocnndus ad.aliqaeiiv 
a£him Capitularem vel eleftionem feu portionem 
de aliqu^ pr^bendft feu dignitate vacantefiendam»^ 
nec tali excommunicato (ufpenfovel interdi£lo jux-, 
ta veterem conftitutioixempr«dece(roris noftriEp|«> 
fcopi Gcrlad quath praeientibus innovamus quicU^ 
quam de prafcbendsftiae fru£libus aHignetur duraili» 
tibus hujusmodi fentcntiis, 

CAPVT XXV, 

Dcdudnu Qa^tutis GeneraUbus ^ qtmdo fetvari 

dcbeant. 

otatuimus quoque ut fingulis annis in vigilit vi<* 
giliaj Nativitatis Chrifti & in vigilia SS. PctriSf 
PauU Apoftolorum duo Generalia Capitula per 
Decanum& Canonicos Capitulares celebrionturyni*. 
fi rationabili iS:urgentevcattfaidfiiadente vifi^nfue^ 
rit eisdem Decano & Capitularibusilla in aliosdies' 
anticipanda vel ppfticipanda efle^ inquibusquidem 
Capitulls tra€hintur negotia ipfius ecclefiae udlita* 
tem &iieceflltatem maxime refpicientia^ ftcqueDe^ 
canils vel fenior Canonicus pro teropore de fingu- 

F4 lis, 



88. 

lis neceifariis pro ftatu & confervatione eeclefiae& 
perfbnanun ejusdem alios Capitulares avifare de-- 
bebit, 

prseterea volumus quod Canonici Cbpitulares 
di6\a duo Capitula generalia vifitare ac ing;redi te* 
neantur etiam non^vocatiexceptis tamen eKcomma* 
nicatis & rulpenlis, ut fupra flatutum efi:. 

CAPVT XXVI. 

QmMicus tm Cafdtularis anti flubam ^el hcum Ca^ 
pkuii geners^s cmparere tenctwr. 

Prseterea antiquam confuetudinem obfervando vo- 
lumus, quod quivis Canonicus non C^pitularis in 
anno refidentiae aut alia^ apud ecclefiam ipfara in 
annis expeftantiae exiftens ^ ut fupra flatutum efl: , 

' teneatur tfempore cujuslibet Capkuli Generalis an- 
tp finem pulfus primarum ante flubam vel locuni 
Capitularjp m comparcre ibique ad finem hyjusmodi 
Capituli Generalis, nifi de licentia Decani & Capi* 
tuli dimifllas fuerit, expe6tarei alioquin fufpenfio- 
uem trium menfiura incurrat^ de quo quilibet eo*^ 

^ rum antea per Capitulum avi^ri debet. 

. CAPVT xxvn. 

Xh eo&dHom five correHione Decani ^ CapittUi in 
Qmonicos nec nm fotias Decani in Ficarios^ 

Ccofuetudinem ecclefiarum Collegi^tarum nofb-ae 
Diofceliis Wormatienfis unitari cupientes flatuimus 
& ordinamus, quod Decanus folus nuUam habeat 
cbrrefliorieni vel coercition^m in Praelatos & Ca- 

no*^ 



nonicos diQt^ eeclefix niitverbalem ft.fhitemlem 
admonitionem five reprehenfionem in .minoribuj; 
culpis & exceflibus, qu« negligentiani vel difcipU- 
nam chori^ indeccntiam Teitium & calce^mentq* 
rum 9 fiationem confabulationem in &iextra eccle-^ 
fiam prefertim in fuper pelliceo ia£lam ^ verbo-» 
rum levitatemtabemarunipublicarum vifitationeni 
ludum illicitum &fimiliaconcerhant) quam qui- 
dem admonitionem five reprehenfionem fi Canbni- 
cus non adverterit a^t a Aiis inhonefiis aut malis 
moribu&nondelliterit»* D^canus.elindem Canoni^ 
cum ad Oipitulum vocare «c iUius excefiius Capi- 
tulo proponere debebit^ 'ex tjinc fi idem Canonicijs^ 
culpabiUs jepertus fiicrit, Decanus & Capitulun^. 
cSnjunaim Canonipum illum pro modo & quaUta- 
te culpae & excefllis a voce capitulari ve| etiam&u-. 
£\ibus prsbendaeac quotidianis difiributionibus fii* 
fpendere vel pro arbitrlo eorundem inclauflrarc 
poterunt, 

Vohimus taraen , quod Decanus prp terapore 
fe fi)lo pofllt & teneatur emendare , corrlgere & 
coercere di£l?e ecclefiae Vicarios pro negUgentUsft 
confufionibus in Choro.,aUisque exceflibus extra 
Chorum commiflls (exceptis enormibus) vel per. 
claufi:rationem aut fufpenfionem a praefentiarumi 
perceptione vel etian^ ih cor^ore vicarise odio ta* 
men^ rancore, favorevel finiftraafFe£lioneinhu«*.^ 
jusmodi correftionibus penitus femotis, & fiDeca* 
Ws pro tcmpore in corrigendo modupi exceflerit^; 
pocerunt yic^rii ad Capitplum h^bere recurfum^ 



^ ' ^/ 



^uod eognita caufl Hlud iquod «^uum fuerit, de- 
eernit ft moderetur< 

CAPVir xxvra. 

JOe p(aejiate & ohere Dtcohi, 

Videatur lingularitar Epiicopi yoaims 4? U^erg 
^onftitiuio m&a defcripta in prindpio & per to- 

CAPVT xm. 

JVltfter mipedid Decanttiii in mendaHombus &af 
i^^Hwiblu fitts fiA ptet^ conMmatis. 

ObleiVetur drpra£Uceturpraedi£la eonffitutio ^ 
tatms Cpifcopi quam Qteeialiter etiam in hoc puq- 
€bo quoad declarationem&eomminationem poent- 
rum innovamuj. ^ 

CAPVt XXX. 

|^|(t&ttf modis Decamu Eedi^ prV negligenttts ac 
exceffibus fiiis moneri debeat» 

L^cet Deeanuf ut C^put Capituli atque inajor poft 
Prxpofitum in ipfa ecclefiafnBlatus de fadH acon- 
firatribUs fuis pro exceflibus emoidari vel judicari 
fipndebeat , fitamenin Decanatu fiio velin ex- 
equendis his quse fibi ratione Decanatus vel officii 
fui incumbunt, remiflus aut negligens foret vel 
alfas delinqueretvel inaliquoexcederet, adeo quod 
iaa hujusmodinegligentia vel excefiTu per ipfinnper- 
petratis icandalum geheret, merito reprehenden- 
^ videretut, Nos ftatuendo pnefenti decretoor- 
dlniunuS} quod eisdem cafibus Decanuffl debita re« 

vcren^ 



• 9»- 

v«reQt]« GipitQlQm leu letuQr Qmonicns cum Ct- 
pitolo pie «c bcnigqe avifire» mfintfe & cjchorta* 
ri teneatur ut t^b exccinbus hujusmQcB de cteteio 
tbftincat atquc ncglefta pro poiTc <S: nofl^ ^epar^- 
re ac refardrc Mcat, quo4fl hujusmedi monitio- 
nibus feu exhortationibus parere recu&vcrit vel 
contemprcrit» in compcr^ tcmcrarie pcrfcvcran- 
do ex tnnc (^pitulum talcs cxccflus & ^egligcntias 
Decani «d nos vd Vicaripm noftrum pra tempore 
deferrc dcbebit» ut cidem dclinqucnti juxta fa6ti 
qualitatcm dcbifia cmenda & mul^ta pwiaquc im- 
ponilor* 

Scquuntur / 
&atuta (^ Ordmatiofies Cbori fiu perjbm 
. ^fas ^uoad Cbarm refpickntes. 

CAPVT XXXL 

Zk fnndo Hiertdicndi ehmm certii diekut» 

Cum (ecundum &cra elog^a. dcceat domum Dd 
ianditudO) ut cujus in pace fa£his eil locus, eju$ 
cultus iit cum debita reverentia pacifieus , ilatoi*- 
mus €t ordinamus ut ad chorum iit cdmpoiitus d: 
devotus & opportunis temporibvs prefertimin fe« 
t&$ Decani proceffionattis ingreilits A egreiHis ie-» 
cundum conilictndinem ab antiquo in di£la ecclefia 
S. P«(ri oblirvatam It^ tamen ^quod Chorum in* 
trantes toties quotits dircoq;>crtis capidi^ veiiqi 
fium&um altare rcvcrenter, ut dccet, inciineat. 

CA. 



CAPVT xxm 

t)e toca i^ ftath in ChrtTo. ' 

Itemftatuimus & ordinamus quod qtiaelibet perfb- 
HU ecctefiai locum & (lallum in Choro flatui fuo 
congruentes fecundum ftatuta ecclefiae de lupcr 
fcripta ingrediatur, nee alium lociim fivc ftallum 
' fibi vendicet aut aflTumere praBfumat fub poenapri- 
vationis quotidianarum diftributionum unius diei^ 
quam volumus ad truncum praefentiarum deponi. 

CAPVT XXXHL 
Dc cultu dhifio ac hom Qmomris in Ecclcfia 
pcrfohendis. 

Specialitcrhic ftatuendo innovamu^ conftitutio-, 
nem fclicas recordationis yoctims Epifcopi Wor- 
maticnfis Praedcceflbris noftridiecultudivino acho- 
ris Canonicis in Ecclefia nerfolvcndis/quae infra 
in lioc libro ftatutorum oe verbo ad verbum de^ 
fcribitur* ' • 

CAPVT XXXIV. 

Dc vcjiium ac morum dcccntia. , 
Volumus prasterea ut pmnes & fingulae perfbnae 
divinis intercfle volentes tunicis oblongis & ?Mita- 
los.usque protenfis ac alias ftajtui clerlcali conve* 
nientibus circa pe£lora non apertis ac defiiper mun-- 
dis fuper pelliceis fint iadutc ^ pugiones feu lon- 
' eos cultellos fub eisdem miniiQe deferente^ ^ ton- 
luras & coronas habeant. quoslibet. ordines' conce- 
dentesi in biretis & calceis honeftatem prae fc fe« 
mt crurium llve tiblarom nuditatem fugientes. 
. . Sub 



S^b divinis a defitnbiil&tiombus per eceleOaiAitJ^* 
ftineant^ jcohfkbulationes feu colloquia inter fe vel 
cum aliis noh habeant divinum .cultum prsef^rdm 
impedientia, leditlone& in choro non excit^ntnee 
daiuores moveantur) levimtos^ denique onmes vi- 
tent ied potlus in omnibus grayitatem deVQjtionem 
& maturitatem poite tenus obferventi quod Ji quis» 
quam prsmiirorum.transgreCQr extiterit & Cano* 
nicus fuerit a Decano & Capitulo^fm^ autemyioa- 
riust a Decano aut feniore prp excdTu^ quallta* 
t« graviter.puniatur, 

: cAi?vt tov. ; 

Mifias prseterea celebraturi infacriftiadum fe fe 
induunt' vel aliiingtedi^ntes vetba imitilia^ foren* 
lia^ torpia aut levitatehi foimntia aatalla caHo- 
quia diorum aut divinum cultum impedientia om« 
nino omittant^ per Decanum <ii hu}usm6di trans^' 
greflbr 4^ii»rius) vel Decamm cum Capitula (ii 
Canonicus iuerit) infligenda posna» ; 

JCAPVT/ XXXVI. 

Dc miaffallmdi U caii^^ 

colioqum tcntpdre Dhiinorunk 
Quandoqmdem valde ^iquum eft & res pe&mi 
exempli^ ut tempore quo divina eelebrantui* offi- 
da Canonici Vicaril benefleiati qui tempore divi- 
norum devotiffime p&bnodise deberent intendere' 
conj&bulationes aliaque inter le coUoquia ad divi- 
num Officium.mittima i|)e{hntia habeant , ilatui- 

mus 



4i 

ttius tt( ordinaintis, ut di£B CaiKmSd) VrdtrtipM- 
dldi ecdefix Ihb cHvinis offieiis ii^ <ihoro a eonfii* 
bulationibus) fufufrtitiottibuS) fibiliS) firet>itibus 
ftiufibus pfudettter abitinetnt) ut Oieo devotuttt^ 
pro tt teneqtur, pneftent ftoulatutti (iliis ttmen 
quos offieii aut tdia urget neeeflitas loquendi ex* 
ceptis) fimul pfidlant) eoneinantaut fterse leaio* 
ni dilij^ter intendant» pfalmodias dei^ter alte 
vel ba^ fecundum temporum exigendam verbft 
non praeeipkando nee fyneopando non fefttnimdo 
nequealterumin p&Iiettdo praevettiendo fedpaa« 
fys debitas in medio fadettdo ad Cantorem ex una 
parte dioti <ft ex alt^ parte ad reaorem ad^^eT'' 
tenfiani liabendoperfeae ft eoneorditerlegantDeo 
omnipotentiper hoe debitas gradarum a£tionesre* 
^eretttest fi <)uis fitttettveontra feeeriE per Deeamutt 
dSSbe eeeleftK aut iii abfietttia ipfms .per ftaior«m 
Praeltitum feu CanooieuttL a priefetttia feu eorpore 
pcaebendtt feu Vieaiift perunum diem irremiflib!* 
liter fu^datur «ut ulmi adarbitrim Deeaoitttt 
eo abfente ejus iotiumcenentis* 

CAPVT XXXVH 

^^amh fiandmfithdioro detedU etipi^ vd 
gma fiiBeiida, 
Mandamusrinfiiper perfbnis difbeeedeihfc fubpft. 
na fii^;)ettfionis fini£bium benefieiorum fiiorum ^ 
pneftntiarum unius diei , (}uatenusle£Uone Evan* 
gelii verbi veritatis deeantadone divina; laudis » 
pfiilmorom Mas»^> 2i Dem Ldudams, Bt-^ 
mdmus, ft: Nmc dmims , laades & gratiaruiQ 

aai- 



9$ 

aaiones totfs &-^e€ti In ifaiQls luis difeoQpertSB. 
capltlbus referaiit. Infuper in le£tione precumgc- 
nua fle£laHt poena lub limili todes quoties irremif- 
fibiliter petfolvendaft »d Omatttmecclefise a^pti^ 
cBnd%^ . . 

cAtvt xxxvm. 

Quod pfteiaii^ Canma & fcx prabiHdafiifiios eSH» 
Cbori pctfe ipfos faciant, 

Statuimus quoque ut Praelati Canonid <k fex pn^ 
bendarii cum in certis fefiivitatibus ad aliquem 
a£him chorl perficiendum ordinarie ieu ex intitu- 
lationc & inftitutione deputati fuerint per fe & , jn 
eorum propriis perfonis hujusmo(^.a£him exerce- 
ant & exequantur, nifi neceflitasfeuinfinnitas cor- 
poralis aliquem excufet, quo cefii volumus hujus-^ 
modi a^m per unum fimilis conditionis fupp^ yel 
adimpl^ fub poena clauflrali sutrufpcnfionis ea-» 
eutioQefn hujusmodi, mandad Decano aut i^us io»> 
eumfisnend eommittenteSi 

CAPVT xxxnf. 

pe ModD kitir:effendi ifivimf ac deferM^proifemlaf^ 
Q^aUtet tarde iteuietttes <i4 «^^ff^^a^^.fMrir^ 

ddm^? 
Pneterea cum reddituk ^e proventus eedefiaftici 
propcer di^^a oflkia celebranda iniHitati f!nt & 
qtteiBadmodum Integros fuorum benefieioruin fhi- 
£his Clerici percipere dtefiderant » ita squum efl 
ut integre Melitef* divinis ofilciis intendant. Ideo 
foper omsiadivinum cultum augeri cupienteS)aV- 

ttfum 



9tf 

«fum illum penitus toiliitiusJ& abolemus , qili m 
diSa ccclefia S. Petri aliquando viguit hucusque, 
ut Canoilici & Vicarii divinis officiis pro modico 
temporis fpatio intereflentesintegras pfaefentias feu 
diftributiones aut alia emolummta percipiant^ fta- 
tuimus igiturdS: mandamus ut quicunque benefi- 
ciatus di£l£ ecclefis in matutinis in primo pfalmo 
usque ad finem, inmifla poft tcrtium Kyrie eley- 
fbn usque ad complendam in Velperis & comple^ 
torio ante fecundum pialmum usque ad finem non 
'continuaverit, praefentiis alius diei aut partis de- 
feryiendis pro tertia parte careat, nifi aliquem ex 
hujusmodi beneHciatis itiiflam infra matutinas aut 
ftatim poft celebraye contingat, mandantes Canto* 
ri diftse ecclefiae pro tempore exiftenti & in ejus 
' ablentia vices gerenti in yirtute lanftjp obedientiae^ 
quatenus tales non intereflTentes diligenter confcrl- 
bat & executionem hujusmodi jam difto noftro 
mandatovolumus, fed ipfis prarfentibus drdivinis 
interefl!entibus juxta moderationem & limitadonem 
fequentis Capituli volumus aequipptiri^ negligen* 
tes vero primam » tertiam ^ fextam ^ nonam horas 
aut aliquam ex cis pro arbittio Decaid vei ejus vi- 
ces gerehtis corrigantur. • 

CAPVT XL. 

De ififimh & wn exemtibm $edes ^ quo cafu taUt 
. prafentiis ^ fi^ibm ipform 
-. derepojlfint? 

Obfervetur etim talibus conftitutio ptaedeceflToris 
90firi Eplicopi S^oamis infra deicripca in eodem 

pun- I 



a^ms&^ai^^dnp^ 



n 



punfto, quamiii prsefentibus declaramIis,ni(iquod 
in cvidenti & notoria infirmitate conftitutus eflet 
aut per fide dignam perfonam Decanum vel vices . 
ejus gerentem fuper infirmitate fua & quddaedes 
exirenon poflitV certificabit^ qubniam eidem.vel 
coniimilibus prsfentis denegari non debent. ' 

CAPVT XLL 

Jn qum ufum prafentia abfentiumfuni conver- 
tenda? 

Maiidamus irifuper ne praefentiae abfentium inter 
praefentes dlvidantur, fed in augmiiitum commu* 
nis praefentiae videlicet ad truncum praefentiarum 
ereftum deponantur. 

CAPVT* XLH, 

I^e perfona Ecclefia fub divinis fiM religione Eccle^ 
1 fiam ingrediantur. 

Item nullus Praelatorum Canonicorum vel Vicai-io-» 
rum (ub divinis absque religione feu fuperpelliceo 
praefatam ecclefiam ingredi aut per ipfam five ce- 
meteriura vel ambitum ipfius fpatiari vel vagari 
prae^mat fub pcsna fufpenfionis quam ipfo fa£to 
incurrat. 

CAPVT XLUL 

De pma iltorum qui tempore Divinorum vaganturper 
eedtfiam^ ex jiatutis ConciliiBafiHenfis. 

Quicunque in ecclefia beneficiatus praefertim de 

majoribus divinorum tempore per ecclefiam vel 

foris circa ipiam deambulando aut crnn aliis collO'** 

Tm. fC G quen- 



98 

quendQ vagail vifus fuerit^ quod intelligimus, nifi 
talis legitimam caufara haberet , non folum illius 
horae fed totius diei praefentiam ipfo fefto amittat> 
^ qui fi femel corredhis non deftiterit, per menfem 
diftributionibus careat vel graviori , pertinacia 
exigente pcenae fiibjaceat, itauttandem defiftere 
cogatur; quoniara autem ex aftis vifitationum ali- 
quando faftarum corapertum habemus nonnullas 
ecclefiaeperfonas adeo efFraenes& inverecundas exi- 
ftere ut chorum fub divinis perfsepe exeant & fo- 
carias feu femulas fuas cum quibus de vitio carnis 
fufpeflse habentur , absque rubore , . verecundia 
publice ,in ecclefia alloquantur in maximum fcan- 
aalum populi &^ ecclcfiaftid ftatus confiifionem, 
quos quidem beneficiatos tali modp delitiquentes 
poenae, in difto Generalis Concilii ftatuto compre- 
henfaeprefenti noftro decreto volumus fubjacere^ 

CAPVT XUV. 

Dt feriis ac mijjls Ugmdis nec non anniverfariis 
peragendis^ 

Volutnus conl^itutionem PraedecefToris noftri Epi- 
Ccopi yoannis eo pundlo ad hanc.rubricam appli- 
cari & in hujusmodi cafibus obfervari, & fi opus 
eft, Dec?inus poteftatem habeat hujusmodi negli- 
gentibus quoad ferias complendas poenam pecunia- 
iriam infligendi vel aliam prout fibi vifum fuerit, 
de qua poena pecuniaria.aedituus ecclefiaepartemha- 
beat in finera ut eosdem negligentes diligenter ad 
vertat-) quibus praedidlis etiam adjungimus , quodj 
«ufiaB fecundum ordinem Chori vel perfonarum le^ 
^ ^ gendae 



99 

gendse vel celebratid» tcmpeftive illis iqtimentur 
five infinuentur quibus exordineeaslegere incum- 

bit. . ^ 

CAPVT XLV. 

Quod offkhm prhomm fyb divino officio non- , 

dicatur. 

Volumus prsetcrca, quod quselibet perfonaEccle* 
fiaftica in choro exiftens dum horae Canonicae de- 
cantantur, fe choro conformet cantando, plallen- 
do , neq privatum officium fub iisdem dicat fub' 
p(£na privationis praefentise illius hors vel totius 
didfecundutnarbitrium Decani. 

CAPVT XLVL 

Qmbus feflis wl tmporihis funma mijfa cum mim- 
ftrantibusfit celebranda? 

Item volumus utfingulis diebus Dominicis acfe- 
, ftis novem leftionum nec non diebus feftis infra 
oftavas Pafchae & Pentecoftes fiimma mifla in Gz-^ 
pedifta Ecclefia cum miniftris videlicet Diacono&" 
fubdiacono indumentis competentibus & ad hoc 
ordinatiS) indutis fplemniter celebretur. 

CAPVT XLyil. 

Quod Decams quoad vicarios ad exequendum ftatuta 
I ac ad eonmdtm fmam exiscndamfit obligatus. 

yuamvis autem Decanus Ut Caput & Praelatus 
Ecclefiae diftae ad manutenendum omnia ftatuta fu-> 
pra fcripta & fequentia noviter edita ac innovata 
^bli^tos exift:at) tamen ad aliquorum ftatutorum 

• a exe* 



lOO 



^e/s?^^s4i^«4» 



exccutionem, ut partim in iisdem continetur eum 
volumus fingulariter efle aftri^ura videlicet quod 
ipfe juxta ftatutorum illorum live ordinationum 
tenorem quoad vicarios proce^t ad exetutionem 
posnarum culpabilibus infligendarura ncc non alia 
inpunfta Detanatum & perfonam Decani cojicer- 
nentia in omnibus & per omnia fideliter ftudeat 
adimpleri , exequi & manuteneri fub poena gravi 
ad denunciationem Capituli per nos & fucceflTores 
uoftrps eidem infiigenda ac imponenda. 

CAPVT XLvra. 

Dc t:x;ccutiont pmarum infiigendarum Canonicis dc" 
linqucntihus iS Jlatutorum tfanssreJ[foribus. 

Ouoad Canonicos vero praediftorum ftatutorum 
transgreflores ftatuimus, quodfi quisqoam ex eis 
culpabilisrepertusfuerit^ Decanus (fi-Capimlaris 
fit) alias fenior Canonicus & capitulum eunuem 
eanonicum juxta poenam conftitutioni vel ftatutis 
infertam punire teneatur nifi talis correftio & exe- 
cutio fpecialiter in his ftatutis Decano eflTet refer- 
vata, & fi negligentes fiierint, volumus eosdein 
' quoque gravi ptenae per nos ^ fiicceflTores noftros 
diftandac & infligendae fiibjacgre. 

CAPVT XLIX. 

De fufpenjiombus & cui Jwt applicanda^ 

Item ordinamus quod fiilpenfiones tam Canonico- 
rum quam fexpraebcndariorum firaifiter etiam yi- 
cariorum fufpenfioni Ecclefiae UQftrae cedant. 

• C A- 



CAPVT L. 

JDe fufpenfis ac torum pma ^ qualiter reftittu 

debeant ? 

Sulpenfus fpecialiter vigore illorumfhtutorum vel 
alio modo durante hujusmodi fufpenfione carebJt 
fruftib\is corporis praebendae vel beneficii fui, ft- 
militer etiam prs^fentiis^ iiihilominus tamen tali- 
ter flifpei)fus debetad ingrefluni chori &ecc]efiae 
admitti , nifiYuerit excommunicatus aut fpecialiter 
a divinis five ofEcio aut ingrefTu ecclefiae fufpen- 
lus quia tales omnino cavere debent ne fe divinis 
ingerant^ alioquin ex juris. difpofitione fiunj: irre- 
gulares & licet in jure notae ?int fpecies vel modi 
fufpenfionum , tamen in propofito eum fufpeiifura 
fpecialiter dici cfe^intelligi volumus, qui duntaxat 
a perceptione fruftuum efl fufpenfus. Talis au- 
tem fiifpeofus tamdiu fufpenfus & pro fufpenfoha-' 
beatur ^ donec a Decano in Ecclefia infra divina 
humiliter flexis genibus reftitutionem petendo mo- 
re folito reflitutus fuerit ^ ficque nullus fuip^ius 
aliter quara fub divinis reflituatur/ 

CAPVT LI. 

Quod Magiflri fufpenfimum cum Celkrario notantur 
y diligcnter fignare teneantur dies fufpenfiomm, 

Item fingulis annis deputentur duo magiflri fiifpen- 
fionum.qui fub juramento fuo pcr ipfos praeftauT 
do una cura Cellerario fideliter fcribantllifpenfio- 
nes oranium decem & otto perfbnarura. Infuper 
quilibet fufpenfus tempore reftitutionis petendae 
habeat fecuni Cellerailura vel unum ex Magiftris fu- 

G 3 . li?en- 



102 



'j5)enfionum velalmm perfonam^ quaedlfiHs Celle-. 
rario autMagiftris fufpenfionumrelationem faciat, 
cum quibusvel altero eorum computetdiesfufpen- 
fionis.acibfentisefuaB^ quos tunc Cellerariuslibro 
fufpenfionum infcribat ^ alioquin quamdiu reftitu- 
cndus hoc n(m fecerit^ pro non reilituto habeatur. 

CAPVT Ln. 

Quod nuUus refiitmiotiem obtineat^ nlfipmspomam 
pecuniariam perfi)hat^ ^ 

IVe autem posna fufpenfionis, dum In flatutis illis 
prsediftis &fequentibustransg;refl!bribus infligitur, 
vilefcatd parvi pendatur^ ftatuimusficut perPrae- 
decefiibris noftri commiflarios ah'quando fuit ordi- 
natum , quod nullus vigore diftorum' ftatutorum 
lufpenfus per Decanumautejus vices gerentemre- 
llituatur nifi prius pecuniariara poenam.perfolvat-^ 
fic videlicet , fi Canonicus vel fexprsebendarius 
fuerit , quartam floreni partem fabricae ^ fi vero 
Vicarios oftavara partem trurico praefentiarum ap- 
plicandam perfcilvat. 

CAPVT LIIL 

t)e claoibus adfigiUnifi Capityfi depmatts Q quaHter 
eedem figillo litterne fint figiUanda? 

Vetus ftatutum eftpraedeceflToris noftri GerlaciEpi* 
fcopi Wormatienfis quod praefentibus innovamus^ 
Qt figiHum Capituli in aliqua arca firma feu tuto 
refervaculo fcilicet oribus clavibus includatur^ ^ 
fervetur, quaruiji unam Decamis alias vero duas 
xlaves duo feniores feu maturiores Cunonici Ca- 

pitu- 



I0|. 

pitulares habeatit, dummodo tamen Ctlftos eccle* 
liae non fit uhus ex illis Canonicis , ^ & fi Decanum 
vel alium hujusmodi clavcs habentem abeffe con- 
tigerit, alteri poft eum feniori canonico praefenti 
coTDmittat^ neque duae claves exillis fimnlapud 
unam perfonam ad tempus etiam quantumcunqu^ 
modicum collocari vel confervari debeantj praBter 
rea nunquam eodem figillo ab"quae litterae figillan 
debeant^ nifi praefente toto capitulo vel majori ^ 
faniori parte ejusdem, quemadmodum in praefat^ 
conflitutione cavetur, 

CAPVT LIV. 

Dc clctoibus adJkLbamCapitularmpertincmibUf. 

Uecanus qui confuevit femper efle praefens, habe- ♦ 
at in fua cuftodia claves ^d fiiibam Capitularem dk 
aliain eademinclufa vel exiftentia, &fi contige- 
rit eumabefie etiamper unum diem, easdem fe« 
niori Canonico pro temporeipraefenti tradere & 
committere debebit. ^ 

CAPVT LV.r . 

Dc clavibus ad fecreta Ecclejia vel Capintii or'- 
dinatis. 

yuatiior clavesfint ad fecreta Ecclefiae & CapituU 
ordinttae , quarum tres ad primam portam pei^ti- 
nent & deillis tribus DifEnitor decem & oftoper- 
fonarum duas^ tertiam unus alius ex C^nbnicis vel 
fexpraebejidariis^ clavem vero quartam & niagnam 
adfecundam portamDecanus.pro teiiipore habeat. 
Ordiuamus praeterea firmiter in perpetuum obftr* 

G 4 ^ vari 



\ 



104 -.^ifi^R^s^aMe^ 

vari i^rsecipientes, quod nulh difhirum pferfima- 
rum fe fola nequeduo ex iis, fed fimul omncstres, 
cum neceflitas poftulaverit, difta fecreta accedant 1 
vel aperiant , diligenter infiiper Decanus & ajii 
provideant, nealiquae litterse vel jura ecelefiam^ 
Capitulura vel vlcarios concernentes aufferantor ^ 
deportentur vel alienentur , & fi cafiis obtulerit y 
^uod vicarii vel alii Ktteris aliquibus vel origina- 
libus opus habcant quibus in judicio ecclefiafi:ico 
vel fosculari utantur, vel penfio aliqua a poflr^lTo- 
ribus beneficiorum reematur, /icqu^ eo cafulitte- 
r« fint reftituendae vel emptore reluente penfio- 
jfiem, illud ante omnia cum fcitu & confenfu five 
tii^aftatu ejusdem Capituli vel omnium eorum quo- 
rum intereft praecedentefiat; Ordinetur etiam re- 
giftrura ad hujusmodi teftudinera vel. refervaeu- 
Jum ut Vicarii five alii in praedi6>is cafibus hujus- 
modi litteras antequam deporteift, in eodem re-^ 
gifti-o confcribant;^aut confignent. 

CAPVT LVI. 

Z)e clutibus quihu$ claudmtur nliquife (3 ornamentd 

EccUfia. 
Claves ad reliquias, vafa argentea & fimilia or- 
namenta ecclefiae cuftos ficiit haftenus confuetum 
fuit, pencsfe inbona cuftodia fervet &tencat,qui-. 
bus fingulariter praeelfe & providere debet. In- 
fuper aedituus claves ad ecclefiam & ornamenta 
facerdo;alia videlicet calices & alia habebit , qui 
pro iisdem fideliter cuftodiendis ipcciale jura. 
mentum ac cautioncmfideiuflbriam praeflare tenea- 

tur^ 



tur, i^ihilbminus tamen volninus, ut praefatu? cu- 
fios ecdefise juxta oflicium fuum ipfius xditui fit 
diligens liiperattendens^ 

CAPVT LVn, 

Dt omatufive omcmentis Ecclefi^ refpiciendis 6? 

confervandis, 

Statutum eft Provinciale fub titulo de rebus cccle- 
fiae non alienandis fcriptum quod omatus& libri 
eccl^iiaB bis in annd ad minusinlpiciantur a capitu- 
lo diligenter & fub iig;illis Praelatorum & Capituli' 
ponaitfur & figillatim in fcripto ut fciatur impo- 
fterum, fi de ipfis augmentatum fit autdetrafhira. 
Pro confervatione hujus Statuti adjungiftius etiam 
conftittftionem yocmnis Epifcopi Wormat. De in- 
ventario pro omamentis Ecclefiae conlcribendis & 
vifitatione annuatim perfieienda ^ quam conftitu- 
tionem latius extendentes & declarantes injungi-^ 
mus hujusHiodi officium vifitanrfi&refpiciendior- 
natum ecclefiae ipfis Decano & Cufl:odi fingulis an- 
nis fub poenis fiiipenfionis fideliter exeqnendi* 

CAPVT Lvill. . 

De curiis claufiraUb^s. 

"ro incremento ac utilitate fabricae Ecclefiae, quae 
pleraqueonera & gravamina fuftinet, ftatuimus 
deinceps, curiae clauftrales cura vacaverint^ cedant 
febricae )eum cenfibus' & gravaminibus antiquis quae 
poftta per Decanum & CapitulumCanonicis ac de- 
inde fexpraebendariis exhibeantur venales pro an- 
iJuo geniu ad dies vitae pofiTefl^orum 'elocentur fe- 

G 5 cuu- 



jo6 

cuhdum praerogativnm fenii ita videlicet ut in hu* 
jusmodii venditione vel elocatione feniores jumori- 
bus praeferantur, i) Volumus tamen ut Decanus dfe 
Capitulum in hujusmodi venditione vel locatione 
curiarum fingulariter ac diligenter attendant ad 
cos qui priores iuas curias vel domos non fervar . 
verunt vel tenuerunt in debita llruftura juxta co- 
gnitionem ipforum vifitajtorum & commifllonent 
fingulis annis ab eisdem vifitatoribus illis pofl!eflx)- 
ribus negligentibusfafilam^ quoniam talibus curias 
vacantes neque veridineque locari debebunt; Quin 
imo Decanus & Capitulum cum Magifiiro Fabricae 
etiam eosdem punhre teneantur , quemadmodum 
fepe mentionata conftitutione praedeceflbris noliri 
^oatms Epifcopi cavetur, Infuper poflTeflTores cu- 
riarum illarum clauftralium cenfiis Fabricae debi* 
tos fiveantiquos five novos & condu£lione fingu^ 
lis annis tempore conftituto folvereteneantur; fi- 
militer etiam Decano & Capitulo liberum fit , in 
locationc illarum curiarum cenfus Fabricae prae- 
fiandos augmentare vel minuere pro conditione tem* 
poris vel curiae , fi bene conftrufta vel ruinola fi^ 
aequitate tamen in omnibus fervata. 

CAPVT UK. 

Nudlus implorct amilium poteftatis fcscularis vel lai^ 
calis contra Ecclejiamfeu perfonas ejusdem. 

Ad praecavcndum fcandala, incommoda & dilpen- 
dia tam diflafi ecclefiae quam perfbnarum ejusdem 

fta- 

ij Modushic differt ab optione aidiuni ordifiaria^ 
de qua alibi. 



I 

ftatuimus ut nullus di6tseEcclefi* Pralatus, Cano- ^ 
nieus vel Vicarius^ contra Decanum, Capitulum, ^ 
fingiilares canonicos feu vicarios hujusEcclefiaeali- 
quam faciat querimoniam poteftati laicali vel foe- 
culari, cujuscunqye praeeminentiae^ nobilitatis aut 
conditionis fuerit , nec aliquam foecularem perfo- 
nam pro auxilio vel defenfione extrajudiciali con- . 
tra diftae ecclefiae perfonas conjtinfUm judicareper 
fe vd alium interpellet vel imploret fub poena fii- 
fpenfionis fruftuum praebendae vel vicariae necnon 
carentiae praefentiarum , quam poenam Decanus & 
Capitulum unicuique in hoc delinquenti, veritate 
comperta ^ irremifnbiliter pro eorum arWtrio im- 
ponere pofTunt ac debent juxta delifti qualitatem 
& iii eventum quo etiam ejusmodi querf la ecclefia 
velperfonae ejusdem conjunftim vd divifim all- 
quod incoxumodum difperidium vel damnum pate- 
rentar, ex tunc talis quihujusmodi querelas facit^ 
omniaillata damna refardre aoEcclefiam peffonas* 
queinquantum illius facultates & bona fe exteii- 
dunt, indemnes fervare teneatur, &fi facultates 
cjus non fufficicnt, nihilominus parti laefae contra 
talem per lys aut officiales & fuccefTores nofiros 
juftitia adminifbetun ^ 

CAPVT LX. 

Nvllusfinc confcnfu Decani vel capituli refignct 
vel permutet. 

^tatuimus ut nullus Praelatorum ^ Canonicorum > 
fexpraebendariorum praebendam vel vicariam^vel 
tenefieium fuum refignare vcl permutare prsefu- 
K«fuie fpeciali confenfu Decani aut CapitulL . 

C A. 



CAPVT LXI. 

Quid agendum fit cum Cahontcts vet vicariis volenti 
bus via pemutationis vel refignationis a Collegio 
difcedere. 

Itemficontingat aliquem Canonicum vel Vicari 
tim ab hac ecclefia via perrautationis vel refigna 
tionis recedere , fe ad alium locum prsefertim ex 
tr?iDioecefin Wormatienfem transferendo y volu 
inus quod Decanus & Capitulum eidem , qui con 
fenfum perniutandi vel refignandi petierit, adme 
fnoriam rediicant juramentum per ipfum tempon 
adcptae pofleflionis praeftitum quo intfircojtera con- 
tinetur, quod fuper caufis inter ipfura feuEccle- 
fiam fk\x perfonas ejusdera ante fuutti receflum ex* 
ortis coram nobis aut fuccefll>ribus noftris vel of 
iicialibus noflxis jus & juftiriamTeciperevelit,ex' 
hortanda eujidem fi quam.caufam aut cauf^s con* 
limiles habeat, quodillius juramenti memor fit^ 
fimiliter etiam talis exhortando avifetur , quod fe- 
xreta Capituli vel ecclefise ^ fi qua intellexerit vel 
fciat) ed dies vitx fuae cel.are velit quemadmoduni 
tempore admiflionis ad capitulum vel cbnvocatio- 
nis jure jurando promiferit fervari, * Item .volu- 
jnus cum Notario aut Syndico, fi difcederc vo' 
luerit, 

CAPVT LXIL 

De publicis ^ notoriis crimnibus puniendis. 

Infiiper ftatuiraus ^ & ordiriamus , quodfi Canoni* 

cus , fexpraebendarius velj/icai;ius prsefataB eccle- 

fiaealiquodpublicum cri^en commiferit, uCputO) 

- ali" 



diquemhicum vel clericum autmuliferemin publi- 
cis tabernis velplateis violenter perculTerit aut ali ^ 
as mik ti'aftaverit , aut diu noftuque tabemas 
publicas & diverforia frequentare folitus fuerit fe 
inebriando five.aiias infolentias exerccndo etiam 
poft piam admonitionem eidem faftani , . ex qui- 
busexceflibus publicum.fcandalum aut periculum 
eidem dclinquenti vel aliis perfbnis ecclefiae vera 
fimiliter oriri vel generari poflit & etiamdeliftum 
evidentia fafti vel confefllone adeo notorium fi^ 
Tit nuUam judicialem indagationem requirat , ex 
tunc pecanus & Capituluni eundem delinquentem 
vel reum juxta delifti qualitatem inclauftrare vel 
fufpenfione punire habebunt & debebunt ejus con- 
tradiftione vel appellatione non obftante, nifita^ 
lis excefliis efl^et adeo magnus & enorniis ^ quo ca- 
fu prsecipimus euhdem reum ad nos & fucceflTores 
noilros, fi opus/it^ yin£tum, modeftia tamen fer- 
vata, eflTe remittendum. 

CAPVT LXffl. 

De ferfmis incorrigibilibus vel qua a correSiom ap^ 
pellare intmdmt. 

^tatuimus quoque^ ut fi aliqua perfona ecclefiafti- 

cafive Canonicus fexprsebendarius vel vicarius 

ipropter ejus exceflTum yel transgreflTionem per De-? 

'canum & Capitulum feu.majorem & lanioremejus 

I partem inclamftratus vel fulpenfus fucrit^perquam 

^poenam fe judicio fuo loefum & gravatum fentiat, 

tlicendo fc minus legitime'correftum vel quodmo* 

<ius excedatur ac propterea ad Nos vel Ofiicialefi 

noftros 



^oftrosapp«H«re intcndat, ex tunctalis appellatio- 
ne & gravaminibus fuis coram Decano & Capitulo 
aqtea patefaftis & expofitis, liberam habeat fii- 
cultatemv Nos & fucceflbres noftros fuper hujus- 
modi gravamine reddere certiores , nihilominus 
tamen in corref^iope velut filius obedientiae perfe- 
Veret & eo cafu etiam Decanus & Capitulum fuper 
hujUjSmodi caula correftionis vel pcense appellanti 
impoifitse nos fcriptis fuis informare teneatur ^ ad 
quie utriusque partis lcripta & allegata cognitis 
caufse meritis decememus id y quod pro qualitate 
' exceflus juftum & aequum nobis vifiim fuerit, Ca- 
veat crgo quisquis punitus, ne frivole a correftio- 
ne appellet, ii faltem majorem poenam a nobis im« 
ponendam cffugere velit. Si autem taJis punitus 
^pellatlone interpofita temerario aufu clauftrura 
esKierit vel pcenam impofitam fuftinere de faftore- 
ciifavmt 9 extunc eundem ipfo fafto ac prsBfenti 
decreto a perceptione omnium fruftuum ac prae- 
fentiarum ac etiam a divinis fufpenfum effe voJu- 
mus , in qua qutdem fufpenfione ac* contumacia fl 
fiipra quindenatn tanquaminobedientise filius (S:oi>« 
ftinata mente perfeveraverit vel manferit , con* 
temptis nx)n folum juramento fuo Decano & Capi- 
tulo praeflito fed & hac noflraconftitutione, ficque 
incorrigibilis exiftat , ex tunc praefati Decanus & 
Capitulum talem rebellem, inobedientem 4^incor- 
rigibilem cum omni difcretione & modeftia ^ qua 
poterunt, nobis & fiiccefforibus noftris transmit- 
taiit y debita pc^na juxta deli6ti qualitatem & jufti* 
tia exigente puniendum. 

CA. 



JIl 

CAPVT LXIV. 

Nulla perfma Ecclejia publkaS' tabernasmbabim^ 
neque menfam in eisdem vel expenfas ^habeatfeu 
imducat. , 

Item volumus, quod nullus Canonicus fexprseben* 
darius vel Vicarius in Refidentia cKiflens de caetera 
publicas tabernas vel diverforiainhabitet velmen- 
fam ordinariam in eisdem conducat feu commenfa- ; 
lis liolpitis fit fub poena fulpenfionis a corpore & 
prsefcntiis, quam coptraveniens huicnoflxo decrc* 
to poft avilationem fibi fadbm eo ipfo incurrat 

CAPVT LXV! 

gttoi perfonte Ecclefiie curias domos ^ alia bcna fm^ 

mbiliain debita ftru&ura & culWatemant^ qm^ 

annuatim per deputatos^ "oifitentur. 

Volumus atque mandamus quod omnes perfona • 
ecclefiae^ prselati, Canonici fexpraebendarii & vi- 
carii curius fuas, domu^, poffefliones^ vlneas^ agi;os 
aliaqu^ bona immobilia pr^ebendarum & beneficid. 
rum fuorumin debita cultura& flxuftura congruis 
temporibus fiendis teneant & confervent & quid- 
^uid illis vgl alicui, illorum per vifitatores fingu* 
lis annis deputandos ad rep#randum vel reftauran- 
dum in}un6him fuerit absque mora diligenter ex- 
cquantur ac reftaurari procurent & quod}iujus- 
modi articulum de vifitaijdis curiis & pofleflloni* 
bus ac modo fervando Ipecialiter conftitutionem 
Prsedeceflx^ris noftri ^oannis Epifcopi Worniatien- 
fis funiUter dedaratiQjjwB, 9mrm ii^pjprs fubfe* 

cutam 



cutam dc tcrapore deputandoruai vifitatwum prae- 
fentibus innovamus, diftridte prsecipientes ^ ut lin- 
gulis arinis obferventur^ prafticentur ac exequan- 
tur, quam conftitutionem quoque ad vineas , alia 
praedia ruftica quae annali vel biennali vifitatione 
egent, exteidimus, deputatisad hocillis^ quiea- 
rum rerum experientiam habent, addentes etiam 
ipfi Magiftro fabricae pocnam, ut ^ fi in his negli- 
gens fuerit, ipfofadlo fit fufpenfiis, fi autemidem 
Magifter fabricae officio fuo in praediftis fq^cisfece- 
rit.volumus viqiffim ut Decanus & Capitulum ei- 
dem pro laboribus fuis congruum falarium vel re- 
muneratidnem de Corpore > beneficii illius negle- 
ftis recipiendum vel a fabrica' eidem folvendum 
ordhient & taxent contradi£lione aut appellatione 
cujuspunque non obftante. 

CAPVT LXVL 

Quod perfofuc Ecclejia fupeir cmjibus ^ proventibus €? 
bms beMficiorumfuQfum Dccano regijira cx- 
« ^^ bibeant. 

Vohimus quod omnes perfonae ecclefiae, Canonici^ 
fexpraebendarii & Vicarii ad requifitionem Decani 
& Decanus ad requifitionem Capituli edant & ex- 
hibeant regiftra oninium bonorum^ pofl^effionum, 
praediorum, reddituum^ proventoum, obventio- 
num in quibuscunque rebus confiftentium ad Prae- 
laturas^ praebendas & beneficia fua pertineant dl- 
ftinfte & ordinate confcriptorum , conti-adid^ores 
vero & negligentes aut qui fcienter aliqua exprae- 
diftis npn confcripfermt , habeantur & teneantur 

fulpeali 



fufpttili a perceptione omnium fruShjum & pra" 
fentiarum donec eraendaverint fe & obedientes 
oftenderint; per hpc~taraen nolumus derogaflefta- 
tuto, cujus fupra raentionem fedmus> vjdelicet 
quod vicarii de quadriennio in quadriennium regi- 
ftra beneficiorum luorum exhibere teneantur, . 

' CAPVT Lxm 

Qmicttfvs^ reddim, obvemlonesy poJTeUims^prte* 

Ha mrnnm prabendmm^ disnitattm i3 Vica^ 

rianm Ecckfite in pmm libytmt con- 

fcribcmtur. 

Super hoc articulo fimiliter nosad prarfatam con- 
ffitutionem yoamis Epifcopi infra fcriptam remit- 
timus, raandantes eandem firmiter obfervari, ante 
omnia tamen provideatur , ut litter» originales 
prjebendarum & beneficiorum apud ecclefiam re- 
maneant & conferventur, copiis eorum pofrelFori- 
bus datis & exhibitis. ' ' 

CAPVT LXVin. 

g«od bm , pradia , redditus B pofejfmes Eccleftcc 
Del beneficiorum non vendantur vel oppignorentur 
abs(jue licentia Epifcopi petita & obtenta. 

"rsedi^conftitutio yoannis Epifpopihocidempro- 
hibet, quam prjecipimus obfervari. 

CAFVT LXIX. 
De Curia Decanali. 

Anno Dfii MCCCVII. Geroldus de Httoenftein De- 

canus legavit curiam fiiam Decanatus ita videlicet, 

Tcnk V. H quod 



114 

quod Dccanus qui pro tempore fuerit XX. libras 
hlls. aflig;net ecclefiae, quae in emptionem redditu- 
uili annuorum convertantur & in anniverfario fup. 
praefentibus dividantur; li vero Decanus tunc ex-- 
iftens praediftam curiaminhabitare noluerit, ipfam 
Canonico ecclefiae prd praetaxata pecunia ad tem- 
pus vitae fuae vendat, & fi idem Decanus Canoni- 
co, cuicuriam vendiderat^ fuper vixerit ^ ipfam 
poftea inhabitare voluerit ^ praediftas XX libras 
hlls. in ufum praediftum convertendas afllgnet^ fi 
vero Decanus ncc Canonicus praediftam curiam 
emere voluerit, cx tuncVicario ecclefiae, quicun- 
que fuerit, pra XX libris hlls. vendatur & ficquam- 
diu foepedifta curia durare poterit pro XX talen- 
tis vendatur & in ufus praefentiarum in anniverfa* 
rio meo dividendarum aflignetur» 

CAPVT LXX. 

De curiis £? domihus clauftralihus. 

Nos Geroldus Decanus & totum Capitulum Eccle- 
fiae Wimpinenfis confiderantes ^ quod curiae & do' 
mus clauftralcs ^ quas Canonici & Vicarii noftrae 
ecclefiae inhabitant^ tumproptermultitudinem cen- 
fus a prcdecefl!bribus noftris curiis & domibus im- 
pofitam , tum propter vetuftatem & fragilitatera 
earundem defolationi patent & ruinis^ igitur ut ca- 
nonici & vicarii curiis & domibus quas inhabitant 
eo liberius & citius aedificando fiiccurrant, ftatui- 
raus ac unanimi confenfa & voluntate promittimus, 
quod quilibet Canonicorum vel Vicariorum curi- 
am aut domum ipfo vivente vel poft mortem per 

' manu 



^M/!s:^^B/9i^iU9 



iiT 



manu fideles fuos uni canonicorura ^ cui voluerit, 
gratis donare v^l pro pro pecunia vendere liberam 
habeat facultatem ; fi vero nullus Canonicorum 
poftquam domus vel curia venditioni fuerit expo- 
fita , emere curaverit infra menfem, ex tuncprx- 
didbis venditor vel fui raanufidelesuni Vicariorum 
vendere poterit^ fhauteraunus Canonicorum vel 
vicariorum pro curia vel domo veridenda plus al- 
tero exhibuerit, ipfamdoraum velcuriaraprotan- 
to , quanto plus exhibuerit^ eraere oportehit Prser 
tereapermittimus, fi Canonicus vel vicarius cen- 
fum curisevel domus luse comrautare voluerit, to- 
tam fummara proagris, pratis, vineis quae nulli 
advocatisB vel dominio lubjacent, ac totum cenfum 
annuatim folvere voluerint , eeclefiae noftrae donet 
& aflig;net. . Item omnes domus feu curise clerico- 
rum quas clerici de membro iftius ecclefiae exiften- 
tes inhabitant, firailiter exaftione feu fteura libe- 
rae fiint, fed fi eaedera doraus vel curiae laicisven- 
dantur^ exaftioni Doraini Regis fubduntur, quas 
fi clericus iterato erait & inhabitat, iterato priore 
libertate perfruuntur. 

Scqmntwr modo aliquce conftitutiones Epifco^ 
parum fVormatierjfium Jiatutorum lihroin-^ 
fertce ^ infupra Jcriptis ftatutis fcu ordi-^ 
natiombus aliquoties allegatce. 

Cbnpimtio Gerlaci Epifcopi. 

In noraine Doraini Amen. Gerlacus D, G. eleftus 
& confirmatus Epifcopus Wormatienfis dileclis ia 

Ha Chri. 



Il6 

Chriftoiibi Pr«pofito, Decano, Clpitulo caeteris- 
que perfonis -> Vicariis Ecclefiae Wimpinenfis falu- 
tem in Domino lempiternam. Cum officio n6fl:ro 
Paftorali congruat ftatum ecclefiarum nobis fubdi- 
tarum illoefum confervarc & in eis haftenus male 
obfervatain melius reformare hinc eft, quod ex 
fpeciali commiffione per vos in nos feftaprout hi 
Kbris dcfiipcr confeftis & figillo Capituli veftrl 
figiHatis continetur, pofllmus & tenemur^ inpri- 
mis igitur ftatuimus & ordinamus ac fub poenalu- 
fpenfionis ab officio omnibus ac fingulis praecipi- 
nius & mandamus^ ut divinum officium horis de- 
bitis folenniter celebretis & quilibet.Canonicoruui 
& Vicariorum fiiis diebus perfecantet & legat led 
impeditus lcgitimeper ah^umidoneumhocfieripro- 
curet; Decanum etiam Ecclefise veftrae, cui cura 
talium fpeci^liter imminet, hortamur in Domino, 
ut excuflbnegligentiae Ibmno in promotione Divini 
officii de coetero jugiter tamfoUicite vigilet, necul- 
pa fuae negiigentise exigente graves juris & nofiras 
pcenas, cum contingat, non immerito reftrmida- 
re, Item fub poena excommunicationis latae leii- 
tentiae y quam in fcriptis incurrere, canonica ta- 
■ttien trium dierum monitione praemifla volumus 
transgreffbres hujusmodi noflxi mandati^ praeci- 
pimus, raandamus & infra ofto dies a publicatione 
praefentium proxime computandos fiib tribus di- 
verfis clavibus in arca firma figillum concludatur^ 
quarum unam Decanus qui pro temporcfuerit, ha- 
bebit , alias vero duas habebunt' duo feniores in 
introitu^ dum tamen cuftos non fuerit unus ex il- 
^ lis 



Ks fenmribus y quem- cuftodeni aliquam illarum 
trium clavium nolumus retinere^ feum idem totuni 
armarium ecclefiae habeat fub claufijra , & fi De* 
cauum vel alium claves hujusmodi habentcm ab- 
efle contigerit^ alicui fcniori poft eum in introitu, 
prsefenti comraittat, quod fic committendo & de- 
fcendendo per fingulos per omnia volumus obfer- 
vari. Nolumus tamen quod duae claves hujusmo- 
di apud unam perfonam ad tempus quantumcun- 
que modicum conferventur, fi poenam fupradiftam 
voluerit evitare. Item fiib eadem pcena excommu- 
nicationis latx.fententiae^ canonica taitienmonitio- 
nepraemifla praecipiraus &mandamus, ne de cae- 
tero aliquae litterae & fpecialiter fuper receptione 
Canonicatuum fub expeftatipne praebendarum a 
quibuscunque figillentur^ nifi requifitis requiren- 
.dj5& majoris & ianioris partis capituii vel totius^ 
ubi juris neceflitas hoc requirit. . • Coeterum in 
his fcripds caflamus & irritamus omnes , fi quaa 
hujusmodi faftae fUnt clandeftine receptiortes^ ciuu 
& juri communi d: fiatutis Provineialibus contra- 
riae fint^ direfte refervantes nbbis ex nunc on^ne 
illud jus quod per caflationem & refervationeiil 
praedeeeflTorum nofborum Wormatienfium Epifco- 
porum detalibus receptionibus nobis & ipfis ex- 
iftit acquHitum. Item quia plus timeri foleat, quod 
fpecialiter praedpitur > quam quod generaliterim- 
peratur, precipimus fpecialiterj&mandamus,qua- 
tenus fecundum rationis exigentiarn Decano obe- 
dientia & coeteris reverentia exhibeatur in licitis 
&honeftis« Item Decanus% fill^ditos fuos exeiuplo . 

Ha ial: 



ii8 

felvatorjs qmfecit& docuit, noafolumverbocQr- 
rigat, fed etiam inftruat verbo & exemplo , nara 
quoda Praelato agitur, afubditisfacilen-abitur in 
cxemplum. Item fub poena excommunicationis 
praecipimus &mandamus^ utvina, blada^ nurae- 
rata pecunia & aliae; res Ecclefise non dentur alicui 
perfonsefmejufta &urg:entecaufa &totiusvelma- 
joris partis capituli praefentis ibidem & maxime in 
cafibus in quibus abfentes merito funt vocandi. 
Item lub poena excommunicationis, quamCanoni- 
ca monitione prsemifTa ^ transgreffores incurrere 
volumus, prscipimus &mandamus, utnullaper- 
fonaeeclefiae vadat fub expenfis communibus ad 

torneamenta, haftiludia aut alios privatostifus 

aut commendti non communia , ut non ex' talibus 
fraudibus ecclefiae praejudicium generetur. Item 
fub interminationedivini judiciipraecipiraus &man- 
damus , .ut ipfius ecclefiae confiietudines rationabi- 
les in antea fiilc fraude obferventur , quibus defi- 
dentibus recurratur ad confuetudines matricisEc-' 
clefiae ^ poft has ad jus commune.^ Si vero con- 
fuetudo allegata negetur ab aliquo, cujus intereft^ 
allegans ipfam ex tunc necefl^ario babeat probare 
perduos idoneos teftes de.ecclefia, qui in virtute 
juramenti per eos Ecclefiae praeftiti deponant & af- 
firment fe ita & usque in praefentem diem^ non ali- 
ter vidiffe^ audiviffe incertis terris judicari. Itetti 
ftatutum vfi fic dici mereretur) ecclefiae^' quod ab- 
feptes duas partes fruduum praebendae, tertia re- 
liuquenda ecclefiae pcrcipere indulget, propter 
paucitatem Ded ibidem fervientium in his fcriptis 

caffa- 



\ 



caflamusi irritamus & perpetuo at^olemus. Item 
in virtute fandlse obedieritiiae firmiter praecipimus 
& mandamus ut finguHs annis ad minus feniel of- ' 
ficiati veftri^ portarius, cellarius, Magifter Fabri- 
cae, praefentiarum , fufpenfionum & coeteri officia- 
ti quocunque homine cenfeantur, deofficiis fujs^ 
creditis^ d.ebitis, negleftis in Capitulo, qonvocatis 
ad hoc omnibus. & fingulis Canonici?, praebendariis 
vicariis, quorum intereft^ j)ro tunc prsefentibus^ 
qui volunt & poflunt interefre , reddant debitam 
raticmem. Item fub poenaln ftatuto Provinciali 
contra convitiatores edito , promulgata prcccipi- 
mus & mandamusv ne aliquis Praelatus, Canoni- 
cus veralia quaevis perfona cujuscunque conditio. 
nis vel ftatus exiftat contra aliam quamvi^ ipfius 
ecclefiae perfonani aliqua verba contumeliofa vel 
opprobriola de coetero habeat fed per vias juris 
juftitiam fuam rationibus non convitiis coram com- 
petente judice profequatun Item ftatuimus & or- 
dinamus ne de coetero alicui excommunicato fu- 
fpenfo vel interdi6\o durantibushujusmodifenten- 
tiis quidquam de praebendae fuae frviftibus afllgne- 
tur, nifi appellaverit & in profecutione appella- 
tionis exiftat vel alias quare fieri non debeat , ha- 
beat juftara caufam, IsTuUi ergo hominum ^- c, 4>a- 
tum. mrmatia Anno Dni MCCCXXXI. craftino 
Purificatimis Firsinis glojriofae» 



H 4 Cofir^ 



lao 



CmfHiuttQ Joinnis de Dzl^ergEpifcopi VPbmatten- 

pyde pa in fiatutit dc ardinationibus fiiprct 

Janptisplumsmeniimmr. 

loames Dqi gratia Epifcopus Wormaticnfis vene- 
rabilibus & devotis in Chrifto nobis dileftis Domi- 
nis De<»nis&Capitulisnoftr«AfoMF&S.P«z//?, 
S. ^^Tcrfatque S. Martini intra * B. Marite V. 
• in fuburbio ac S. qyriaci ^euhaufenfis extra mu- 
ros mrmatienfesEcdefiarum nec non S. Petri val- 
lis Wimpinenfls noftr» Wormatienfis DiiEcefis, 
«mnibus. quoque ac finguKs presbyteris, dericis & 
beneficiatis quibuscunque per dvitatem & Dicece- i 
fm noftras Wormatienfes ubilibet conftitutis, illi- 
:^ue vel illis ad quem fen quosprsefeutes hoftnBlit- 
^terae pervenerint, falotemin Domino & noftrishu- ' 
jusmodi Ondinariis firmiter obedjre mandatis. Etfi 
expontificalis dignitatis munere, ad cujus apicem 
Jicet immeriti Domino ita difponente profefti fu- 
inns , paftoraK denique cura nobis credita ad cor- 
rigendum fubditorum noftrorum exceflus * refor- 
mndum eorwn mores provide ac libenter inten- 
tiere debemus , ad dericorum tamen cmendatio- 
nenv cultus divini augmentationera ac ftatus eecle- 
liaftlci «onfervationem folficite exdtati , vigiffis 
tanto diligentius tantoque accuratius intenderefub- 
tnoyendo^oxia&agenddprttfuturadebemus, quan- 
to damnabiHus defererous incorre£h , ut excuflo 
anobjs negligentiae ibnmonoftri cordis, oculisdi- 
Jigentia fedula vigilantibus animas Deo lucriface- 
re, fua nobis divinitus cooperante gratia valea- 
mus. Cumigiturexaftuvifltationisnoftrsecom- 

pe- 



periraus, quod ctim amaritud^e eordis noftri non 
fine raagna dirplicentia accepimus, Decanos difta- 
rum in & extra civitatem noftram Wormatienieni 
confti^utos , quorurh humeris follicitudo & cura 
aniniarum ^ nec ft)lum perfonarum fuarum eccle- 
liafticarum verum etiam divini cultus^ Canonica* 
rum horarum cum debitis devotionc & attentione 
perfolvendarum, divinorumque ofBciorum, feria. 
rum miflarum legendartim y defeftuum negligen- 
tiarumi fuarum, exceffuum^ chori & ceremonia- 
rum ecclefiafticarum fuarum ex confuetudine tanti 
temporis laudabili antiqua, haftenus introdu£h& 

obfervata .de jufc impofita ccnfetur* . * • . 

■ • ' 

XV. 

* 

INDVLTVM CONFERENDI PRECES 

ARCHI-EPISCOPALES A PIO IV. PP. lOAN- 

NI GEBHARDO ARCHI EPISCOPO .CO- 

LONIENSI C0NCE3SVM. *) 

1 r 

iUs PP. IV. Venerabili Fratri yoanni Gebbardo 



F 



Archi Epifcopo Goloniaifi. VentrabiliS Pra- 
ter lalutem & Apoftolicam benediftioncm. Perfo- 
nam tuam Nobis (S: Apbftolicae fedi devotam tuis 
cxigentibus meritis patcrna benevolejitia profe- 

, H s quep- 

•j Corrferantur Preces Epifcopales BaHleenfes Tom. 
IV, Subifid. Dipl pag. 15. fq^ quas provocGnt ad. 
Confuetudinem^ Afojiolic^ Authorttn^tc pluries ro« 
Koratam, 



124 a^^ara^a^ 

quentes illa tibi libenter concedimus^ per quaetuo 
decori & dignitati opportune confulatur & er|;a 
pcrfqnas tibi gratas & acceptas gratiofum te often- 
dere poflls \ nupcr fiquidem Nobis exponi fecifti> 
quod cum Eleftor Colonienfis pro temporc exiftens 
in primo ad Ecclefiam fuam Colonienfem adventu 
ab antiquiflimo tempore citra & ultra hominum 
memoriam ex privilegio , ut verofimiliter credi- 
tur , Apoftolico fuerit in pofl!efllone quafi jurisfa- 
ciendi primarias preces ad Collatores feu elefto- 
res vel alios , ad quos provifio ^ Ele£):io feu alia 
quaevis difpofitio beneficiorum diftae ciyitatis & 
Dioccefis Colonienfis pertinet , tu proinde in tuo 
' primo ad difhm Ecclefiam adventu nonnullas prc- 
cesad nonnullos collatores & eleftores vel alios, 
ad quos provifio ^ eleftio vel alia quaevis dilpofi- 
tio beneficiorum difclae civitatis & dioecefis pertiiiet 
pro nonnullis perfonis tibi gratis & acceptis fecifti^ 
prout in publicis inflxumentis feu patentibus vel 
aliis litteris & fcripturis defuper creftis dicitur 
plenius contineri; Cum nutem, ficut eadem expo- 
fitio fubjungebat, Bcet preces per te faftae hujus- 
modi^prout aliae a praedeceflToribus tuis faftaeforti- 
tae fuerunt fuum^ ut par eft , efl^eftum , confequi 
debeant^ quia tamen de Apoftolico privilegiohu- 
jusmodi aliter quam per immemorialem confuetu- 
dinem praedidlam docere nonpotes, nobis fecifti 
humiliter fiipplicari , ut diftis precibus per te fa- 
€tis pro earum fubfiftentia firmiore , robur Apo- 
ftolicae confirmationis adjicere , aliasque in prae- 
niiflis opportune providere ex Apoftolica benigni- 

tate 



tate d^gnaremur. Nos igitur te & perfonas tibi 
gratas & acceptas hujusmodi & earum quamlibet 
praecipuo favore profequi volentes & a quibusvis 
excotnmunicationis , fufpenfionis & intei:di6UaIiis- 
que Ecclefiafticis cenfuris & pajnisajure vel ab 
homine quavis occafione vel ^ufii latis^ fi quibus 
quomodolibet innodati eftis^ ad effeftum praefen- 
tium duntaxat confequendum ^ harum ferie abfol- 
ventes & abfolutas fore cenfentes ac etiam omnia 
& fingula beneficia Ecclefiaftica cum cura & fine 
cura lecularia & quorumvis ordinum regularia^ 
^uae diftae perfohae etiam ex qaibusvis Apoftolicis 
difpenfatienibus in titulum & commendam autali*^ 
as obtineant & ^xpetant acin quibu? & ad quae 
jus cis quomodolibet competit quaecunque quqd- 
cunque & qualiacunquc fint^ dumraodo cum bene- 
ficiis vigore precum hujusmodi confequcndis com- 
patibilia fint, eorumque fruftuum, reddituura & 
proventuum veros annuos valores non excedant^ 
ac hujusihodi fupplidationibus inclinati preces per 
tefaftas ftante confuetudine hujusmodi illiusque 
vigore alias per te iaciendas ex nunc prout extunc 
poftquam faftae fuerint & contra , ex cef ta hoftra 
fcientia Apoftolica authoritate tenore praefentium 
approbamus & confirmamus & praefentis fcripti 
patrocinio communimus, plenumque firmitatisro- 
bur obtinere & inviolabiliter obfervari debere de- 
cernimus & declatamus ^ fupplentes omnes ju- 
ris & fafcli defeftiis^ fi qui forlan intervenerint in 
iisdem & nihilominus dileftis filiis M^joris & SS. 
Jpojiolorum Colonienfium Decanis ac Officiali Co- 

loni- • 



' i 



1 



124 



^^/^^^iZ^^^ 



lonienfi per praefentes committimus AmandsmHs^ 
quatenus ipfi vel duo vel unus eorum per fe vel 
alium vel alios tibi a praediftis perfonis in praeniif- 
fis efficaci prapfidio affiftentes feciant auAoritate 
noftra te & eas eisdem prsefentibus & in eis con- 
tentis pacifice perfrui ife gaudere, non permitten- 
tes te aut diftas perfcnas defiiperqupmbdolibetin- 
debite molcftari^ contradiftores per cenfuras & 
poBnas Ecclefiafticas & alia juris opportuna reme- 
dia appellatipne poftpofita compefcendo & legiti- 
mis fiiper his per eos habendis fervatis proceffibus 
cenfiiras ^poenas hujusmodi etiam iteratis vicibus 
mggravando^ invocato etiam adhoc^ fi opusfit^ 
auxilio brachii fjecularis, non obftantibus felicis re- 
©ordationis Bmfacii Papse VIIL praedeceflibpis no- 
ftri de una & Concilii Generalis de duabus diaetis> 
^ommodo noh ultra tres aliquis authoritate praefen- 
tium adjudiciumtrahatur, acaliis eonftitutioni- 
l)us & ordinationibus Apoftolicis contrariis quibus- 
cunque^ feu fi coHatpribus, coUatricibus vel aliis 
praeta^Us vel ;quibusvis aliis commuhiter vel divi- 
^m ab eadem fit fede indultum, qilod interdici, 
fulpendi & cxcommunicari non poffit pcr litteras 
Apoftolicas non facientes plenam & expreflam ac 
de verbo ad verbum de indulto hujusmodimentio- 
nem. ' Datum Rma apud S. Petritm fub Annula 
Pifcatoris MDLX. die vigefima AugirfH Pontifica- 
tus nofiii anno priiBQ. 

P. Ibrebcllus Vc. 
XVI. 



XVL 

BREVE BENEDICTI XIII. PP. AD CA-' 
PITVLVM METROPOLITANVM COLONI- 
ENSE CONTRA PRECES ARCHI EPI- 
SCOPALES- ♦) 

Benedmus Pi^. XIIL 

DUefH filii ftlutem & Apoftolicam benedi£Ho* 
nem. Etfi ordinem veftrum iniignibus titu* 
h coHimeiidatiflimum peculiari patemae benevo- 
lentix ftudioprofequimur^ quam tamen acerbum 
nobisacciderit, quod convcntionem prorfiis nul- 
lam & inanem cum ordinario veftro initam obten- 
dentes precum, quas priiparias vocant^ invilam 
Ecclcfiafticis regulis ijovitatem introducefe ^ cam- 
quearrogare ftudeatis, diftimulare non pofAimus; 
decreta enim Tridentinse fynodi per Germaniam 
pleniffime reccpta , quae ejusmodi preces expeiH- 
timodium contincntes & collatores ordinariosfua 
ipforumque jure fpoliantes aboleverint^ vobispro- 
fefto exploratiflima iunt, nec latent Apoftolicain-* 
dulta , quibus foTus legitimus ad prknarias preces 
titulus poteft accidere nullis principibus, excepta 
Romanorum Imperatore concedi folere, eoquefa-^ 
ftum efle^ ut cum vel Colonienfis velaliarumiftic 
Ecclefiarum Antiftites eleftionum libertatem aut 
jura collatorum per ejusraodi preces attentare fti- 
iceperunt, poft lcgitimam cadse cognitioncm^per 

judi- 

*) Confer. pracfatio Tomi IIL "Sobfid* Piplom. pag» 
I» & Tom. ait^ pag^ 68* fq* 



judicum fententias rejeai fuerint ; itaque conatus 
veftros merito reputavimus" facris canonibus.abfo- 
,iios, >a probata confuetydine ^evios ^ a pailorali 
noftra vigilantia minime ferendos ; a quibus pro- 
inde certe fperamus , fore ^ ut vos integritatis ju- 
ftitiaeque veftrae memores tam lacrorum Canonum 
praefcriptionibus , quam mandatis hujus S. fedis 
obfequentes ^ cui vos multiplici' nomine obftric>(>s 
elfe decet , prorfus abfiftatis , dum autem filir>?is 
obedientiae veftrae fru6^us coeteris eximiis veftris 
virtutibus pares iiobis poUicemur, atque ad leni- 
endam animi noftri fcuram primum hoc noftrse fol- 
licitudinis ofEcium fatisfore confidimus^ vobis di- 
le£lis filiis Apoftolicam benedidHonem peramanter 
impertimur. Datura Roma die 28. Julii 1724. 

* Infcr. Capitulo Colonienfis MetropoKtana 
Ecclefia?. 

XVIL 

PRjEDICTI BREVIS INSINVATIO A 
NVNTfO APOSTOLICO FACTA. ^ 

Venerabiles & Admodum Reverendi Domini I 
Pontificiae (anftitatis oraculum fuper prima- 
riis precibus a fereniflimo Domino Clemmtt Ausu- 
fto ex Dudbus Bavariae Archi Epifcopo Colonienfi 
S. R. L Principe Eleftore in favorem Metropoli- 
tanifui Capituli venerabiiibus & Admodum Re- 
verendis Devotionlbus veftxis diredlis in adjim£lo 
. > Brevi - 



e^SP!^8Si^3R^a^ 



127 



Brevi Apoftolico de fpecialiranaiflimi Dominino- 
ftri mandato cisdem exhibemus j qufemadraodura 
vero Iiimmam animi paftoralis curam exinde per- 
cipient, qua^fanftitas fuaEcclefiis, ipfarum juri- 
bus tuendis & confervandis jugiter intendit, ita & 
nobis de perpetua earumdem virtute fecure poUi- 
cemur, fore ut tanquam obedientes fili^ tam bene- 
fici patris voluntati in praefato Brevi clare fatisex- 
prefta accua^ate refpondeant, qua Ipe freti propen-^ 
fifllma mentis ftudio permanemus* 

Venerabilium & AA» RR* Digni- 
tatum veftrarum 

OfficioniCmus ad omnia 

. . C Archi Epifcopus Tarfenjis. 

Infcr. Venerabilibus adm. adra. RRdis DDnis Ca- 
pitularibus Dnis Canonicis Ecclefiaruta 
Collegiatarum, Civitatis & Archidicece- 
fis Cotoilienfis. 



i^ ^^I^^IS^ 



xvm. 

ALIVD BREVE AD ALIAS COLLE- 

GIATAS EIVSDEM DIOECESIS SVB EODEM 
DATO PRIORI INHOESIVVM ET MACIS 
AMPLVJVr. 



D 



Benemus PP, Xlll 
ileai liin falutem & Apoftolioam benedi£tio- 
uein. Cign fuper fainiUaQA Domini plane im^ 



.xncr£ntcs & relu£hinte6 ab eodenVconftituti ad ju- 
ra Ecclefiarum vindicanda , tuenda &confervanda 
praecipuam Apoftolici minifterii foUicitudinem in- 
tendere debearaus, acerbo paterni animi fenfii re- 
cepimus obtentu precum , quas primarias vocant, 
a dilefto filionobili viro Clemento Augufto ex Du- 
cibus Bavariae Archi Epifcopo Colonienfi $• R. J. 
Pyincipe Eleftore exploratasinCanonicatibus^prae- 
bendis aliisque ftcerdotiis conferendis collatorum 
. collatricumque rationes attentari \ veftram igitur 
perfpeftam animi fortitudinem excitandam effe du- 
ximus etiam atque etiam hortantes & mandaiites , 
ut ftetis fupcr Cuftodiam vcftram neo patiamini Ec- 
clefi^ veftram antiquis juribus fpob*ari, non enira 
ignoratis dilefti filii, quampefllmi exemplinovi* 
tas ea fit , qua Canonicarum eleiUonum libertas 1 
evertitur ^ facroxum Owioniim feaftiones parvi 
pcnduntur, & concordata inter hanc fenaiflimara 
„ Icdem&GermcuiicamLnationem inita &firmatavio<» 
lantur^ fatagitc proinde ne aut incuffb poenarura 
inctu, aut humanis rationibus perperam fuadenti' 
bus tam confbientiae quam nomini veflto labcmul- 
lam inferatis ^ *Nos quidem de juftitia, religione 
& integritate antedifti Ele6ti ejusque Metropolita- 
ni Capltuli pr«clare ut decet fentientes^ nunquam 
fiiturum putamus y ut intentatis minis aut quibus- 
vis Canonicae difciplinae abfbnis modis> libertatiae 
juri veftro vis afTefatur , vos autem^ fi quando 
quispiam ejusmodiprecifta^.utvocant, adcarionir 
.catum five prasbendam alicujusque lacerdotii pof* 
feifionem irrumperc conabitur > oflScii veftri mt- 

mores 



mores eonlhntiam veftro ordinc digntai prseftan- 
tes, cav^te diligenter^ neautillumadmittatis ^t^ 
libertatem veftrae eleftionis projicientes confenfura 
aut ruffragium iliegitimae irrit^queproyifionipr,»- 
beatis^ graviora enim vulneralibertati ac juribus 
veftris per affenfum veftrum qudm per vim illa- « 
tam imponeretur, idautem prasftaturos vos efleeo 
certius fperamus , quod- ad SS.. Carwni^jauthori- 
tatem & Apoftolica noftra mandata liluftvium etJam. 
per Germaniam Capitulorum exemplaacdedant quse 
virtutem veftram ad parem fortitudinis laudenf 
provocanty plura enim, quod vobisobfcunimeflfe 
non potell:, in fimili precum eventu aut offenfioms, 
aut periculi aut minarum metu de confiinti colen^^ 
da juftitia retinendaeque Canonicae^ l|bertatis pron 
pofito diraoVeri, atque.ut primariis qukmodipre- 
cibus locum darent, adduci potuerunt. Veftrura' 
igitur erit^ ut cum pro temporum ration^ vacatio* 
nes evenerint, fiquidem advos coljatio pertineat^ ! 
ad nominationem coHationem dandamqujepofl"efllp-r 
nem deveniatis, fi vero adhanc S. fedem provifio'* 
fpedhit^ eum ad pofljefflonem omni reraotacun^a^ 
tione admittatis, cui Apoftolica behignitas de v^- ,. 
cante lacerdotio providerif. Interea dignos veftra 
virtute fruftus de filiali veftra erga Nos &S. federa 
obedientia expeftantes vobis dilefti 'fili| Apoftolt- 
cam benediftionem araanter iraperttimur.' Datura 
Ronue apud S, Mariam raajorera fub annulp Pifca- 
toris di« «8. Julii 1724. Pontiftcatus iloftri anno 
xmo, ' ■ ■ 

Carolus MajVlw. 

Tm. y. l ' In- 



fafer. Dae£Us'filHs & Canonicis EcclefiaKim Col- 
: legiatarumcivitatis & ArchidioBcefis Co* 

j' lonienfis. 



•ie 



xnc. 

tJHARTA INVESTfTVRiE PRO PRE- 
CISTA inSCOPALI MARCO SIMONIS AO 
CANbNlCATVM CQLLEGIAT^ S. GERMA- 
^. NI ET MAVklTII SPIRiE» 

GKfTgMs Reiig J. V. D. SeXpraebendarius infi- 
gnis feoclefije Cathedralis,» Reverendilllmi- 
qiie m ChW'l^tris ac Diii Dni PbUippi Chrlfto^ 
piwi Epi/^Srerii & Praepofiti Weiflcnburgen. in 
Sjititualibus Vicarius Generalis» Venerabilibus, 
notilibus & eruditis in Chrifto nobis dileais Do- 
niinis Decario,"Semori & Cap.itulo- CoHegiataB Ec- 
clefiae S. Gemaki ^ Mauritti Spiren, & aliis quo- 
rtm iiitereft, caterisque fiiper praefentium Execu- 
tione faciendi requifitis <&, rie^mrendis falutem in 
Dno, & noftris firmiter obedir,? mandatis noveri- 
tis, quod Canonicatn & Praebenda ex Morte Dni 
3^oanm Mauritii Fomlii diftj Stapert, ultimi illo- 
rum dum' vixit Poflelforis vacantibus , Nos hono- 
rabikmin Chriftoiiobis dileftum Dnum Mcbae- 
lem Emfelde^ prateftae majoris Ecclefiae . Spiren. 
Gregorianum, ut &'tanquam honefti Juvenis iV/flK- 
« &'Mjq^> Clerici Spiren. Frocuratorem per bene 
memoratum Rmura DnUm^^nfim noftrum Epfim 
■' - • Spi- 



Spiren. Vigore nrecuta primariarumejttsdem Kftji 
ad Vos iuxta Epifcoporum Spir^n, antiquam,, ra- 
tionabilem & approbatam diuturais temppribus le^- 
gitime & inconcufle Qbfervs^tara confuetudinem^ 
pre-ces primarlas^d omnes &fmg:ulQsBeneficiprum 
CoUatores atque CoUatrices Civitatis & Dioccefis 
Spiren, properfonis Ecclefiaftids beneficiandispor- 
rigendi dircaarum , ac nobis exhihitarum pridem . 
gratiofenominati, ac apud,snos debonaindolecom- 
mendati { horum intuitu favore profequi gratioi^ 
volentes idcirco fupradiftos Canonicatum & Prae- , 
bendam lic ut prapniittitur vacantes eideniiPnoM-. 
ibadi Ernfekleir ?Toc\xVBt(iti cor^m noWs^^rfona- 
liter conftituto, <k id flexis genibus humflfter pe- 
tenti vigore. prsetafhrum precum primariarura 
cum omnibus juribus & pertinehtiis fuis auaorita- 
te ordinaria bene memorati Diiinoftri Epi Spiren. 
nobis commilla & qua fiingiikur , contulimus , ac 
de eisdem ia Dei nomineper.Libri ad ipanus fuas 
traditionem pr o vidimus . cS: ifiveftiyimus , conferir 
musque^ providemus ^ iiiyeftimus per pr^wtesi|\ 
qua pri)pter Vohis DecaTio& Capitulo fupradiftis^ 
ac aliis quoittm intereft ih 'VJrtute fan£fe*obed?- 
entisBi & fub P<Bnis ac cenfurisEcpleOaffi firihi- 
ter & diftriOieipricipien^a,?^^ 
prsefatum DmiXh MidmelmtErnfeider tariquam faB> 
pedifti Marci SiimnSs Procaraojrem in &ad di£lo- 
rura Canonicatus & Praebendse in praefata Ecclefia 
veftra eorundem. corporalem^ realem & aftualem 
Poffeffionem ih^ucatis & in Canonicum &; confra- 
txeopi veftrum r^eaijpiatis , . fibiquc iiaUum m Choro 

la & 



& lodim in Capituio cum plenkudine Juris Cano- 
wciaflignetis, atque defruftibus, reditibus, pro- 
ventibus, Juribus, obventionibus & Emolumentis 
imiverfis ab omnibus quorum intereft plenarie & 
Snte^rerelponderifaciatis, adhibitis circa hs&c fo- 
lennitatibus debitis & confoetis^ in quorum fidem 
( 'Prsemiflbruin Sigillum ofiiciinoftri Vicariatus pras- 
lentibus eft appenftim. Datum & aftum Spireed^* 
xjima quarta Menfis Oftobris Anno Dfii Millefimo 
fexcendefimo undecimOr 



(L. SO 

, ^appendX 



Philippus Mucler Confifto- 
rior. Epifcopalium Spi- 
ren. juratvis Notarius 
mppr. 

. Pro Nota. 

■ • 

. PhiUppus SimoHit e continuatione Chronicorum 
'Spirien: celebris natus ari. l^32# Vf inolsheimii ( villula 
CiirheaanaDittontsPalatinaK, Drcccefis WormaCien. non 
prA:uijab oppido Oppeah«iai pofita, iedis nira^is Gun- 
tersbluinepUs ) adtuariys fubfiitus confifiorii Wormati* 
eniifan. ISS^- Norarius.(utolimajebant) KfiiBi^ Illmi 
Xapituli Ecclcfiac Imperialis Cathed^ Spiren. ab an. 1553. 
tisduc 12. Scpt. 1 5 87» ^^0 Oie pie itf Dno obiit, iii al- 
tc&ta^£cctertx Feriiiyiia&pfultus tefle^it'aph|o fcquen* 
ti, quoaautem 4iurpjsrMV 

intcgritatc \^itaB , Eruditioneque confpicuo VN 
ro Pbilippo Siinonis , q«i poftquam annoa 
triginta quatuot hujns Cathcdraiis Ecclcfix Of- 
ficio Sccrciadi iinguiari «um Lauie. fun(9bs 

fu- 



iuiflet, D|ei Sabbathi 12. Sept, An; Dni 15^^ 

iEtqtis i9Qro 55. obiit. Liberi fuperftites at(^ue 
moeflifEmi hoc Monuinentutii pietatis ergo po» 
fuerunt; 

Piilippuf Cbriftopb. Simoni/ ipfius gnatus» fuprem! 
Judicii Camera Imperialis tunc Spirae conftituti. ^uaefior 
vulgo Pfenuingmeifter occurrit an« l6o8. feq« 

ex quo 

Marcus Simonir Infignis Ecclefix CoUegiatx adS« 
Ccrman. i^ Mauritium Canonicus ( de quo in praeren* 
ti Charta Sermq eft) vir fane doclus juxta ac prudens, 

?ui cruento illo tricennali Betlo, quum univerlo civital^ 
piren. clero perfcepe ab optimis fuit Confiliis, quuoi 
cgregiuni jurlum & linmutitatum Ecclefiafttcar. adver- 
fus civium Spiren^ infultus fe nutiquam non exbibtiit 
Defenforem atque Vindicem acerrimum. 

XX. 

CHARTA INVESTITVR^ PRO lOAN^ 

NE TVTELIO CANONICO COLLEGIAT^ 

SS. (^ERMANI ET MAVRITII SPIR^ ME- 

DIA,NTIBVS PRECIBVS EPISCOPA- 

LIBVS. 

Gat^<dpfm Dei <S:Appftolicaefedis gratlaEpifco* 
pus Daualienfis Sa* Theol» & J. V. Doftor 
in Pontificalibus & fpiritualibus Vicarius Genera- 
lis Spiren. Reverendis devotis nobis in Chrifto di- 
leftis Dfiis Decano & Capitulo Etclefiae Collegiata 
SS. Germani & Mauritii Spiren. ^faluteni in Diio' 

I 3 Sem- 



136 

ritium Spffigy quos alias yoanms Geotghis Fran^ 
tienfiein^ Presbyter, dum vivBret ,^ ultimus €o- 
rum Fbfleilbr obtinebat , per obitum ejusdem de 
IWenfe Februario^ qui Capitularis erat, vacave- 
rint^ &vacentinFraerens9 eorum collatio autem 
vigore primarum Precum fecundumconluetiadinem 
& Morem nofirorum in Epifcopatu Spiren.Prsede- 
cefrorum nobis eompetentium prohac yice ad nos 
ipeflare dignofcatury Nos igitur ^ ne cultus divi- 
• nus in praedidlaEcclefia Detrimentum patiatur^ ei- 
idem de idoneo Canonico iterum providere volen- 
tes, tibi, cujus vitae horieftas , Morum Probitas> 
^liaque laudabilia Virtutum merita aliorum fidedi- 
gnorum Teftiraonio nobis commfendantur, Canoni- 
catum ^ Praebendam praefatos, praemiflb five alio 
quovismodo vacantes, cum ipfis forlan annexis, 
ac omnibus Honoribus, Juribus, oneribus & per- 
linentiis fuis authoritate ordinaria omni m?liori 
modo, Jure & forma, quibuj meHus poflumus , 
-vigore prsefentium noftrarum conferimus & afli- 
gnamus, de illisque tibi proyidemus, & te coram 
nobis propter hoc flexis genibus humillirae confti- 
tutum & acceptantem^ receptis prius & praeftitis 
per tc vel Procuracorem tuum Profefllone fidei & 
Juramento, quod nobis & noftris in Epifcopatu Spi- 
ren. fuccefl^bribus cum Reverentia obedipns & fi- 
delis eflTe velis, per BiretiCapiti tuo Impofitionem 
cum juris Canonici Plenitudine inveftimus quocir- 
ca Univerfis & fingulis PerfonisEcclefiafticis, No- 
tjulis Tabellionibus publicis noftrae Spiren. Dioe- 
cefis iis praefertim, quibus alias competit, per prae- 

~ fentes 



fcntesmandamiis, utpro parte tua reqiiifiti,, vel 

aliquis corum requifitus v'ad iplara Ecclefiam CoU 

legiataqi SS* Gemani fc? Mauritii accedant, * vel ac- 

cedat, teque vel Pfocuratorem tuum pro te incor^ • 

poralem, realem & aftu*lem Poffeffionem pr«di- 

ftorum Canonicatus & Praebendae fervatis fervan- 

dis, authoritate noftra inducant vel inducat, indu- 

ftum defendant vel defendat, amoto exinde qnoli- » 

bet illidto detentore^ quem etiam Nos harum le- 

rie amovemus, &amotum denunciamuS) praeci- 

pientes omnibus Dignitatibus & Canonicis ejusd. , 

Ecclefiae.) utte in Canonicum & confratrem admit- 

tant & recipiant, fl:allo tibi in Choro & Loco in Ca- 

pitulocum difti Juris Canonici Plenitudine afligna- 

tis , teque ut talem habeant & traftent^ atque de 

fruftibus^ reditibus, Proventibus^ obventionibus, 

juribusUniverfisque eorundem Canonicatus&Prse- 

bendae Emolumentis tibi vel Procuratori tuo re* 

fpondeant, velabaliis refponderi fadant, &ita 

conferimus, providemus & affignamus, inveftimus 

atque axequi mandamus in quorum fidem prsefen- 

tes propria manu noftra fubfcriptas folito figilJo 

noftro Epifcopali communiri fecimus* Dabantur 

Bamberga Vigefima fecunda Menfis Martii Anrio 

Millefimo Septingentefimo tricefimo ^iato. 

Daraianus Hugo Card*^ 

Eptis Spiren. ' 

(LS.) , 



S3S 

XXII. 

PRECES AVGVSTl EPI$!COPI SPIREN^ 

SIS. 

NosAugtiflu^Bm gratiaEpifcopusSpirenfisPrin- 
cipalisEcclefi^e Weifli?nburgenfis Praepofitus^ 
S/i R. J. Princeps, Comes de Lymlnir^ Styrum ^c, 
Venerabilibus in Chriftonobis ciileftis Decano 
& Capitulo Ecclefiae Collegiatae ad SS^ Trmitatem 
& gitmcs lanftos Spirae falutem in D^® fempiter- 
nam; Cum felicis recordationis PraedecelTores no- 
ftri Epifcopi Spirenfes ex antiqua^ rationabili, & 
approbata confuetudinc a multis Temporibus in- 
concufle.obfervata , preces fuas primarias , di£las 
Epifcopalis, ad omnes& fingulosBeneficiorumCoU 
latores, atque Collatrices noftrarum praediftae ci- 
vitatis & Dioecefis Spirenfis Ecclefiarum pro Per- 
Ibnis Ecclefiafticis porrigere , easdcmque in cafii 
vacationis Occurrente excqui ^ atque aa effefbini 
perducere confiieverint \ Nos eorundem Praedecef- 
fopm nofirorum inhaerendo veftigiis^ pro hujns- 
niodi laudabilis confiietudinis , atque juris noftri 
confervatione ad vos has noftras preces primarias 
pro dilefto nobis Francifco Xaverio Auffmtb Schiil- 
lingsfurftenfi Presbytero. & Direaori Choraliura 
in Ecclefia noftra Cathedrali Spirenfi praefentium 
Literarum vigore porrigendos eflTe Duximus , ip* 
fumque pro didterum primariarum Precum noftra* 
rum condigna, ac iii Cafo vacaturae effeftualiExe- 
cutione nominamus, & praefentaraus, vobis diftri- 
£le mandantes^ quatenus eidem Franc. Xav. Auff^ 
' irmk 



I3f 

imtb de Canonicatu & Prsebenda five jam vacdnti- 
bus, five impofterum vacaturisad Collationem^ 
Praefentationem, vel aliam veftram Difpofitionem 
quomodplibet pertinentibus y quos praenominatUR 
Precifta , vel ejus Procurator legitimus pro cafii 
vacaturae acceptaverit, eocumque Pofleflionem pe- 
tierit, fine ulla DifBcultate & contradiftione pra- 
videatis, ipfijraque perNos^ aut cufid fpecialiter 
deputabiraus^ inveftitum in quieta Pofl[efllone po* 
ijatis, nec non in Canomcum& confratrem veftrum 
recipiatis ^ ftallum ddem in Choro^ & Loenm ki 
Capitulo, ut moris eft, & obfervantise, afllgnan- - 
do^ fecientes eidem FrancifcQ XctDcrio AuffmjitbdQ 
CanQnicatuSy & Prsebenda^ hujufim^di per illum» 
autillius Procuratorem acceptatorum fruftibus, 
reditibus, & Proventibus univerfis iptegre refpon- 
deri, Nommatione cujuscunque, aut aliis quibus- 
libct in contrarium facientibns non obftantibus, fic 
obtemperando prccibus noftris , ut de obedientia 
veftra erg^a Nos , non minus , qUam apud Prsede-* 
ccflbres noftros fadtum recommendari valeatis^ & 
^uia negotiis aliis in pSicio noftro Epifcopali quo- 
tidie obvenientibus impediti ulteriori Executioni 
praefentium Literarum noftrarum commode inter- 
eflTe non poflTumus , idcirco fuffraganeo ac Provi- 
cario noftro in fpiritualibus generali Domino ^a- 
anni Adam Bucktl harum tenore plenarii vires no^ , 
fh-as committiraus, quatenus ad praBfentium Lito- 
rarum noftrarum omnimodam & plenariam Execu- 
tionem etiam cenfura Ecclefiaftica, aliisque pocnis^ 
& mulftis , quibus expedire vi^ebitur ^ medianti- 

btis 



f)us pjocedat ^ inandet & exeqtiatur^ prout juris^ 
& obfcrvantia fiierit , in cujus rei Teftimonium 
pracfentes noftras Literas manu proprianoftrafub- 
Ibripfimus ,' ac Sigillo noftro communiri fecimus. 
BmhfaUtt Die i:^. Sept. 1770, 



(L S.) 



Auguftus Epifcopus & 
Princeps Spirenfis mpr. 



•e ^ r^^W^fSP^ 



XXHL 

INCIPIVNT STATVTA SYNODALIA. 
ECCLESIE BASILEENSIS. 

Ipcipiunt conftituciones Venerabilis Fatris acDo- 
, mini Humbertt^) Dei gratia elefti & confirma- 
ti Bafilien.y quas tum prselatis d^ capitulo fuo An- 
no Domini Millefimo quadringentefimo ftatuit & 
publicari mandavit. 

In Nomine Donjini amen.' Nos HmAtrtus 
Pei & fedis Apoftolice gratia eleftus confirmatuj 
Bafilien. inhibemus clandeftina matrimonia , fta- 
tuentes, utfinguli facerdotes fuis fubditis inhibe* 
ant publice fingulis diebus Domiiticis ;, ne matri- 
monia vel fponfalia , nifi publicefiant denunciado*' 
nes in ecclefta fubditis termino prefinito ^ quandd 
matrimonium fit contrahendum, utinfira eundeni 
terminum dicant, fi eft impedimeiltum confaiigui^ 

ai- 
*j OrtQs cr.t e Comit bns (fe N«v« Caftro. 



n.tatis vel afKnitatis vel alterius inter contra£los > 
& non ante conjungant eos niatrimQnialiter, fed 
piiblicent, quod proles, que ex inatrimonio fine 
laiejmpnitate prediaa contraSlja cenfentur illegitiraat 
iacerdotes, qui contra fecerint , tamquam trans- 
grelTores Canonis punientur. 

Euchariftiam ^ oleura lacrura> & alia «cc^efia- 
fticaTacramenta gratis & pure propter Deuni mi- 
niftrari prec^piraus , ic fpe non exclufa , quo de 
jure fuo fibi per fubditum velfubditos relpondea- 
tur debito live ex confuetudine , five ex jure fcri- 
ptonecfepulturam fibi deneget propter jus fibide- 
bitum vel aliis creditoribus nifi per aliam caulam 
Canonicaffi notoriam fepultura fibi debeat 'eflTc in- 
terdifch. 

Item prohibemus Qericis & precipue hiis, qu| 
funt in facris, & hiis , qui funt beneficiati, etiam 
finon fmtin facris, quod negociacionibus illidtis 
non intendant) .& negocia fecularia non frequen- 
fant. 

Item omnibus Clericis noftre clvitatis & Dio- 
cef. inhibemus^ ne quis eorum fibi alTuraat c&ula- 
rum cognicionem & jurisdiftionem tamquam or- 
dinarius, nifi competat ei hoc a jurc vel confiietu- 
dine vel noftra permiflione. 

Item inhibemusy ne quis ientencias excomma** 
nicationis, fufpenfionis vel interdifti proferati nilj 
in fcriptis & legitima monicione premiflay in fpecie 
velingenere. Volumus etiam, quod fecerdotes 
lubditos fuos cogantad obfervanciam lacrorumfe- 
ftorum deftineudo a v^dturis & mercaturis £ubli- 

ci$ 



14* 

ms & pateTit!bus\ Hlioquln citentur ad ofiiciatem 
poenam condign^ recepturi. 

Iteril ftatuimus, quod Clericl civitatis & Dioc. 
Baf. intrantes matricem ecclefiam Bafilien.&alias 
conventuales ccclefias & fuas proprias cuphias 4: 
mitras, li quas deferunt, ^cponant, & taminec- 
clefiis quam extrafecclefiam tonsuram^ & rafuram^ 
ut difcernentur a laycis ^ deferant clericali hone- 
ftatiiS: ordini luo coiivenienteip > alioquin rrans- 
greffores prediftorum fciant, fe graviter punien- 

. dos, & quod fruftus vel beneficiorum fuorum, fi 
funt beneficiati , per prelatos fuos eis funtfubtrar 

^ liendi: & non reftituendi, quousque fatisfecerint de 
ftatuti transgrefllone. 

Item precipimus , quod nullus facerdos vel 
]|)lebanusres immoWles ecclcfie fine auftoritateno- 
ftra vendant ^ & Decani rurales & alii Qerici de 
hoc' diligenter inquirant tS: nobis referant , & qui* 
tfunque fecerdows & prelati feientes , hoc nobis 
npn retulerint , penam incurrant excommumca* 
tioriis. 

Item revocamus omnes indulgencias & gfacias 
& liberas queftiiariis a nobis &*predecefl"oribusno* 

, flris conceflas, QUeftuariis matricis ecclefie noftre 
& fan6li Aiithony duntaxat exceptis, & prohibe- 
mus.) ne admittantur fine mandato noftro novo,(S: 
habitis eciam litteris nolumus , quod ah'quos di- 
cant abufidnes ^ fed e^ tamen modo dicant & pu- 
blicent coram plebe, que in litteris continentur, & 
fine gravi prejudicio Redlorum & Vicariorum & 

' fikie ofttnfione ftatutorUm canonum volumus eo^ 

- uii 



ntl graciis indulgenciarum noftrarum, & quod ex* 
commuuicatis & interdi^s nominadmnori partici- 
pent in cafibus prohibitis a Jure. 

Item nuUus iacerdos celebret duas miflas ni(i 
!n cafibus a jure premiffis. * 

Item Clerici non vadantad tabemas »ifi in iti» 
nere cdnftituti. 

Item nullus ^udiat miflam lacerdotis publice 
coliabitantis, cum fit fuipenfus qudadfe, & quoad 
alios maxinre poft fentenciam. 

Item preciplmus quod nullus locet domosKa- 
werfchinis relatiis ufuras publice exercentibus > & 
hoc ftatutumi fingfulis feftivitatibus folerapnifllmis 
publicetur &Dbferveturffcundum concilimnLugd, 
&c. , 

Item volumus, tjuod Reftores ecclefiarti in ec- 
clcfiis fiiis refidenciam habeant corporalem, nifi 
de noftra licentia & toUeracione Ipeciali. 

Itera precipimus, quod ccdefiaftica ficramen- 
ta Euchariftia & crifma & omnia pertinencia ad 
altare caute & munde-teneant;ur <& conierventur. 

Item Patronos ecelefiarum qui auffcrre prefu- 
mant bona refloris defunfti.ad ecclefiam pertineii- 
cia , fufpendimus ipfti fafto a prcfentacione ecde- 
fiie illa vice , cui talem injuriam irrogarunt, & ft 
in tali, fulpenfione perftiterint ultra tempus infra 
quod prefentari dehet ecclefiam conferemus prout 
d^ jure debemus, 

Item quod homicide &; adulteri & alii fiicind- 
tofi, qui ad nos de jure vel confuetudine debent 

-re- 



144 

remittiad ms temporibus (JebitJs remittimtur ad 
fpjcmpjiem penitenciam recipiendam, 

- Item precipimus» nealiquis conjugatus adclau- 
ftrura fe transferat fine noftra auftoritatecjc requi^ 
^tione maxime cum fint juvenes, 

Item omnes, qui per folempnem >reconcilia- 
cionem erant reconciliandi per quemlibet facerdo- 
tem in mortis articulo abfolventur & reconcilien- 
tuj: & Ecclefiaftice tradantur fepulture^ 

Item quod tempore interdidli nuUus incimite-. 
rio vel ecplefia fepeliatur nifi Clericus fervans in^ 
terdiftum > &/qui non dederit caufam ioterdiao , 
etfi per fecularem.potefl:atem fepultus fuerit exhu-* 
metur, ficommode exhumari poteft, nec relaxa- 
tur interdiftum nifi prius exhumatus fuerit, & ec- 
clefie interdifte indempnes confervate. 
" 'Itemprecipimus ^ quodnullus Clericorti no- 
ftrc Diocef dilpenfationem vel mutationem fiiper 
votis licitis fuorum lubditorum fatiat fine noftro 
^eciali mandato. 

Item cxcotnmunicati qui ingeruntft Divinis^ 
ecclefiam ingrediendo Vel in ciniiterio ftando ita 
vicini^ quod poflint mudire divina, difficilius ad- 
tnittantur^ fi pecierintabfolucionem&aliaseisdein 
pena gravior five fit temporalis five alia injunga- 
mr. 

Item ftatuiraus ^ quod filii capti vancium, ver^ 
berantium, detinencium Clericos nec prdines fiec 
ad benefiqiafine noflxa Ucentia & di^^tionefpe- 
dall admittantur. 

Item 



145 

Itemilatuiinus^ quod nullu^exigat pedagia» 
aerids nifi in cafibus a jure praemiffis. 

Item nuUus facerdotum noftre Dioc. ad levan- 
dum pueros de (acro fonte plures quam tres com- 
patres admittat^ alioquin presbiter admittens iplo 
feftoftntenci^ excommunicationis ipcurrit. 

Iteiii omnes liibditos noftfe civitatis & Dioc. 
qui portitores littcrarum noftrarum & curie noftre 
& executores earundem dum funt in executione of- 
feriderint, verberaverint, vel (poHaverint, vojlij- 
mus & decernimusincurrere fentenciam excommu- 
nicationiscipfo fa3o audoritate hujus Canonis con** 
iilium ft auxilium eis dantes eandem penam inci« 
dunt 

Item ftatuimus., quod quilibet vicarius five 
Re£tor eeclene^ fuam ecclefiam officians perfona^ 
liter figillum lecum deferat , & quaildocunque vel 
quotiescunquerequiJitus fuerit, litterasnoftrasvel 
curie noftre infignum exequendi mandatum remo- 
tis ftaude & dolo gratls iigillet vel nos infra ter- 
minummandatian executus fuerit velnon ve] qua- 
rerenueritfigillari, certificetcontrarium fiicientes,| 
penam viginti folidorum incurrat nobis applican-* 
dam. 

Item Reftores , five Vicarii, qui irregulail- 
tatem incurrerint , per quam ad fedem ApoftoU- 
cam fintremittendi^ & in ea fex menfes perftite- 
rint, jure fibicompetenti in fuis beneficiis fuutpri- 
vandi^ &pofrunt privari. 

Item Nullus excommunicatus five fit Clericus 
five L^cus ad divina admittatur) vel ablblutusre- 
Twh E K pu- 



146 

/ 

' Bu^ctur ^ nifi de CanonicR abfolucione doceat legi- 
timis documentis, & nifi reconciJietury & peniten- 
ciam recipiat a proprio facerdote , nee in ecclefia 
femel per nos vel ofBcialcm noftrum interdi£la di- 
vina ^mplius celebrentur -> nifi de xelaxacione in- 

^terdidti Canoniqe.fafti legitimis conftiterit docu- 
mentis. 

Item precipimus & liortamur fubditos noftros^ 
ut quociens eis demandatur , quod fentencias & 
Diandata delegatorum vel fubdelegatorum fedis apo- 
lice vel aliorum exequantur, fi mandata continii-* 
ant interdi£lum,vifoauttentico velialtim refcripto 
fub figilloauttcntico, excufent feapud raandatores, 
& fi non eft nimis brevis terminus , deliberent no- 
bis cura, & cum viris peritis , utrum debeant in- 
terdifta pubjicari, vel mandata in quibus nec for- 

" ma iliandati fervatur, nec mens delegantis. 

Item precipimus omnibus lacerdotibus & exe- 
cutoribus parochias regentes , quod nomina ex- 
communicatorum illorum, qui a nobis &curiano- 
ftra excommunicantur, prout funt, eorumfubdi- 
ti conlcribi , & folempnifllrais feftis publicent iii 
ecclefia^ in ofEcio divino, ut fic excludatur excu- 
fatio ignorancie & oblivionis , & vifa abfolucione 
per excommunicatum feciat fibi refponderi de la- 
boribus & expenfis in regiftro & confcribendo fa- 
ais, quia nolumus eos nuUa parte propriis ftipen- 
diis millitari. 

Item ftatuimus, quod cum aliquis Vicarius aut 
Reflor ecclcfie fuerit exconmiunicatus denuncian- 
dusin loco^ ubi degit^ poftquam executor manda- 

tum 



147 

tum noftfum vgl bfficialis ;ioftri publicaverit , in 
ecclefia Vicarii vel Reftoris nihiloniinus Decano 
fuo publicet ^ & idem decanus in fingulis confra- 
temiis eundem denunciet excommunicatum^. 

Item precipimus omnibus Ciericis noftre civj* 
tatis & Dioces. ut excommunicatis majori excon^- 
municacione non participent , nili in cafibus con- 
ceffis a jure, &lioc precipimus fub pena* excom- 
municationis. \ 

Item giandamus, quod facerdotes noftre Dio-. 
cef. fuos fubditos moneant fingulis diebus feftivis^ 
quod judices^ teftes & executores , vel qubslibet 
publicum officium exercent^s non reputent , pofle 
judicare vel teflificari^ vvcl aclus legitimos exerce- 
re, dum fententia excomunicacionis eft put)licata> 
fed eos vitent in quantum poflAint , & infiiper de- 
nuncient Tuo fiiperiori. 

Item ftatuimus, quod quicunque Vicariorura 
feu Reftorum rcfidentium ad indiftam confrater- 
niam nonvenerint riulla legitima caufa impeditu^s 
folvat quinque fob*dos denar. nomine pene -> quo-, 
rum medietas cedat Decano, alia medietas fratri* 
bus pifefentibus. 

Item cum nonnuHi Judices confiliarii, Refto- . 
resopidorum&aliorum locoriiftatuta qifedamcon- 
tra libertatem, jurisdidlionem & auftoritatem ec- 
cljefiafticam nonfolum concedere prefumpferint, vi- 
delicetquodnuUuS aliqucm coraflinobis vel officia- 
li noftro in jus vocare prefumat contrarium faci- 
€ntes , muldlas & penas imponentes, v^rum eciam 
i]^fa ftatuti.ob&rvsttit^ & fecundum ea judicare pre- 

^ K» fu' 



U8 

fumant^ & exhocipfbia£h) ftnteniciam excommu^ 
nicationis incummt. 

Statuimus & inviolabiliter obfervari precipi- 
mus & mandamus^ iit quilibetfecerdos publicet in 
Cancello preftntc populo hujusmodi judices^ con- 
filiarios &Reftores, qui hujusraodi ftatuta ftatue- 
rint, fervaverint, &fecundum ea judicare pre- 
fumpferint^ ipfo fefto ftntentiam excommunica- 
tionis incurrifle, Monendos ipfos.nihilominusau- 
£tori«te noftra> prout vobis funt fubditi , quate- 
nus hujusmpdi ftatuia infr^ duorum merifiu fpaci- 
um proxime fublequencium rev<>cent cum efFe^^tu 
& ea de cetero nonobferveiit & caveant ydonc»^ ne 
inipofterum fingula attemptent> ne contra eos Ju- 
jis fentenciam aggravando ipforu rebellitate ex- 
igente per interdifti fentenciamprocedere conipel- 
lamur. 

Item ftatuimus & inviolabiliter obfervari pre-^ 
<:ipimus, quod omnes fabtra^ores elemoftnarum 
fabrice ecclefic noflre Bafl fubtradia a tempore 
publicacionis reftituant infra menfem) & quod de 
-cetero talia attemptare non preiiimant, & pro fu^b- 
veiicione ipfius fabrice ad fubditos onmcm dpigen- 
ciam, quam poterunt adhibeantfine dolo & fraude, > 
alioquin ipfo^, quos citari mandamus^ graviterpu- 
niemus, 

Item pro immunitate ecclefiaftice libertatis 
conlervanda hocflatuto in perpetuum valiturofla- 
tuimus ex approbata confuetudine & Imperatoru 
priviiegiis, ut quicunque Clericus vel Laicus inca- 
ftro vel in atrio ecclefie Baf vel in domibus five 

111 



\ 



i 



J49 

in curiis Canonicoruinnoftrorum in aliquem Cleri^ 
cum mahu armata irrucrit vulncrarido eundemycl 
occidendo notorie vel publice ^ pofiquam de boc 
Dobis vel capitulonoftro conftitit poft publicatio-^ 
nem vel tnandatum noftrum) vel capituli noftriiii- 
fracivitatem, quajtn fubjicimus ecclefiaftico iubin^ 
terdido cum omnibus luburbiis quousque de vio- 
lencia in immunitate nobis & ecclefie vel lefb con* 
digne fuerit latisfaaum,, quamdiu fuerit in^civi- 
tatevelinfuburbiis, &iilocis noftreDiocef^quam- * 
diu ibidem fuerit malefeftor fimiliter ceflare voiu- 
mus adivinis, lalvis nichilominus.aliis penis in ^ 
|ure & flatutis fubfequentibus contentis. 

Sunt autem determinaciones caftri fiveatriia^ 
porta Domini R. Krafftonis Canonici ecclefie Baf.^ 
usque ad curiam prebendalem Domihi Bertholdide 
Weflenberg in longitudine & ab ipfa curia in lati- 
tudine usque ad curiam prebendalem Domini Jo- 
hannis de Dielfen ab una parte , in alio vero par- . 
te a difta porta Domini R. l^rafftonis usque ad exr . 
tremitatem curie prebendalis Domini de Gundoltz-' 
heim quoad partes prehabitas inclufive. 

In Nomine Doinini Amen. Exigenjteperyer- . 
forum audacia delinqucntibus iraponitur & roultis^ 
craflantibus opus eft exemplo proinde quia adeo^ 
invaluit hominummalicia^ quod Laici tam majo- . 
res *quam minores in B. Dioc. variis & exquifitis ^ 
fraudibus quandoque fublarvisv quandoque deno- , 
ftein Dei conturadiam& fubyerfionem ecclefia-.^ 
ftice libertatis aufu facrilego perfonas ecclefiaftlT ^' 
cas interficere ^ verberare , captivare procurare^ ^ 

li 3 ciam 



clam & palatn^ non absque confendi (eu cohtuma- 
cia majoris, fue felutisimmemorcsnonfonnident^ 
& aliquociens tam diuprefumunt detinerecapdvos, 
donec ab ipfis vel ab aliis pro eoruni liberacione 
certa fumma peccunie pro captivancium libito cx- 
torqueatur feuetiampromittatur^ extorfiones leu 
promiffiones hujusmodi licitis paftionu titulis' pal- 
. liantes facro prefentiapprobante concllioftatuinnis^ 
utquicunque perfonani ecclefiafticam verberari feu 
interfici contigerit a quocimque, Interfeftores, ver- 
beratores verberanciura interfeaionura confilium 
vel ^uxiliura impendentes , poftquam ad hoc ali- 
cui de Archidiaconis^ Decanis Curatis feu vicariis 
noftre Dioc. conftiterit per fingulas Parocliias ci- 
. vitatis & Dioc. Baf tamdiu & publice excommu- 
nicati a canone nuncientur, nee ab eorum denun- 
ciacione ceflletur^ & nihilominus terreeorum & 
hominesy fi ^uos habent, ipfo fafto conftitucionis 
hujusraodi auftoritate ecclefiaftico fu^jaceant in- 
terdi^lo^i donec paffisinjliriara &eGcIefie fuperhoc 
latisfec^int, &'fupef hoc abfoluciohis feu litteras 
a fede apoftolica reportantes fa'6li feriem continen- 
tes, Poftquam vero predifti lacrilegi per decem 
dies feritencianl excoramunicacionis luftinuerint ^ ^ 
«orum Domini temporales auftoritate noftra vel 
terrenoftre requifiti vel moniti diftos raalefefto- 
.res ad fatisfiiftionem faciendara fiiper iriterfeccio- 
ne, verberacione aut injeflionc predifta infra vi- 
ginti dies a tempore rcquificioftis feu monicipnis 
numerandos per bonorum capcionem feu edam cor- 
porum,; fi necefle fuerity non titoiiiirteverint , ex 

' ^ tunc 



tunc ipfi Domini excommunicati, & terreeorum 
& homines ipfo fafto ecclefiaftico fubjaceant inteiv 
di6h>, Quanda vero de perfonisinterficienoium', 
verberancium eonfilium aut auxiliura prebenciurfi 
non conftabit , moneantiir in generali ipfi interfe- 
ftores^ verberantes & fautores, ut infi-a ofto DieS 
poft moniciQnem interfefti amicis yerberatis.&ec- 
clefie Iktis faciant competenter , alioquhi ex tunc 
in generali excommunicatipublicenunctentui*, mo^ 
neantur etiam in genetali omnes fcientci interf^ 
ftores^ verberatores feu malefaftores hujusmodl^ 
& qui quid de ipfo fadlo fciverint, curatisluis 1?- 
ve vicariis manifeft6nt, alioquin o^to diebuselaj*- 
fis a tempore monicionis predi^^e ipfi fcientes ^ A, 
non revelantes ipfo fafto fentenciam excommW- 
cationis incurrant. Poftquani vero per raariifefta- 
cionem duorum fide dignorum conftiterit, de pre^ 
miflis contra malefiaftores ipfos <ft failtores eorurti 
ad certificacionem curati leu vicarii , cui per duois 
diftos fidfe dignos de hoc conftiterit nominatim, ut 
premiflTum eft procedatun • 

Ceterura circa capciones & captiyaciones feu 
detenciones perfonarum ecclefiafticarum laudabilis 
& antique circa hoc edite confiietudiriis memoria 
recolentes fic duximus ftatuenddm ; Quod fi De- 
canus aut alius quicurique fit, Ecclefie Cathedralii 
Canonicus captus fuerit , a quocunque in civitatS 
& Dioc. Bafih^en. aut etiam extra diftam Diocef. 



ab aliquo noftre civitatis &. Dioc, tamdiu nullDalia jj 

cxfpeftato a nobis mandato per totam civitatem^^ * 

Diocefin noftram Bafilienfem nullt ecclefiaftica fa- . ! 

K 4 V cra- 



IS2 

mmenta c6lebrentur exceptis penitenciis &Baptis- 
mo quousque Di£his Decanus (eu Canonicus una 
cum omnibus bonis & rebus fibi ablatis, vel occa- 
iione captionis amidis didlis aut premiflis refiitutus 
fuerit pknarie libertati & de injuria lefa & eocle* 
fie BaC fuerit fatlsfaaura. 

Hoc idem extendinm ad Abhates* 

Pro capcione vero cctcrorum canonicorum , 
Priorum^ Decanorum) & curatorum civitatis db 
Diocef. Bafilien* cefletur utfupra in locis & Archi- 
diaconatibus » in quibus ecclefie, quorum fimt Ca-^ 
nonici^ Priorcs^ Decani & curati fiierint conftitu- 
te 9 & Archidiaconatibus ^ in quibus capti tene* 
buritur. 

Pro capcione vero aliorura presbiterorum & 
Clericomm in facris ordinibus conftitutorura cefli- 
tur ut fupra , tara in Decanatibus, ubi degunt, 
quani in villis ubi capti. tenebuntur. 

De Clericis vcro inferiorum ordinum & aliis 
fimplicibus ftatuimus utiupra, utcefl[etur inlocis> 
in quibus ipfos capi contigerit vel detineri , poft- 
quam vero pcr quindecim dies capti dctenti.fue- 
rint in decanatu, ubi degunty & in quo captitene- 
buntur, ex tunc ccflitur penitus a divinis, ftatu- 
cntes nihilominus , ut contra captores perfonarum 
ecclefiafticarum fuperius eft exprelTum &procefl[um. 

Contra Raptores &invafores bonorura &re- 
rum Clericorum & omnium perfonarum ecclefia- 
fticarum &eorum feutoresftatuimusoblervandum, 
ut poftquam de nominibus R^ptorpm vel invafo- 

rum 



1^3 

fum conftititaljcHi de Archidiaconif , Decanis, cur 
mfiS) yicariisfeu aliispresbiterisnofireDioc. mp* 
mcioneo£ld dierum premifia ipfi 5 quos iiosinhii? 
fcriptis excomunicamus, nifi reftituerint bona & 
respredi£his y & fatisfeceriqt pro offinifa perfingu* 
las parochias civitatis & Dioc. Bafilien. excommti* 
nicati pubiice nuncientur j & ab omiiibus arcius 
evitentur. Et nihilominus juxta provinciale Con- 
cilium ^ ubi preda vel prede detentor feu eciam 
emptor prede fiierit) ceflletur a Divinis nullo alioi 
mandato a nobis exfpefbito ^ fi vero de nominibus 
raptorum v^\ invafbrum non confliterit, monean- 
tur in generali ipfi raptores> utinfra ofito dies pofl 
ipfam monicionem di£la bona & res integre refti* 
tuant^ alioquin in^«ierali excommunjcati publice 
nuncientun Moneantur etiam in generali omnes 
fcientes A malefaftores hujusmodi , ut quid quid 
de ipfo fafto fcivcrint curatisfuis five Vicariisma- 
nifeftent ^ alioquin o€to diebus elapfis a tempore 
monicionis predi^le ipfi fcientes & non revelantes 
ipfofa£lofentenciam excommunicationis incurrant. 
Poftqijftm vero per manifeflacionem duorum fide 
dignonim confHtit de premiffis contra malefafto- 
res ipfos & fautores eorum nominatim ut contra 
verberatores , ut premiffum efi, procedatur. Hoc 
idem de fafitoribus & arreflatoribus bonorum feu 
rerum perfonarum ecclefiafUcarumderebusfafitis 
ftarreftatis precipimus oWervari. 

Item quia per impunitatis audaciam fiunt^ qui 
nequam fuerant, nequiores, attendentes, quodin 
Dioc. noflr^i quia plures immo quafi omnes com- 

K 5 murii- 



munitcr inijores excomtnunicacionis fentenciam in 
ipfos latam adeo vilipendunt , quod excomunica- 
cio, quas ab inicio medicinalis fiiit , per ^utur- 
nam inobediendam & contemptum ftt moi^talis^ 
volentes fuper hoc falubrem adhib^re medelam; 
ilatuimus & pofiquam aliquis per annum in exco- 
«lunicacione perfliterit, Dominus ejus temporalis 
vel fuperior Ballivus vel prepofitus caflellanus, vel 
«lius lurisdiftionem in eum habens moneatur & 
requiratur auftoritate ordinaria, ut ipfum excom- 
inunicatum^ cujuscunquc conditionis fit, inframen- 
fem a tempore monicionis predifte corapellat per 
bonorum capdonem & perfone, fi neceffe fuerit, 
rcdire ad fanfte raatris Ecclefie unitatem, alioquin 
ipfe Dominus aut fuperior monitus ipfo fafto ex 
tunc excomunicacionis fentencie fe noverit fubjV 
eere, & per fingulas ecclefias excommunicatuspu- 
biice nuncietur^ in qua fentencia fi perfliterit per 
tanum fedi Apoflolice nuncictur. 

Addimus eciam prefenti flatuto , quod fi ali- 
quis facerdos,facris indutus volens mifTam celeb- 
tare viderit vel fciverit aliquem excommunicatum 
publice effe in ecclefia, in qua vult divina feumif^ 
famcelebrare, ipfo excommunicato prefente mif. 
lara nullatenus celebrare prefumat , & quamvis 
facris indutus mifram iaceperit, fi diftus excom- 
municatus contumacitcr exire noluerit miflam nifi 
fit in raifTe canorie ^ diraittat , & facrls fe exponat 
indumentif. 

, Preifcntes eciam ' conflituciones ad rdigiofe 
cciaraexemj^tos,. qui-ipfas eciato fentcncias ^re- 

fea- 



fentes A pretnJir*5 fervare volt^rf «t & fervaverinQ 
& non ad jipfarum conftitucionuih cbntemptores 
extendi volumus & mandamus. 

Sane de Cahonicis , Abbtlti^bus , Prioribus i 
Decariis^ Cutatis &presbiteris bone feme cum lar- 
vis, '& de noSte vel in itinere eJrtra vlllas, 4tay-' 
cis verberatis feii cApik vel rebusaliquibuslpolia-^' 
tis ftatuimus , ut eis iiiper verberacione, capGio-* 
ne, Ipoliacione' de verberatoribus , captoribus & 
Ipoliatoribus five ai!a probacione credatur finrplii 
ci juramento-) .Oulamulti tllericiutpotentibiispla- 
ceant , fec^li flu6libus fe intn^rgunt , bfKcia leu 
adminiflracioneS fecularium judicmn alfumejites^ 
pretextu cujus officii feu adminijftracfonis ipfos Cle- 
ricos tamquani ad liltima obligatbs continglt'') fre-^ 
quetiter a judlcibus fecularibu^ captivari & deti- 
neri in vinculis in fubveriionem ecclefiaflice liber- 
tatjs ^ Idcirco iiihibemus, ne quis facerdes^ diaco- 
nus, fubdiacqnus vel clericus cujuscunque condi- 
cionis exiflat qfficiofeu adminiftracione Judicisfe- 
cularisfe iratalsctfat, yelejus figillum defferat, alio-^ 
quin qui contfa fecerit , non gaudebit privilegiis' 
Clericalibusi nec fi ipfum vel bona fentencia capi 
contigerit, ab ecclefia requireretur. 

Ifem ftatuimus, quod Archi^diaconi noftre 
Diocef.& alii Prelati, quibus incumbit onus, vifi- 
tandi, fetvent Gonftit;ucionem CoHcilii Lugd. fanfte 
memorie fummi Pontificis eregorU X. & precipi-^ 
mus earo ab omnibus inviolabiliter fervari. ' 

Statuhnijs eciam pro bannalibus racidne pro- 
curaciQnis m parochianos vel eciamecclefias &ca- 

pellas 



^; 



1^< 

pellas mterdi6him non f&erat fine nofira au£lori- 
tate & requilicione , fed fi aliquam jurisdi£):ionem 
habenta jure vel confuetudine in Qericos feuAr- 
tehidiaeonatus vel alios per fentenciam excommu- 
nicatiQnis> iiifpenfionis ab ofEcio Canonice proce- 
d^nt & ipfos coherceant , dum tamen fine nollra 
tequificione & Capituli nofi:ri Baf ecclefias & pa- 
Toctiias interdifto ecclefiafilco fupponant. 

Item fiatuimus > ut quilibet Prelatorum ^ 
piaconorum civitatum & Dioc*. & prefertim quili* 
bet Decanorum ruralium teneantur recipere pre-' 
fencia noiba fiatuta fynodalia ut aliis fubditis ipfb- 
rum copiam faciant infra menfem ^ ut fic nec Pre- 
lati nec vicarii nec fubditi eorum yaleant preten- 
dere aliquam Ignorancie excufacionem ^ cum fin- 
gula ftetuta omnes & finguli habere teneantur^ & 
non foluni fuis fubditis publicare ^ verum eciam 
transgreffores infra terminos notninandi y denun- 
ciandi & publicandi & ad nos remittendi ^ ut au- 
£toritate noftra debite corrig^antur. Decanus vero 
&fratres^ quiprefentes fuerint, fi predifla que 
Cedent ad corrcftionem facere neglexerint, penam 
incident hanc^ ut quilibet tenebitur in qiiinquefb-' 
lidis denariorum nobis applicandis, nifi poftquam 
nobis conftiterit de infamia y aut negligencie vel 
inobediencie debitam fubiwint purgacionem. 



Char-^ 



»57 



Chartae refiduse ad g:efta 

Sub Henrico Archiep. Mogum. ab anno 
MCCCXXXVim »d aiu MCCCXLin- ♦) 

XXIV- 

CASTRVM NEVEN - BEIMBVRQ OP- 
PIGNOKATVR MOGVNTINIS- 

Wir Htinrich €?r. bekennen, &c. daz der Edel 
nian unfer liber getrewer Heinricb Tucb^ 
gratse Herre zu der Nuw&^cUnburg und Pbilips fhi 
fiin, fur fich und ftir ir erben verfatzet habcn uns 
unfem nachkommen, und unferm iUfilezu Mmtzf, 
daz halbe teil ires eigen Hufes zu der Nmcnbtmr 
burg und der (lat dafblbes mit allem dem daz dar« 
zu gehoret) an gerichten an rechten , an Burgs 
mannen oder an andem undertanen^ wie die g^ 
nantfmfur druzeheohundertphunt Haller> diwir 
fi bezalet haben, und fie von uns emphangen^ane 
gereitem geldc und die burgmah die darzu gel^o* 
reat fullent uns unferm nachkommen und unferni 
ItifTt zu Meintze hulden und fweren zu den hell- 
gen, getruwe und holt zu fin als irenHerren^alfe 
lange als wir daz vorgenante halbe teil der bur- 
ge und ftat inne haben zu. phande Ouch ift g^i-e- 
det daz wir und unfer nachkommen oder unfer 
iliffte zu Memzc di Turen und di herrh des vorge* 
nanten halbe teiles der Burgeund fUtbefetzen ful* 

le» 

•) Cbnfer, Tom, JV. Sobfid. Dipl pag. aijJq, 



15» 

^ itn mit nnfern Knechten zu deit iren darzn haberft 
fi uns unfernachkomen imd unfern ftifflezu Mentz^- 
bewifet ftiffich und fiir alle ir erben, uf alle di 
jfulde di zu dem vOrgenanten halben teil derBur- 
ge und ftat gehoret wie die genant ift y hundert 
phuntund drizzig phunt haller geldes, guterund 
gebir und die habent fi uns gelobt zu bezalen alle 
jare halbe uf ftnd Martins Tag , und daz a^acler 
halbe teil uf fand fValpurg tagder darnach aller 
nehfte kumt, Ouch ift geredet wanne die vorge- 

. nante Tuchgrave Ikinricb oder Pbilips fin fiin^ oder 
ifen erben, mit iren eigem GeMe ane geuerde^ 
dft vorgenant halbe teil irer Burge und ftad zu 
der Nmienbeynburg lofen ,wollen, fur die vorge- 
nante drutzekenhundert phunt haller , fo fullen 
wlr unfer nacbkamen oder unfer ftifft in daz felbe 
halbe teil wider zu lofen geben, ane alle hinder- 
liifle un^ wanne fie oder ir erben mit dem gelde 
koment vor der tage einem ^ fand Martins odep 
fend Walpurgzh hie vorgefchriben ift, ir halbc 
teil der voFgenanten Burg und ftad zu lofen, fo fol 
\n die gulte Volge , di uns unferra nachkomen oder 
unfermftifTt, uf denfelben tag folt^eualJen fin^ 
Quemen aber fie nach der, vorgefchriben Tag ei- 
hem> fb fol uns die gulte vallen, gantz und gar ^ 
di uff den Tag der vei^ngen ift, vallenfolt, mit 
dem vorgenanten drutzenhundert phundenhallern. 
Ouch ift geredet daz wir , unfer nachkomen und 
unferftiffte, oder unfer Ambtlude von unfern we- 
gen fiiUen behelftcn uz den vorgenanteh halben 
teil der Burge und ftad, zu allen unfern Noteui 

un() 



^«^S^^»«^iM£49 



M9 



und nach allem unfem willen als uz unfern eigeif 
flozzen an verderblichen fchaden , der vorgenan- 
ten Tuchgraue Hcinrkh und Pbilips und iren Er- 
ben ahe geucrde. Ouch ift geredet daz wir fiir 
uns unfer nachkommen und unferm ftifftund die 
vorgenante Tuchgraue Heinricb und Pbilips furfich 
und fiir ir erben haten gelobt in guten truwen zu 
halten einen rechten Burgfriden als Verre .> als ein 
gut gurtel armbruft von den Graben der Burge 
und ftad gefchiezzen magann allerlel geuerde. Der 
zu follen ouch wir unfer nachkommen und unfer 
ftifft daz vor2;enante halbe teil der Burge und ftad 
und waz darzu §;ehoret daruf wir fur daz vorge- 
fchribengelt, bewifetfin/fchirmen und fchuren 
getruwelichen alfo lange als «zunfer phant ift, als 
unfer eigen gut^ Ouch ift geredet wer ez daz fi 
alle dife vorgenante ftucke nit enhilden oder anir 
keinen bruchig wbrden fi oder ir erben oder ir 
gefinde^ fo fol daz halbe Teil , der vorgenanten 
Burge undftad dar uf wir die vorgefchriben drut- 
zehenhundert phund gelihen haben, mit allem dera 
daz datzu gehoret an rechten an gerichtenangul- 
den, und an Burgmannen uns , unfern nachkom- 
men und uhferm ftiffte , zu einem derunphande 
ften und mugen di uf holen als recht ift und diful- 
len wir alfo lange inne haben ane geuerde, biz 
daz fi oder ir erben, uns den Bruch geriftet haben, 
als daz gefchiht fo fullen wir unfer nachkommeji 
und unfer ftifft , daz felben halbe teil der Burge 
und ftad und waz darzu gehoret inne haben, und 
behalten in aller wife, als vorgefchriben ift , ane 

alj[e% 



i6m 

allez geuerdc^ Mer ift ouch geredet, lyaz bruche 
gefchehen an difen vorgefchriben dingen, uzge* 
nomen ob die vbrgenante jargulde nii; gerahten 
wurdcals vorgefchriben ift, die bruche foUenund 
mugen unfer beder ambtlude riften als muglich 
und zidich ift) Ouch enfullen fi noch ir Erben y 
daz ander teil der vorgenanten Burge. und ftat, 
und waz dom gehoret, niman verfetzen noch verr 
kaufien fi enhaben ez danne uns, unfern nachkom** 
mcn oder unferm ftiffte vor geboden, und wollen 
wir verkaufien> fo fuUenfieuns geben^ umbefo* 
liche gelt , als ein ander darumbe geben weldt , 
und wolden wir des niht tun^ fo mugen fi damic 
allez ir beftes fchafTen , alle dife vorgefchriben 
ftukke und artickel haben wir gelobt ftiruns unfer 
nachkomen und unfer ftifFt in guten truwen vefte 
undfted zu halden, ane allez geuerde. Vnddes 
zu einem gezugniife und offen waren urkunde ib 
han wir unfer Infigel gehangen an difem Brife der 
geben ift zuErbacb anno Domini. MCCC.fff:. VIIL 
in die S. Pafche. 

XXV. 

QVALITER H. ARCHIEP. MOG.CVM 

B. DE W. ET J. DE W. CIRCA CASTRA 

HORBVRG ET GLEICHENSTEIN CON- 

VENERIT. 



w 



ir Henricb von Gots Gnaden ErtzbifchofFdes 
heilgen ftules zu Mentz€y desheilgen Ri« j^ 

ches 



I6l 

ches Ertzecanceller ubir diitfche landbekennen uf- 
fenliche an difem Brieue. dazwir den ftrengen lu- 
ten Bertbolde von Ifbrbiz KktBr^zu Glkbenfteinmd 
yohanne von Winzi^erode zu TJ^yicrJ^g- Burchman^ 
hen unfim licben getruwen und iren erbin uf dye 
druhundert und zwentzig mark filbers da vore fy 
unfir Hus zu der Horberg gelofl:e hatten und zwey 
hundert iparckfilbers dye in d^r Erwertige inGo-» 
te Vater und Here^ Her Baldewin Ertzbifchoff zn 
Triere doherunfimftifilzu Afew^ze inne hatte, vor 
koft und fchaden uf geflagen hatte und funf und 
funfeig marck filbers dye fie noch uf unfirm Hus 
zu Glicbtnftein haben, von deme gclte dazfy von 
des vorgenantenByfchdff £a/^fcwmjwegen undge- 
heitze entleget und uf daz Hus gefchlagen hatten 
von Nuwens vierhundert und fiinff unzwentzig 
marck filbers in uf gerechent und uf geslagen ha- 
ben, uf die vorgenante unfir Huff und Veften JQfer- 
herg und Glicbenftein von der Rechenungc wegen 
dy fy dem vorgenanten Bifchoff Baldewin und uns 
getan haben , alfo daz fy uf den vorgenanten un- 
fern Veften Horberg und Glicbenftein von allen dL- 
fen vorgenanten fummen geldes tufint marck fil- 
bers Mulhufes gewichtes und gewer haben fullen . 
ane dy funffund funffzig raarck dy fy vorre uf Gli^ 
cbenfteinhmen daz ift heilgen ftedes g^wer undge- 
widite und fuUen alleandere briue dy fy vornubir 
dy egenante unfir Veftenhatten undire rechenun- 
ge uns wider geben und were ez daz keiqer by in 
verlebin in welcherley wys ez^ were dy foldentod 
fin und keine macht haben Ez ift auch geredt daz 

Tm. K L wif 



I ^62 

y unfir nachkoincn odir unfir ftilft dy VQrgwanten 

unfir Veften dye Horiorg vor febenhundert fnarck 
und Glicbenftein vor Druhundert marck filbers ge- 
"' wichtes und wize vorgenant entzlen odir enliment 
wy wir wollen von in lofen mogen tine alle wi- 
derrede warnie und welche zid uns daz fiiget We- 
rc auch daz ly ire gelt wider haben wolten. daz 
folde wir unfir nachkome odir unfir ftiiftin wider 
geben in einem halben jare allcr neheft von der zid 
als fieuHS daz varkundigeten ? entete wirdes niht; 
' fo mochten fy dy cgenanten unfir Vefteti ^ndern 
fromcn* luten die unfir und unfirs ftifftes raan 'odir 
Burchman fin aneTurften und Herrn vcrfetzenvor 
dife vorgenante ftimmen geldcs Li alle der wys und 
rechte als in difem Bfiue g;efchriben fteet undden 
folde wir unfir nadikome odir unfir ftifft alle dy 
fichcrheit tun, dy wir Befiholden von JVorbitzJ^- 
banne voniVintzingerode nndirencrbin in difem bri- 
ue gctan haben^ uiid dy lelbcn den fy dy «rgeiian- 
ten unfir Veften vei-feiz^dett Iblden uns unfim nach- 
k«nimen und unfem ftiifte Auch dyfelben iycher- 
heit und wysheit tun ^iy uns BerthoB und 2^bam 
^ egenant vore getan haben. Auch ift geredt wer 
daz.wir unfir nachkomen. odh- unfir ftifft in 'difes 
votgenante geldes hundert marck odir mer geben 
woltin dye folden fy nemen und folden dy abe re- 

chennndeabe slanan welcher dirreVeften wir 
woltin, und fdde dy Veften alfo fil miened ftehen/ 
dar ubir fblden fye uns ire Quit briue geben mic 
iren infigeln, -dy vorgenant Botbold und yobann 
und ire erbin fuUen fich auch von den vorgenanten 

Ve- 



Veften und dar uf bchelffen wider allermenlichen 
der in Gewalt odir unrecht tun wdlde, als von 
iren eigenVeften. Auch ift geredt, daz dy ege- 
nante unfir Veften H^rborgmd Glicbmftein unsun- 
fim Nachkomenund unfirm ftiffte zu Mentze uffen 
fiillen fyn zu allen unfern noten und gefcheffnifferv 
wider allermenlichen ane alle widerQjrache und 
widerrede were auch dax der vorgeiianten Veften 
keine von unfer Crige wegen verloren worde 
odir anders ane ire fchult, des Got niht enwelle 
fo folde wirin ire gelt bezahi odiranandem unfir 
Veften und gut fetzen in alle der wys alfe fy an di- 
fen vorgenanten Veften gefetzen haben, Jby fullen 
auch dife egenante Veften bewam an notdorifKgen 
gebuwe : Abir yn keinen nuwen gebuw fullent fy 
machen den fy uns odip unferm ftiffte rechen wol. 
len ane unfir heize ufld wlllen by fullen auch un* 
fer lute in-den genchten geifetzen. phaffen un4 
Leyen getruweliche vortegdingen, hanthabenuni 
bdchirmen und niht befebweren an Bache nodi 
an unrechte me dan von alder wontlich ift gewe- 
fet Vnd fuUen dy egenante Veften behuten bewa- 
ehen und bewaren lazen als man burge ssu rechti 
fel. Wir unfir naehkome und unfir ftifft fuHn auch 
dy vorgenante Bertbotdm yobannm und ire erbia 
mit den egenanten Veften glich andern unfern 
Amptluten Burchmanen und Veften getruweneh " 
verantworten und vortegdingen zu allen ken no^ 
ten und rechten. Auch iftgered waz gutgs vo« 
den egemnten unfira Veften cntzogen und ent- 
fromdenwer, daz&Uenfynacbirerbeftenmacht 

^» wi- 



yvxAer bring^n und wider fiirdern, Vnd dar, zu 
fullen wir unfir nachkomen un^ unfir fi:ifFt in ge- 
truwelich zu behulfen und beftendigfin und alle 
dife vorgelchriben ftucke und artickel gelobe wir 
unfir nachkome und unfir ftifft den vorgenanten 
Bertbolde von Worbitz Johaim von l^tzingerodc 
und iren erbin in guten truwcn ftat und vefte (zu 
haldene aue alle geuerde und argelift und haben in 
.darrubir?uOrkundeundgezugniffe difen Briefge- 
geben verrfigeltmit uhferm infigel. Gegeben zu 
^febaffenburg do man zalte nach Criftus geburte 
unfers Herren druzenhun^ert jar damaoh in dera 
acht undritzgeften jare an dem fonntage als man 
finget Cantate. 

XXVL 

REVERSALES VNIONIS ELECTORA- 
LIS AB HENRICO A. M. INITiE. 

Wir Heinricb vonGotes gnaden des heilgenftu- 
les zu Mentze ErtzebifchofF^ des heilgen 
Romefchen Riches durch Dutfchelant Erzecanceller 
tun kunt, allen luten , die difen Brief fehent odir 
horent lefen, daz wir mitden andem des hcilgen 
Romefchen Riches Kurfurften Bedacht und ang;e- 
fehen han^ daz, daz felbe Romefche Riche^ an li- 
nen Eren rechten und guten uild ouch wirunddie 
andern Kurfurften , an unfirn Eren rechtcn ^ ge- 
wonheiten , und friheiten die wir von denie Vor- 
genante Riche han. fere zu difen zyten und ouch 

vor 



vor ang^egriffen , geki^enl^it iind befwert fin , lind 
werden und fin urnb gemeinen undkuntlicheri nutz 
der gemeinen Criftenheite, undumbdes qgenan* 
ten Riches, und unfir /und der aftderh Kurfurften 
Ere^ rechte, mheite, und gewonheit, zu befchir- 
mene , zu befchurne und zu hanthabene einmudi- 
gliehe ubirkomen, und han uns des yereinet, daz 
wir daz eg-enante Riche und unfir furftdich ere, 
die wir von yme han , nemelich an d^r Kure de« 
Riches, anfinen, unfirn undderKurfurften, rech- 
ten freiheiten, und gewonheiten, als von alter an 
uns^als des RichesKurfurften herkomen undbracht 
ift, hanthaben befchuren und befchirmen wollen ^ 
nach alJer unfir macht^, und Grnffl: ane geuerde j 
wiederallermenlichen njman uzgehomen,' wandez 
unfir ere, und eit aneget , und entwollen daz' nit 
lazen umb keinerleie gebot^, von weme und Wie 
daz komen, da mit daz Riche, wir und.die ander 
Kurfur^len an diefen vorgefchriben fachen in keine 
wysf gekrencketmochten werden, Ouch wollen 
wiralle herren und frunde die uns zu gehorent^ 
odir nit, fyfin geiftlich oder wernetiich, unfir^ 
nian, dinftman, Burgman , Amptlude und Burger 
darzu biten und halten, als verre wir vermogen, 
und darzu fal undr jegelicher den Kurfurften den 
andembeholfen fin^ ane geuerde^ daz fie uns zu 
diefen lachen beholfen und bcftendig fin, undda^ 
durch nieman enlazen durch keinerleie gebot^ von 
weme die komen mochtep, gefchehe ouch dazkei- 
nerleie zweiunge oder zwluel , an difen fach?n y 
undir uns undden ^ndemKurfurften ufftiinde, waz 

L 3 wir 



wir dan gcmeinlichcn oder der tnerer tcil tindir 
iins danibir fprechen odir machen ^ daz fol macht 
han, und foUen onch daz halten an argelift* Alle 
diefe vorgefchriben ftuke und ir jeglichez befim- 
dcr, han wir gelobit in guten truwcn, und glo- 
ben an diefeme Brieve bi unfim furftelichenEren^ 
und han des auch gelchwom zu den heilgen, vur 
uns und.unfir nachkommen ftetc und vefte zuha}-» 
tene, und darwiedernit zukomcne noch da vonzu 
fezene in keine wys v als hie vor begriffen und ge- 
fchriben ift^ und enfoUen wollen noch enmogcn^ 
wir odir jeman anders , der mit uns in diz Ver- 
bunmifi^e queme , dcr ouch daz felbe. zu haltene 
Iweren und geloben laL als vor und na«hgefthri- 
fcen ftet, ob wir odir kcinre des Gotiiit enwoMc 
nls krang weren, daz wir bdir ir keiner dar wle- 
der dctden^ odir tun woldcn , uns da wieder nit 
behelfFeji , mit keinre difpenfatien, abfolucien, re- 
.laxacicn, abolicien , in integrum reftitutionem ^ 
keinerleie bcneficie wie dic genant fey. ez kome 
wanne oder wie ez kome ez gefchehe umb unfir 
odcr ander lute bcde, odir daz man nennet, zu 
Latine ex officio odif von keinerleie gcwalt, des, 
der fidi des, ane wolte nemen, und folten Gote, 
tmd der Werlt erloflT, truwclofi , und meineidig 
fin, und heizen ^ wo und wie wir da wieder ^et- 
den , odir quemen, in kemerhande wys, allerleie 
argelift, und geuerde an difen vorgcfdiriben ftu- 
ken und inicgellchen uzgefcheiden zu urkundeund 
warheit allerdirres vorgefthriben fiucke, han wir 
tnfir groiT ingefigel gehangen an diefcn Brief dcr 

ge- s 



- gcgebin iftzu 7J?«/^ aii deme erften durierftag^. 
nachfante Margaretcn Tage, da man zalte.nach 
Criftes geburte drutzehenhundirt jar, darnachin 
dem achte und driflegeften jare. ^ . ^ 

Ejusdem tenoris ftint litterse Stephani Comi- 
tis Palatirii ad Rhenum , Ducis Bavarise. 

XXVII. 

H. ARCHIEP. MOG. CVRIAM IN 

MORLEBACH ELOCAT ZV LANDSIDEL 
• ' RECHT. 

( \Y7^^ Heinricb von Gots g*den desheilgiijftu- 
W les zu Mentzc ErlzbifdboiFdes heilgen Ro- 
mifchen Riches in Dutfchen Landen Ertzcanceler 
dun kunt allen luten daz wir Conrad Gengilman und 
Htdewige finer ^lichen Husfrawen von Morlebacb 
und irn JErbin uniern HofF zu Morlebacb mit allen 
den guten die darzu gehorent zu Lantfiedeln recKte^ 
un^b den drittenteU, alks des nutzes^ der da vo^ 
vallen ^d komen mag in aller der ,wys , als iz 
andirlute biz her gehabit hant, geluwen han^und 
j lihen an diefem Brieue ^ alfo^ dzt fie denfelbinun- 
j fern HofFund die gut in|;ewonIichen und erpK- 
'- chen Buwe halden follent, und follent fie -und yr 
Erbin , uris uijfern teil des nutzes antwerten und * 
reich en als biz her gew^onlich gewefit ift. und hant 
darvuruns zuundirphandegefetzitirgutdieher- 
' nach gefchriben fteet die raan nciinit der plirangen 

L 4 gut 



x68 

gut zu dem crften virdehalbin ifforgen ackire uf 
der ouwe , die uns geuorch fint, zwaie morgen 
an deme tode ^ dry morgen an dem Wizcnbe- 
cher clinge , ficbin morgen an dem fcherckeln- 
berge vier morgen an der langcn erden , und yr 
Houeftad und garten , die man nennet ufFdem Tey- 
ne da felbisalfo befchcidingebentfieuns nitrecht- 
lich unfirn teil von unfcrm vorgenanten gute, und 
\ lie und yr Erbin den vorgenanten unfirn HofFund 
nlle gut die darzu gehorint nit inrechtlichenBowe 
enhiideh als vor gerurt ifl:, nach dem daz man daz 
fiinde^ wannen wir anfiF-fcheffcn dafelb daz be- 
fcheri tedin und fic daz funden , wem wir daz be- 
uelen , daz beiehen^ fi) fint die vorgenante undir- 
phant mit unferm Mbue und guten uns ledich vir- 
'uallen und mogen wir und unfer Nachkomen und 
unfer ftif^c die gtK andern luten lihenund allen un- 
fern willen damit tun als mit andern unfer guten, 
dez zu urkunde ift unfer Ingefiegel gehangen an 
diefen Brieff der gebin ift zu Binge do man zalte 
nach Criftus.geburte drutzehen hundert jar dar- 
x^ch in dem achte und drizcgeften jare, Des iamzta-^ 
ges allerneheft vor renteMarimMasdalenenT^ge. 

XXVIIL 

HENRICVS ARCHIEP. MOG. DISPO- 
NIT DE DOMO SVA IN PINGVIA. 

Nos Henrim Dci gratia lanfte Mogunt. fedis 
Archiepifcopus iacriimperiiperGennaniam 

Ar- 



169 

Archicancenariiis , notuni fHcimus univerfi5^ quod 
nos de confenfu honorabilium Virorum Decani & 
Capituli Ecclefie noftre Mogunt. ad hoc exprefl^e 
adhibito, domum noftram quam ^z*/m judeus in 
opido noftro pinguenfi tenebat , ad vite fue tem- 
pora contulimus & conferimus in hiis lcriptis fic 
quod ipfe Germanus nofter de di^ domo quo ad 
vixerit dilponere pptefit prb fiio beneplacito vo- 
luntatis In cujus rei teflimonium figillum noftrunj 
una cum capituli noftri predifti figillo prefeiitibus 
eft appenfiim. Et nos yohannts Dei gratia Deca- 
nus totumque Capituhim ecclefieMogunt/prediae 
quod predidta donatio per reverendnm in Chrifto 
patrem ' & dominum nofirum Hmrtcum Archiepi- 
fcopum Mogunt. de diftis domo honorabili viro. 
domino 5^oJb<2«m prepofito Ecclefie Aawrtennoftro 
Concanonico fafta, de noftro Ipeciali confenfu pro- 
cefllt ad Jioc adhibito betiivole <& expreflTe. & in 
hujusrei evidentiam figillum noftri cipituli pre-' 
fentibus duximus. appendendum. Datum Elteuil' 
iij Jdus^eptem. anno Domini MCCC. yjrjr. Viij'. 

^ / ' — '=«^^ ^ 

XXIX. 

INTER H. ARCHIEP. MOG. ET J. DE 
RIEDERN &c.,MVTVA RENVNTIATIO. 

Wir Heinrkb von Gotes gnaden des heilgen 
ftules znMentze Ertzebifchoff, des heilgen 
Roniiichen Ricbes durch Dutfcheland Ertzecance- 



170 

ler tun kunt ttllen luten und bekennen uffenlichan 
dielem brieue , wand wir rait yobanne von Rh^ 
dem Goltftcine feine fone Rittem, und Johanne 
Knechte des*lelben Johans fone ^ gantz und gar 
limb alle iache virslichtet fin ^ tmd fi uf uns und 
unfirn ftifft, umballe Vorderunge von dienfteko- 
fen und ichaden Wegen die fie bi unfirm ftiffte ge- 
dan und gelieden hant^ biz uf diefenhutegentag 
luterlich vierziegen hant^ des wir yr brieue han ^ 
fo fegen wir fie ledig an dielem Brieue^ aller den 
lchult^ die fie unfim juden zu Bifchmtsham fthul- 
dig waren^ biz uf den Tag, do diefelben juden 
irslagen wurden^ Vnd enfi)IIen noch enwullen, die 
felb^ fchult numme vott yn heifirhen , oder fie da- 
ramb anevertigen in keine wys. Ez enwere dan 
daz fie niht uf%enomen hetten fint dem vorgenan- . 
ten tage, daz die juden irslagen wufden ^ des zu 
urkunde gebin wir in difen Brief befigelt mit un- 
firme ingefigel , der gegebin iftzu AfchafenbwtgAz 
man zalte naeh Criftus gebBrte drutzehenhundirt 
jar daraach in dem achte und drif^eften jare^. an 
dem fontage nach fante GaUen Tag9« 



XXX^ 



€B»?WSWB^9^ 1^1 i 



XXX- 

H. ARCHIEP. MOG. J. ET W. COMI- 
TES IN SPANHEIM ET BALDVINVS AR- 
CHIEP. TREV. PVBLICO CONSVLVNT 
COMMERCIO. 

Wir Heinrkb von'Gots gnadin des heilginftu* 
les zu Mmtze ErtzebifchniF des heilgin Ro- 
mifchen Riches in dutlchen landen Ertzecanceler 
und wir O^oban md Walram Greuen von Spanheim 
tun kunt allen luten^ daz wir mit dem erwirdi* 
gen in Gote Vater und Herren , Hem Baldevjin 
ErtzbifchofFzu 7J*fer^durch friedeund gcmach des 
landes fin zu rade worden daz wir ein geleitehan 
geg^ebm allen Koufluten wanne fie varent, ritent 
odir gant^ von welheimlande fic fin ^ durch un- 
fere lande und unfer Gebiete von ^Mentze biz zwa 
myle jenfyt Triere. Alfo ob dhein Koufman da 
cnzwifchen in unfern gebieten icht fchadin gefchee 
an libe odir an gute Item were mit phandunge 
odir mit raube ^ in welches unfirs lande odir ge- 
biete daz gefchec , der herre (al zu hant darnach 
ftan, vnd achten getruweliche , dazclaz widertan 
werde und gerichtet an geuerde und enmochte er 
dcs nit zu bringen alleine daz iz gefchee, fo follent 
yme die andern darzii beholfin fin, wanne fie dar 
ubir gemancft werdent, von yme unde (al yn dei^ 
herre darzu helffen getruwelich noch marzal dar- 
nah daz je der Herre Gelt nimmet und uf fin fel- 
big kofl: , und Virluft were abir daz wir gemein- 
liche des nit enmo«hten zu bringen claz daz wider* 

tan 



j 



17» ^ftu«^aB/5Me» ^ 

tan werde und geriechtet Ib fal iz der herre rie- 
theh den Koufluten den derfchade gefehehet indes 
Lande und gebiete daz gefchehen wer innewendig 
dienen manden mit truwen ane argelift Item fal 
ouch kein Koufinan noch fin lipnoch fin gut inun- 
fern gebiedin phantverefinweder uffKeyfernoch 
. uf Kunig noch uffflerren noch uf ftadt noch uf 
nieman andirs dan uf fich felbir ob er yman icht 
fchuldig were , der mag yn anfprechen mit ge- 
riechte in desherren gebietc da er yn begrifetimd 
vor des herren Amptluden und dar ubir fal mtn 
yme keine gewalt tun auch ift geret mochten wir 
die Kouflute nit bewarn als hie vorgefchribenftct, 
von welchen fechen daz gefchce ^ fo foUen wir 
odir jegh'cher undir uns die Kouflute alfo ziitliche 
warnen, dazfiemit unferm geleite komen, andie. 
ftad^ da fie und ir lip und yr gut ficher fin und 
umb d^z felbe gcleite gebent fie uns mit rechter 
willkorn und von mutwillen uz dem Lande jevon 
dem pherde dri und drizigfchillingehaller und wi- 
der in daz land fiebenzenhenden halben fchilling 
haller/ die vorgenante gelt follen wit HeinrkbEv- 
tzebifchoff vorgenant zu Ockinbtimxxnii wirGrefen 
^J^oban zu Oructmcb und ich Graff Walrcmzxx Kircb^ 
ierg^ und dervorgenanteErtzbifchoff von Triim 
tn Berenkaftel^ als dar geburt nach der mylen^ne- 
men. Aach ift geretwere da?. keyn Koufixianabe- 
wege fure , und uz dem geleite mit keynirleye 
Koufmansfchaff wilcherleye fchade deme gefchee 
des enwoUen wir mit zu tunde han noch fchuldig 
fin abe zu legene. Item ift auch geret gefchc den 
Kouflutenkeinfchade, U2der>fiad zn Mentze^odiv 

dar 



dar in deh fchadjn enfin wir yn mit ichul^ig zurie* 
thene^ noch ab zu legene^ alle diefe vorgefchric- 
bene ftuck und artickel han wir gelobet in guten 
truwen vefte undfte^ezuhaldeue^als fie hkvorge- 
fchriebin fint ^ ane allirleie' argeiift , urid des zu 
urkunde han wir diefen Brief befiegelt mit unferm 
Ingefiegeln die alle her ahhangent. Der geben ift 
an fente fyntons und O^das tage der heilgin Apo- 
fteln , do raan zalte nach Criftus geburte druzen- 
hundert jar dar nach in dem achte und drizegeften 
jare. 

XXXI. 

ABBATISSA ET CONVENTVS m 

CLARENTHAL IN POSSESSIONE BONORVM 

IN TRECHTINGSHAVSEN MANVTENE- 

ANTVR. 

Ich Reinbart Herrc zu Mefterhurg der alde Cano- 
niek zu Mentze verihen und tun kunt allen den 
cUe difen geinwortigcn Brief , fehent horent oder 
lefept daz umb foliche zweiunge und miflehellun- 
ge, ais geVdl ift twilchen den Erbem und geift- 
lichen frawen der Abtiffen und dera Convente 
fante Qaren orden zu C/«renffl/ uf ein lite und Lip-^ 
mme widewen £w//e« yobans von Tyecbtinsesbufen 
Qraffe Hmnickine und Bkmtrcbe im fonen uf die 
andern fiten umb daz gut zu lyecbtingesbitfen ^ des 
ich ein Ratman uf ein fite gekom bin, Icher va- 
ren han an . . herrw . . Rittfern p^«» Wd leyen 

ua4 



174 

und duncket mich auch felben.recht uf einen nit , 
lint die vorgenanten dic AbtHTen und den Con- 
ven» daz fclbe gut an ggiftlichem gerichte mit ur- 
teile gewunnen hant , und daz wol befeflen hant^ 
daz fibilliche in dem Gude fitzen alp> lange, biz 
in daz gut mit beflerm rechte an gewunnen werde. 
Und gebin daz dem Erwirdigen in Gote Vadermi- 
me Herm Hem Heinricb Ertzebifchoffe zu Mentzc 
als nime dritten, und nime Obermanneundermi- 
'me Ingefigele befchrebin uad befegilt. Der Brif 
ift gegebin zu Erbacb do man zalte von Gots gebur* 
te druzehin hundert jar darnach in dem achtenund 
drizigiften jarn des mitwochens uf fant Synmnnd 



^^^ [SSsrsir^ ^ ■ mt 



XXXIL 

G. DE J. CONSENTIT IN VENDITIO- 

NEM VARIORVM BONORViyi FEVDA- 

LIVM &c. 

Ich Gerlacb eiin Edelknecht von Jazza^ bekennen 
mich offenlichcn und verfprechen niich aller 
der gut zu Dasbcrg zu Gugenbeim und zu DytberS" 
clingtn dievon mimeliebengnedigen HerrenHerrn 
Heimricb von Godes gnaden ErtzebifchofFzu Ment^ 
zc zu lehen rurent, die ich befetzen han, undfie 
min Vater ftlge befetzen vor hede ^ die nu mia 
lieber oheim fchencke Cunrad^ von Erpacb re^tli* 
chcn kaufft hat. Daz min gut wille ift. Vnd hy^ 

' den 



I7f 

den dcnvorgeffl Erwirdigen minen llebcn gnede* 
gen Heim von Mmtzmit gantzem Vlize daz er den 
vorgefcbrieben fchencken G alle die vorgenante 
gut zu rechten khenliche.geruweclichen zu befi- 
zen stn wiederrede , und des zu eme rechten or- 
kunde und beftetniffe han ich min eigen Ingefigel 
an diefen Brieff gehangen. Gegeben do man zalte 
von godes geborte. druzehenhundcrtjar, unddar- 
nach in dem nun und drizegeftem jare an dem ne-^ 
hiften Ibndage nach fan£^ Matbias dage des heilgen 
zwolf boden. 

xxxni. 

iR. COMES P. RHENI QVOD IN.ELE. 
I CTIONE REGIS ROM. VOCEM HABEAT^ 
DECLARATVR.. 

Datum per Copiam. Nos d^ohames Dei gratia 
Bohemie Rex ac Lut^cbwg Comesf. No^m 
efle volumus tenore prefencium univerfis. No$ 
vidifle & plene perlcgiffe literas fereniffimi princi- 
pis Domini Ludotdici Romanorum Imperatoris & 
domini Ludvjiei Marchionis Brandenburg, cpnti- 
nentes ordinationem & traaatum de tomitibusPa' 
latinis Reni, quis iplbrum jus^ fcu vocem eIc61:lo* 
nis in Romano imperio feuregeRomanorumquam 
primum eligendo habere merito deberet. exquibus 
liquidem literis prediftis, liquide apparet excellen* 
.ti principi domino Ru^^lfo Qomkl palatiiio Reni ae 

-^ Duci 



176 . 

Duci Bavarie quam primum fiiportumtas ad hocfe 
ofFerret , ut Romanorum R^x eligi deberet, com- 
petere jus&vocemineleftione, dumtaxat, &nul- 
li alteri perfonc, Quia igiturper diftum domin^m 
Rudolfphm fupplicatum nobis extitit , ut ordina- 
tioni prefate in predidtis literis contente noftrum 
prebere yellemus confcnfum benivolum &afrenlura 
Nos itaque tamquam is j ad quemhoc de jureficut 
ad principem & coelefltorem Imperii Ipeftare di* 
nofcitur^fupplicationibus prediftidomini ducls An- 
nuere cupientes, prefatam brdinatipnem faftam 
perliteras prediftas,ratificamus & noftrum eipre- 
bemus confenfiim aflTertionem & aflTenfum expref- 
fum • . recognolcentes ipfiim in prima eleftione fu- 
turi regis Romanorum «ligendi facienda habere 
vocem eligendi tamquam principem & noftrum in 
ipfe cleftione coeleftorum. Harum noftranmi te- 
ftimonio Litterarum. Datum Frartdmfurd quinta 
feriaproxima ante diem palmarum Anno Domini 
. M*. CCC. XXXIX- 

XXXIV. 

DISPOSITId CIRCA SCOTAS INSTEN- 

DEN AB A. EPO HALBER,ST. FACTA A 

METROPOLITANO CONFIRMATVR. 

Nos Heinrim Dei gratia lanfte Magunt. fedis 
Arohiepif^opus fecri imperii per Germaniam 
Archicancellarius , revocationem , deftruftionem 
& caCationem indulgentie feu concefHonis & der 

creti 



177 

creti interpofitionem per Venerabaem fratrem no- ' 
ftnim T)Qm\mmAlbertum Epilcopum EcclefieHal- 
feerftad. noftre provincie feftas > nec non proeef- 
(u5 & fententias per eundeni . • Epilcopum prola- 
tos pjout inferius delcribunttir , m quantum rite 
rationabiliter & jufte fafti & prolati funt ^ ^iifto- 
ritate noftra metropolitica approbamus ratificamus 
&inDei nomine pre(entibus confirmamus. Tenor ^ 
vero litei-arum per predifihim Epifcopum fiipef 
hujus revocationg fententiis & proceffibus tradita- 
rum nobis quoque llib (l^llo fuo pendcnti exhi- 
bitarum fequitur in hec verba. Albertus Del gr^r j 

tia Halberftadenfis Ecclefie Epifcopus DijRrretis vi- 1 

ris in Oftben in Gartbowe in Oftarbcrg & in Crufe* \ 

march Ecclefiarum reftoribus ceterisque plebanis 
& viceplebanis per noftram diocefin conftitutis fin- { 

ceram in Dbmino Karitatem, Ad fiipplicationem ; 

& juftorum prudcntum virorum Scabinorum ^Con* i 

fulum reftorum & Magiftrorum unionum & uni-n 1 

verfitatis opidi Stendin noftre diocef. dicimur au- 
ftoritate noftra ordinaria dudum indulfifle quod 
opidani ejusderaopidl novasfcotes pro fcolaribus 
inftmefldis conChruere & erigere poflent & ad re* 
gendum «sdem rc^orem deputare. dumodo ta- 
men hoc fieret absque prejudicio. atque dampno 
juris alieni cura autem ex bu jus noftra indulgen- 
tia & conceffione iionorabijibus viris prepofito. • 
Decano & Capitulo Ecctefie landli Nycolai ibideni 
ad Ecclefiam Romanam nullo medio pertinentisad 
quos de antiqua & approbata <& ha6Venus pacifice 
obfervata eonfuetudine & exprivilegio fpccialico- 
7ow, yi . M raiu 



171 ' 

ramnobis exhibito &perIe£lo feolas habere dun- 
taxat in eadem pro omnibus fcolaribus ejusdem 
opidi ftudere volentibus pertinere dindfcitur gra. 
ve prejudicium & difj^endium poffit gravari jura 
quoque exemptiones & libertates privilegiorum di- 
fte fedis quibus dotati lunt perturbari prout in- 
formati funt fatis plene unde nos attendentes hu- 
}\is fupplicationum refcripta, co^tra jus & in pre- 
judiciura diftorum dominorum & Ecclefie fue eli- 
cita admitti non debere fed pocius refutari juxta 
traditionem & ftatuta tam juris tanonici quam ci- 
vili's de confilio fapientum prefatam nofti-am con- 
cefllonem & indulgentiam fupradiftis opidanis con- 
ceflTam enervandam efl"e decrevimus fuis viribus& 
(enore prefentium noftrarum li|:terarum cimi fuis 
eflfe6>ibus defiruimus & revocamus quare vobis & 
cuilibet veftrum in virtute fanfte obedientie & fub 
pena fufpenfionis ab in greflii Ecclefiequam invos 
& quemlibet veftrum trium tamen dierum moni- 
tione premifl!a ferimus in Dei nomine in his fcri- 
ptis fi mandatis noftris non parueritis precipiendo 
mandamus quatinus vos Reftor Ecclcfie in O/fcV- 
berg in Ecclefia S. Nycolay & vos reftor Ecdefie in 
Orufmarh m Ecf lefia Ste Maric vos vero rcftor 
Ecclefie in Oflren in Ecclefia S. Petri & vos reiftor 
Ecclefie in Ga^owe in Ecclefia S. yacobi opi^ Sten. 
drn^ hujusmodi noftram revocationem diftis coit- 
fuKbus Seabinis reftoribus & univerfitatis intelJi. 
giWliter & publiceftudeatisintimariMongntes eos- 
dejn peremptorie & inhibentes vos Ecclefiarum 
reftores & aUas noftr« dioc^f. quum per diftos dor 



minos canonicos aut eorum nuncios fueritis reqlii* 
fiti aufiloritate noftra quos & nos prefentibus am- • 
monemus & inhibemus ne vigore prefate noftrc 
conceflionis & indulgentie novas fcolas in difto opi- 
do conftruere &cdificare vel aptareprefuraant, & 
conftru6his feu ereftas aut aptatas pro novis Ibo- 
lis infra decem dies poft veftram monitionem de* 
ftruere ftudeant cum effeftu & reftores & MzgU 
ftros inftitutosineisdem ammovere alioquin omnes 
& fingulos tam clericos quam Laicps nobis in hatf 
parte rebelles quos in his fcriptis cxcommfcica- 
mus excommunicatos in Ecclefiis difti opidi prout 
premittitur publice nuiitietis, donec a nob^s aliud 
receperitis in mandatis. Reddite literam veflxisfi- 
gillis figillatam vos qui requifiti fueritis in fignum 
exccutionis fafte per vqs fub pena premifla Da» 
tum Langen anno Dotaini MCCC, XX. Viij incra- 
ftino beati Urbafii. In quarum approbationis ra- 
tificationis & confirmationis teftimonium figillum 
noftnim prefentibus eftappenfiim. DvLtmn Pinguic 
XVI. Kal. Maij tono Domini Millefimo pppjj:. 

XXXV. 

ST. DE HORHVSEN CONQyiRITVR 
CASTRENSIS IN BATTINBVRa 

NosHmricus Pei g;ratia (iinfte Magunt. fedis 
Archiepifcopus facri imperii per Germaniam 
ArcbicwKreUarius^ notum facimus univerfiS) quod 

M a nos 



nos prOpter grata & utilia nobis & Ecclelk noftre 

per ftrenuum militem Stcbonm de Horbufm fidelcm 
noftrum dileftum impenfa & inpofterum impen- 
dcnda fcrvicia in noftrum & ecqlefie noftre caftren- 
fcm liberum & hcreditarium , quod ein ledig erbe 
burgmaa vulgariter nuncupatur in caftro & opido 
noftris Battinberg conquifivimus in hiis lcriptis, pro 
quinquag^ta marcis denar. triginta fexfolid» haH, 
pro marca qualibct computetis^ pro quibus eidera 
& fuis hercdibus quinquc marcarum ejusdera pa- 
ganig;iti redditus annuos fiiper redditibus noftris 
in Amemburg aflignavinms & deputamus per Cel- 
larium noftrum ibidem pro tenipore cidftentem, 
Tibi annis fingulis in fefto beati Martini jninlftran- 
dos tamdiu donec ipfis de diftis quinquaginta raar- 
cis fuerit absque defalcatione qualibet fatisfa£lum. 
Et antcquam eis eadem pccunia perfolvatur debe-' 
bunt nobis ydem ftebo & fui heredes, in bonis 
fuis propriis nobis & Ecclefie bene fituatis quin* 
quemarcarumredditusprediftipagamenti dcmon- 
ftrare & refignare a nobis noftrisque fuccefibribus 
& Ecclefia noftra Mogunt. in feodum Caftrenfe di- 
£lorum Caftri &4)pikli nofbrorum cum onere fide- 
litate juramentis & fervitiis ^ in talibus feodis de 
confuetudine,& de jufe debitis perpetuo recipere 
& tenere ipfiunquc feodum gwcrranan & neceflS. 
tatis tempore.& ultra hoc quando & quociens re- 
quifiti fuerint, fidelitcr defervire & fuper eo no- 
bis dare literas filas duplicatas , ficut alii nof!ri 
Caftrenfes faeere coiilueverunt ^ In quorum omni- 
um teftimonium figiUum noftrum prcfentibus eft 

ap- 



nppenfiiin. Datiim Jnieneburs Jdus Maij. Anno 
Domini MCCC XXXIX. 

XXXVL 

J. DE PAPPERG CONQVIRITVR CA- 
STRENSIS IN BATTINBVRG. 

Nos Htinricus Dei g^tia ianftc Mogunt. fedis 
Archiepilcopus ftcri iniperii per Gertnaniam 
Archicancellarius. Notuni facimusuniverfis, quod 
nos propter grata & utilia nobis & Ecclefie noftw; 
per ftrenuum.mDitem yobannem de Papperg fide^ 
lem noftrum dileftum , impenft & impendenda 
fervicia^ & praeo iquod idem yobofmes pro fe & 
fuis heredibus, caftrum fuum Papperg nobis ^ Ec- 
clefic noftreud omnes noftras cS: Ecclefie noftre ne- 
ceffitates, adintrandum, manendum & exeundum 
& nos juvandum contra quemcumquc Reverendo 
patre domino Archiepifcopo Colonienfi pro jure 
fuo cxcepto apperuit & perpetue aperibile fecit, 
prout in litteris fuis fuper hoc confeftis, nobistra- 
ditis plenius continetur eundem Johannem in ib- 
ftrum & Ecclefie noftre caftrenfem liberum & he- 
reditarium quod ein ledig; erbe burgman vulgari- 
tcr nuncupatur in Caftro & opido noftris Battin* 
^^g" conquifivlmus & conquirimus in hiis feriptis 
pro centum marcis denariorum triginta fex folidis 
hallens. pro marca qualibet compiitatis, pro qul* 
^us eidem yoiowm & fiiis heredibus^ decem niaf- 
carum ejusdem pagamenti redditus annuos,-. de red- 

M 3 di-' 



1S2 

ditiljus noftris in Amtmburg per cellarium noftnim 
ibidem pro tempore exiftentem fibi annis iingulis 
cominiftrandos, tamdiudonec ipfisde di£Hs cen- 
tumraarcis, fueritabsque defeltatione qualibetla- 
tisfaftum afllgjiavimus deputamus. Et antequara 
eis eadem pecuniaperfolvatur. Debebitnobisidem 
bonis fuis allodialibus & liberis nobis & Ecclefie 
Hoftre demonftrar^ & refignare , a nobis quoque 
noftris fiiccefl^bribus noftfla Ecclefia ui feodum Ca- 
* ftrenfe in modum ut prefcribitur^ cum onere fide-r 
litate Juramento & lerviciis in talibus feodis de ju- 
rfe & conllietudine perpetuo recipere & tenere ip- 
lumque feodum cum difto fiio caftro & alias perfe . 
ipfos guerrarum & neceffitatis tempore & ultra 
hoc quanto & quodens fuper eo requifiti fuerint 
fideliterdefervire, & fuper eo nobis dare literas 
duplicatas ficutalii noftri Caftrenles & fideles face. 
re conflieverunt In quorum teftimonium figillmn 
npftrum prefentibus eft appenfum. Datum Amc- 
i^burs Jdus May anno Domini M? CCC. ppfip. 

XXXVIL 

JOANNES DE LORCH CONQVIRt 
TVR CASTRENSIS IN CLOP. &c. 

Wir Heinricb von Gots gnaden desheilgin fhi- 
les zu iVfcn^s;^ ErtzebifchofF des heilgin Ro- 
mifchen Riches jn dutfchen Landen Ertzcanzeler^ 
tun kunt allen luten, daz wir dem flrengen Rit- 

tcr 



183 

ter O^bmnes Hertwiges fon von /^orcb Ritters, uo- 
ferni liebin getruwen lchuldig fin feshundirt, und 
zwei imd fiebentzig phunt heller, der hat er uns 
feshundert phunt g;eluwen^ und han wir die inun-* 
firn und unftrs ftifFtes nutz und iunderlich an un- 
lern Bu zu ElteuUgelLeTt^ urab die ubirgen zwei 
iind fiebentzig phunt hanr wir den felbin yobanw^ 
fern BurgTuan uf unlerm Hus zu Ckp gemachit, 
al5 hemach gelchriebinftet. Des han wirdem fel-' 
Bin yobanne unfer fcholdhcitzinamptzuif/g:/mfe«ar< 
beuolen^ und beuelen yme daz an diefem brieut^i 
daz er d^z haldin und habin fal mit allen nutzen 
nnd gevellen und in aller der wys als iz andere 
unfer und unfers ftilfts fcholdheizin biz her geha* 
bit han, und fol der tAheyoban unfem Hofzu^' 
ginsbeim mit allenunfem ackern, und wiefen dic 
darzu gehorent, halten und buwen und uns v|n 
yglichen ackern daz halbe teil > odir daz drittc teil, 
als fich gebore^ und bizhergewonlicl^ iftgewefl, 
aller der frucbte und nutze die davon irfchinent 
und vallende fint gebin. Ouch lal er unfer Bag- 
hus und'mulen da felbis haben mit allen nutzcn • 
der dar ab vellet^ und lal die halten in erlichen 
und gewonlichen Buwc und fal uns davon alle jar 
gcbin funiFzig maldir Keraes binger mazes, were 
auch daz die ielben Baghus ^ odir mulen von un- 
fera weginundnit von finen fchuldenzufturet^odir 
virdirbet wurden, fo follen wir fie tunwiederbu- 
wen uf unler Koft , und als lange fie ungebuwet 
und nit vollebracht enfint, als lange ift er uns der * 
vorgcntnien funfizig maldir Korn geldes nitfchul- 

' M 4 dig ' 



184 

dig zu g;ebenc Quch fel det lelbe 3^ban VLtiRm 
Winmarctuft alda habin und beffeUen und uns, da* 
von gebin alle jar driz^hen marg^pBennigfehs Und 
* drizig fchillinge haller^ Vur je die marg' zellene 
wir unfer fliift enfoUen ouch den felbin Johan odir 
fin erbin von dem ampte nit entfetien nach den 
pacht von dem Baghufe und den mulen^ und daz 
gelt von den w^nmarkede nit erhohen wir enha- 
bin yme pdir finenerbin, dic vorgenantefehshun- 
dert zwei lind fiebentzig phunt gantz und gar be- 
zalet, und wannc yn dielunime geldes' virgoltctr 
wird fo fal » und nach yme fine rechten crbin vur 
die vorgenante zwei und fibentzig phiint, darurob 
wir yn unfem Borgman gcmacht han als vorge- 
fchrieben ift, uns und unferralKfft uf iren eigenlc- 
digen guten die dem vorgenanten unferraHuff C/op 
^ler nehft gelegin fint vien marg des vorgenanten 
pagamentes ewiger jerlicherguldc bewifen unduf- 
gebin und die wieder von uns unfer nachkommen 
und unferm ftiffie zu einemburglehen ufFdem vor- 
genanten Hus Oop ^ vierdicnen , entphahen und 
halten mit eicjen dinriften und truwen als man von 
alfb tanen burglehen fchuldig ift zu tunde, von 
rechtc und gewonheit, und uns dar ubiryr zwie- 
ualtigen Brieue gebin^ als andir unfer Burgman- 
ne tunt. Ouch enfal derfelbe yoban keine unfer 
undirtanen in dem vorgenanten Ampte befwem 
noch dringen mit fchatzunge noch ungewonlichen 
' Dienfte^ dan als fie biz hcr komcn fint funder er 
falfiefchuren, fehirmenund getruwelich virant- 
worten und gliche recht^s helfen, dem aimcn als 

dem 



18^ 

dem reicheii ungefchieden allerley argTclift \ind ge- 
ucrde* An »llen diefen ftucken. dcs zu urkunde ift 
unfer Ingefip-el an diefcn fBrif gehang;en. der gc- 
ben ift zu bin^en des mwitags vor fente PetirsxmA 
Pauls der Apoftlen tage, do man zaltc nach Chri. 
ftus geburte drutzehenhundert jar und damach in 
deni nunn und drizzegeften jare, 

xxxvni- 

H; ARCHIEP. MOG. JOHANNEM DE 

M. CONSTITVIT SCVLTETVM IN GAVBE- 

CKELHEIM PRO ACCEPTIS MVTVIS QVA- 

DRINGENTIS LIBRIS HALL. 

Wir Heinricjj von Gotis gnadendcsheilgenftu- 
leszii Mmtttf ErtzebifchoiFdesheilg^nRo- 
miichcn Ryches m Dutfchen landen Extzecanceler 
virihehcn uffenliche indiefemeBriue, dazwirde- 
me eiwirdigen Rittir yobatme vm Megilsbeim ihuU 
dig fin virfiundirt pund haller guder und geber^ 
die cr uns hait gelichcn an bereydemcvgelte und 
di wir in unfcn und unfers ftiffte zu Menize nutz 
und mit namen an den Bu unfer ftedc zu Elteuil 
ban gdccrit , Und daz wir dar unjb und umb^and- 
ren dincft* den ct uns end unfeme ftiffte hait ge- 
tan, und noch dun mach, yme unfir fchultheitzin 
Anipt zu Gaubeclnlbeim beuolen han und beuelen 
an^dicfeme Briue, alfo, daz derfelbc Johan ^ daz 
feibe fchultheytzcn Ampt fal halden. in allir der 

M s 'wys 



N 



186 

vr^ tond mit alleme demc nutzegeuellcn und rech- 

ten, als itz andre fchultheitzen von aldre tnd vor 

^ dcm fchulthcitzen dcn wir itzunt da felbis infetzin 

gehabit han. Ouch fal er unfir ackem da fclbis 

buwen, und uns allii^ndc fruchtedie darvonge- 

vallen dcnlsalbcn teil gebin, undial die behaldcn 

bis uf fente Micbabelis dag , allb , waz die froch 

dan gildit daz gelt lal er uns an den virhundcrt 

jpunden haHerin abeslahen, Und daz felbe halbeteil 

der fruchte, fal er undfmcErbin alfo lange inne- 

men und hebin. bis daz yme odir finen Erben dic 

vorgenajite fumme geldis gentzliche wirt vorgol- 

din, Ouch enfullen wir noch enwullenen 3^oban- 

nen von deme felben fchultheitzen Ampte nic en- 

letzen er oder fine Erbin habin die vorgenantin 

liimme geldes,widir eingenummenundfycngentz- 

liche bezalit und virgolden von der vorgenanten 

fruchte alfiis abe zu slahenc, und wanne wir un- 

iir Nachkumen oder unfir ^f^ wullen fo mogen 

wir bezalm folich geld daz yme Johanne oder finen 

Erbip dannoch uzfteit^ und dan fullcn fy uns mi- 

lir giid ledig und loifs lazen. Ouch fiilles wirun- 

lir wyfen di da felbis fint gelegcn, dcm mewen uf 

unfir Ki^fi ) und ial daz irlle hauwc \infir fin und 

daz andre daz man nenne grumathauwC) fiil yme 

blyben zu fime ^ptc ouch cnlai der vorg?nante 

yohann^ in dem felbin Ampte unfir lute in keyner 

handewys fthatzen drengen odir befWeren mit di* 

nefte odir an andren ftuckin. dan als von aldm ge- 

wonlich ift geweft. Wers ouch daz den vorge- 

nant ^oban abe ginge ee. ymc daz vorgenantcgcld 

be- 






beralt wurde.. fo fullen line Erbin daz vorgenant 

halb teil der fruchte innemen und abslahen als da 

vorgefchrebe ift, und alfo langeblz dazfy des vor- 

genanten geldis, unddesdasvn, . dannochuzfteit, 

bezalt wurdin, zu urkunde und gczugnifle. difir 

dinge han wir unfir ingefigelie dun henkin an^difen 

BrifF. der gegeben ift zu Bingen des nehcftenman* 

dages. vor fente Petirs und Paulis der Apoftclin 

i Tage. da man ialte nach Gotis geburte druzchin- 

I hundirt jar und dar noch In dem nun uttd drizigc- 

I ften jare. 



jK I — — csry^ 



iCU 



XXXIX. 

COMPVTVS ALLODII ERFVRTENSIS 
IVSTIFICATVS; 

Nos Heinrims Dei gratia fanfte Moguminenfis 
fedis Arcbiepifcopus facriimperiipcr Germa*- 
niam Archicancellarius notum facimus univerfis, 
quod anno Domini Millefimo trecentefimo^ trice- 
fimo nono Jdus Junii in caftronoftro Afeha^^tnburg 
computavitnobiscum Hartbung^sde NmhoUen^xo^ 
vifor allodii noftri Erfurdenfis de omnibus recep- 
tis & diftributis fiiis tam in argento pecunia dcna* 
riis nobis d? frufiUbus biennalibus beneficiorumva- 
cantiumfruftibusque beneficiorum in quibus Pafto- 
res non faciunt refidentiam perfonalem de fiibfidio 
theloneis , moneta ofiiciis noftris cenfibus redditi- 
bus aut accidentiis quibuscunque ad praedi£tum al- 

lodium 



188 

lodium noftrum Erfurd. & ad fibl officium per no5 
commifliim & alias qualitercunque cedentJbus par 
cum fulceptistam in vino frumento & ordeo aliis 
omnibus & fingulis iij quibuscunquc reditus confi- 
ftant, fibi qualitercunque incujnbentibus a dic vi- 
delicet CraftiHO bcati KiHamzmi tricefimi o£hvi 
usque in diem feilicet Jdus prediftum anni prefcn- 
tis videlicet triccfiroi noni proximo preteritum. Et 
fafta defalcatione diftributorum omnium ad rccc- 
pta fecundum eomputationem & fcripturas fiias. 

XL. 

CL- CARRATiE VINI MONASTERII 

EBERBACENSIS A THELONIO PRONVN- 

TIANTVR LIBERiE. 

• / Henricus Arcbiepifcepus Moguntims, 

Tibi Thelonario noffra in Eremels mandamus ^ 
quatinus ccntum & quinquaginta carratas vini, 
pro religiofis viris. . Abbate & conventu Mona- 
fterii Erbacenfis, dumliniulaut fucceflive eaper- 
duxerint absque tbelonii peticione ac alia ieorum 
vifihialia pro ipforum & Monafterii fui neceflariis 
• libere tranfire perraittas^ dummodo certus eorum 
nuncius y feu frater ipfius monafterii difta vina & 
alia qu3B deduxerint de ipforum Oremento proprio 
feu penfione aut prO viftualibus difti Monafterii 
ca fore foJito fuo declai^rint juramento. Datum 
pingwie in vigilia beati Matbei Apoftoli anno Do- 
mini MCCC^- tricefimo noho. • 



I8> 
XLI; 

FOEDVS INTER 0/EPISCOPVM HERB. 

HEINRICVM A. M. ET J. BVRGGRAVIVM 
NORIMBERGiE. ^ 

Wir Otte von Gottes gnadeii Bifchoffiu It^rtz- 
hurck bekennen offenlichan difem Briefund 
tun kunt allen den die in anfthen lefen odethoren 
lefen , daz wir umb unfer und unfers flyffts und 
dezLandesnot gemeinlich und befte, eindrechtig 
vor den (in und uns virbuniien han , und verbin- 
den uns an difem'Brief fur unsund alledie wirver- 
fptechen fullen, zudemErwurdigen unfermHerrn 
Herm Heinricb Ertzbifchoff 2€ Menize dezheih*geii 
Romifchcn Richs in tutfchen LandeErtzecantziler^ 
und dem edlen manne Herm yohanns dem Burg- 
grefen zu Nurenberz^ und fin fich beide wider zu 
uns fehs jare die jezunt allcr nehft nach einander 
komen und die jezunt angeii, tds her nach von wort 
zu wort gpfchrieben ftet, daz crfte fo fuUeii wirin 
undir jeglichem bdimder beholfen fin wider aller- 
itienglich der gwalt oder unreht 5h fi oder ir jeg* 
lichs undertan legen wolte , nach dem als hernach 
gfefchriben ftet und wern daz ez not gefchehen daz 
fi uns maneten imd hilfe fo fullen wir in und ied- 
wedern befunder beholffen fin nach dem djtz- fi uns 
manen mit irn Briefe oder im gewi:aen Botten 
nach der manung inwendig vierKhen tagenzu jeg- 
lichem Kriege mit funfeick manncfl wol mugter 
lut mit helmenuf ir Koft und ufunfi^rn fehadenund 
Verluft, ttiiddinftr leglicherioVdaBnc dem andern 

der 



190 

der im da hilffet dar zu gebe ze Koft. Kom und 
' Brot. Were aber daz ez not gelchehe, und fiuns 
maneten , als vor gefchribcn ftet , fo fuUen wir ie 
und ir jeglichem niit unlerer macht bdiolfcu fin 
ane geuerde , uf ir Kofte und unfem fchaden und 
Vorluft, als vorgefchriben ftet, Und wera dazun- 
fer dryer lute firumen nemen mit einander an ge- 
uangen, den frumen lol man teylen nach roanzal 
derlut^ die unfer jeglicherzu der zit da by gehabt 
hat) Brantfchazung und verdingenfullen wir gleich 
teilen , afles vihe ane pferde fol man auch glich 
teilen nach manzal derlut, were auch daz wir oder 
unler gefinde, ane die ira frumen nemen in dem 
Kriege angeuangen pferden oder an reifigen habt 
der fol unfer befunder fin , gewonnen wir aber 
dhein sloz oder Veften mit cinander oder befunder 
in dcm Kriege, die von in oder ir eim oder von 
ams zu lehen nirten , die fullen unter uns dez fin ^ 
von demfi ze lehen rurent, turten aber fi von un- 
fer keim, fo folten wir fi brechen oder andersda- 
mit tun als wir dan alle dry mit einander ze rat 
wurden zU bleden und zu andern wercken der wir 
darzu bedurfen fullen wir gemeinlich koft tun ane 
gcuerde. Uz dirr verbuntnuzzenemenwir den ftul 
von Rmemd daz RomifchRich. Wir nemen auch 
uz mit uamen den Erwirdigen Herm HerrnLttpoft 
Bifchoffzu Babtnberg dieEdeln manne. Grefen -5«r- 
tbolt und alle Grefen von Hemenbcrg alle Grefen 
von Wertbeim , alle die von Hobenloh und gemein-i 
klich alle unfir Lantherrn. . Man. . Burckman. . 
Dienftman und Burger und alle die zu den wir vor 

ver- 



m 

verbundeii fin, zu inn techte werauch daz wir 
ir inwendig ein Monden nach dem daz fi dazaa*^ 
uns brechten von den, die wider rehte mitinKrie- 
ge wolte, nicht rehts gethelfen mohten 4bfolleii 
wir darnach inwendig vierzehen tagen ab.wirda'- 
rumb gemanet wurden jn helfen widerdeu, der 
in rehts uzgienge glichcr wife und njit der hilffals 
vorgefchrieben ift, und wer ez daz wir von dem 
lande furen , Jb fuUeu wir e da? wir yom Jande 
varen den) pfleger, den wir dan fetzen beuelhen, 
daz cr in beholfen fy und yolfure^ in aller derwi- 
fe, als ob wir felber hie henn weren und als dift. 
Briff fagen und umb daz alle dife verbuntnuz und 
artikel als fiehie vbr und hernach gcfcbriben ften, 
vonuns allen drye vefliund ftet belibeo^ undgant^ 
lieb undfruntfchafft zwifcbcu uns und den.>infera 
bringe und mache und alle uflaufe gefchiht und 
zweiung die gefchehenund ufferften mbhteh^ver- 
halten und hingeleit werdejifo han wirde^ yeften 
Ritter Cunrad Jmf&r unfem Amptmanzu Uohm^ 
hurci oder wer zu den ziten unfer Amptmanda ift> 
und unfer vorgenanter.H^rr vor Mentzc denftrenr 
gen Rjtter Ebcrbard von Rofcnberci (inen Amptman 
zu Durm und wer zu den ziten fin. Amptman dm 
ift ^ und der vorgcilant Herr O^obmdQV Burggraff 
den veften Ritter , . Burck. vo^ Secktndfirf finpn. 
Amptman ze Onolspacb oder wcr auch zu den ziten 
fin Ainptman da ift zc Ratluten und wirall^.dry 
miteinander dcn Edeln man Grefen Rudp^von IVert-^ '' 
beim zu cim gemeinen uberman gekom, ^alfo wel- 
chem unter unS) odci; de^ upjTcro die wi( a}l«ii dr|r 

ze . 



19» 

ze veruntwurten hetteir^kem ubergri^oderlchaa^ 

• flcr mack und fol daz zu hant an die dry unfer ' 
Ratlutbringen undfiillcn dieftlben Ratlut^ der die i 
es dan anget Jnwendig acht tagen damach, fo die 
Klag an fi bracht wiit jru Wertheim in die -ftat ri- 
ten, utidnummen dannen iomen fi enhalfen den 
Klagen ende gegebeq, mit minem mit dcr partyen 
die daz anget wizzen und willen, oder mit dem 
rechten ane ir wizzen und willen ilhd wes fi alfiis 
fur ein reht uf ir eyde ein drechtig Werden und 
ij)rechen unde mit iren offen befigelten Kriefe g;e- 
lchrieben geben daz fiillen die parryen jetweder 
ftet halten , wer auch daz fi fich zweiend wurdcn 
an dem rehte fo folt ir jeglicher fin IJ^rcchen mit 
fim offcn Brief befigek dem vorgenanten Grefen 
von Werl/btim ' belchriben geben und welcher fin 

• iprechen alfuz bcfchrieben zit^ der mack dan riten 
iind Iwaz dan der cgenant Greff daruber Iprichet 
darnaph in eim Moiide , und welches fprechen er 
befteridig ift und auch daruber finen Bricf git. daz 
fol macht han , und fol man daz ftet halten. Und 
han daz die voi^enanti^nunfer dryer Apdptlute, g:e- 
lobt und ztt den heilgcn gefWom und fiillcilt auch 
die, die nadi ie An^ptlut werden, dazgglobenund 
fweren, wahn Klagalfiis an fi brapht werden zu 
Wtrthtm zc ritan> und den Kiagt-n eSne nach der 
mndern ilach dem als fic an fi bracht werdent, en- 
de zc geben anegeiierde, als hie vorund hernach 
gefchribeh ffet^ wereiuch dazder vorgenantGraf 
von Wtrthtim abginge, oder niht bi difen ftucken 

. gefi]^ mocht/ fo foUen die vorgenante unfer Ratlu« 

te 



193 

tc wanfi von unsoderiiifer eim {yemant werdent, 
2u hant 2U (fertbeim riten^ oder iint fi da , alda bli- 
ben und nujnmer danne komen, fi eofien cins an- 
deni i^berm^nes, der uns alle drye f enucklich fy 
ane geuerde- cindrechlick wordcu und in gekorn 
haben, der fich dirc ftuck undcrwind und wen fi 
alfiis kiefent, der fol dieffelben machthaben die der 
vorgenantcGraffvon /^crttefm gehabt W, als da 
vor begriffe ift^ were auch daz dhein chge, umbe 
bruche kriege und uflouiFv an die Ratiut bracht 
wurden, die 4i Ratiut den Oberman jalle, oder ir 
ein teil, o^er ir einen und in anrurten an des ftat 
fol der herre des Ratman der ift, eiiien andem 
Ratman unverzogenlich und ane geuerde fetzen, 
rurte aber daz den Oberman fo (ullent die Ratlut) 
einen andcni an fin ftat zu der iach aldn und niht 
knger kiefen. und der Ratman oder uberman dicy 
fullen die felben macht haben , und alie;s daz tun 
by demeide', als die vorgenanteRutlut undOber- 
man' tun Iblten und nachdenlachenfullen aberdic 
erften Ratlut und Oberman fin und bleiben in al- 
kn fechenals vorgefchriben ift, werauch dazder 
Landesherren dheine vor den vorgenanten vieren 
niht recht tun welte, umb folich ftucke als davor 
gerurt ift , Ift der unf^r man oder Burckman , fo 
follen wir in beiderfit fiir uns und unfer man die 
dic fach niht anget tage machen und fwaz unfer 
man daruber rechts fprechen daran foUint fich die 
partyen lazze begnugen wer aber -, daz fi nnfer 
man niht enwere fo follen wir fi fur unfer Herre 
und frunde /die die lach niht a^ngent zu tagen-bi- 
Ihm. y. N ' .- ten 



1 



194 

ten zu riten, und fwaz die rehts daruber vinden 
irnd iprechen^ da follen der oder die, die lachan- 
gcnt fich an lazzen bcgnugen und welcher dez niht 
tun oder unfer bet darumb niht anfehen welten , 
wider den oder diefolten wir den vorgenanten un- 
ferm Herren von Mentzty und dem Burggrafe be- 
hplfen fin, unddie iach helfenrechtuertigen) mit 
folicher hilfie, als da vorgclchriben ftet. Wer 
auch^ daz dieEdelnmanne GraiFJS^/^o/fundGrafF 
Henricb von Hennenberg , die Grafen von Otingen 
alle y und Herr Ludnmg von Hobenlob in dife-Ver- 
Ihrickunge und Verbintnuz treten wolten hie zwi- 
fchen undfiint Mertinsta^ der nehft kumtunddan- 
ne verbliben wolten^ diefbllen wir darin nemen^ 
und fullen fie dez auch ir Brief geben in aller der 
wiie und bunden als dieie Briefe halden. Alte 
dife vorgcfchribcn ifaick, und artickel und ir jeg- 
lichen belnnder , haben wir alle dry unier jegli- 
cher dem andem fur uns und allediewir veripre- 
chen fullen. in guten truwen gelobt und zu den 
hcilgcn geiwom ftet und veft ze halten. uzgeichei- 
den alle argelift und geuerde. Und dez zu urkun- 
de ift iinfir Infigel gehangen an difen Brief. der 
geben ift ze Afcbaffenburg^ do man zalt nach Crifts 
geburt druzehen hundert jar darnach in dem riun 
und drizzigften jar an fant Micbeis tagck. 



xui. 



XLIL 

LIQVIDATIO HENRICI A. M. CVM 

CONRADO OFFICIAJO IN SCHOWEN- 

BVRG. 

HfwncttxDeigratia lanfte Maguntinenfis fedis 
Archiepifcopus lacri imperii per Germaniam 
Archicancellarius recognofcimus publice perpre- 
ftntes, quod liobilis vir Omradus Pincerna, offi- 
ciatusnofter in &ibotuftt&wr^-, in Commifrariorum 
& amicorum noftrorum per nos ad hoc deputato- 
rum prefentia conftitutus , & univerfis & fingulis 
expenfis atque dampnisque pro nobis & noftra fu- 
ftinuit qualitercunque & ubicunque , nec non cu^ 
ftpdia, & edifipiis prefati caftri noflri, ac omnibus 
& fingulis aliis expenfis dampnis & debitis^ usque 
in hodiernutn diem perpeflls & contradlis, compu*- 
tavit& reddiditrationem^ itaque fingulis receptis 
diflributis , expenfis , dampnis &. prefeti noftri ca- 
Ifri cuftodia compenlatis , exclufis. edificiis^ coqui- 
ne piftrine, & Camerecontigue ejusdem caftri-^FLe; 
manemus predifto Conrado ad iatisfaclenduni & 
perfolvendum , feptingenta quinquaginta fex libc» 
iiall. & oclo folid. hall. ac de cuftodia Horneburg 
duas carr^tas vini, juxta fui ultimi receffus cond- 
nentiam, quihuiccomputationi eftinclufiis^ &]ux*» 
ta prefentem computationem ipfo Conrado de caftri 
noftri Quilodm Scbauvjcnburg usque doniinicampro- 
ximam qua cantatur Letare eft inregraliter fatis- 
fadtum, aftum prefentibus honorabilibus viris 3^0- 
bannc Mogunt. Gwr^^ Afchaff. Decanis ^ ffylman 

N» Sco- 



19« 

Scolaftici difto AfchafE Ecclfifiarnm ac Cofnrado pa- 
ftore parochialis ecclefie in /Jo^Cappellano noftro 
' commifrario& amicis ad preftiifiam coniputationem 
audiendam per nos demjtati anno domini MiU^fi- 
»mo trecentefimo tricefimo nono ipfo die beatiG«//i 
confeflbris. 



t ^SSP^^^ ' ^ 



XLitt 

j. REX BOHEMIJE PETIT VT H. AR- 

CHIEP. tMOG. VICES SVAS IN CORONA- 

TfONE REGIN^ BOHEMUE SVFFRAGANEIS 

SVI5 PRAGENSI ET OLVMVCENSI COM- 

MITTAT. 

Revercndo in Chrifto Patri Domino ifemVoDei 
gratia (anfte Tedis Moguntinenfis Archi- Epi. 
fcopo, amico karifilmo Jchmnts eadem gratiaBoe. 
mie Rex ac Lucinburgenfis Comes falutem & fin-- 
cerum in omnibus gomplacendi afieftunv Cumpro- 
pter gwerras ac diverlarum turbatiomim materias 
quas cum Ducibus Auftrie & iis adherentibus hoc 
anno habuimus, commodenequiverimusExcellen- 
tis Domine Domine Beatricis RegineBoemiesacCo- 
mitifle Lucemburgenfis conthoralis noftre'kariflime 
fbllempnitati coronationis ejus intendere usquemo- 
do j fedatis igitur & pacificatis in totum inter Nos 
& diftos Duces turbationibus & motibus prediftis, 
intendhflus firmiteriplamfuperferiam tertiampro- 
ximam poft inftans feftum vmniui^ fandtprum Fra- 



ge Rcgali dyadcmate facere follempniter cofonari 
& quia propter longani locorum diftanciam credi- 
mus vos non pofle follempnitati feu corronationi 
ejusdem Domine Regine, prout Kbenter videre- 
mus ^ perfonaliter^ inter efle , idcirco finceritatis 
veftre amicitiam affeftuole pedraus & rogamus, 
quateniis noftre contemplationis intuitu au&orita- 
tem veftram feu vices yeftras Vcnerabilibus in 
Chrifto Pati-ibus Dominis yohanni Pragenfi & Jo- 
banni Olomuzenfi Epifcopis veflris fufiraganeis vel 
Domino Wickoni Epifcopo Myflhenfi & cuilibetea- 
rum in folidum concederc dignemini & committe- 
re, ut predifta Domina conthoralis nofira de eo.- * 
rum vel alterius ipfprum manibus valeat *& pofli» 
licite difli regni Boemie Regale recipere ut moris 
eft^ dyadema.. Preterea fideles noftros IVilbelTmm 
de Sltyda^ Winandim &, -rfrf<nwdeZ>W5!^5i:Jawenoften- 
fpres prefeniium ad vos fuper premiflis de noftra 
intentione dare informatosprovidimus deftinandos, 
petentes ex affefclu», ut ipfis aut eorum alteri ex 
parte noflra credere velitis firmiter in dicendis ac 
credita & fiipra fcripta adeo amicabiliter profequi 
occafiohe feu ulteriori dilatiooe femotis, , quod ve^ 
ftris inde defideriis in fmiili autmajori obligemur. 
Datum Prage feriafcxta proximaantefeftumfan- 
£tiMichaelis. 



N 3 XLIV. 



XLIV. 

FEVDVM CASTRENSE IN' NVWEN- 
iSTAT QVOD TENET CONRADVS KRVG. 

Denen Edelii; Herren Henricbe en Etcebifchoff 
voil Menze Ihpicden ich Ctmrad Krug Ritter 
cn erbe Borckeman zur Nuwinftat minen dinft 
herrn wilzit das ich vonf marg geldis han zu Eine 
Erbe borglein von uch und von uwirme ftilfte von 
Metaze^lndeT Befchedenhet wanir Mer gebitvonf- 
zig marg von des ftifftis wein fo wcren die vonf 
roarg geldis loz und folde ich das vof gnapte gelt 
^ ane ander gutleg;en zu demefelben rechte min gne- 
- diger Herre ich biden uch das ir bedenckit minen 
Dienft und minen Imertzen und wollit imme bede 
irhot-en und wollit die vorgenante Borgleinherren 
Dicbmann von Glimebeim Ritter uwirme Amptman 
. von ddr Nuwnftat lihen und finen Erben zu de- 
me felben rechte alfo ich ii befetzen han ich ipre- 
chen of minen Eyt das he uch alfo gefeftze ift das 
he iz 'wol yirdiiicn mag, herre ouch wiszit dasich 
doch Uwfir borekeman fin wel bis' in minen Tod. 
Ich gebruche mines yngefigelis ofe den Rucken in 
fente Blafines tage des Mertires. 






XLV. 



I 

\ 



i?9 

XLV. 

L. COMITIS PAL. AD H. ARCHIEP. 
MOG. LITTEILffi AMICISSIM^. 

Revetendo in Chrifto Patri Domino fuo & com^ 
patri predileftoiT. Venerabili ianfteMagunt. 
fedis Archiepifcopo fecri imperii per Germaniarfi 
Archicancellario. L. Dei gratia Comes Palatinug 
Reni, DuxBavariae, promptam&paratamadque- 
vis beneplacita voluntatem. Super eo quod Deus 
ab alto profpiciens , cujus providentia in nulla fu^ 
difpofitione non fallit, nec fallitur infpeftis veftre 
honeftatis meritis in quo magis Ecclefie, quain vo- 
bis provifiim procul dubio judicamus ,' perfonam 
veftram lanfte prefecit Ecclefie Mogunt. & fuper 
hoc^ quod lanaiflimus in Chrifto Pater & Domi- 
nus Honorius fiimmus Pontifex vos tanto favofei 
profequitur^ & profecutus eft in provifione hujus? 
raodi contra inconfuetum ficut nobis veftra fcripfit 
paternitas Sf, infolitum curfum curie gratia fp.eciali 
ipfi Dee in Laudes & gratiarum aftiones aflurgi- 
mus & pro eo quod in hoc noftris fatisfecit defide* 
riis fivevotisfperantes quodilludindifl^olubileami* 
cicie & amoris vinculum, quod usqueadhectem- 
pora inter nos utrimque femper vjguit inpofteruia 
magis & magis viger^ debeat & in araplius fuccre- 
fcere & proficere incrementum quod vobis melius. 
in hac Maguntina quam Bafilienfi Eeclefia oftende- 
mus, veftrisque facilius quam felicis recordationis 
predeceflS)ris veftri beneplacitis poflumus coaptari; 

N 4 ; cu- 



aoo ^ 

cvi}us licet beneplacitis femper confbrniari quefive- 
. rimus nunquam tamen in eadcm aroicicia * fevore 
nefcimus quibus fuggcrentibus cum ex (e ipfopro»- 
ceffifle.non credidmmus nec credamus potuimus 
pro aliquo tenipore remanere negocia vcro vcftra 
licut veftra petivit benivolentia in paitibus inferio- 
ribus nobis libenter h^bebimus recomrfiiflfe , & id 
ipfurfi noftris ftrifto ftriftius officialibus ittjunge- 
Ihus. Datum in JicbacL VUl, Kal. Julii. 

Reverendo in Chrifto Patri Dilo fuo & Com- 
patri predilefto H. Venerabili lanfte Maguntine 
fedisArchi Epifcopo facri Imperiiper Geymamara 
Archi Cancellario. 

XLVIL 

CREDE^rrrALES A COMMENDATQ:^ 

RE PROVINCIALI FkATRVM DE DOMO 

THEVT. AD ARCHl EPISCOPVM MO<?VNT. 

DAT^ PRp H. SACERDOTE. 

ReverendcriflChrifto Patriac Domiiiaftio, Do- 
'mino Epifeopo metropolitano Ecclefiemagun- 
tine Frater bitoldm Coniniendator provincialis fra- 
trUm de domo Theuton. cum uhivcrfitate fratrum 
fubditomm fuorum de Bobema & Nhrav\ft oratio- 
nes fedulas &. de\^otas ^ ntc non pro fue pofllbilita- 
tis rhodulo faraulatum de veftfis honoris culmine 
tot ]aureis an6>oritatum ac virtutum prefignito in 
tantum animus noftri hominls utriusqut eft exKila- 
N ' ' ratus. 



» 

ratus, quod-ftilirs apprehendere nec linfua valct 
ullatenus expKcare; Et ad hoc.cogiinur juris of- 
dine exigente 5 cuni plurima promocionum g^ner* 
npbis vcftra porrexerit dommacio hucusque^ & . 
ainplius a vobis majora juxta confidentiam & re^' 
fpeftum ad vcffrc reverentie habitum firmitis «x* 
peflemus, quare veftram maghifrcentiam affeftucH 
fius & confidencius dignum ^duximus exorandam \ 
quatinus intuitu Dei & orationum noftrarum fra^ 
trem Hermanmm lacerdotem ordinis noftri audire 
velitis^ qui vobis tribtriationes&anguflias &quam 
plurima diftrriraina npflra jmmo violentias & op- 
preffiones expdnet oretenus & exinde veftra pre- 
fulgens diminacid nobis compati dignetur ut ve- 
firo potetiti auxilio noftra mcftis opprefliiQ in re» 
kvanienleticiereformetur. quiahecdifl^icilimecon* 
fequeremvirnifi veftre auftoritas gratiamediante. 

Reverendo Patri inChrifto ac Dno DnoHein- 
rico Archi Epifcopo Ecclefie Maguntinc. 

XLVIL 

LITTERJE IMPERATORIS PROVISO-- 

RES ARCHI EWSCGPATVS^MOG. CON- 

CERNENTES. 

/ ' Von uns deffi Keyfer t 

Lieber fiirft , als du uns gefchriben Haft. daz* . 
die Vormunder, dic Vormuntfcha|ft ufgaben 
^d da bei nicht verlaiben wellen lazzen v\rir difch 

N 5 - Wiz- 



sos 

wizzen, ^tzuns die, und der Pfleger Brieff, gen 
fKene komen> an fand Pauls tag; nnc\ haben den 
pflegem geichrieben, daz ite die Vormnnd&haf!t 
nlcht uflagen) unduns einen tag befcheiden, da-* 
rtiff wir kumen mugen, fo wellen wir mit unfer 
felbs leib hinab riten und die brocheU) die fie ha- 
bent verhoren, und die nach dinen, undder pfle- 
ger Rat wenden und richten und haben ouqh dem 
Capittel 'gefchriben . daz lie die Vonnuntfchaffl von 
den pflegem mit nichtin ufnemen ^ biz wir darzu 
komen Biten wir dich fiizzig , daz du die pfleger 
ufhaltefl, biz an unfer Kunft, und beflellefl daz fie 
die Vormuntfchafft die wil nicht uflagen nochge-. 
ben wan wir dich, die ere, nutz, und frumen, als 
vcrrer uns leib und gutreichet, gem und willitth- 
lich bedenckeri und beforgen wollen, gefchahe des 
iiicht/ und ob die fach alfo fiirganch genumew fa 
vorthen wir ^az die ere , noch die unfer als vol- 
litlich nichtbedachtwerde, alsunsbaider feitnot 
wer, Lieberfiirft, wir wellenouchdie, diesflifT- 
t« und Capittels Erii und friime gen dem Mar* 
grauen von Micbfen und dem Lantgrauen von Hez^ 
zen^ als triwelich beforgcn daz du uns anders niht 
befchuldigcn darft, dann gates , lieber furfl, war 
brecbendu habefl^ vondes von NazzavD wegen 
und in andern fachen, die wellen wir dir nach di- 
nem Rat, gerji und nacH aller unfer macht wen- 
den^ und furchomen > ^n wir anders mer andir 
funden haben, dann willig und getriwe dienft<,der 
wir billich.gedenchen fuUen^ dieweil wir leben^ 
^eben ze ^/c»(aQMitwochennach.iigt}^^x« 

Vc 



Vcnerabilx Heinrico fan£le Mogwitine fedis 
Archi-Epifcopo Principi & Archi CanceJlario no- 
ftro per Germaniam nobis dile£lo* 

XLVIIL 

CONCESSIO DECIMiE IN STROETH 
MONASTERIO AMELVNGSBORNE FACTA. 

1n Nomine Domini Amen, Nos Dei gratia Hm^ 
ricus latifte Maguntine fedis Archicpifcopusfa- 
cri imperiiper GermaniamArchicancellarius. Pre* 
pofitus Decanus totumque Capitulum Etclefie no- 
ftre recognofcimus prefentibus pubKce proteftan- 
do qubd conftitutus in noftra prefcntia vir nobilis 
S^fridus Domious in SMmcb refignavit nobis de- 
cimam ville in Strdtb jfi: ^uojtmdam ^grorum ibi-r 
dem qui Borchfeldt dicunturadeandem villam .Jfr&rt 
pertinencium qui a nobis & noftra Ecclefia tytula 
tenuit feodali ita duntaxat quod iplam decimam 
cum propriettte & omnibus ac fingulis fiiis pcrti- 
nentiis in Abbatem & Convcntum Monafterii jimo^ 
lu^esbome ordinis Cyftercienf. Hildefienf. dyoceC 
perpetuo transferremus nihilominus in recompen- 
fam & refi:aurum premifiTe decime utEcclefiano^ 
ftra indempnHs & iilefa permaneat quinque manfos 
equivalpntes fue proprietatis in Brpu; cum confen- 
fu heredum & coheredum fuorum ac omnium quo- 
rum.confenfus de pire velde fafto fuerat requiren- -, 
dus libererefignavit &a nobis jure rccepicfeodali* 
I^os itaquc follempm ac.diligenti tra£latu prehabi- 



M4 

to cum plcno <k exprefTo confenfu noftri Capituli 
Fcceptis hujusmodi refignationibus conferimus do- 
namus proprietamus, ^ confirmamus decimamin 
StrHtb & agronim qjai Jor/ctec/it^dicuntur predifta- 
rum cnm omni proprietatls & libertatis & cum 
omnibus fuis pertinentiis predi£^is abbati & con- 
veatui Monafterii Amdungcsbome pleno jure libcre 
perpetuo poffidenda , in robur & teftimonium per- 
petuum omnium premiflbrum noftro capituloqu« 
noftrisngfill^roboravimus prefensfcriptuma£lug} 
& datum prefenidibus talibus & talibus Anno Dor 
mim&c 



•e I I .nar^ssr 



XJLIX. 

CASTRENSES IN A.HENRICO ARCR 

EP. M. JOANNEM CLERICVM AD PRECES 

ARCHI EHSCOPALES COMMENDANT. 

Reverendoeorum Dosnno Domino domino Smr 
rico Archiepifcopo ftcri imperii perGerma- 
niam ArehicaneeUarlo. Caftrenfes Scabini $ uni- 
verfi Burgenles ftii in Amntburg , cutfi omni ha- 
nore & reverentiaad quevis fervicia fe paratoscum 
Johamts clericus fit bon&nationis ac indolis often- 
for prefencium cujus pateravusattavusadhucto* 
ta fucceflio ejusdem pro honore & utilitate Eecle* 
fie Magunt. non femeJ ftd phiries resv fiias expo^ 
fuerint & perfonas fupplicamus in quantum poflu- 
mus iqgenti dominationi veftre qiiatinus providere 
« • digne- 



dignemtni intuitu di£ti & aliquantulum naAri per" 
petui famulatus eidem clerico per preccs yeftras^ 
primarias. Cum ap|)r«bate conluetudinis fit ut in ' 
qualibet ecclefia per terminos Archiepifcopatus ve> 
Ariprimariepreces velfareCelfitudinis admittantur, 
utexinde ad veilra beneplacita prompti reddamilr 
perpetuo prpmptiores. 

Conferatur Subfidiorum Dlplom. Tomus III. pag. 
'• % . 

JOHANNES DE GR. CONQVIRITVR 
CASTRENSiS IN BATTINBVRG, 

Waffeifiricb von Gotes gnaden des heilgenflu> 
les zu Mentze Ertzebi^offdesheilgen ro- 
Hiefchen Riches durch dutlche land Ertzecanzeler, 
: tun^kunt allen lutcn,^ d^ wir den Ihrengen man 
' ^(Aan von Grafcbe^ zu unfirme und unfirs ftifftes 
> ledig erbe Burgraanne in unfir^ui^ und ftat Bat- 
I tetiburg gewonnen han imd gewinnen an* diefem 
i Brieve, umb dritelalb hundirt phunt haller , die 
I wir yn bewifet und yn der mit andem unfimBrie- 
1 v«i virwifllet han , dar vur hat er uns funfe und 
■ zwentzig phunt haller ewiger gulte ufTfinen Hof 
i\iEbirsbacb bewifet, und die ufgegebenzurcch- 
ten eigen, und hat die wieder voh uns und unfir- 
^ ftlfite eWelich zu eim^ ledigai erbe burglehe- 



ne 



^ne in dcr vorgcnanten unfer Bi^rg und ftgd ent- 
phaen. und foUent nach yme fime rechten^erben, 
diefelbegult und Burglehen von uns unfir nach- 
komen und unfirm ftifft ewelich zu eime ledigen 
Burglehene entphaen miteyden truwen unddinfte, 
a)s nian von alfolichen ledigen Burglehen lchuldig 
ift, zutunde von rechteundgewonheite, witfol- 
len ouch denfelben "J^oban und nach yme fine erbcn 
an die diz Burglehen rechtlich kommet zu yrme 
rechten virantwerten. und yn beliolfFen fin-, gU- 
cher wys als ander uniir ijnd unfers flifftes Burg* 
mannen, Ez hat ouch der felbe ^oban dar umbdaz 
wir ye alfus' zu Burgmanne gewonne han, fine teil 
des hufes zu Nordmaa uns und unfirm ffifft geof- 
fent, und daz unfir uiFen hus gemachet, alfo da2 
wir anfir nachkommen und unfir ftifit^ uns uzund 
in daz felbe huflT ewelich wieder aller menlichea 
behelflfen mogen, zu unfirn noden und willen wir 
dicke und zu welcher zyt ums des not ift, ane wie- 
der des lclbin Johans geanerben und gemeiner yf 
dem felben Hus, deszu^urkonde ift unfir Ingefigel 
an diefen Brief gehangen^ der gegeben ift zu Er- 
pach do man zalte nach Criftus geburte druiehen 
hundert jar, darnach in dem achte und drifegeftin 
jare-j des fritages nach fanfte Katherinen Tage. . 
do tean zalte nach Criftus geburte drutzehenhun-» 
dert und vierzig jar des Dunres^tages vor unfir 
fro wen tage Lichtmefle. 



UL 



807 

JOHANNES DE GRASCHAFP CA- 

strensis.de battenbvrg henrico a^ 

m. concedit jvs apertvrie in 

nordernaa. 

Wjr Heimcb vqnKJotis gnaden desheilginftu- 
les 2U Mmtze Ertzebifcl|off desheilgin Ro-, ' 
mifchen Riches in Dutfchen lahden Erjtzecanceler 
tun kunt allen luten und bekennen uffenliehan die- 
fem Briue daz wir darumb , daz wir den ftrengen 
man yoban von Grafcbaff zu unferm Burgmanne 
ivi Battinbt4fS gQy/omien han^ und puch , daz er 
uns finen teil der Hufes zu der Nordemaa geoffnet 
Jiat. als die Brieue fprcchent, die wir yme und cr 
uns wieder daruber gegebin han, fo fin wir yme 
fchuldig, drittehalb hundert-phunt haller der fel- 
bin wir yme uff fefiite Walpurge tag nehft kommet 
hundert und funff und zwentzigund dan vorwer- 
ter uff fente Menins tag aller nehft kommet ^ die 
andirn hundert und fiinff und zwentzig phunt fol- 
ler verhindernifle bezaje , und gelden^ an Hallern 
oderandenj pagamenten, als in den lande gemein- 
I lichen genge und gewonlich ift, anegeuerde. Des 
I 2u urkunde ift unfir jngefigel an diefenBriefgehan- ^ 
I gen. der gebin i^zuErpacb deslJurnftages doman 
\ zalte nach Criftus g^burte drutzehen hundert jar 
darnach in dfem achte und drizegeften jare. des 
donreftages allemeft vonunfir frauwen tageLicht- 
meffe do nlan zalte nach Criftus gebutte drutzehen- . 
hundert und viertiig jar* 



LU. 

HEINRICVS VT GVM SVIS DEBITO- 

RIBVS AGATVR PR^SERTIM IN THVRIN- 

GIA IN COMMISSIS DAT INTVS NO- 

MINATIS. 

Wir Heinricb von Gotis gn^den des heilginftuls 
zii M(ntzc ErtzbifchofF, desheilgin Rome- 
fchen Ryches in dutfchen Landen Ertzecanceler ^ 
dun kunt allin luden undbekennen ufiinlichean di- 
fem Bryfe, daz wir dcm Edeln manne Ruprecbtc 
Crauen zu yirneburg unfern lieben -Bruder ," Lu-- 
pQlde von iteWnfiefg'DumherrnunfirsftifiHszu Men- 
2dn^ Emfte von Oytginbacb Probifte zu fente Petir 
zu Mentzin^ und Cmrade Dechan zu Jfvbaffinburgj 
linfirn paffin, gantze, frye und volle macht, ge- 
geben han und gebiil an difem Bryue > zu redene 
zu vordeme zu dedingc und zu endene, umb alle 
unfir und unfirs ftilftis zu Mentze , ere, fryheit , 
ttnd recht gewonheit^ nutz, und gebreflin^ mit 
furftin, furftin jgenotz^ grauen fryen Herrn,und 
Rittem^ und outfi fiindirlicheHmk den wifin luden 
den Raitraeyftem^ und den Biirgerjn gemeynllch 
unfir ftad zu Erfurte unfim liben getmwen ^ und 
vorwert mit allen unfern Amptluden und lchiilde- 
gern den wir fchuldig fin und ouch mit burgen 
fteden und luden in duringen landen Vnd wie die 
votgenante viere drie, odir zwene findir yn alfiis 
dedingent^ redent heifchint vordrentvreichintodir 
endint , iz fy in wilcher wys odir umb waz Sache^ 
dy uns odir unfen ftiift rurent odir rurin mogenc, 

liaz 



4n ^ d&z^vtlieh wir ftede undfeflf hiltin^ uiid 
des zu urkuadeift unfir Ingefigel an difin^Brif g^e^ 
bang;en ^ der gegeben ifi txx jifcbaffinburg ^ uf den 
Maadgg; n^iHt vor iente Petirs dag den man nennt 
in Latyne ad Cathedramt du man 2alte nach Go* 
tis Geburtey dufint^ drvlhundirt wid vierzig jar. 



=^52^588«= 



UIl 

G. COMES DE ARNSBVRG CAStREN-- 
SIS CONQVIRITVR IN BATTENBVRG. ; 

Wir G^tfirtd graue ru Amsberg tun kunt al» 
len luden und verrihen offinlich in difem 
Brif^ dazder Erwirdige in Gote Vater unfer Herrn 
Hcrr Hcnrich Ertzbifchoff zu Mmtze ime lynen 
. nachkuBien und (ynie Hiffte tms uff ir fclilofCBsttm 
thiburg 2U eincm frien lcdigen Erbburgmanne hat 
gcwunnen umb vier fadet Wingulde die er uns 
und nach unfern Erben die foUche Burglehen mo* 
gen behalten hait bewifet uF finen Wingulde za 
Lmjki^ uns datvon. und in der felben RHdLimftan 
m gebdne von dem derda zu zyten Keln^ ift^ allr 
jar uf fante Martim tag in dem Herbefte alfb daz 
wir oder nach uns ^nfcr rechte Lehins^Erben die 
vorgenanten Wtingulte von im feinen nachkumen 
u&d fime ftiffte ewiclichen zu einem frien ledigen 
trbburg-LeihinfuIleninphahinals dicke des noic 
ift und halten mit truwen eyden und dinften alls 
ttta von folichtn Butg lebin fchuldig ift ^u tua, 
2m. V. ^ © VOB 



' 210 

ton rechte^mid gewonhcit. nfld auch alfo befchei* 
denlich daz wir und nacb uns tinfer erhenvorge-» 
nanten vof uns und an unfer ftateinen andern wol- 
gebomman' yme finennachkumnien und fimeftiffte 
zu einem Aftirburgmanne in dazj vorgenant ^loflT 
Battifib^rs fetzen fullen* daz felbe Burgleheir dar 
inne als .?indnft darfelbis wir innewonende Burg- 
nian zu dragene und ouch alfo da2 derfelbe aftir- 
T)urgman umme finen nachkummen und fime ftifF- 
te globe und fwere daz vorgenante ir floiC Battin- 
. bupg 7A^ b^it^ne und zu bowarene alls andir dac 
feibis ^neund finesCUfftes innevyonende Burgmann 
fchuldig iin von rechte und gewonheit zu crigen 
und andris wa^ne d^s not ift oder darumb geiha- 
r^ weyden. Ds^s^ zu urKunde ift unfir Infigel ge- 
bangep, an diljen BrUFder gegeben ift uf den funtag 
tiacl\ fant Falemins tag. Do man zaltvon Gotes 
gjBburt du^nt druhundert und vifirtzig jar. / 



LIV. 

BENEDICTVS Xll. IVBET ALIENA^ 

TIONESf-MQNASTERII S. ALBANI FACTAS 

REVOCARI. 

BenecUlkis Epifcopus fervus fervorumDeidilefto 
filio.' , Decano ecdefie Wefelienf. Treverenn 
diocef faJiitem & apoftolioem benedi€Vioneffl. Ad 
audientiam noftram perwenit (juod tam4ileai filii. 
Abbas & Cgnueotus Mona^riifaReti Albani exta^a 



311 

* I 

muros Mogant ordinis lan£U BeneditH quam pre* 
deceflbrcs ebrum decimas terras domos poflelfiones 
vineas molendina, prata pafcua^ nemora redditus^ 
jura jurrsdi£Bones & qnedam alla bona ipfius mo* 
nafterii datjs liiper hoclitteris Qonf€s6tisie3dnde pu- 
blicls inflrumentis interpofitis jurain9n|:is.ipsii^sre* 
nuntiationibus & penis , adjeftis in gravem ipfius 
Monafterii lefionem,. non nullis Clericis iS laicis^ 
aliquibus eorum sid Vitam quibusdam vero ad noa 
modicum tempus, &aliis.perpetuo ad firmamvel 
fub cenfu annuo conceflcruntquorum aliflpii dicun* 
turfuper hiis confirmationis litterasin fobiiacom- 
DJuni a fede appfl:olica impetralfe^ quia Verro noftra 
intereft fiiper hoc de oportuno remedio providere^ 
difcretioni tue per apoftolica fcripta mandamiis^ 
quatinus eaque debonis ipfiiis Monafterii per Cqn- 
c^fliones hujusmodi alienata invenerls^JlUcite vel 
diftraS^ non obftantibus litteris inftrumentis, ju^ 
ramentis^ penis renuntigtiqnibus & confirmationi*- 
busfupradidtis ad jus & proprietatem ejusdemMo- 
safterii legitime revocare procures^ contradiftorej 
percenfuramecclefiafticam appellatione j^oilpofita 
wmpefcendo. TefiSes qui fuerint noiftinsfti, fi fe 
gratia odio vcltimore fiibtraxerint, cenfura fimili 
»Pp'ellatione ceflante 'compellas veritati teftimoni* 
um perhibere. Datura jivinion^ V. Jdus Maij^ 
Pontificatuj noftri arnib feptimo. 



Oa " tV, 




Siz ^s^sTg^ssrm . | 



I 



■ / ■ LV. . 

RECOGNITIO ABBATIS IN EBER- 
BACH QVOD DE GRATIA HENRICI A. M. 
NAVEM FlMO ONERATAM PER THELO- 
- NEVM »J ERNFELS TRANSDVXERIT. 

, T^overint univerfi prefencjum inlpeftores, quod 
■ X^ nos frater Wilbtlims Abbas totusque Conven- 
tus Monafterii Erbacenfls de gratia Reverendi pa- 
tris domini noflr} domini Sermrici ArchiepilrOpi 
MoguHt. per theloneum fuum inErenuels transdu- 
ximus unam navem fimo oneratam. tn cujus rei 
teftimonium figillum nofirum prefentibus appen- 
fUm. Sub anno Domini MCCCXL" circa terciam 
, feriam fefti Pentecoftes. . ^ 

LVI. 

BVRCHARDVS DE D0RMVNT2 ET 

AUI DAMNA TERRIS MOGVNTINIS ILLA- 

TA RESARCIRE APPROMITTVNT. 

Wir jBunbart vim Dormutaz Rtirihart venjikin- 
gat Ritter Ihfttbetich imfienmls und der 
jdnge JEfofwart Knecfcte tun kunt allen luden di di.. 
fen Brif fehent oder hbrent lefen. daz wir deni 
ErwJrdigen in Gote Vateijund Herren unferm Her- 
ren ffeinricb Ertzbifchoff zu Mentz und fmemftiffte 
gelopt han und ge1«bin an diefem Brief fiir Heni 
Surtbtfrden Ritter von Dormuntz und Reinbard fi- 
' ^* nem 



nem fun^ daz ly allen ^n fchaden und rianie den 

fy dem vorgenanten.unfirm herren von Mentz fi- 

nem ftiffte oder ii:eji^i\ndertan.getqn liant oderyoq 

ircnwegcn gefchehen iift fy fmpfaffin oderleyenj 

daz man fy-^untlich bewift inwendig vier wochfen ^ 

dienechftkomment richten follen gantzund gar^ 

alfo d^ dem vorgenanten unferm Herren fin<n 

ffiffte und den , .den der fchade gefthehen ift be- 

giiUge* wer auch daz der egenant Burchard und 

Renbart fin lun von Ddhmntz denTchaden und dii 

nam nicht enrichten als vprgefchriben ftet fo fal 

derfeibe Renbart von Dormuntz vorder iri das ge- 

uencknuzzc varen und fardarinne fich lazzen bc* 

flitzzen in aller der wis als er itzunt dann koraeii 

ift, und lal auch alda behT)en in allen deri rechteii 

als er itzunt ift. Wer aber daz er nii^l^t, iinder iu 

' Quem. alfs vorgefchribeff ift -> des gote nicht eu; 

wollc. fo follen wir Burqhirt Reinbart Dyetberick 

und der junge ^o/iA;^rt vorgenant an fin flat yare^j 

und iri die felbin sloz y virid fpllen allda v^rbleibeii 

und behafft finals langebizdie.yorgenanteftuck^ 

vollefurt wetden , alle difer-vorgenanten cllncli 

han ,wir unferm^ Herfeti yoh Mentz finetp .ftifft? 

mitguten truwen gelopt und zu denhiligen ge? 

fworne Vefteund ftete mhalden an allg .^rgelifj: 

und geuerde, "zu urkunde arierdi.fenyorgefchriberi ' 

ftuckehan wir unfer ^ler viqr ^g;efigel ai^ 4'feif 

firief gehangen. Der gege^)eu ift do ma^ny^al^yon 

Gotes:geDutt dmelrenhun^ und vJrzSg jar arj- 

dem tilphtag Vor &xii'Maf&'ahtentag^^ ^ 

krcb:'' * ' '/*'' ' * *|ti "^^ .J! 

3 LVIl/ 



214 , *i/^!>^^tU9»4S4» 

LVH- 

IN CAVSA U. DE HANAV ET R- DE 
WESTERBVRG TERMINI PKEFIGVNTVR. 

Wir Heinrkb von Gotesgnade Erttebifchoffdcs 
heilig^en (hiles zu Mentzc Ertzcanceler des 
hylgeu Romifchen Riches durch Dutzeland. unde 
wir pbilips von f^akhnfieyn Herrn m Mintzenbc^ 
fav uns unde ^ol^^mnem probeft zu Xanten den wir 
ubir uns nemen ^ wande er nit gegin^ertig ift^ 
dun kunt,allen luten , 4^ wirin der lache, die 
under. deh Edeln ,mannen ^ Vlricben .H^rrcn von 
Henamiey und Heynbartm Hcrren von Wefierhurg 
geweft ift^' da wir pnd der probift v.brfX^wfcnmit 
tins^ eyn Obirman fin, ^ Noch deme rechten als 
wir geijprochen und den partien jctWe^er (yt be- 
fchribengcb^nhan, do in beyder lyt. bewilenmid 
ivL brengcn gefprochen ift, drirechtiichctag-ezu 
drie yir^ehen tagennoch uAfern frunde rat^ Her- 
rcny kittern. und anders gmier lude. dieuns daz 
fur eyn Recht gewifint hant und duncHet unsauch 
felber recht. zu Selgenfiadt, zulcyftene, denerften 
von en Mantdag nchifteit komet ubiir yirzehcnta- 
ge, denandem vondeme dinftage, nach deme fel- 
ben Mantdage ^ ubir virtzchcn Tage' und den drit- 
tcn vori deme nehiftcn Mittewochen noch dem an» 
dem tage^ uber virtzehcn Tage^ alfb daz. jegeli- 
ehef ^^er vorgenanten partien nach deme Rechten 
als Wii^^far^egMrochen han." fmc Kuntfchafit und 
^zuge uf den eriten den andemt und den dritten 



' t£4S^S<&;s^£is9 



ai5' 



Tag^n breiigen fbll&nt, liderur^elchen fiewbl-'^ 
len. Vride follen yvlt 6der weh Wif dafzu fchi-*^ 
cken. diefelbe gezugiiifle unde KuntlcKaift virhp-' 
i*en uttde anfchriben. urfde follen Wir auch uf den 
vorgenanteri tageui befehennnae^virfuch^n. obe^ 
wir fin niitmynen Berichten ihog^en. Mocliten wir 
des trk j^etun fo follent fie gericfhtit unde gefunet' 
fin. ufdem dritten Isfhtt tage. nbchdemereehtem; 
aTfe xvir vorgefprochen.han. und den gizugniffen* 
iinde Ktintfchafften alsir jegelicheV dar braehthat. • 
Des zu urkuride han v^it uiiler Ingefigele gehen- 
cketan dyfen BrieflTder gegeben itt/ Da maiizal- 
te nbch Criftes geburte drut^.eherihundirt unde'- 
virtzig^jat an dem Duriiftage m^ lante Fftichi'[ 
dz^. Bi Srucbufen S^c. . . 



LVUt 



•;J 



t,.Dt WINiSPERG QyAiiTE^ AR- 

CHigPISCOPOMOC. SERVI?L£.VieUT ET„;, 

Ich Engelbart Herre zu Mnsptrg tun kunt allen 
luten und beKeunen^ pffenUch zfi difem Brie* 
fc da^ich dem EtWif digen irf ^ite Vaternund 
Herrn nijnem Herrn*Herm Hemcben Ertzbifchoff 
iu Mentze linen nachkomen und finem ftifft dinen 
fal innewendig landis \vo in dez not ift ane geuer- 
de mitminem libe felbezehende gewapint undihit 
*llem minem Vefte die fullint yn offen fin alfodaz 
•''^^ O 4 der 



SliS 

der felbe minHermfiae nHchkomen tmd fin ftif^e 
fich dar uz und ie bebeliin fullent und inogieQt ent-^ 
fchQiTen hie und ftnte jMartim dage neheft Kumit 
und votidanne ubir dra gantze Jar c^eneft naeheyn 
gantz zu aUenir^ notin und willea wider. Bller 
xneqlichen ane wyder da? Romifche Rkhey und 
den edeln Herm Herrn Vlrich graue zu Wirten- 
berg und allen minen geborn magen> wo nereht 
hant wo fi aber unreht hant da fal ich minenHer*^ 
ren finen nachkomen und fine fiifitemic minenlibe 
felbe zehende und mit minen vefi;en wyder fy hcl* 
fi^n^als wider ander Lute als vorgefchriben ift^und 
herumb ift mir min Herre fchuldig fec\ishundirt 
phunt haller der fiil er niir nu uf fante JMartiw 
tag nehift kumit druhundert und darnach ubir eyn» 
3«r. dj andem drahundert phunt haller geben uhd 
bexaln, und umb dcn vorgenant^n dienft zutune 
han ich mincn vorgenanten Herm gelobit in guten 
truwen undzu den heilgen gefwora, daz ^edezu 
halte;i, unddezzu urkunde ift min Ingefi^l aa 
diefen Brief gehangen» der gegeben ili do iriinzalt 
nach Gotis geburte drutzenhundirt und; vierzlf jd: 
ttfdenfuntagnachfante^4frf2roAmf»5: tage. 






lix. 



UX. 

Qyt)D IN €AVSA HENRlCI A. M. fiT 

COMITVM PALAlTNORVM INTVITV CA- 

STRI FVRSTENSTEIN PRONVNTIATVM 

FViT,CONFIRMATVR. 

Wir .£oMf von Gots gnaden HertzQg^on za 
Saxen zm Ansem^ zu Wefl/akn Grafen zn 
Bren. und Obrifte Marfchalck des heilgin Romi- 
fchen Riches, virichen uffinlich an difleim brieve, 
dte «fri* «lenl^Jfoch dfti-deri erbet man, : S^jabafrim 
Dechant des ftifiles zu : Ate?e Johan Probift zu 
XanBmy und Omrai fphenck von £)^acfe gefpro- 
chenbantunddesyn dCT edel man Ootfrtd^Rtxx^ 
iw Eppirifttin triit gehollen , ' tirid bi beftanden ift. 
Umb die uffleuffe und fttezie d*s Hufes zu Furftt?t^ 
fttin bl J^umg-eifjicr^.die zwifeheri dcm erwitdigen 
in Gote' Vater Herh JEfe/w'/ciiEr.tzebilchbfrzu Men- 
tzt uncl.dem durluchtigeijfurften, BsntiKopmh'. 
*«» dem altern und J?ofrfc&rt demjung«rn Pfaltz- 
|rafen bi de^ni Ryne bitz hergeweft fint und der 
an den aller durluchtigeften , hhfcm herrn herra 
l«(tow/g«^1R.orijifchen Kheilir , den erwirdig^en in 
gote Vater Herm Baidewifi ErtzbifchofFiu ?f-/Ve, 
vind uns zu luterne beuoln und^ gelazeh ifj ^ fpre^i- 
chen,'und ufFenciI dazder felbe von£jf»pm/?««den 
^orgenanteh drien, ah de;n. fprechen daz fip getan 
•hant mit gcholln, undbi geftandin hat , imd daz 
dazfelbe fprechen auchalfo ftete bliben fol, waz 
•«ch der fclbe ,von Eppinftein me gefprocben "hat, 

6 < "4to 



I I 
■i ' 



dan diefe vorg;cnanten dry, daz ial jewedim teile 
linlcheidelich lin und i)liben. Des.zu urkunde hon 
wir unfir Ingeficgel an diefen BriefF tun henckin. 
der gjjben ifl: zii firanchmdrd an fante Egidien ^- 
ge-i do man zalte nach Crifiiis*geburtedrift2ehen- 
hundert und vicrtzig Jar- 

. . . ^ ' • ■ 'I 

COMPVTVS CELLARIiE «VCHENSK 

Avmxvs, 

Nos Hcinricus Dei g];a^a,f^£le;Magunt fedis 
Archiepifcopiis facrlJmperii per Germaniam 
Archicanceirarius recognofcimus per , prefentes 
quod anno.domini MCCC.XL. fabbato poft diem 
cxaltationis Cmt\e Ofms In Jfcbaffifibuicg- ciompu- 
tavit cum honorabiij viro Jieilmanno] Scolaflico 
Afchafferib. Cellario npftrp y de /fpecfaU noflro 
inandato hiijusmodi comjputatipnem audiente Ebir- 
iardus piph^msm Mtubeim Gellarius nQfl^i; ibidem 
de omnibus per eura noft^fO nomine receptis & di- 
ttributis ^ tam in pecunia quam iri Bladp ac aliis 
quibuscum^ue fibi circa di6lum fhuni officium lur 
cumbeutibjis. . A die ^eate fVa^rge anni prete- 
fiti videlicfet tricefimi noni usque in die ejusdem 
beate IVafpUrg znni futihi videlicet quadra^eSmi 
primi ultihib fuo rece/fa inclufo, &|fa6la defalca- 
tionfe ffi!cdmpenfatione*diftributorum omnium ad' 
i»ecepta' ftcitiidum computationem &ftripturas lii- 
' ' - as 



«5 remanet hohh debehr id»tti noftef cdltorius ici ^ 
pecunia vlginti libras^pttfflfolidos t&ll|^nfitim ^ 
filigine cehtnm dfitnagirtta ij^iinque makjra defaW , 
catisfibi fex ftialdri^ pro decreiJbentiis in fpelta un«* 
decim cum dimidio /intlld* & ^ ifotBmdom fuf64 . 
av£na injiua difiLusi^ellarius obJigaQasJaiLaQC^^^" 
putatione remanferat) eft ad {peltam computatiit 
^ Ideo domino infpelt) oblfgatus remanet utpre* 
fertur a6hmi & datum loco, anno & die fupra^ 
'idiais pfefence Omtdih^estl iicArio M 
Afchaffenb. . ; :. . . : •- . 



^mi^ 



FEVDVM CASTRENSE DSf' ^fcfclfl^ 
BVRG, QVOD HABVIX HERTWJ[NV3 RV- 
HE VpN,NERSTEi^ ;,, 

Eme alleherluclitiinlferi f6rften te^nsime gtie- 
degiri Herren 7'.^BftknVben'Vbrt- 
Erc^ebifchofe %\x Mei^aien^nbiden fc^^^^iffrrt^ 
J^ vofl Nerfiem niinen wilkgin dirieft zu aller zit 
bereyt Herm gnedegen lierrn umme foiich borg-^ 
lehen daz ich von uwern' gnaden hUn da^ da gele- 
hin ift iMfwabtsberg^ onde Wollent ah fehen foli- 
chen dyneft als ieh uch gedan han..ande yacobrmii 
bruder forbaz nun Wol gedun mac ondelbiden ich 
uch daz' ir woUet lyhen deme lelben jacobe mineft 
brudcrdaz felbe borglehch zu allen deme rechte 
onde notzc als ich iz gehabet han * '; lierre dunt 
dh: daz fo yvltzbnt d»z iz myn gut Wilie;onde miri 

Ver- 



n 



as» 

, VerheadtmCeift onde vorzihenbtt difeme Bryfe* . 
herby ift gewefen uwef borgmanne S^oban von 
Lorzmibrc^ DUnmvoti ^topbey rittern. ondeJSwfr- 
d^vcm Ftmthtym ein edel Kneycht. Datumaa- 
»0 doxnini M* CCC Xt; Sabbato poft MM. 

iL DE :li.^HE^RJC0 ;^ M. AD SEX 
ANNOS SVA SPONDET SERVITIA- 

IdiJEfiKt^^ tualiunt allenlu- 

denund beckennen ufFentliche an difem Brife^ 
daz mich der Erwirdig^:^ tote Vatir mynHerm^ 
^^ H^imc^^ix^^^ Mentzinr yjn.efinen 

Nackumeri urid'i^me ftiftte ^ tu diener gfewunnen 
hait^ fts gintze Jar dy iKuntangantvundaUirne- 
lieft noch eynaniier volgent ^ ^lifoi daz ich yn die- 

^n uuc^jii^ei} ial und wi^<, widir allir menlichen 
\ind nntnaif^^ wider Hertzog Ruprctin yonBeytm 
iniit mytpe felbis liebe ^ mynen frunden und ge* 
iinde^ dy mirplegen zu volgene, und ouch xnit 
myme Uxiff Hobinvcts y und darzu mit allen mynen 
feftip^ dy icl^ itzund han oder nach gewi^men, uff 
ir KoA und fcTiaden y als gcwonlich ift^ ane wider 
dy lch ye mic . erin nit gehe.lflfen mochte UMd wo 

, ich' von myns Herren fmer. . JNakumen und fines 
ftiiFtis, wegin, gemaint werde umb dyneftundhiilf- 
fe damich beduchte> dazich yn, nit miterin ge- 
helften o4ir gediei;en.mochte, dazfal ich alzuhant 
nach de? ma^ui^ge br^pg^n ^ , an dy Erbem lute 
' r • * ^ Herrn 



»1 

Herm yoham Decha* zu MefOzin^ Hem yobM, 
Probiftzu Xanttm^ und dcn Edelen man Hem i?«- 
pretin GrauCn zu Fimeburg^ und waz mich dy dry 
odir zwene yundir ya, dar umb wifent v .uff ir 
truwe aiieydisihid^ dazichmiteringetuhmoge^ 
daz fal utidwil ich byhnen vierzehlndagki, nach 
der Bewifunjje tun, dytnt Herrn fineh , . Nac- 
kumen undfime ftifile, zii dicnne odernitundwer 
iz daz Got nit enwuUe daz der drycr eyneii, bun-^ 
nen difen iks jar6n abe gynge , uzh* fende were^ 
odir andirs vor chaffKr noitiiit hir by gefin moch- 
tc , fo lal und wil ich binnen vierzehen dagin njj^ 
myme herrin fynen, nachkummen und ftiifte, umb 
cynen andern an des abgegangin ftad ubirkumen ^ 
der oUch mit den andren. dajrtibir Ipreche, nach 
mynen lachen die mich darzu trugen, dy ich yn 
befcheydmlichen fal irzelin und ftirlegjjir i»ld ge- 
fchehe dazmyn herrefin npckume pdirfin ftifft^ 
mit ym we Crygen wultin, und darumbV fmnd 
fa myn slotz legen dy fulte ich inlazin^ und-cnthai^ 
tin , und waz mir von den kuntliches fchaden ge- 
fchehe, den fulde mir myn Herre, fin nackumeft 
und ftifit richdn und widirkctinv und heruhibfaf 
mirmyn herrefine Nackume, und fin ftifft gebin^V 
nu zu wyhennachtin heheft kument zweyhundert 
phund hallir, und darnachubir eyn jar*abir uff 
Wyhenachten , hundirt phund hallir , lind abir 
Vorbatz ubir eyn jar hundert , und alfo alle jar , 
alfolange, bisdaz ijiir.die andcrn virhundertphund 
gentzliche bezalt werden. Ouch lal myn vorge- 
nant^ Herrt ^ fm nackumettixd finftiftb^ midi mi- 
*• *" .. ne 



IM f«ftia und aHe myti gad wo icb r&ih han, vir* 
«ntwerteniCchlnnen, und hanthaben , getruwell* 
ehe, als «ndif s finer und fios (Hfiles niui und gut 
alle dyle vorgefchrebtn. fiudie) und ouch den dy- 
neft und helfTe zudunde llebliche, han ich globit 
in gudentruwenf undzu den hdlgen gelwbm., 
tind ane aliirleye argelift cu halten und darzU ouch. 
2tt urkunde und merin ficherheyd myn Ingcfigil 
an difenBrif gehangin^ d.er gegebin iit zu Bensbem 
uf fente CteilfeH der luncfrauwen dag> du manzal> 
te nach Crifi^ geburte druz^en hundert \md vier<. 
sfigjare» - 

X 

LXflL 

G. DE WINTHVSfiN CONQyiRITVR 

CASTRENSrS IN NVENSTAT. 

Wir Hcfnricb von Gpts gnadfen des heilgin ftu-» 
les 2u Metitze EmebifchofFdes heilgin Ro* 
piifchen Riches in dutfchen landen Emecanceler 
tun kunt allen luten daz wir Gyfelbrecbt \on IVifit^ 
biism lOiecht uns^ und unierm liilft zu Burgman* 
negewpnm^han) und.gewinnen an diefem brie^ 
\ie umb fu^ig phunt haller ^ odir weriehaffc dar 
vur ab 2U Nuenftad genge und gebe ift, die foU 
len wir yme bezaln, und gel?in bi dipfir jares friftj 
und wanne wir yme die bezaln, fo fal er, oderfin 
crben^ die iilbin fumijen geldes umb eigin gut ia 
UfiC^rm ]fan4K WP ^U^n^ odir d» bi aller nehft 



^^1 

f^^geViehi %ne gcuerde gebin, odiruiw, uffini 
eigin guten funffphunthaller ge|des bewifen und 
uffgebin^ wnd die wieder von uns^ unfem Nach-: 
kommen und unferm ftiffte zu einem Burglehen i^ 
unfer ftad 2U Nuenjlad , zu virlienne, .cypfpfahciij 
und haltsn, und fi^en da* felbiszu dei; lin^iad 
und uns ir brieue dar ubir gebin. Des zu urkun^ 
de ifl unfir jngefiegelandiefin Brief gehangen. Dec 
gebin ift zu Ameneburg. des dmfiages nach^den» 
zwelffteq .ta^e ^ daz ift Epipbcma dominl^ do maii^ 
zalte nach Qriftus geburte drut^ehn hundert un() 
einiind viir^igjar. 

LXIV- 

CONRAP KOLB CONQVIRITVR CAI 
, SJRENSIS INiONSTEIN. 

Ich Cunrad Kolbe KneclitVon BoparcUtt tun kupt' 
allen ludcn und bckennen uffenliche an.iifem 
Brife, daz der Erwirdiger in Gote Vattirmyn Her-^ 
re Henricb Ertzbifchoff ^UyM^wftse yme finenNach- 
kummen und ftiffte zu *I^entzin ^ in ir f lotz Lon- 
fteyn , m!di hat gtvpmnm,vi^syme Burgnjann* ; 
umb hundert phunt hallir ^ eynen cleynen gul^ien 
odir zwelf grozze tumofe vor ie daz phunt zu re- 
chene^ mid darvor ,hait:erj,ttiyr feewyftt;>i€heliiii 
phund halUr geldis der vorgeaantcn w^efunge -> uf 
irroe zollezu Lonftein ^ alfov .^w eyn zotoer d-^^ 
zu zyten da ift , dy felbin zehin phDr^ geldei» aUf) 
jartit fent^ Mfir^x n^F"^l4Wi»^««W mynft 
. • rech- 



rechtcm ta itk . . • • ftl reichen und gthetfal» 
Ib lang biz daz myf odir myne Erben vorgenant. 
der . • . ;* phundhallir, fementlicheundaneabe-^ 
slahen/ virgolden werdent , und wanne daz ge* 
fchyt, fo faljch, odir nach ftiyr myn Erbin vor- 
gefchriben zehin,phuntheller gcldes myme vorge* 
nanten Hcrrin finen nachkumen und fimeftifftebe- 
wife uf unfim eygenen guden aHir nehift by Lon-. 
fteyn gelegin^ und dy in uffge&in ^ und ouch dar 
nach von im wider entphahen zu ^yme Burglchc* 
ae zu Lonfteyn ^ ewcHche zu haltene mit eyden > 
truWen und dynefte als man fchuldig ift zu dunde' 
von alfolichenBurglebeae von rechte und gewon-* 
heyde ^ und ouch unfir zwefaltigen Brife darubet 
gebin, als andir er Burgman plegen zudunde, des 
zu urkunde ift min Ingefigel an diefen Brif gehan- 
gm vder gegeben ift ta Jlfihaffinbur^ uf fente JBh-^ 
fins dag du man zalte n»ch Chrifts geburte dru-- 
zenhundert vicrzig und eyn jare. 

#« I -rt^gSffW 

' LXV. 

ICNVP DE KAZENELENBdGEN CON- 
QVIRrrVR VASAILVS MOGVNTINVS. 

Heinricui Dei grrtla. &»«€ Magunt fedl^ Ar* 
chiepiieopus faeri imperii per Germaniam 
ArchlcanMllarius, «otum facimus univerfis> quod 
nos pr6pter grata oblequia nobis & ecclefie noftre 
jmpenflt 'ft itppoflerom. imyendeada^ per.di£him 
" '*^ Kny]^ 



Knypde KatzmlfJ)o%m ftmlgerum eiindem Knyp 
in noftrum & Ecclefie noflre valalliuii conquifivi* « 
tnus & conquirimus in hiis fcriptis pro quadragin* 
ta marcis^Bravantinis, triginta lex folid. bafl.prd 
raatca qoal^et computatis , pro qiiibus fibift fuis 
heredibus feodorum capacibu^ , quatuor marca* 
nHn'f>redi£ti pagamenti redditus m theolonio no* 
ftro m Lonfttm deputavimus %)fis per Theolt)nari^ 
xaa ffloftrum in Lmfkin^ qui jam efl: autprotem* 
pore fueruit) k fefto E. Martifd anpis Hngulis mi« 
iufiTandos i) t»mdiu ^onec ipfis per nos ^ noftros 
fiicceSbres vel noftriam Ecclefiam detiBfHsqusdra* 
ginta niarcis fuerint absque defelcacioae integra* 
litcr ftitisfeftum. quibus taliter perfohitis, tene* 
bitur id€to Knyp & poft eum fui hercdes feodo- 
Tum capaces in bonis &is propriis & liberis nobls 
4^ eccleiie noflre melius fituatis^ demonilrare ft 
refignare^uatuor marcarum fupradi£li pagamenti 
redditus a nobisque nofiiris fuccdlbribUs & ecclefit 
Boftra Mogunt. in feodum*cum onere fidelitate ja^ 
ramento &fervitiis in tallbus feodisi dejur^ tft 
Qon&etudine ^ebkis p^etuo recipere & tenere. 
£t diper eo nobis &9s dare literas dupplicatas ^ 
quemadmoilum «Ui noftri fideles & Vt&Ui facere 
confueverunt. in cujus rei teiiimonium figillum 
oeftrumpr^fentibus eft appenfum. Datum Afcbrf-- 
fcnburg. iii}. Non. Febru^il Annd Domini Mille* : 
fimo trecentifimo quadragefuno primoi. 



224 

LXVL 

HEINRICVS A. M. EXDVDTVR AB DS, 
QVI A LVDOVICO IMP. PRO PACE PRO- 
VINCIAU PER THVRINGIAM CONSTITV. 
TI SVNT- 

Wir Ludfimg vonn gottes gnaden Rikniicher 
foyfer zu allenn zytten mehrer des Rychs 
verjehenn ofientlichandieftm hrieffe, das wir dem 
Ehrwiirdigen H. HeituHcbm Ertzbifehoven zu 
Mdntz tmnlerm lieben furften) wann in der von 
Wanf^Gme unnd der vonn Erpba ftir die zwtilff die 
viiber den landtfrieden zu IKringm gefeztt findt^ 
geladett habenndt unnd ettwe vil geltts zu im er* 
ciagtt habenn ) diegnade gethannhaben^ daswir 
nicht wOllenn wann er des Richs gelidt unnd fiir- 
fle ift) das die clage crafft noch macht habe^ noch 
imekheinen ichadenn brenge unnd was fie zuime 
erclagtthabenndt^ das tf hemen wir abe vonnUn- 
ferm Kayferlichen Gwalt mittdiefem brieve^ denn 
wirln darueber gebemiy zu orkunde vcrfiegelt- 
ten mitt unferm Ingefiegell, der gebenift zii If^irdc 
des fambftags vor judica nach Chrifhis geburtt 
Druczehenhundertt jar ^ dar nach in dem einen 
imnd Vierzigften jar> inn dem fiben unnd zwain- 
zigften jar unfers Richs und in dem vierzehenden 
des Kayferdiumbst 



LXVD, 




^ aay 

Lxm 

AFFILIATIO MONIALIVM S. AGNE- 
TIS MOCVNT^ CVM FRATRIBVS E. MA» ' 
Rlffi de; MONTE CARMELO. 

• 

Religiofis & Devotis Dominabusin Chriitofibi 
dileais^Dominae Elizabetb AbbatiiTae S.^^- 
tis in foro gentili , totique fuo conventui ordinis 
Cifterdenfis Frater yoames Prior Provjncialis per 
Alemaniam ^ Fratrum Ordinis B. Maria de monte 
Carmelo falutem & per orationum fuffragia regna 
felicia promerert 

^ Sacrs Religionis congruit devotioni fiios be* 
nefaflores orationum fuarum & bonorum lpiritua« 
lium caritate perpetua refovere; ig^tur affeftum 
benevolum , ^uem ad nofirum habetis ordinem ^ 
prout Fratrum noftrorum intelleximus oraculo vi* 
vss vocis , diligentius attendentes & in Domino 
commendanteSy quoad ea quse prsecipue lalutem 
continent animarum^ quantumcum Deo pofllmuS) 
vobis vicem cupimus refundere falutarem. 

Quare in omnibus MifiiiS) orationibus, vigi^ 
liiS) prsdicationibuS) abftinentiis^ jejuniis^ labo- 
rum^ coeterisquebonis omnibus» quspernos & 
Fratres nobis commifios operari dignabitur Clew 
mentia Salvatoris ^ praefentialiter (^ poft vitam^ vos 
participes facimus & confortes : adjicientes nihil*^ 
ominus &de gratia fpeciali concedentes^ ut cum ^ 
in noftro Provinciali Capitulo obituum veftroruni 
memoria fuerit recitata^ idem pro vobis fia^ quo* 

i » ad 



• t. 



22S 

ad univerfa & fingufe , quod pro dcfunfltis Fratri* 
bus noftri ordiois ibidem communiter fieri eftcon- 
fuetimi. Datum Moguntitc in noftro Provinciali 
CapitBlo An, Dora. MCCC XLI. indie be?tae Mar- 
^artta Virgiiiis & Martyris. 

V^ — ^gfg^^fg g \ 



LXVIIL 

1\TD^VS FIDEIVSSORES CVM KON 

VALEAT IVDICI ADDVCEREv CARCERI 

MANCIPATVR. 

AHer menfich ftl wiflen. daz Richter Hetnrieh 
quam an offen gerichte mit Friclm Herrn Pc^ 
dimans fon zum XVddertbtimr mit Heifitzmfwal^ 
hacbff mi)t Pedir znm fcbeidm undmit Armlde Rich- 
ter yolsmars diener^ und befeiten da mit eiden vor 
HevTnfalmm dem -. . Camerer dazdervorgenant 
fi-ieWmd anshelm ein Jude zu yme guemen , und 
ylcl]en gerichtc von fydenfadm dem Ju^den. dez 
ialde fydctfaden Burgen gefaft han. und ging in 
drau Hufler,' und fuchte Burgen. dez enkonde er 
nicht burgern han. Du Ipreche der Richterifem- 
ricb fydenfaden^ Borge angerichte zukomene biien 
marckenv dez enwolde der jude nicht tun. dez worf- 
fe y^me derrichter Bennean mit urteile. als dez ge- 
richtcs reht und gewonlieit were zu Mmtze und 
antwerte in IVernbcr finem Knechte daz er in ofT 
den Thoriifurte. dez enwolde der jude nihtgehen. 
und griffe IVernber in fmHoubtloch> und werte 

fich 



fich gein yme und fafte iich freuQlichen wiederdaz 
gerichte dez sluge IVtrffbtr den jaden und furte in 
ofF den Thorn von gerichts wegen., Als dh der 
richter Hcinricb befaite mit difen furgefchreben 
Burgern. Da bi waz Herr Hcmricb Cleman fchult- 
heilT Richter Niclas und richter fcberpeln. . fur- 
Iprechen. . Budele und ander erber Burger gnug 
zu Mmtzen. Aftum & publicatura Anno Domini 
Mill. CCC. XL.primo. feria quinta poft diembea- 
ti Pctri ad vinctUa. 



» ^cgS g cJi^^gy 



LXIX. 

HEINRICVM A. M. INTER ET H. DE 

crone;nberg constitvvntvr ar- 

BITRL 

Wir Heinricb von Gotis gnaden des heilgin ftuls; 
2iu Mentzc Ertzebifchoff des heilgen Rome- 
lchen Riches ubir dutfirhe land Ertzcancelir , be« 
Kennen und tun fcunt allen luden an difem Brife i 
daz wir umb alle uflaufe zweyunge ^ crig mifTeir 
hellunge und Bruche , die enzuflchen uns ufeyne 
lyten, und dem feftin Ritter Hartmude von CVa- 
nenbers uf die andera fyten^ uf hrftanden fint^ bis 
uf difen hutigin dag , vor uns dy ftrengen Rittir 
tfigandm wn Bncbes ^ und It^ldricbm wn Filmer 
unfern Vitzdum zu Afcb^ffinburs^ lind der. vorge- 
nante HartmUd var lich fredricben ^oa Karbin Und 
Tbydericben von Erlebacb ritter y und wir und der- 
felbe Hartmud han' beyde eyndre£tecliche philipfM 

P 3 V voi> 



von Bttdirsbtm rittir m eymc gttneincn Obirman 
g^korin in allir der wiifs al$ hemach gcfchrieben 
fteit, des erftin , fo fuTlen die vorgenantc fiinffe 
odir dcr merir teil undir ynumb alle ihicke als ddr 
gefchrieben fteit, mynen und rechtis gewandigfin) 
• jiach unfir beydir Brifen und Kuntfchafft, und wir 
iiirid der vorgenanten Hartmudy und unfir jeglicher 
fal brengenvor die egenante funfe waz en dunckit 
daz yme allir nutzzis fy und die funffe odir der me- 
jrir teil undir yn , fuUen uns beyde hirentzuffchen 
unfir frauwin dag der leftin nehifl: kumt, den maa 
ncnnii; Naitivitas in Latyne , ipit mynen odir mit 
rechte umb allc fhicke fcheydin , und ftillent uns 
darubir ir befigeltin Brife gebin, und waz uns dy 

* funff odir das merir teilundcr yn belagen vormy- - 
nc odir vor recht , daz globen wir in gudenttu- 
wen fledc und fefle zu halten vor uns und unfir 
ftifft^ ane allirleye argelifi:, des zu urkunde iflun- 
firlngefigil an difen Brif gehangin^, der gegebin 
ifl zu feilgefiftady uf den mandag vor fente Laiu 
rentius dage^duman zalte nach Gotis geburd, drut<- 

'icnhundirt^ und eyns und virtzig jaf^e. 



^ V r"^=a [ g=*W 



LXX. 

CAPITVLI MOG. CONSENSVS VT 

HEINRICVS EAS POSSESSIONES , QVAS RE- 
LVIT, DENVO OPPIGNORARE. POSSIT. 

W^ir yoban von Gots gnaden Dcchand und daz 
" gemeinc CapiteJ^ desDumes zu Afewfsjcbe- 

kcn- 



»1» 

kcnnen offenliche an diefim Brieue, daz wir unfirn 
guten , willen , guijft und Virhengnifl!e , dai-zu 
getan han und tun an dRflm Brieue. wa2 ^loz Ve- 
ften Burgef, geriechte^ odir gut, die einem Ertze- 
bifchoff und dem ftiffte zu Metaze zu gehorent^ die 
virlatzit waren odir fint, die der erwirdige in go- 
te Vater und Herrc unfir herre her HcinricbErtze* 
bifchoffzu Mentze gelofet hat^ odir vorbaz Ipfct^ 
odir andirs keuffet, da? der felbe unfir Herrn her 
Htinricb^ die felbinSloz, VeftenBurge gericchte 
und gut , ob yme des noit gefchiet^ wieder virfe- 
tzen mag> alib turc und hohe ^ als er die gelofet 
oder gekoufft hat. doch alfo, daz er die vir* 
fetzc alfo taner luten die der genoz fin umb dic 
fie gelofet werdent , und die fie und fines ftifftjes ^ 
manne Burgmanne odir dienftmanne, ane Herrn, 
und ouch alfbliche lute fili, bi den der ftifft , fiper 
sloz und gut unviriuftig blibe daz fie yn wieder 
werden zu lofene ane hindemiffe und alle geuerdC) 
und fich und finen ftifft daran bewarc 9 daz wir 
yme beuelhen hach den brieuen die er uns , und 
wir yme wieder gegebin han , und waz er alfus 
tut, oder virfetzit daz follcn und wollen wir ftedc 
und veftc haiten. Unde des zu urkunde ift uqfcrs 
Capitels Ingefiegel an diefen Brieff gehangen. der 
gegebin ift , des dinftages nach fente Martins da- 
ge do man zalte nach Criftus geburte druzchen- 
hundcrt und Eyti und vierzig jar. 



P 4 LXXI. 



1 






* i.--t •c.w ,^' ■ 



LXXL 

JYS APERTVtjE IN NESEN. 

Ich Marclolfvwli Nifin Ritter ttwi Kunt Bllen lu* 
ten daz ich dena Erwirdigen in Gote Vatir mi- 
neinherretther ffcimcicb Ertzbifchoffzu MentzvLni 
Jinem ftiSle fin lebetage aHe die wlle niir daz hal- 
beteil mines Hufes zu Nefen von Scinrichen mincm 
Brudir zu c|>atwfe llet daz felhe Huffalles geaffent 
han und uffen yme iz mit difen Briefi*^ daz erund 
finftJffl: fin lcbetage fich daruz und dar m beheU 
fen mogen zu allen iren noiten Wanne crder zu wet- 
cher zyt un des noit ift y wanne abir min egenante 
bruder fmen teil des felben Hufes von mir oder 
ininen Erben gelofet hat^ fo fol fich mine egenan- 
te herren und fin ftifft fin lebetage uz dem andQm 
ininem halheteil behelfen inalKr der wyfi als vor- 
gefchrieben ftet, ane wider die Edeb herren hcr 
Geriacb Creuen zu Naffmae hem GotfridenGnxx^rk 
xu Ditze ond herra Ger/«:fr herrn zu Limpurg^vA'^ 
geriomen allirley ar|elift und geuerdc , des zuur* 
kunde ift min Ingefigel an diefen Brief gehangen > 
djer g^ben ift zufiirsbeim uf fante Tb&fhas abent da 
inan zalt nach Criftus geburte druzehenhundertund 
eiH und virtzig j»rei; 



vm. 



LXXII. 

PETRI m BVENSHEIM REVERSALES 

QVOD AB HEINRICO A- IMk FEVOVM CA- 

STRENSE OBTINVERIT IN WEINHEIM. 

Ich Pettr von Suensbetm Knecht tun kunt allen 
luten daz der Erwirdig in Gote Vnter minher* 
re Her Henricb Ertzbifchoff zu Mentze foJch Burg- 
lehen , daz etwanne Amold wn Mulltn fin Burr^ 
iTiari ufffinem Hus Wmbeim yonyme und fimeftifr. 
te hatte, und von des felbtti Arnoides todis we- 
geii yme ledig worden ift , mit namen fes pund 
haller geldis jerKcher gulde uf Winachten, di val^ ' 
lcnde fint vonfiner fture und bede i» der aldenftat 
7ja f^fiJbc/m und fes Huner Ouch jerlicher gulde, 
dle in dem felben doife zu Miiilm zu Vafnacht ge- 
uallint) mir und minerechten libeserbeny diedaz 
Burglehen befitzen mogen geluhen hat, in allir 
der wys undzu aliem den^ rechten als iz die vor- 
genante Amold hatte j von yme finen nacfakomen 
^nd finfem ftiffte zu befitKn^ und zu behaiden^ mit 
truwen eiden und dinftens als andir ir Burgmane 
uf dem felben irme Hus zu IVtra^em fchuldig fint. 
zu t\in von rechte uad gewonheit des zu urkunde 
ift mme Ingefigel an diftn Brifef gehangen der ge- 
ben ift zu Jfcbaffinimrgvif fante Tbmas tag nach 
Criftus geburte druzehenhuttdert und ein und virt- 
zig jare* 



p^i txxin. 



«34 

LXXItt 

THELONEVM RHENI QVOD GEISEN- 

HEMn EST ELOCATVR JVDiEO IN CRV- 

CENACH. 

Wir ffefniricb von Gotis gnaden des heilg^ftuk 
zu Mentze Ertzebiichoff, des heilgenRome- 
fchen Ryches ubir Dutfche land Ertzecancelir tun 
fcunt allenluden und bekennen uffinlichen an di- 
fem Brife 9 daz wir des Ryi^rauen 20I zu Gyfinr 
JbeJmuiTdemRyne) des wirunsumbfolichenfbha- 
din ) den der wildegraue vmDune uns in unfirme 
Lande und an unfim gudin und luden hait getan 
' und nach alle tage tut vort dem Huff ^yngrmen- 
jlefn^ han undirwunden zu nemene und zu hebe- 
ne, hangelichen^ undvirfetzit^^rflffem» von Gt^- 
cefkicbe unfirme juden zu Bmien , umb zweyhun- 
dert phund hallir^ dy er un&an gudh: werunge itz 
und gentzliehen hait bezalitnnd gewerit Alfo^daz 
er, odir wer iz , daz erabeginge^ fine rechtinEr- 
bin den felben zol fiillen befitzenund hebin vonun-^ 
fir wegin. Von dem tage als difer Brif ift gegebin^ 
ublr eyn gantz jar datnach folgende,als bisherder 
zol genummea und gehabih ifi:, und folichen nutz 
oder geld) dazfy von dem felben zoUe nemen, 
Ibllen fy kerin und wenden in irm frumme nach 
allem irm willen und ift geredit, undir uns^ bey- 
derfyt, were iz daz wirbinnen dlfes jarisfriftmit 
dem Ringrauen wurden gerichtit, alfo daz wir ym 
den zol widir lyzzin , fo fuUen und wuUen wir 

dem 



im ftlbin Abrahmn odir finen Erbin von dcn vor* 
genantin zweyehundert phundetn Hallim,'alfo vic- 
le gelds, als (ich damaeh der zyt dy nQphtuntvon 
deni jare vorhanden were, yn geburte zu gudir 
Rechenunge widir zu gebene widdirrichtin und 
bezalin lundir allin Vorzoig und widirrede y dfes 
2u urkunde ift unfir yngefigel gehangin an difen 
Brif der gegeben ift zu fiilgenftad uf unfir frawen 
tag- den man nennet Kertzeviyhcy da man zalte von 
Criftis geburte dufint drihundert vicrzig und zwey 
jare. 



LXXIV. 

HEINRICVS A. M. CASTRVM ET OP- 
PIDVM SALTZA OBtlNET. 

Von der gnaden Godes. Wir Hdnrich Hertzo* 
ge zu Brupwig ^ tun kunt allen luten und vi- 
lihen uffinlich an diefim Brieue. daz wir zu eren 
unfem Herren Gote^ und fenfte Martinc Patronen 
des Dumes zu Mentzc dem erwirdigen in Goteya-' 
ter^ unferrti Herren Herm Heinricbe ^ des heiligen 
ftules zu Mentze Ertzebifchoue ^ des heilgin Romi- 
fchen Richesin Dutfchen Landen Ertzecantzeler ^ 
fmen Nackomen und dem fiifite» zu Mentze^ luter- 
liche gegebin han, und gebin an diefiiji gegenwer- 
6gen Brieue bi unfirm lebin^ zu einir gantzin vol- 
lenbrachten^ und unwiederrufeliche/gabe^ folich 
manfchafFals wirhaut an faltza^ an Burg.undflad 

und 



236 HifW^W^Mfm ^ 

und WHZ. darzn gehoret > dk Heimib und J9bM 
itzunt von faltza genant vonanszu lehen hant^und 
der felbe flfiinricb von yr beider Wfgen vori unszu 
lehen entphangen hat^ und fttzin darin y den vor- 
genanten uniem Herren und finen {lifTt^ mit die- 
lim gegenwortigen Brieue^fryliche^ unbetwun- 
gen^ und mit beraten^ mute, mit allen den rech- 
ten als wir fie her bracht han, und gebieten^ hei- 
zen und manen die vorgenanten Heinrich und Jo- 
hanS) undalle die > die fich zu den vorgenanten 
Lehen rechtes vimiezzen, daz fie von dem vorge- 
nanten unferm Herren und fime ftifile dic mann- 
fcbafft^ den felbin lehen entphaen , und yme und 
iimeftiSte hulden, fweren^ unddamide warten^ 
Als des Lehensrecht und gewonheit ift- Und als 
uns biz her da von nach lehensrechte gefcheen ift, 
und wanne fie die von deni egfenanten herren^und 
fime ftifFteentphangenf und yrae geheldit und ge- 
Iworn. hant, fo lagiri wir fie an diefim Brieue le- 
dig und los irer eide und globde^ die fieuns davon 
getan hant ^ diefe Gabe globen wir vur uns und 
unfcr Erbin ftede und vefte zu haltene , in guden 
truwen und darwider nummer zu tundein kelner- 
leie wiis. und virzihen uf allc fchirme wegen und 
helfe, dic man iridenckeh odir vinden kan, fie fin " 
geiftlich odir werntlich, damite diefe gabe un^ 
gifft gekrenckit mochten werden \ befament odir 
befundem uzgefcheiden allerleie argelift und ge- 
uerde. Des zu urktinde uud ewiget ftedekeit haa 
wir unfir Ingefiegel tun hencken an difen Brief. 
Der gebin ifl zu AJchaffinburs uf fante jlsaten tag 

do 



«37 



do liian 7alte irach Criftus geburte druzehenhun- 
dert und zwei und vierzig jar^ 



ij h . if . T- gj8a?=» ^ess 



LXXV. 

HEINRICVS A. M. RECOGNOSCIT 

DEBITA HERMANNO HVND MILITI 

PERSOLVENDA. 

Nos ffeinficus Dei gratia Sanfte Magunt. fed^ 
Archiepifcopus facri imperii perGermaniam 
Arcbicancelhirius recognofcimus publice in hiis 
fcriptis. Quod lTemanmi<ii&as Btnd miles nor 
fter in partibus Haflie officiatus ab inidd temporis 
videlicet illius\ quo eimdem noftrum officiatumliB- 
ciraus de omnibus & fingulis per eum noftro np- 
minc& ex partenoftri feu pronobis diftributis tw- 
cafione ftii)endio|nim deperditorum expenikrum&* 
darapnorum quorumcunque primo videlicet in 
Giierra contra illos de OWwjfcar, & «orumin hac 
parte complices in loco Saltxe, Item in expedi- 
tioiie contra illos de Erfordia. Item in Guerracon- 
tta illos de Burin & fpecialiter in caftro Patbers 
nec non in accedendo nos propter premiffa & ano- 
bis recedendo folutorum, habitorum, faftarum & 
qualitercunque paflbrum jnclufis eciam quadra- 
ginta maldris filiginis & feptuaginta novem maldr. 
avene Menfure Nuwenburgenf. etiam per iplbm 
erogatis, & expenfis pernosalias in partibusHaf^ 
fie conftittttps fa^ & per wm pro nobis conqui- 

fitis^ ' 



S3I 

fitis. Nec non pecunia fillg^e & tivena qve noi>l: 
de noftris in Nuwe^wg feddirihus a duobus annis 
proximelapfis cedebant per eum receptis usque 
in feriam quartam proximam ante diem beati Jl- 
Ifcm Martyris anni Domini Mill. CCIM quadragmi- 
lecundi nobis Ektuel in domo Meritlini nollri la* 
plcide & fervitor. computando juftam & lidtam fe- 
cit racionem. £t quod fa£la compeniatione & de- 
fycatiorte diftributorum ad recepta , fecundura 
computationem & fcripturas fuas. Et nos eidem 
Semantu in ducaitis & trig^nta marcis argenti 
econverfo remanemus obligati falvLs etiam difto 
Hemarmo qua<ta-ingentis marcis argenti in quibus 
fibi tenemur, & pro quibus noftra pignora prout 
in noftrfis Litteris defuper traditis adapparetpleni- 
us tenet obligata Afta funt hec prefentibus ^o- 
baim Decano yobatme^repolko XanBen. Conrado 
de Rietperg Canonicis ecclefie noftre Mogtmt. Tfe^ . 
'perto Comite de A^waJwg- & Omrado Scolaftico 
Ecclefie AfchalTenb. ad premifl"a pro teftibus vo- 
catis Q>ecialiter & ro^tis ad premiflbnim etiam 
«videntiam figillum noftrum prefentibns eft appen- 
fum. Datum Elteuel Anno domini & feria quar- 
ta Iupradi£tis. 






LXXVL 



»39 

LXXVI. 

FRATRIBVS DE SALTZA ASSIGNA- 
TVR CASTRVM MVLBERa 

Hetfiricus Archiepifcopus Mog;ant. • 

Wir Heizeti dich Dytricb GtttmsbuTer^ unfir 
Vogt zu Mulberg^ und gebieten dir bi un* 
firnhulden^ daz du dazfelbe hus MMirgy antwer* 
tes Jobannt Hcinricb Ennicbm und Fridericb gebru- 
itxvonfdtza mit allen deme rechte^ und eren als 
wiriz dir, und unjfir ftiffiBeuohlen han, wanne 
du iz geheizin wirdes odir virmanet von Emftn 
von Dytgenbacb probifte zu fentc Petir zu Mentze 
und von Hairimge von Nortbonee imfim pro viforca - 
zu Erfurte ^,odir von yrme eyme, ob lie Bede nit 
da bi gefin mochten von unfirs gelcheffies wegen 
und nicht culaz daz als liep dir unfir hulde iy. 
wand uns geoz dar an lieget, ,und wanne da da? 
getuft,fo fagen wir dich ledig derGelubde> HuldC) 
und eyde^ die du uns getan haft) als eyn amptman 
der felben Burg Ouch fullent fi dir antwerten brie« 
fe yebans Dum Dechans^ und unfirs Capitels za 
Mcntze^ di dicb daz fullen heitzen an yrme briefe. 
Datum Jfcbaffinburg &hhzto ante diem beati Mar' 
fom patrOni fioftri, Anno Domini M. CCC. XLIJ. 



Lxxvn. 



S|9 

LXXVtt 

^ILMANNVS DE PRVMHEIM HT 
•VASALLVS MOGVNTINVS. 

Ich HcHman von Pmmbcim Ritter tun kunt allen 
Ludea daz mich det erwirdige in Gote Vater 
ttnd Herre H^^r Heinricb Ertzbifchoff m Mcntzc fin 
und fines flii!tes oian gemachc hat^ und fai mir dar 
unib gehiii hundert phant Hailer dar vur hat er 
mir zxk Erinvcls ufF fime zolle aehen phunt Haller 
Geldes biwifet^ die lal mir fin zollener alle jar u£ 
ikntQ Mcrtins tsig^ odir minenLeliensErben, rei- 
chen Und geben als lange biz daz uns die HunderC 
phunt HaUer, iinn abesiaen^ bezalet werdent und 
wanndaz gefchietCo ialich odir niin £rbm denn 
felben mine Herren fmen nachkommen und fim^ 
ftiffte zehen phunt Haller Geldes uf unfern eigin 
Gute ^ eWiger Culte bewifen und di ufgebin uiid 
die wieder zu lehen entphahen und halten, mit eU 
den truwen und dienfle als man fchuldig ifl, von 
Manlehen von r(?chte und gewonheit, und darubir 
unfer zwievaltigen brieae gebin als mines Herren 
Hian phlegen^zu tunde^ des zu Urkunde ift min In- 
gefregel an diefen BriefFgehangen, der gebin ifl an 
unfir frauwen Abinde pturificacicn. Do tqnn zalte 
nachChriftusGeburte Drutzehenhundm und dni' 
undVierzigjar* 

mvm. 



Lxxvm. 

CVNO VON HARNAWER MILES AD 
SEKVITIA MOGVNTINA ASSVaHTVR, ^ 

Wir Kune von Falckenicin fchulmcifter uftdi 
Vorinunder des ftifFtes zu Mcntze becken- 
nen offenlich an diefera Brijflrund dun kunt allen 
den die iri fehent oder^horent lefen daz wir mit wiil 
fen willen und Verhengniflen des Erwirdigen In 
Gote Vaders und Herm Hem Henrich ErtzbilchojSt 
2u Mentze Cunen von Hamawer Knecht der vorge^ 
nanten unfern Herm finem ftiffte uns oder dem der 
zu zyden Vormunder ift oder der den ftifft innc hat 
zu diener gewinnen han. alfo daz er in und uns ge» 
wapnit mit einer platen und einem panzer wol er* 
zuget dicnen fol, ^der Herrn Karle Kunig zu Be^ 
beim und herrn Gerlacb graf Gerlachs lun von Ntif^ 
faw^ der fich nennct Ertzebifchoff^zu Menfze^ und 
^trvnAdolffin und Herrn ^'ote»» gebruder grfefin 
2u Najfm und wieder alle ir diener und Helffer 
und die Kriegc alle uz und darumbe follen wir 
oder wer zu zUden Vormunder ift, oder jics ftifjl 
iime hat dcrfelbcn fummeii bezaln und geb^n acht^ 
zigphunt heller uff fant Martins dag dcr nechft^ 
komct als zu Franckcftfortb genge und gebe ift und 
derfelbc Oii^ nimet uz ein geborn und fin Herren 
dcr man und burgman cr iczunt ift, do fie rccht 
von dcr fliffte neracn woHcnt waze iber niht recht 
wollent nemen odcr der ftifftc i fo fol cr der vor^ 
gcnanten unferm Herni finem ftiffteuni oder der 
zu zudcn Vormtmder fie oder dea ftifft innc hat 



24^ 

helffen, wlder die als lange und die vorgeyante 
lCricge werent. ouch ift geretet, wie daz dife Krie- 
ge vcrstinet worden binne difem jare, fo fol der 
vbrgenantc Cimifhi doch der vorgcnan«e unferm 
Herrn^ uns oder wer den ftifft inne bat,. wider al- 
ler menjich ein jar usdinen/daz fich anhebetfan 
der datcn difs Bri^fc? dez ze urkunde fo han wir 
unfer infigel mit des vorgenanten unfers Herni 
von Mentze und der VorrauntfchafR: gemein Infi- 
gel andifenBrief gehangenhan wir ficmnViJErtze- 
bifchoff itMentze beckennen daz alle dile vorge- 
fehribcn ftucke mit unferm wiffen und willen ge- 
fchin fint.. und des ze trkiinde fo han wir miler 
Infigele an diefen Brief gehangen der geben ift ze 
Elteuil uff den fundag als man finget lubihite anno 
Domini M CCC. j:L. iij. 



ae x. ^ srr^''^^^;]^^ 



LXXIX. 

E. DE RINECKE CONQVIRITVR CA- 
STRENSIS. 



r 



fch . . Bbtfbart von Rynecke Kiiecht bekenne und 
tue kunt allen luten daz mich derErwerdichein 
Gote Vater und Herre Herr. Heimcb ErtzbifthojflT 
zu Mtntze zu fime (und fines ftifilis erbburch- 
man gewunnen hait ia alle der wiifi als lyne Birieue 
fprechent de her mir dar ublr geben hait, de her 
nach von worte zu worte fchreben ffient. wir . . 
Heimcb vonGotis genaden, des heih'gen ftuls zu 
\ Memzf E^rtzbyfchofT, des heiiigen Rwnifchen Ri- 

\ ■ • ' . • ches 



343 

ches in ttiatfchen Landen Ertzcantzeller, becKennen 
und tun kunt allen Luten, daz wir Ebtrhardin von 
Mynech gewunnen han, und fuUen yme darumbe 
funffzig punt haller geben, pder dar von funffag 
kleine Gulden von Borentze und dar vor han wir 
jine funiF punt Hallir Geldis zu Scbeitbacb an den 
Erften Teil unfin zlehenden fiinf und zwentzig 
fchiHing hallir Geldis, da felbis und zu CTtnckilamht 
uf dem halben teil unfers Houes bewifit^ daz ymc 
die unfer Amptman zu Ri^ncch wer danne zu zy- 
ten-, dafelbis von unfers oder unfers ftifftis wegen 
ift> jerlichen reichen lal^ ^llb lange biz daz wir un* 
fer nacluekummcn oder ftifft yme odcr fynenEfben 
die vorgefchriben puntHaller bezalen fementliclien 
ane abeslan, und wanne daz gefchiit Ib lal er oder 
fine erbenuns ufFirem eigengute funfFpuntHaller 
geldis jerlicher gulde Bewiffen Rientcken aller B«- 
fte,und neheft gelegen, und uns ufgebcn uhd wici- 
der von uns zu einem rechten Burglehen empha- 
hcn und wieder von uns verdienen, mitfitzen m 
Hienecken^ eiden^ truwen, dienften und andern 
gewonheiden, als man von allulgem Burchleheni 
piigt zu tun und unfir zwiueldich brief dar uber 
gebcn, des zu urckunde ift unfer Ingefigel an dyfea 
Brieff gehangen^ der gebcn ift zu Afchaffenburs uff^ 
fante» Ulrichs tag do raan zalt nach Criftus geburtc 
druzenhundert und dru und vierzich jar. Alle dy- 
fe vorgefchriben ftucke hann ich-zu den Heilgeii 
gefworn und gelobt vcfte und ftede zu halten an 
alreleye argelift und ^euerde^ und des zu urkun- 
de han Ich mya Ingefigel an dyfm Brieff gehaii- 

(^ » gen. / 



■. ■ ■ / 

244 •*««»»«* 

g^. Der geben ift des tages und de^ jaris als vor- 
gefchrebeft ift. 

I " ' ' ' "^^IIP^'^ ' ' '" " ^ 

LXXX. 

OTTO DE VALCKENBERG CONSTI. 

TVITVR GFFICIATVS PER TRACl V.VI 

FRIDESLARIE^SEM- 

Ich Otto von Valkenberg Canonicke 2u Friizlaf 
beckenne offinUchean.diefemBrieve daz cier er- 
wirdig in Gote Vatir und Herrei min Herre Herr 
Htnricb Ertzebifchoff des Hciligen Stuls luMentze^ 
hat mir fin Ampt zu Fritzlar in finer ftat bevoh- 
len in allir det wiis^ als fmBrieve fprechentdie 
er mir dar uber gegeben hat und von worte 4u 
worte hernach gefchriben fl:ent. Wiv Htinrtcb 
von Gots gnaden des heiligen Stuls zu Mentze 
Ertzbifchoffdes heiligen Romifchen Riches in dut- 
fche;i lanSenErtzecanceler beckennen und tun kunt 
^allen luten > daz wir Otten vori Valckinberg Canoni- 
"ckendesStiffteszuFrzt2:/ar> unfir Ampt da felbis 
beuohlen han, und beuehlen mit diefem Brieve^ 
alfo daz cr dtafelbe unfir Ampt halden fel felb vierde 
gewapint woliezugt^ und unfir lant und (lat zu 
fVitzlary und andirswa mit demfelben Ampte, 
* gefeffen truwelichen fchirmcn virtedingen und 
virantwerten fal,, und darumb follcn wir yrae 
lazzen gevallen allc unfir phennhig giflde , die 
wie dafelbens zu Fritzlar han, die. fich alle jar 
uf zwei und dritiigj phunt ha^er treffent ouch 

fal 



ftl ytne inifir kclner zu araneburg allejarzu. 
der eren, oder dar nach^ fechs maldir Kornis und 
als vil habernTritzlarer mafle geben und reicheo^ 
die uns von unfim Huebenzu)5^/>zterallcjarvaL- 
lent fint, und andirs Korn und habern^ die 5ju denj* 
Ampt gehorent, die da felbis, und zu werkele 
yaliendefint, Ouch foUen wir yme, alle Buozze 
undfreuil, dle da zu ^Vz/or vallende fint laz^ 
zen gevallen und werden ane dic grozzen Buezze 
die an Jipe uiid an gude treffent, di^ follent unfir 
fin> ouch ift geret daz der egenan,te Otte/von 
finer oder der eg;efchricbcn gewapint wegen, iii 
dcm Ampt?e, unS unfirn nachckomraen, oder ftii- 
te keine Kofte rechnen fol , gefchehe iz abirv^ daz 
er in dem ampte, ubir die vorgefirhriben zal. m? 
gcwaginte Lude muft han oder mit Tag leiftenii 
mit unfirn frunde Kofte hetten was Kofte die er 
in dem Ampte oder fin zal tedent, dic follfen wir 
yme gelden und was Koft er*tede uzwendig de* 
Amptes mit fincr zal lute^ oder me die follcn' wir 
zemal gelden wer auch daz er oder ^fin helfire in- 
wendig odfer uzwendig^ dem Amptc keynen fcha- 
den an pherden oder an andim dingen nemen , 
denfelbcn foUen wir yme ouch widirkeren ane ge- 
uerde, were auch^ daz yrae deheyne p^rde in (l- 
nem ftalle fturbc, erblifite odir erlamet des fin 
wir yme nit lchuldig zu gelden^ Ouch fal er unfir 
Lute zu dem Ampte gefeflen, niht hoher dring^n 
noch fchetzen^ danne er fal ly bi allir der gewon- 
heit, und rehtcn lazzen virliben, als fy bizher ko- 
iUenfmt, und fie truwelichen fchirmen undfcbureii 

Q 3 ' I urid 



S4< 

und virantwcrten zu allcn ircn noten^ und yn gli* 
ciher rihter fin^ dem armen als dem rihten^ de!!» zu 
drckunde ift unfirLigefigelgehangen andifen brie* 
ve der gegcben ifl: zu Afcbaffinburg des famfi:ages 
nach iStn£te Egidien tag^ do man zalt nach Crifiui 
geburte drizehen hundirt^und dru und vierzig jar* 
Deszuurckunde aUirdi&r vorgelchriben dinge fte- 
de und ve!i:e zu halden» han xch min Ingifi§^l m 
diTenBrive gehangen^ der gegeben ifl uff den tag 
und jar als vofgefchriben ift 



•m ^HSf^^^Sff^ 



LXXXI. 

JVDAEI MOGVNrriNI QVID ARCHI- 

EPISCOPO ET CAPITVLO MOa SOLVE- 

RE QVOT ANNIS TENEANTVR. 

Wir Heinricb von Gots gnaden des heilg^n flu- 
les 2U Mmze Ertzebifchoffdcs heilgin Ro- 
«ifchen Ricbes in dutfchen Landen Ertzecanceler 
beckennen uffinlichandiefemBricuedaz wir globt 
han und globin^ vur uns und unfer Nachckomen 
were, daz dic fiechen juden^ die wir und unfer 
Capitel zu Mcmzc entphangcn han hinder uns zu 
wonende^ und lins, und unfern Nachckomcn alle 
yu: zweihundert phunt haller, und dem felben un- 
ferm Capitel funffzig phunt Haller ufT fente McT'- 
^^ taggebin und dienen follent) uns entfuren und 
Vnsy oder demfelbin unferm Capitel unf^rri phacht 
von dem jarc cntphunten^ alfo dai wir und unfer 
Capitel des^anyn nit irholn moehteni den bu deii 

/fic 



«47 

fic dan lazent^ desfal uiid raag fich unler Capitel 
dan undirwinden und fol ir mit uns fin^ nach May- 
zal, uns vur zwei hundert phunt, und yn fur funff- 
zig phunt Haller. Und daz enfoUen noch cnwol- 
len wir, noch unfeniNachckomcn nummergeirren 
odir dar wicdcr* tun in dhcine wiifs ^ ane allerlei 
ArgeiiftundGeucrdc, Dcis zu urckunde geben wir 
diefOT JBrieff befiegelt jcnit unferm . IiigefigeL daz 
hieranhahget, dem vorgenanten Unfevm Capitel. 
der gegebin ift zvl Elteuil an fente Matbeus tag des 
heilgin Apofl:cln do ifian zaltc nach Criftus geb\|r- 
t^ dmtzehenhundert und dru und vierzig jar. 



LXXXIL i 

CONCORDIA INTER RVPERTVM DV- 

CEM ET HEINRICVM A. M. LnTERlS ' 

CONFIRMATVR. > 

Hcrrn Hdmcb Ertaiebifchoff ze Memze liebe 
, Herrn und Nefe jtlfocan Ordenunge richtun- 
ge oder lune die Hemu^e von ErUchen unfer Viz- 
tura ze Beydelhers Jriedelman von Dirmejlein unfer 
Burggraue ze Furjienbers nnd Heinricb Bekbmdal 
.unfir lantfchriber von unfem wegen zwifcheh uch 
unz und unferra Vettcm geredt hant die wollen 
wir ftetehalten. und geben daruber difen Brief be- 
figelt uf den ttnfem rait unferm ingefigel der Ge- 
ben ift vx Mzheim an dera fambftage nach fante 
Remigii dag«, dq man. zalte nach Cryftus ge| 
■ ■ . ■; Q 4 • • bur- ^ 



«4S 

I 

bnrte dmenkundert jar und dru und tierz3( 
jhr^ 

^* • Rapmus Dax, . 

LXXXnL 

T. GREVEL CASTRENSIS IN CLOP 
m OFFICIATVS m ALGESHEIM. 

Wir Henricb von Gots gnaden des hcilige» 
Stttls zu Mentze Emebifchofi; des heiligen 
Romilchen Biches in dutfchen Landen Ertzecen- 
tzeler tun kunt allen Luden daz wir mit rade^ wfl- 
len^ und Vorhcngnifle der crbern Lude yobanns 
Dechans, und unflrs gemeinen Capitels <ics Dumes 
iu Mentze Pctir Gruele von Binge unfirme Burg- 
inannezu Oo|), unfir fchultheizen Ampt zu ^g:/w- 
Je/w beuohlen han, und beuehlen yme, dazandi^ 
iem Brieue, dazer dazhaldin^ und habinfal^ mit 
tUen nutzen und geuellen^ und in allir der wiifs als 
tr, undandir unfir, uiid unfers ftiffces (chultheitzeni 
iz biz her gehabt hant iind fal der felbe Petir ^ un- 
iern Hoffzu Mginsbeim mit allen unrem Ackem, 
tind wyfen die darzu geborent^ halten und buwen, 
und uns von yeglichem ackem, daz halbc teyl odir 
daz dritte tcil ab fich geberet, und bjzhcr gewon- • 
licheiflgeweft^ allerderfruchteundnutze, dieda- 
von irfchiiient und vallende fint> geben, ouch fal cr 
ttnfer Baghus undMulen dafelbis haben>mit allem 
iiutzen> der darabe uellet, und fal die halten in er- 
lichen nothdotftUgem und ^ewonlichem Buwe imi 

fil 



«49 

fil uns ditt von alje jar gebin fiinfftzig maldir Kor- 
nes Binger mazes, were ouch, daz die felbin Bag- 
hus oder JVluleni von unfirn wegen, und nicht von 
fmen fchulden zufturit , odir vierdielget werden, 
fo follen wir fie wicder tun buw;en uf unfir Koft^ 
undals lange fie ungcbuwet, und nit voUebrachten 
fint, als lange ift er uns , der vorgeiianCcn fiiniF- 
zig malder K6m geldes nic fchuldig zu geben, ouch 
fal derftlbe Petir^ unfem WynmarciLet, alda habeii 
und befi:ellen und uns davon gebisn alle jar drizeti 
marg phennige, fechs und drizzig ichiUinge Haller • 
vur jcder marg zu zallen ^ ouch hat der felbe Pctir 
uns geluwen fechshtindirt lybentzig, und zwei 
phunt heller^ die yn unfirn und unfirs ftifilcs kunt- 
liche nutze und mit namen an unfirn Bu zu Elndi 
geckeretfint, und enlbllen wirunfir ftiffte noch un- 
fir nachckommen, denfelbin Petir oder fi^erberty 
von dem Ampte niht enfetzen, nochden phaht, voq 
dem Baghufe, und der Mulen und dazGelt von dem 
Wynmarckede nit erhohen^ wir enhaben, ymc odir 
finen erben die vorgenantenfehshundirt zwei und 
fybentzig phunt Haller gancz und gar bezalet^ ouch 
enfall derfelbePetir keine unfer undirtanen yndeme 
vorgenanten Ampte belweren noch dringeur mk 
fcbazunge noch ungewonlichenDienften^ danalsfie 
biz herkomen fint fuilder er fal fie fdiuren fchir- 
men und getruweliche virantwerten und gclichcr 
rechteshelfen, dem armen als dem Richen uzge- 
fbheiden allirley argelift und geuerde^ an allen di- 
ftn ftuckem Des zu orakunde ift unfir Ingefigel, 
mituiifirs Capitels Ingefigel an diienBriue gehan* 

Q f . «en; 



3W 

gen, und wir i<^tn von Gotis gnaden, Dedian, 
xmd daz Capitel gemeinliche dcs Dumes zu Mmze 
beckennen, dazdife vorgefchriben dinc, mic unfera 
willen,.undBAdcge(chehen iint, undhan darumb 
unfir Ingefigel zu unfers Herren Ingefigele zu me- 
rer ftedekeit an difen firieue gehange'n> der gege- 
ben ift zu EituU des Montages nach fanete Mar'> 
tim tage, do man zalt nach Crifinis geburte dru- 
tzehenhundlrt jar, und damadi in dem dru und 
viertzlgeften jare. 



'^SX^^TST' 



LXXXIV. 

HEINiaCVS m. ROM. REX CONTE- 

CTALI SVM AGNETI PR^DIVM WIRENA») 

IN PAGO WErXEREIBA ••) IN PROPRI- 

VM TRADIT. 

InNomine Sah£he et indluiduse Trlhitatis Hdnricm 
diuina fauehtt Clementia Rex. Notum fit om- 
nlbus Chrlftl noflrique fidelibus tam futuris quam 
prsefentlbus quallter nos dileAs Conte^i Agneti 
B.eginae. quoddam prsedlum Wirena dl£him. Si- 
tum in pago Wetereiba, in Comitatu Malftat. Ber- • 

toldi 

. *) Wirena. Wertheitn Opfidam Wettenvts et Ele* 
dorif Treverenfi et Principi NafTovico ^araas, 
tribns l^oris Fridberga diftaa 

**) ' WeterHka, Wettemvia de qua vide integram 
coinmemationetn tnoriraAi oAavam Dixcefit 
Moguntinas in Archidiaeonatus diftincls. 



toldi Comitls. cum ommbos fuls Appendiciis/hoc 
eft utriusque Sexus Mancipiis* Areis. iEdificiis* 
Agris* Tcrris* Cuiti? et irieultis. Pratis. Parciiit 
Campis* SUuis* Uenationibus* Aqu!s« Aquarum 
Decurilbus. Pifcattodibus«/ Molis.< Molendinis^ 
Uiis et inuiis, Exitibuis. et Reditibus. Quaefitis. 
ct inquirendis* ,Seu cum.omni Utilitate quse ullo 
Bodo inde prouenire poterit in proprium tradidi* 
mus, eo uidellcet^tenore, ut ipla dile£h noftra 
AsmKeg\m libexiamdeincepsdeeodemf rsdio ha^ 
leatPoteilatenoL tenendL tradendiiiuendendi.com* 
mutandi. praecariandi. uel quicquid placuerit ind,e 
faciendi^ omniumhominum Contradi^ione remota* 
£t ut hec noflrie.tniditionis Au£loritas Jtabilis et 
iiiconuulsa permaneat; hanc cartam inde confcrip^ 
tam fubtusque Msm proprla, roboratam Sig;il!l 
noftri impreffione juflimus infignirir , . ^ 

Signum Domni H^imici tercff Regis inuiftiinmi* 

TTjtodericus Cane^Unrius uice JSardonis 
ArcIucanc^larU rccognouu . . 

Data Vm. Idus' luly. Anno I^ominlcse focamai- 
tionis Mmenmo XL. VI. Indiaone Xmi. 
Anno autem Donini ffamd tercii Ordi-. 
nationis qus XVIII. Regni ucro VIII. 
afbim RKbider m Dei nomine felldter 
amen» 



LXXXV. 



3fS 

LXXXV. 

MEINRICyS m. ROMANORVM ^EX 

PRAEDIVM IN ESCHWEG DOMT EC- 
CLESIAE SPIRENSL 

In Nomine Sanfle et jndiuidue Trinitatis. Hein- 
cicus diuina fauente Clemencia Rex« Salutem a 
Salute nobis bene rogamus y cuiii illam Dominam 
per quam Salus venit eciam noftris Carnalibus ho- 
norando Deum precibus pulfamus, hec Domina 
peir quam Salus venit Mater eft ^ et Virgo Mariay 
que Domimim lefum veram Salutcm Virgo genuit^ 
vnde prb noftris neceffitatibus , ei CamaKa noftra 
inptndimuS) quam fpecialiter nobis fautricemaf* 
ficii& fepe didicimus ^ ergo San£te Dei Genitrici 
Virgini Marie ^iren. ubijfifteoxwfwnnwrEpilcopitus 
eft ^ predium quoddam fdlicet EfchineWage in par 
{[0 « « . « *) inComitatu Htintici Comitis fitum 
cum onlnibus appendiciis^ hoc eft ^utriusque fexus 
jnancipiiS) Areis» Ediliciis, pratis^ pascuis^ filuls ^ 
venacionibus^ terris cultisetincultis, Vijsetinvijs, 
nquis aquarutnqtie Decurfibui, molis^ molendi- 
.nisy pisctiCionibus, Exitibus et reditibus quefids 
€t inquirendis , ac cum omni Utilitate , que uel fcri- 
bi uel nominari poterit^ in proprium dedimus at- 
que tradidimus^ ea condidone» tu Cano^ici Spiren. 
Deo ibidem et Dei Genitrici Virgini Ma^it fcruien- 
tcs inde fuftententur , videlieet ut predium et prc- 
dii ufas in Jieceilaria vi£lui fratribus miniflretur» 

Ab- 

*^ PeBOminatiopagiommiffiieft* ' 



AbbatH|a >vero in Efcbiwuage mo^ialibus cfonlH^ 
tuenda a nianu Episcopi Spiren. quicunque fit 
conf^tuatur, ec cetera «mnia ad ulum fratrumSpi- 
ren. Eccldie prefete ConfittO) non vl Episcopi 
di$ponantur.«^ Cuio» traditionis teftem Okrtam pre- 
fentem fcribi lulfimus, quam propria Manu noibra 
ut infra uideri .poteft corroboratam, etSigilli no- 
itri inprelllone infignitam, omnis GeneracTonis tam- 
fiiture quam prefentis noticie reliquknus. 

Signum Domni Scinrici m. Regis inuiftifllmi , 

Adalbcro Cancellarius Vice Sigefridi 
Archicancellarii recognoui. 

Anno Dominice Incamationis MLXXnn. Indi- 
Clione XIin.X)ata Anno autem Ordina' 
tionis Diii HeinrUi quarti Kegis XXI. leg* 
ni uero XVUII. A£him felidter Amen. 

Confer, de Gudemu Cod/ Dipl, T. r. pag. f96* 



LXXXVI. 

DONATIO PRAEPOSiTVRAE ^fVEN- 

BVRG IN WETEBLEIBA PER HEINRICVM III, 

IMPERATOREM EPISCOPO SPOilNSI 

HVZMANNO FACTA. 

In Nomine Sanfte et individue Trinitatis Heinri' 
cm tercius diuiua fauente Clementia Roroano- 
rum, Iraperator Auguftus. iNiotum fit oranibus 
Chriiti nol2rique.fidelibus tam futuris q^vati pr«- 

• fen- 



3T4 

fentibus. qualit et nos pro semedio Bnijne noftfe. 
ac memoria parentum noftrorum. Patris videlicet 
Qofbri HcifiricL Matris noftre Agmtis, Avi Cwn- 
radi. atque Avie.CcwAe, interveniente Regni Ac- 
thori Sociz Btrtba imperatrideAug^ufta. medianti- 
btts quoque iidelibus noftris Lausmnenii Burcbardo^ 
item Bafilienfi Bwcbardo Epi&opis. nec non ob 
petitionem fidelis ac dile6li noflri Spirenfis Epif* 
copi Himzmatm.^ Sanfle Marit ad Ecclefiam Spi« 
renfem*tradirausprcpofitur^m Nutnburg in IVctt- 
reiba. in Comitattt • • . • cum omnibus appendiciis* 
id efl mancipiis. Arcis» >flEdificiis. Terris. Cultls ^t 
fecultis* Viis.etinviis. . Molis et Molcndini^ 
Aquis Aquarumque decurfibus. Pratis. Pafcuis. 
Siluis. Venationibus. Pifcatioifibus. Exitibus. et 
Reditibus. Quefitis. tt inquirendis» Seucumom- 
ni utilitate que uUomodo inde poterit provenire* 
ca videlicet ratione. ut prediftus Episcopus et ejus 
foccefrores liberam inde poteflatem habeant plti-- 
nendi. preffandi. commutandi. precariandi. Cu- 
justraditionisauftoritas, utfemperfhtbilis etincon- 
vulfa permaneat. hanccartamindeconfcribi. quam | 
ficut infra apparet Manu propria roborantes» im- 
preifione Sigilli noflri juflimus infigniri, i 

Signum Domni Htimci tercii Romanorum Impe- 
ratoris Augufli Herimanms Cancellarius 
.' vice Wezelonis Archicancellarii recogno- 
vit. 

Dataa» Idus I^nuarii anno ab incarnatione Domi* 
ni M. LXXXVl. indiaione VZHI. Anno j 

au- 



N aiitcm Domhi Heinrici imperatoris Regni 

quidem XXXL imperii vero U. Aftum 
Spire felieit^r amen. 

Ceofer AntiquitatesNaQinburgeiifes (Pr^spofitu» Nuen*» 
burg) a Coufiliario Bemhard editas, nec|ueve-« 
lim exiftiniesi Diploma, in quo difiderator no» 
inen comitis^ efle falfum; Dautur enim ejufmodi 
optimx et indubitatx fidei quam plurimx» Y^ 
Erath Cod.DipL Quedliub. p. 30. et p. 960, 

Lxxxvn. 

HEINRICVS m. IMPERATOR ABBA- 
TIAM HORNBACH EPISCOPO SPIREN. 
^ RVDICERO TRADIT- 

1n Nomine Sanflie et indiuidue Trinitatis Heinfi^ 
cus diuina fauente Clemencia Romanorijm Im- 
perator Auguftus, fi in Dominico agro devbti ca% 
ducafeminamus, in tempore Meflis fru6\u ceri- 
tuplicato femper manfura recipere fperamus, li- 
cetnonnoftra DeodemuSa fed fua redimus, hu- 
ius igitur tam beati fruftus Ipd excitati, omnibus 
Chrilli noftrique fidelibus tam futuris quam pre- 
fentibus notificamus^ qualiter nos propter Deum 
per quem in omnibus diuites fafti liimus, et ho- 
nore imperiali fublimamur -> ad altare Genitricis 
fue^ quod eft Spire inftindliu et peticione ditefle 
Conteftalis noftre £mbc Imperatieci? Augufte, 
I at- 



8f$ 

fttque (ilu noftri Cawadi reg;is^ nec non Rudegm 
cognomine HmzmmU ejusdem Ecclefie AntlftitiS) 
tam animabus Parencum noifarorum pie memorie, 
Bcimici Impetatoris et Agnetis Imperstricis quam 
noftri ruperilitum ialuti corarti Deo prouidentes 
A^acittn nomine Hombncb iii pago Blifengwe in 
ComitatuGodefridi fitam^ cum omnibus iuisappei> 
diciis^ id eH areiS) EdificiiS) utriusque fexus 
MancipiiS) Eccleiiis^ DecimacionibuS) VilliS) arls> 
terris cultis et incultis^ pratis^ palcuis» compafcuis^ 
filuis^ moliS) molendipis^ Aquis aquarum Decur- 
libus^ VenacionibuS) pifcacionibusy exitibus et re* 
ditibttSy viis et inviis quefitis et inquirendis^ ee 
leum omni utilitatei^ que ullo modo poterit inde 
prouenire^ in jpropriumtradidimus^ ea videlicet 
racionei ut prefatus Episcopus Skcceflbresque il- 
lius de iupradif^a Abbacia IJberam deinceps Po- 
teftatenoi habeant obtinendi^ commutandi^ preca- 
riandi» uel quicquid illis ad ufum Eccleiie coUi'- 
buerit inde faciendi abufum illum non concedl* 
muS) ut Bona Ecclefie diuidat inter milites iiios, 
et ut hec noilre auctorltatis tradicio itabilis et in* 
conuulia omni fuccedentis Temporis Euo per- 
maaeat > hane cartam inde eonicriptam proprie 
manus impreflione confirmantes^ Sigilii noitri im<* 
preflTione juflimus infignirii Signum Donmi Heinri-^ 
ci tercii romanorum Imperatoris Augufti, ife^^ 
mannus Cahcellarius Vice IVezelonis Archicancelia* 
rii reqgnoui^ Data « . Anno Dominice Incarna* 
cionis MLXXXVIK IndidHone X. Auno autem 
Domni ffeinrid UI. Romanorum Jmperatoris Au« 

gviili^ 



gufti, Regni' vero XXXHI. ItnpcrS vefo IV* 
Actum fellciter m Dei nomine Amen* ^ ^ 

Dipltm» hoc e rliartario Spirenfi producimns etquideni 
e C^^/iV^ fic dtdo minori £44. ^«i perairtiquut 
et optimas not»; teaverarium roret, VAym huju£i 
modi copiali^us fidem denegare aut iila diplomsk- 
ta fu^e<Sta babere , quorum foriaiiOr^ifialia proM 
duci iiecduTn potiiere, Quodli enim immatuni 
iik crifis prxvaleret, protc<5to a^um effet deplu* 
rimis protatiomim codic&ttfl/Conl \xa^% Toua 
numeruiH XCIl 

LXXXVHL 

HEINRICVS IIL IMPERATOR DOKrAt 

TIONEM ABBATLE IN HORNBACH EPIS* 

COPO SPIREN, FACTAM NON TANTVM 

CONFIRMAT ,^ SED ET IVS^ADVOCATyt 

EIVSDEM LOCI EPISCDPO iOANNI 

CONTRADIT. , 

Ih Ntmine Sanfte et indiuidue Trinitatis, Seify. 
ricus diuina fkuente Clem^nm terdus Romano^ 
rum Imperator Aug;uftus; Quod Sanftorum in*^ 
terventu fi Deo ipfiusque San6Hs dignani veneri- 
cionemimpendimusj noflTilmperiihonoreminpre- 
fenti corroborari, et in futunim beate glorie coro- 
nara nobis prepnrari ci-cdimus Deo San£lisque eiu$ 
humile et deuotam obfequium exhibere fatagimus. 
beatam igitur Mmam quam reginam efle fcimus An- 
gelorum que mundo edidit Saluatorem pre cet«ris- 
Twh K . R poft 



35S 

poft Deum vcn*antes EccTcfiam Spiren. in hono- 
^ rem ipfiuS) a nofiris Parentibus^ auo videlicet 
Cunrado et Patre noltro Heinrico Imperatoribus 
Auguftis in ead^ Ecclefia confepultis , devote 
xonftru£tara et dotatam, nos quaque ditare fubli- 
mare prediis, familiis oniamentis diuerfi^que 
operibus magnificare in honore Dei et San£le Ma» 
ric deuote ftudemus. inter reliqua autem que fu- 
pradifte Ecclefie contulimus Abbaciam .HmAach 
in pago BltJei^ov)e in Comitatu Godcfridi fitant 
eum omnibus utilitatibus ad eandem Abbaciam 
pcrtinentibus.excepto jure aduocati in proprium 
tradidimus, fed quia inter Spiren« fEpifcopum /o* 
bamtm et Aduocatum ejusdem Abbacie Herfnan^ 
mm utpote familiam ipfius Ecclefie inhumane 
tra6lantem fepius non bene convenit peticione et 
Monicione ejusdem lobanm Epi Ecclefiam ab hu- 
iusmodi violencia liberauimus, ctficutiplam Abba 
ciam ob noftre noftrorumque animc remedium 
Deoet Sanfte Marie ad Spiren. Ecclcfiam dedimus 
itaet Aduocaciam ipfo aduocato Hermannp lau- 
dante et rogante in proprium ea racipne donaui- 
xnus ut prediftus Hermannus eiusdem Aduocacie 
jus et regimcn a lobanne Spiren. Episcopo reci- 
peret eiqiie inde fervhret, . et deinceps eiusdem 
Aduocacie donacio penes omnes Epifcopi lohmnis 
fuccefli)res Spiren. videlicet Ecclefie Antiftites fta- 
bilis exiftat, huic noftri Donacioni mterfuerunt* 
Fridericus Cqlonien..ArchiEptis^ Lieumarus Bre- 
m^n. Epifcopus,. Burchardus Bafilien. Epilcopus/ 
Qm Argentmeh. Epifcopys mdeto Minden. Epifco- 

• pus 



af9 

pus ;DuK Ffidmms^ Marchio Bwehtitdnsy Comd 
Wilhelmus alil quamplures principes noftri, ut au- 
tem huius Tradicionis memoria firma apud prefentesF " 
&po(lero^, &ipfa Tradicio incopuulia permaneat; 
preftntem Cartam in Teftimonium ftribi noftroque 
juflimus Sigillo inligniri, Signum Domni Hitinrfci ter- 
cii romanorum ImperatoHs invi^ilTimi. IMnpcrms 
Canccllarius viee Archicancellarii recognoui. Data 
VQ. Iduo lanuarii, Anno ab Incamacione Dominl 
M. C. Jhdi£Uone VII. regnante ffeimrico 227, roma- 
uorum ImperatoreiAugufto Anno XL. VI. Imperan» 
te autem XV. Aftum eft hoc Spire in Chrjfti nd- 
mine ad lalutiferam Memoriam Jobmm venmbi- 
Us ejttsdem loci Epifcopi felicitcr Amen. 

De Caenobio 'Horn^acenn in pago Blefenfi & Pioece- 
fi Metenli lito mutta apud Crollium in Orig. Bi« 
pont. pag.7a. fq. 



»» 



LXXXIX. 

HEINRICVS VJ. IMFERATOR CON- 

CAMBIVM MONASTERIVM WEISSENBVR- 
GEN. ESTER ET HEMERODEN. SVPER 
PRAEDIO IN METTENHEIM (HODIE NEV- 
HOFEN) ET RECHHOLZ, NEC NON VINEA 
APVD EINKIRCH FACTVM, .CONFIR- 

MAT. ^ . 

In Noraine Sanfte & indiuidue Trinitatis Hetwicus 
ScKtus diuina faufcute Cleraencia Roms^norum 
&Qperater & feinper Auguftus ea qiae in prefencia 



26o 

Jtfajeilatis nofire juite & racionabiliter terminan- 
tur ne procefTu temporis & prefenclum ipallcia uel 
SuccefTorum ignorancia aliquatenus immutari de« 
beant uel infringi au£loritatis noftre munimine di- 
gnum duximus confirroare precipue cum ea que ad 
obrequium Dei & utilitatem perfonarum Deo mU 
litancium conducere cognoicamus, quapropter no- 
ttum facimus uniuerfis Imperii noftri fidelibus pre- 
fentibus & futuris, quod dile£his nofi:er Godefridus 
/U)bas WicembujTgen, cum Confratribus & Mini- 
fterialibus fuis prediumillud in Mcttmenbcim & 
^Ricbbolz quod Eberbardm de Rede ab eo tenuit in 
feodo/dile^to nofixo Hermcnmo Abbati de Hennnm- 
rode et mooafterio eius per manus noftras dedit in 
proprietatem in paludibus:> molendinis aquis, aqua- 
rumque decurfibus, Campis agris cultis & incultis 
pratis filuis & omnibus utilitatibus, quas in eodem 
predio poterunthabere, econuerfo jam diftus Ab- 
bas de Hemmenrode & Confratres fui predifto Abi 
bati Wicemburgenfi & Monaflierio eius dedenint 
per manus noftras in proprictatem Vineam apud 
Eirikirkt in jurisdi£lione noftra prope Crout quam 
emerunt pro Centum Marcis, hanc igitur Donacio- 
n,epi & Concambium, quod per Nos (£ in prefencia 
. noftra faftura eft, ratum habemus & prefenti pa- 
glna diuali confirmamuS) ftatuentes & Imperialx 
iaiiaientes Edidto ut nuUa omnino perfona humilis 
uel afla fecularis uel Ecclefiaftica prediftum Con- 
cambium aliquatenus imniutare prefumat, uel pre- 
diftos Fratres de Jkmmenrode iji predio quo4 eis 
datum^ft^ ^ luis udlitatibud moleftare audeat uel 



gnraare , quod qui facere atteniptauerit Vigintl 
Ijbras Auri j«ro pena compoiiat, dimidium Came- 
ve noftre & reliquum padislniurkVn^'^! aikem be^ 
* imperpetuum rata permanear^, & a uuHo unquanaC 
immutentur prefentem pa^nam^de coafcribi iuf- 
fimus & Majeftatis nolire Sigillacoiaikiuniri. huius 
rel Teftes funt Om Spir.en.„Epifcopus,. SymonD^t- 
Lotharingie, Otta pialatinus Comes Burgundie, Pbi^ 
Uppus. frater nofter', Sibertm Comes^ de JFranclen^ 
horcby Bertbolclais Comes de Berguey Bepbok^ii Cd- 
mesde Nuenjbmvb^ BaipopQmts de,X<^fi«> ^Migw' 
diftus Lmaris VilU^ Gode^idUs de' mnederiy Ru-^ 
dalfus de JfD/e&ei, Mc^q^Ms de Witre\ tianricus^ 
de Midekfiein^ Wcdterus de Ekbtlberzt Om de , 
hTtncenborcby Wezelq de Ber^y. Gmi^aekti dt Ri*em-^ ^ 
hfchy (Mnradmde Jmewilf^^HtmieiiLs, de Tanney^ 
AnstHnm de Spiroy <Sf/5^*aiMi^ MatefcalcuS- ieHagfii^ ' 
muiey EitetbarcMif Mar«rfeal«us de 'An^t^ &^aKi 
quamplures. Ego Sigetoui Imperialls aute Cancjel- • 
Jarius^^e Donini C6^d« MogUntiHen* ledis Ar^'^ 
chiepifcopi t6ti^s Cermraie Archicancellarii re-; 
cognouL Signui» Domai\Bfe»*n« fextS^ ronwno^i 
mm Imperatoris inuiailBmii Afta funt hec An- *• 
no incarnacionK Dominice MiBefim* CXGiiiJ, Ii>- 
diflMne Xn. regnante- Dho Bj^wwc»».' fexto roma--^ 
nor. Imperatore glorio^fflteo Anno-iregni eiusi 
XXni. fciperii uero ffilr^daomapud !7»«teAv vif.- 
IdusMadij. ....■..••.- . 

De inoaafterio WeiffenBurgerifi Ord. S. ften£4iA« m«I-- 
ta %clalia' refc« "Tritliemiai Chi:6ii:' Waii^r 

Tom. % pag. 4^^. f^ •"■ ''"'•'' ': " f 

. R 3 XC. 



xc 

concambivm; abbatem prvmen. 

INTER ET COENOBIVM IN HEMEROD^ SV* 

PER VILLA HILLENSHEIM ET CVRTE 

IN MVTTERSTATT. 

In Nomine San£Ve & indiuidue Trinitatis Ego Germ 
bardus diuina prouidencia Prumienfis Abbas no* 
tumfaciouniuerfisChrifti fidelibus tara prefentibu» 
, quam futuris quod Ccnobium dc Hemtnrode per 
emptionem ab. Hellengcro de Franckenfiein & Cohe* ' 
fedibus luis ife//«g*cro & Warnero acquifiuit quo 
vocant Hillensbem attinentem feodo quod Dux Fri^ 
dericui quondam auus Dili Heinrici Sexti Romanor. 
Imperatoris t<;nuit ab Ecclefia f rumien. fed quia 
* eandem ViJlam de manu jam di£li Imperatoris jure 
feodali Gomes habuit de lyningen^ a Comite autem 
A^-lyningen iam difti viri HeUingerus de Francken^ 
ftein& ncpoteseius Httlingem & IfamerwviZfiv-- 
tfiam facerent prefato Cenobip de Hen^inrode hanc 
donadonem^ oportuit ut fupradiftam Villpm. Hellen^ 
gerus & N^potes fui in.Manu refignarent Comiti^ 
de LyinngenyCQnxes vero in Manus Imperatoris 
quod quidem fa&tum e&^ Imperator autem quod 
fuum crat per Fridericum de Kirberg & Ansbelmm 
de petra prumienfi Ecolefie & michi Abbajti lllud 
refignando transmifitafiignandumCaenobiode He^ 
mnrode^ ego yero ex confenfii tocius Capitulimei 
& de confilio tam nobiUum quam pluriura rainifte- 
rialium prumienfis Ecclefie prjoprietatem fepe4ifte 
ViU^ in HHlmbeim omni eo jure & Ubertate qua 



prcdifti nobiles illam pofTedebant cum omnibus 
appendiciis fuis in canipis in pratis in tcrris cultis 
& incultis^ in pilcariis in aquis in aquarum decur- 
fibus in nemOribus Monafterio de Heminrode libe- 
re donaui & contradidi, prefatis Viris nobilibus 
Fri4cricQ & Anshclm ex auftoritate Dfii Imperatp- 
ris & fub nomine Cenobii de Jlminrode donado* 
nem que vulgo Sale diciturrecipientibus^ econtra 
Gtrarda & Pbilippo de Riferfcbtit viris nobilibus eK 
part^ prumienfis Eccl^e curtim que Mutterft^t 
yocatitr ia Concambio redpientibuS, fed quia pre* 
difta qurtis de Miterflat minus quara prefata vil- 
la Mllmbem valere videbatur centum Jurnalibus 
&, quinquagintamarcis ad allodium Prtimienfis £9- 
^ede emendum ut ex omni parte concambium 
cquaretur ab HeUingero eft recompenfata^ preno«- 
minati vcro viri Fridxricus & Anshckm concam- 
bium approbatum ^b omni Ecclefia Prumienfi Inr- 
peratQri.detulerunt ut ficut prius erat de Hxllens^ 
hem Comes de Lyningen ab Imperatore Hillengerus 
& fiai Coheredcs a C^mite reciperent in feodo cur- 
tim de Miderftat Qma predifto additamento pro 
Concambio quod prumienfi Ecclefie eft recompen- 
fetum^ utautcmprefatum Concambium fafihim de 
mea Voluntate & confenfii tocius Conuentus pru* 
mienfics & aUonim prediaorum ratum perpetuo et 
firmum Mpnafterio in Hemnrode obferuetur, pre-^ 
fens in4e priuilegium confcribi & Sigillo meo feci 
commuhiri. A£fe funt hcc apud IVbrmaciam XIIII. 
Kal. Aug, Anno Dfice Incamacionis M* C. nonage- 
fmlo quinto Indiftione XIIL regnante Dilo Heinri- 
' R 4 ^ 



S£4 

»fextoromanor»Iraperatore. huius r»i teftes fimt 
3hhannes Treuerenfis Ardiiepifoopus Flftakus Au* 
guftferi. EpQs. Hemtcus Wireenburgenfis Epifco' 
. pus^ Om Spirenii» Eptis, Emncas Wormadenw 
Epifcopus Bertmmm Meteit, Epfc, Lppt^d^s ma- 
for Prepofitus m Wonmciety Scrwtfetr Mona^us ft 
Decantts ^ JVioiimf totus Monachonim eimdero 
%ta Cofloentus BertbMts Prepofitu* & tetfls Qe» 
ficorum prumieiifium CfMHientas Cmra(hts Thtx 
j^eui&> Ludewkus Dux Bauuie, Jdoiftts Cbmib 
€e Sccnae^nirg^Bvar^mms^ de NUrenber^ G^$tirdai 
Burgrauius de Medelbarg Wtxao de itfge^ Trujpar' 
Ous de Kelienb&rg^ Om de Menctnbtrg Fridtrieas 
Comes de yienaa^ Gerbardmde Btfersfcbeit & Fbi^ 
Sppui frater eius, JFHdericm de Kirburgy AnsbO^ 
mus de Petray 3fobames de Bmetisbeim^ Wemerm 
Camenurkis^ Wakberm Dapifer & alii quam plu» 
tes» 



XCL 

lilONASTERIVM HIRSAVGIENSE 

PRiRDIVM SVVM IN WEINGAR.TEN 
CAPITVLO SPiRENSI VENDIT. . 

Hdmcm Dd Gracia Abbas ft Conuenti» M©. 
nafterii Brsatipm, *) omnibus prefentcmli- 

^ . '• terim 

•) Henricus Hiffaogiettfi» Ablwj XX. j^lkit atwif 
Vlil. meofe ono, diebns XV* Anno.MCXOVt 

rta Decembris ipontan^e refignaTit; Tritlt 
n. Hirfaug. T. i; pl'477. ff. 



teram inipeauris finccrttm in Dfio Caritatem, te- 
nore preifncittm: pvoteRsap^Xj^ jquod nos Necefllta- 
te ac Vtilitate EccHle 'noitfe jnQ)efta predium 
quoddam iftum in Wikgaritbn, qiiod ad nos Ipefta* 
bat VenferabiUbus Diiis Debaiio & Gapitulo Spiren. 
Ecclefie vendMimus Ifbere 8:'absquc vexacionc 
qualibet poHidciidum^ ^foitiittcntes^ & usque a4 
fummani triginta marcanitn iJbligantes Gapiailo 
predi£h>^ iCuriam A Dedmam noftramfitatelnZu- 
TEKN quod fi Frid&icus )ie Tamt & coheredesipfius 
qui i^-jQs-Adupcaqe in iH^q predio Jxa})ere afle^ 
ruQtvfepe^dldtum Gapitulum in aliquo grauavHs* 
rint ia predio huiusmod(£cu >ciara quidquam'^- 
ceriut> ^b.eisideiu dampn^quecuinque memoi^atum 
CapitulumiiiJ^psurtelnQucr^rit de predi£)tis Ba* 
nis in;Zutf(n]^\^ rj?fHndfimus i, in .cuius rd 
Tcftimomvirp, pjferens Ifcriptum noftro ac conuentus 
noihi S4gillis'duxiri|u^ 

WiNGARTfei^ fivc- Wcingatten ViHa Dit. Pilat» Spfram in*' 
tcf * Landamam. • .• - - •• ^ • • . 

Utmihqd^Jmttm^ ViUn i^aiiiKiiiinaa Vk, Spirea; 









^«mnf* 



i i 



tca 



J 



xcn. 

LlTER^ TESTIMONALES IOANNIS 
ARCHIEPISCOPI.TREVIREN. AD PHILIP^ 
PVM ROMANORVM REGEM, QVOD ABBA- 
TliE IN KAVFFINGEN ESCHWEGE; HORN- 
BACH ET SCHWARZACH A PflSSlM^ ME- 
MORI^ ROMANOR. REGIBVS ET IMPE-- 
RATORIBVS EPISCOPATVI SPIREN. 
DQNATiE SINT. 

ScremflimoDiio liib Pff . • Romanonim Regi ct 
fempierAujufti* O^ \ . DeigniciaTreuerorum 
Minifter humilis^ tam deuotum quam debitum 
cum oracionibus obftquinm. Veftre fignifico Ex- 
cellencie, quod fuptt Abbacia in Conflingen Diia 
'Spircn. Ep8 Teftimonium perhibeo fet eaque fii- 
per hijs michi c6gnita font, pufa conlciencia e^ 
mera veritate vobisf ejcpono , conftat itaque michi 
quQkd. A^^<^ft. ^. ^fiifie^ ^^<^ Spirei). EpisccK- 
po attinct ct Temporibus meis uidi tres uel qua- 
tuor .Abbatiflas, q\;c a Confungen Spiram trans- 
- cuntes/ Kiueft!turamle»isdbm Abb«cie^^ Dfio Spi^ 
ren. Episcopo reccperunt debitam ei reueren- 
ciamexhibentes, et eciam eum muneribus hono- 
rances ^ preterea ego adhuc Archi * Diaconus Spl* 
ren. Ecclefte exiftem aBilo^ren. Episcopo Cbn- 
funsen miftuS) ob rciMuenciaofipfiusEpiscopiglo* 
riofereceptusfum, et lihunufculis honoratus. Con* 
fiat eciam mic^ii, quod bone Memorie Im^etator 
Heinrkus ad ampliandum honorem et dignitatem 
Spuren. Ecclefie quatuor Abbadas ei contub% vide* 
.r.j licet 



9S7 

Ijeet QmfitngeHi BJfchtnewege^ Homibftk^ et Suandbt 
que tamporibus Domini mei pie recordacionis p«- 
tris veftri Dtio Spiren. Epilcopo deuotilHme esdti- 
terunt; led teroporibus Diii' mei fratris veftri Cm* 
fungtn & <iuodanui9)do retrahere Incepit. Conlulo 
igiturfubtimitati veftte & attentefogo qaatinus e». 
^ne Frogenitore^ vefiri EcdeAe Spiren. contole-r 
runt, in qua ipfi requiefcunt, temporibus noftria 
fubtrahi non fmatas» fed ficut veftram^ decet Miiie- 
jfaiteiu ea que ha^enus polledit, ei conieruare cut. 
retis^ & ficut multiplid Beoeficio iam incepifiis m>' 
pofterum ditare & promQuere ftudefijds. 

Joannes Archt>Epircopu8 ftidetn Treverenrem tc^u^ sb' 
«n. MCXC. ad ao. MCCXIL XlV^ Kaleodas Au. 
gufli. Philippo II. ele<9o Germani» Regi.Mogan- 
ti« Corona impofitaea an. MCXCVIU. P.htlippas 
oaciius e/l Bambei;g« MCCVIII. 2S Jijiuj. 

' XCIIt 

CONRADVS EPISCOPVS SPmENS.^C-- 
CLESIAM APVD DIEBSBRVCKEN EXTRA 
SVBVRBIVM SPOUEN. SITAM MOTJASTE- 
jaO ORDINIS S. SEPVLCHRIIN DENCKEN- 
DORFF •) SVB CERTIS COI«)rriONlBVS 
DONAT. 

InNomine San£(e d: indiuidue Trihitatis. QmM- 
^Ecdefue Spiren* Epifcopus Ibpepropterdiu* 

tur- 

*) Ampliinmaai quondam ae fplendidilBmam in Wir* 
teaber^s Di«c Cooftant. cccnobium Ordinia Ca> 

no» 



/ 



turnitatem temporis iii Dubiufn uertitui^, ijuod in- 
ter horalnes Verbis ucl fitftis contrahitur ^ nec m 
meraoria preterite Aaionis firtniter rctinerl Ipera- 
tur, nifi condicionis Oflg;o fcripture att£t6iitate 
fuldatur, inde «ftquod notom iieri volumus omni- 
b&s Qn*^i fidelibus taiti pretentibus quam futuris 
hdnc cartam infpidentibus;; quod cum Vi$ruhtate 
Capituii noftri & coBftnlu ciuium noflrprum pro 
reuereritia Sanfti Sepufchri tradidimus EccKfiam 
qiie fitaeft apudAVpfMciw cuniftmdo fuo ft cum om- 
nlbus appendicSsfuis, fiueiriTerris cuJtSueHncul- 
tiS) fiue in p^uis> fiue ih pratis Ecclefiem 27m- 
eltndarfy en condlcione^ tit ad propbfitum illius lo- 
cireQ>e3ushinchabeatiir^ de toaiporalibus<ft in 
ipiritualibus^ prout ordinis eius regula requuit, 
nobis atiteiti fi quis in hiis defedhis mterdide- 
rit, d: f&eceflbribus nofbis corrigendis re^ue- 
tur^ ftntt n fraepoftto Qmtddo. ^ Iknduadorf 
uel cius fiiccefrore tenuitfs.-huius Ecclefie pro 
poffe d: noile in temjporalMs adiuuetur, nec^ 
nojxdSujtiiunrqfficiHm celebrk^r ibidei^-pdr f|?ocii-:. 
denqiam ^iusdem Frepofiti & fuorum Su^eefTormn 
proeuretixr t Pr^fitum igitm? pi^nainimtum in«^ 
llituimus^ d: ipfe InflitaciQnfm in fcune/mQdHm ac- 
cepit.a. nohp^; qj^od m^Kenl^us adlmc iWfijger^ 
ftitibus in necefTariis t^m corporis quan;^ anime 

nonicorum Regiilanuftt S» Auguflinf Congrtgatio- 
nis^S. Sepulchri fundatum an. 1124. ab iiluftri vi* 
ro j9b £rlicklieim« pltic^. vide in Docuineatis Mo* . 
^ naft. Wirt?p|(wfg. viroram fo)» ^oj^ Si^cvia^Ejde- 

filKftica pag, 260. Iq.* ' " ** ,5 ■'•' 



amanter & daigcnter ad vitim earum prouidebit 
vcl dc confilio vel auxilio Epifcopi & ipfius Pre* 
pofiti ^munificencia ad alia conuendcula Mulierum 
eiusdem Profeflionis, cum carum voluntdte trans* 
ferre-curabit, & ut omnibjis eis ab hac Luce iiib- 
traftis^ uelaliastraiislatis Prepofitus prediftus uel 
eius lucceffor feciat ibi fue Profeflionis contientum 
Deo vcl fanfto fepulchro ^^erpetuo feruiturum y . 
& quoad jus , Dyocefanum Epifcopo ciuitalis ia 
onmibus obediturum> & quod in loco pri^difla 
nuUa umquam furgant Edifieia de qiiibus ciuitati 
poflit imminelre periculum, ncquc pijies impetan» 
tur de cetero de confraftione muri ad munimen- 
tum fue ciuitatis quondam ncceflitatis caula de lo- 
co iam difto translati^. ut .autem hec rata & in- 
conuulfa permaieant, ad perpetuam firmitatem 
Ecclefie Spircn. & Ecclefie inD^limdGrfpaginan^ 
ifiam confcribi & au£loritatc noflxi SigiUi fimul (Sc 
Ecclefie fecimus infigniri. huius reiTeftes funtOw^o 
maior Prepofitus, Albtrtus .Decanus & alii quara 
plures. Afta fimt hec anno Dominice Incarnacio- 
nis MXC.Vn. Indiftione X. Pontificatus noftri 
Aimo VII. ' 

XCIV. 

MONASTERIVM HIRSAVGIEN. VEN- 

DIT CAPITVLOSPIREN 4. JVPERA VI* 

NEARVM IN MECKENHEIM. 

Ego'J£J^6^rrf^^Hirsaugen. Abbas qum confen-^ 
fu Capituli wei vendidi Capitulo maiori in 



97» 



*«if»HanM!ah 



^pira illj. jugera vinee Allodu nofiri in Mei^beki 

\ proA^III.Libris Spirenrmdnete, quas quia libeirc 

poiredimus<) & ut propria Bona libere eidem Ca< 

pitulo maiori line omni contradi£Uonecontu)irous^ 

& eas a nobis ab omni £xa£Uone liberas & fine 

^uouis onere volumus tranfire, (icut decet li^ 

berum predium. A£b funt hec anno Domini 

, -MCCXIX. IndifUone VI. fub venerabili Epifcopo 

Cunrado Spiren. <k Methen. menfe Marcio. Teftes 

,Cutiradus^ Qmradus^ AddiadeMW^s-i Egeno^ Ege» 

hardus plebanus San£H Leonis & alii quorupi n9- 

nune Labor eft enumerare. 

xcv. 

CONRADVS DE SCHARPHENBERG 

EPISCGPVS SPIREN. ET METEN. HOSPITA- 

LE JVXTA CAPELLAM S. STEPHANI SITVM 

SVB CERTIS CONDITIONIBVS DONAT 

ORDiNI TEVTONICa 

In Nomine San£te & indiuidueTrinitatis Amen* 

CDei gracia Methen. & Spirenfis Epifcopus, 
• imperialis Aule CancellariHs; ad quoscun« 
que prefens fcriptum peruenerit iraperpetuum pa* 
Aoralis. cuja exigit & maxlmeEpifcopalis, res mi* 
fitts utilesin melioresufus commutare, &cu]tum 
Dei in quocunque Loco poffumus ampliare, con- 
liderantes itaque quod minus prouide Chrifli pau- 
peribus in hofpitali noflro fito iuxta Capellam San-* 
^ Stepham prouideretur ad Laudeih Dei & fuft 



genitricis Sanfte Marte ad holpitalc teuptonicorum 
in5^ibr«/^/^cuniconfenfu capituKnoftricontuiimus' 
omni eo jure , in quo fuit tempore nofijre"collacio- 
nis, ut liqua Negligencia circa paupercs Chrifti 
haftenus ibi fiebat, eorumProuidencia & peruigili 
Diligencia fuppleatur, contulimus autem eis idem 
hofpitale hoe pafto, ut ipfi nichil prefumant ordi- 
nare in preiudi^ium maioris Ecclefie y vel aliarum 
Ecclefiarum C(muentualium> nec paruulo^ Bapti- 
nindo, & fi forte Capellani Sanfti Stepbani aliguo 
modo optinuerint^ eo jure habeant in quo iam eft 
fepeliendo ibi mortuos^ fcilicet de vicino & pau- 
peres fuos ^ vel fi forte nouamEcclefiam edificauc- 
rinl^ & ibi pauperes fuos fepeliant & non alios, 
nifi de Licencia Dominorum, nec audiant Confef. 
fiones hominum nifi fuorum vel fi fit ut folet fie- 
ri quandoque, fufpCnfio Generalisdiuinorum^ ipfi 
clluina celebrarcnonattemptent 4: tumulare mor- 
tuos in Excoramunicacione defundVos non prefu- 
inant^ & utbreuiter dicamus nichilprefumantor- 
dinare absque Licencia Gapituli, in quo pofllt Ee- 
clefia maior vel alie Ecclefie dampnificari^ fed li 
forteipfi ea^que diftafunt infringere attemptaue-r 
rint) in penam eis ftatuimus quod a jure Donacio- 
nis quod eis contulimus cadant^ & omnis noftra 
Donatio in. irritum ducatur* Adla funt hec anno 
MCCXX, Indiftione Vlli. regnante gloriofilpmo 
Domino noftro Rege tridmco^ .Teftes autemhuius 
Donacionis funt; Omr^rfwymjaiorPrepofitus^\5^r»- 
mi Cantor, Hcinricus Prepofitus Sanfti Germani^ 
&trbmlM ScolafticttS) Cmradus portenarius^ 

Cun^ 



Qmadus icSertol^ AeHobinbart^ AlheroCmxi-' 
larius, Heinricus de I^izcnburg^ Flricus de Afag7«- 
hcim^ Flricus dc Stc^crsbcrc^ Gcrlacus^ Sifiridus 
Sanfti Gcmumi Decanus^ Swicscrusy^ Hcinricusy 
Bcgcbard^s^ Ditbcrus^ OrtHbus^ eiusdem Ecdefie 
CanQnici. Albcrtus Sanfti Widoms D^cmmy Wolf* 
gmLSy Swicgerus cuftos^ Cunradus de Emphclin^ 
f^cn-i iVcrnbcrusy Grrm/cw eiusdem Ecclefii cano-* 
«lici. pmnium Sanftorum Canonici^ Marquardus^ 
Sifridus^ Cuno Cuftds, Hdnricus^ Cmradus pre-^ 
bendarii maioris Ecclefic Spiren. Ditbcricus^ l/lri* 
cusy Ansbclmusy Volradus^ Godefridus^ Ditberus^ 
Godcfridus Minifteriales maioris JEcclefie Spiren» 
Cunradus^ de BcrgCy Eberbardus Pmcema, Ansbcl^ 
mus Aduocatus^ Cunradus dc Litbenftein^ Cwftra* 
dus dc DurMcim^ yobannes deDandeftaiy Cimra^ 
dus Cyovicly Egcno de Kirwilre ciues Spiren. Hein^ 
ricus dc Hujin & filius fiius Eliewinus et HcimcuSf 
Elbewinus Albusy Marquardus Lambcshucb^ Hein- 
ricus filius Sifridi^ Cunradus filius Gotfcbaki^ Ori^ 
libusy Rutlibusy Omradus filius Gcrbardiy/Rudol^ 
Jus Hunsdrube ^ Wcrnberus et Hcinricurfnter fiius^ 
Waltbcrus dc Wrncshurcb. Sifridus Bufcbctiny & 
ftlii tam clerici quam Laiei ^ ut autem hec donacia 
noftra fi^cundum quod diftum eft a nobis & a iiic* 
cefiToribus noftris rata & inconuulla permaneat pr&> 
fentem paginam Sigillo hoftro &Capituli & ciuium 
fecimus ii^igniri, ^ Datum apud Spiram VL Idus 
Maij fefto Gordiani C^ EpicJmacbi Pondficatus no* 
ftri Annou • . ., ; 

xcvt 



«7a 
XCVI. 

RECOGNITIO ABBATIS ET CONVEN"- 
TVS VTERINiE VALLIS ERGA CAPITVLVIVI 
SPIR^N- SVPER DECIMIS, ET OBLIGATIO- 
NE CVRIAE IN MECHTERSHEIM. ' 

GDki gracia Abbas & Conuentus Fterine Vah'' 
• lis omnibus prefentem paginBm infpicienti* 
bus inperpetuum nobis&Capitulo maioris Ecclefie 
Spircn* liiper Decimacionibus litigantibus fic eft 
corapofitum, quod a Decima pecorum & olerum 
ortorum b^ftenus a nobis cultorum penitus nes 
ab ipfo Capitulo^fiimusabfoluti, fedinaliis eis De- 
cimas debitas perfoluemus^ preterea curia noftra 
in Mctbcrsbeim tenebitur curie ipibrum in £[fiiigenm 
fteih^ eo jure quousque nunc ei folita fuit teneri^ 
in huius rei Teftimonium Sigillo noftro roboranius 
prefens fcriptum. Aftum Anno Dni MCCXXV. 
Menfe Februarii. 

XCVIL 

MONASTERIVM IN CLINGENMVN- 
STER •) CENSVM IV- VNCIARVM DE MAN^ 
' SO IN MVTTERSTATT ECCLESIAE 

SPIREN. VENDIT. ;, 

Jobtmes Dei Gracia Abbas totusque Conbentus 
Ecclefie Monaftcrien* Omnibus prefens fcri- 

ptum 

•) Abbatix Clinza vulgo Oingcnmiinfier a Dago- 
berto Rege i^adatae & Ecclcfis Moguntinenfi ac- 



ptum intuentibus ftlutem in Chrifto preTentis fcri- 
pti feri? proteftamur, quod nos de coramuni con* 
fenfu & concordi voluntate vendidimus Ecclefie 
Spiren. maiori cenliim quifoluebaturnobis deMan- 
Ib uno in Mmerftatt fcilicet quatuor uncias Spiren. 
denar. omni Jure & opmi Libertate, quo nos eun- 
dem cenfum poffedimus & de eadem Emptione ipfi 
Ecclefie ubicunique Locarum plenam facimus Wa- 
randiam , & ut hec rata permaneant & in conuul- 
fc prefens fcriptum noftro Sigillo fignatum Spiren^ 
Ecclefie in Teftimonium duximus concedendura. 
Xi^itwm^ Spire Anno Diii Miirefimo CC.XX.VL 
VL Jdus Martii. 

XCVIIL 

FRIDEfelCVS ET JOANNES FRATRES 

DE FRANCKENSTEIN RBNVNCIANT LITI, 

XiVAM HABVERE CVM MONASTERIO HEME- 

ROD RATIONE ALVEI JVXTA SYIVAM RECH- 

HOLZ, APPROBANTE ET CQNFIRMANTE 

HEINRICO VII. ROHANOR. REGE. 

Heipricus Dei Gracia Remanor. Rex & femper 
Auguftus in perpetuum Ecclefiarum necefli- 

tati- 

titulatx juriumConfinnationem an. logo. fa<^am 
vid. apud de Gudenns T. I. pag. 2^. fitus hujui 
quondam iiiOQafierij efl in Palatinatu fiib fatrapia 
Gcrmershcim. An. MCCCCXCI. Abbatia h«c 
Ord. S. Bentdidi mutata cft in Bcclefiam faccula- 
rem. Trithero. Chron. Hirfaug. T.a. p. 537. 



a7f 

tatibus fufTragari^ & bono ipfarum confulere eo 
benigniijs quo ipfe religiofiores iinueniuntur decet; 
reg^iam MajefhUtem^ $a propter notum efTe volu* 
mus omnibus Chqdi noftrique fidelibus ^ quod dile^ 
fti fideles noftri Fridericus & yobdnms Fratres de 
Franciet^ein ad peticionem fll^ Abbatis & Conuen-^ 
tus Ecclefic in JKwwwfoSe.ceflehint ompino Liti 
illi quam habebant contra Iplam Ecclefiam fliper 
alueo & decurfu Riui ollius^ qui fluit juxta filuam 
Recbbolz & promiferunt in prefencia magnificencie 
npfhre, quod nec ipfi nec in poflcrum heredesipfo. 
rum eidem Ecclefie in ipfo Riuo aliqualiter erunt 
graues & molefti, fed Ecclefia de eodem riuo noii 
obfhintibus memoratis F. & y. vel eorum heredU 
bus fuum prout voluerit commodum procurabit^ 
ut autem hec rata & inconuulfa pemianeant pre- 
Ifens fcriptum Sigillo magriificentienoftre munitum 
prefate Ecclefie in Teftimonium duximus conce* 
dendum. Datum Spirt Anno Domini MOldfmia 
CCIU^ V. Idus Decembris. 






» a XQVL 



«76 

XCIX. 

BERINGERVS EPISCOPVS SPIREN. 

FVNDATIONEM J40NASTERII MONIA- 

LIVM DE PONTE SALVTIS , (HEILS- 

BRVCKO EVENTVALITER CON- 

FIRMAT. 

BDei Gracia Spiren» Epifcopus unague maioris 
• Ecclefie Sanfti Gcrmani^ Sanfti Widonis & 
San6le Trinitatis Gapitulorum Collegia Spiren. 
Omnibus ^refens fcriptum intucntibus imperpe- 
tuum^ non difRculter peticionis obtinet TEffeftum , 
gui per fue poftulacionis affeftum neminem grauat 
hominum & fe Deo reddit acceptum. Cum itaque 
lytagifter Salomon Canonicus Herbipolen. ob hono- 
rem Dci & Reuerenciam circa plurium utriusque 
fexus falutem verbo iS: operc perfiftens inceflanter 

' t no- 

^) MonaAerSi hujus fimdatlo, redditu^ & ultima fata 
fic in antitiuo MS: recenfetur: Paptis faluris vulgo 
^ailsbruck virginum monialiiiar monafterium Or- 
dinis Ciflerc. a Conftantino in honoreiu Deiparaa 
Virginis ia Prxfcdlura feu Ammania Neufladienfi 
ditionis Palatinae (itum in Dioccefi SpirenHs Epi- 
fcopi. A, nobiU milite Burckardt de Breidenftein 
locus Monailerio condendo pro 300 ma^cis Ac" 
genti puri emptus eft. Reditus habet annuos : Pe- 
cunix 5 1 1 fl. vini 93. plauftra 5 omas. filiginis 
642. maltra. Hordei 24 maltra, fpelt» £23* nial- 
tra. Avenx 146. maltra. Piforum 2 maltra. Na- 
cum 4 maltra. Coeparum | maltcum. Anferes 9. 
. Capoues 87. Gallinas ^. Olei. 154 libras. Ceras 
5 libras. Occnpatum e(l hoc monafterium a Pala* 
tino ^irca annum M^QLXV, ita MS. 



a nobis petiuerit hiiniiliter>ut ad conuentaalft Ec- 
clefie Ciftercien. ordinis de collegioniulierum fiih- , 
.dacionem<S: Promocionem in Spiren. Diocefi fau©- 
rem prefltiremus^ & aflTenlum comFnunic^to inui- 
cem confilio/ requifitaque.fiiper hoc ciuium Vp-^. 
luntate^ unanimiter ad honorem Dei fueque Gcni- ♦ 
tricis perpetue Virginis Marie fauorem noftrum 
luper hoc preftitimus & afl^enlumy ita ut aciuitat» * 
niiliare unum uel fupra ubicunque fe facultas offer* ' 
ret in Spiren, Diopefi fine Ecclefie Preiudicio in 
cuius fundaretur Territqrio fiue quarumlibet alla- 
rum ipfius Diocefis Ecclefiarum grauamine ut pe- 
tebat licitefundaretur; quod ut ftabile perraaneat 
tam nofixorum munimine Sigillorum^ qutmciuium> 
prefentcm paginam iade. conlcriptam fecimus ro- 
borari. A^um Anno Dominice Incarnatioms 
M^ CC^ XXX^ fccundo^ Menfe JuUo,\ ; 

COMITES DE VAHINGEN BONA SVA 
IN VILLA OBEROEWESHEIM CVM ECCLE- 
SIA IBIDEM DONANT MONASTERJO 
MAVLBRVNNEN. •) ,: a 4 . , ; ». y 

C"^ de Febingen & C filius fuus & G. JfiHus Ira- 
J« tris fiii de Calwa Cmk^ omnlbus in perpe- 
tuum. Sub itteftacione Sigillbrum nortiloriihi ^ro- 
fitcmur. Uniuerfis tam prefentibus quam futur^ 

S i ', pre-i 

*) De monafterio Mi&lbFi!l|m vide fubfididr;? tflfX' 
Tom. IV. pag, 333. 



t7S 

prefentem eeduliiin infpe^biris quod nos bdna in 
Owcnsheim fica^ que R^ dc Kiefehwe jure feodali a 
nobis tenuit, ficut nos ea a Venerabili Dfio j^. Epi- 
ieopo Spiren. & Ecclefiam eiusdem Loci^onfimili 
jure dinoicimur tenuifTe du£ti pia voluntate dona* 
uimus Conucntoi Mulenbrunnen. in perpetuum pof- 1 
iidenda preter homines & Uineta que di£his R. in 
feodoanobispoHedit, qui & prememorata bona 
vendidit Ecclefie MiUenbrunnm. cum confenfii & 
voliintate noftra renunciantes omni juri, quocl in 
dsdem bonis dinolcimur habere. Ut autem 
hee DonaciOy nec ^ nobls^ nec a heredlbus nofiris 
poffit infring'1, fiue ab alfquO (ialumpniari^ prefen- 
tem cartulani Sigilljs noftris iniigniuimus* Tefl:es 
funt Dilus Abbas * Alba^ Dnus Wahberus quon- 
dam Abbas ejusdem Loci^ Otto de Eberjiein^ Gode^ 
ffridus de Lewenftein Comes, Otto de Brosle^ Atber- 
tus Drosler^ Heinricus de RoJJevjacby Bertoldus de 
Weingen^ Belremus de Efeksbercb. AQz furit hec 
Anno Domini M. CCXXXII. Indiftione quinta. 

CL 

CONRADVS EPISCOPVS SPIREN. CON- 

tlRMAT DONATIONEM ECCLESIiE IN BIL- 

LIGHEIM CAPITVLO SPIREN. A MONA- 

^STERJO WEISSENBVRGEN. FACTAM- 

n Nomme Saiifte & indiuiduc Trinitatis Amen, 
CUnradiis Dei gracia Spiren. Epus omnibus 
Cbrift) iideiibus imperpetuiim) cum diuerfitatem 

Cor- 



I 



s^sr^y&fHiji;^ ^ 27 j.^ 



/ 



Cotporura ftquatur diuerfitas animorum 4: coi-po- 
ra mutabilitati fubiaceant uniuerfa necefle eft, ut 
animi xjaoqtte defidentibus corporibus -<ieficiant, 
unde ne gefta horainura.propter variam Corporum 
mutabilitatem depereant, ca lcripture.teffiraonio ^ 
conucnit roborari^ prelentem igitur paginara in- ' 
Ipcfturis notura fieri voluraus uniucrfis, quod nos 
confiderata veneratilis Ditt Cumnis Abbatis Wrz^ 
zenburgen. fincera Devocione 47^6^0^^ fincerita- 
tc^ qui ob honorera Pei & Sanfte Genitrids Marie 
juspaOfonatus quod habebatin EccUHeL' Butiinkeinl 
de confenfii Conuentus fui tradidit Eeclefife Spircib 
xnaiori fine contradifticme qualibet detnceps pofii- 
dendum, qucraadraodum ipfiusAbbatis& Conuentus 
publicura declarat Inftrumentura^ prouentUs difte 
Ecclefie Bullinkcim Canoriicis Ecclefie Spiren. niaioris 
donauiraus Uniuerfos accedente Conlfenfii Cunrad 
dt 5*c/ntfif Archidiaconi eiusdem tbci equaliter intei* 
fe diuldendos. hoc adiefto, ut di£li Canonici peiTpe- 
tuum inprefata Ecclefia BuMinkeim de Confenfu Ar-' 
chidiaconi^ qui pro terapore fuerit inftitiiant Vica- 
riura competcntiiS honeftafibi.porcioneuelpreben- 
da deputata, ut autera hec noftre conceflionis fiue Do- 
nacionis Auftoritas rata & inconvulfa perraaneat in^ 
Euum, prefentera Cartaraexinde cohfcriptara Sigilli 
noftri fecimus imprefllone roborari. Afta funt hecf 
Anno Dorainice Incarnacionis MCCXXX V- prefen- ^ 
tibus Cumrado mviion Spiren. Prepofito, Sifrido De- 
cano, Ccizolfo Cunrado^ <£ Cunrach Sanfli Germaniy 
Sanfti Guidonis & Sanfte Trinitatis Prepofitus (^* 
aliib quam pluribus Teftibus ad hoc vocatis & rogatis.^ 

S4 ^ ' ^ CII. 



A80 

MONASTERIVM CUNGENSE ] VS PA- 

, TRONATVS ECCLESI^ IN OFFENBACH CA- 

PITVLO ^PIREN. DONANDO TRA- 

I Drr. 

In Nomine Sanfle & ipdiuiduc Trinitatis Amcn- 
Cmradus diuina miferacione Abbas Ctingenp 
Monafterii^.omnibus Chrifti fidelibus deuotum in 
Chriftb munus oracionum^; racionabile eft> & ra- 
cioni confentaneum, ut. Ecclcfiaftice perfone inui- 
cem cognofcant fua negocia & alteruti-um ydoneis 
peticionibus pium prebeant affenfum^ notum fit 
ighur tam prefentis Etat}s hominibus quam future 
poftcritatls^ qupd nos inclinati prccibus diledlorum 
Canonicorum maioris Ecdefie Spiren, donauimus 
cisdem de confcnfu & bona voluntate Coiiueutus 
hoftri jus-patronatus Ecclefie in Offenbach plgno iu- 
re poffideudum^ accedente cciam Confenfu iS:'Vo.. 
luntate Venerabilis Diii noftri *Sf/r/d;/ Moguntineh. 
Archiepifcbpi^ Sicut ipfius publicum declarat In- 
ftrumentun^, ,ut autem liec noftra Donacio rata & 
inconuulft pcrpetuis feruetur Temporibus; pre- 
fentem Cartam ejflnde confcriptam figillorum no* 
flri & Conuentus jufljmus irapreflione robarari. 
A^^a funt hec fub Venerabili Dno noftro Qm- 
rado Spiren. Epifcopo Anno. Dnce Incatnacionis 
MCCXXXV, prefentibus Cunrado de Steinabe Pre- 
pofito, Sifrido Dectino^ Diperto Cuftode difte Spi- 
^ ren. Ecclefie^ Ceizolfo^ Cunrado & Cunrado San£li 
Gerw«m,'San6li Gtudonis & Sanfile Wnitatis Pre- 

po* 



pofitus, & alfis quam pluribus Teftibus Hd hoc vo--* 
catis & rogatis. ^ ^ 

Offenback Villa Cisrhcn. Dit, palat. Spiram inter & 
Landauiaiii iita. ' . .^ 

CIIL 

MONASTERIVM HIRSAVGtENSE 
VENDIT CAPITVLO S^IREN. XXX. MO- 
. DIOS TRITia DE CVRIA SVA IN 

• •'•' •'-■WEINGARTEN.- '" ' '•'•■'a^* 

Abbas& ConiiJentus Hiffogien. omnibus Chrifti 
iidellbus. ad quos prefens/ Llteni "peruenerit 
SaluteraJn.ep qui eft vera SaluVcredencium. '€ei'- 
ciora fuiit ea que geruhtur & minori Calitaippja 
poflirac perturbari fi vigorera furaant a Teftimonia 
Literarum^:;*!* uniuerforum igitur tamprcfencium 
quaai futurttnjm hanc cedulam intuendum cupi- 
rouspcnienire noticiam tenore prefencium profiten- 
tes & prMeftwites quo4 Nos.prp ftriaiffima Eccle- 
fie noftre Neceffitaie vendidimus triginta modios 
tritici ciuilis mtnfure de curia noftra Wibnga)U)a 
CtpitulQ Spiren. pro XXXIL roarc^is puri Argenti 
de bona voluntate ' & pejrpiiffione venerahilis pili 
noftri C Spiren. Epifcopi-Si^gulis Annis m minus 
Granarium fuum imperpetuum rite prefentandos , 
wailtem hec prenotata v^idjcio rata fit imperpe- 
tuum * a nullo violari poffit, prcfentem Litcram 
itthuius ContrtftUsTeftimoniumnoftro &Conuen- 

S 5 ^ 



tus Sigillis eemnraniuimus. Datum «mo Dlfi 
MCCXXXVL oaavo Jdus Novemb. Jndiaione 
nona. 

WiEMeARBA kod. Wdngaiten Vilia IXtioois Palad> 
nx Spirain inter & uindainaiD. 

C Conradtu ex perilluftn Profapia DD< de Than 
Eput Spiren. , 



CIV. 

CONRADVS EPISCOPVS SPIREN. CON- 

firmat vfinditionem xxx, modio. 

rvm tritia a monasterio hirsav- 

gibn: de cvRia sva in weing\rten 

CAPITVLO SPIREN. FA^TAM. 

CDei Gracia Spiren. Epifcopus vniucilis Chrifti 
• fidelibus quibtts hoc fcriptum oftenfunr fue« 
rit) Iklutem in eo quiefl: vh& veritascredenciuni. 
Cum labilis fit hominum memori^/ & i^undanis 
a£Vibus frequenter inuoluta^ neceife eft nimirum^ 
iit ea que fideliter geruntur & contrahuntur homi- 
num Teftiraonio, & icriptis autenticis roborenturv 
ne rabie malignancium & liuore derogancium cor- 
rodantur & impugnentun Singulis ac unluerfis 
prefentibus & futuris ad quos h^c Litera p^ruene- 
rit, conftare volumus tehore piefencium profiten« 
tes d^protefhmtes, quodAbbas &Cq[nuentusHirs- 
augen* pro ftriftifflmaEcekfie fue neceflitate ven* 
di^erunt XXX modios tiicici eiuilis menfure de 
'^ , curia 



eum lua TPtngmm Cipitulo Spiren^ de bona vo- 
luntate nofira & permiffione ^re XXXII. marcis 
puri Argenti fingfulis aonis in niinus granarium 
iuum rite prefentandos^ ut autem hec prenotata 
vendido rata (it imperpetuum & a nuUo violari 
poifit prelentem Literam in huiusmodi c.Qn.tra£lu5i 
Teftimonium Sigilla noftro comnmniulmus. Da* 
turh Anno Domini MCCXXXVI. VHl. jd«s Nov, 
JndieUone VfflL 






MOlsrASTERIVM DIVITIS AVGIAE 

DONAT CAPITVLO SPIREN- PRAEDIVM 

SWM ET JVS PATRONATVS ECCLE- 

siAE iN meckenheim: • 

GDei Gracia Aug^en. Abbas vniucrfis Chrifti 
• fiddibus prefentem paginam infpeCluris fa^ 
lutem in vero falutari. Cum bumane .condicionis 
Ihitus malorum fraude j^ocius quam innocentum 
. pietate duegtjir y opoitet profetto lit eis ^ que cer- 
ta lege geruntur , tallter ibccumtur ut rabie ma« 
Hgnancium poftmodum concuciantur^ ptefencium 
igitur tenore fingulis ac tmiuerfis ad quos hec Li* 
tera pcruenerit contfiare volumus profittetes & 
proteftantes , quodnos tradidimus in propriumEc- 
defie Spiren. preffium & jus patronatus Ecdefie in 
MscKiNHEiM eum omni utiiitate fua quocunque no- 
miu^ cenferi j[)oterit) quod a nobis comesde Zoir^ 

jure 



184 

jure feudali ha£tenus,tenuilfe, & nunc in manus 
noftras reiignaffe (Unofdtur fihe contradiaione qua- 
libet & Diffieultate perpeCQo poflldendum Priuile^ 
^is iuper jure predi£^i predii habitis & habendis 
< renunciantes. Vt autem EccTefia prefata nullum in 
nac noflra Donacione Jmpedimentum fendat, aut 
grauamen prrffentem Literam in Teftimoniam con- 
fcriptam fibi S^Uo noftro dedimus comrauriitam. ' 
Datum Anno Diice Jncarnat. M».CCXXXVI. Ka- 
lend. juniijndia; Vim, Teftes autem qui huic fa- 
fto intererant funt hii, C , Decanus, C . Prepo- 
fitus, ifogoCellarius, <;.»Cuftos. C. Plebanus 
Sanfti yobamis. G, . Canonicus Sanfti Peiagtt^ H. . 
AduoaapM, de ^^ngei^^JS. . ctepifer de p-A»e»,' B. . 
Pincema <fe Salwenftein^ ir....miles deiSrteJore», 
J. . miles, de , Reidemyf:, ,, 4e £a4efef^j&^ alii 
quaniplures ipDomino.Amen. . . 

Meckenheim Villa cis rhen. Dit. palat. 

^— °nr^^ • ■ • ^ 

OBLIGATIO CAPITVU MAJORIS EC- 
CLESIAE WORMATIEN. DEPRAESTANDA 
eONTRA MONASTERIVM m SVNSHEIM 
EVlCTiONE RATIONE BONORVM CAtl- 
TVLO SPIREN. IN ENSEtNHEIM ET LV- 
DEUHEIM VENDltORVM. 

Capittiluia maioris Eccierie.Wormacien. prbfi- 
temur pfefencium tendre quod fi Capitulo 
maioris Ecclefie Spirao. aiiqua JJs de bonis an En- 

feln- 



filnheim & in Lutolsbcim ab Abbate & Conueiitu de 
Smnenslmm •) emerlcrit, que Bona ipfi Capitulo 
unanimiter vjendidimus nos medietatem expenftrum 
& dampni in hacLite habid eidem Capitulo refun- 
denius,'fed 11 amicabilis compoficio inter eundem 
Abbatem & cpnventum ^ prefatum Capitulum in- 
tervenerit, nosmedietatemDampni fiquod ex for^ 
ma talis compoficionis eidem Capitulo fiirrexerit 
reflituemus ^ & in teftimenium huiu,s rei prefentem 
cedukm Sigillo noftro eidem Capitulo tradimus 
communitam* Aftum Anno Dfii MCCXXXVDL 

*) De monafterio Sunsheim vide fubfid. Dipl» Tom. 
IV,pag.329. 

' CVIL 
GREGORIVS IX. PR. CONFIRMAT 

donationeM 5:cclesiae in billig- 

heim a monasterio ' weissenbvr- 

gensi capitvlo spiren. 

FACTAM. 

Grcgmus Epifcopus feruus leruorum Dei diler 
ftis filiis Decaiio & Capitulo' Ecclefie Spiren. 
Salutem & Apoftolicam Ben^diftionem. Cum a 
npbis petitur quod iuftum eft & honeftum tam vi- 
gor equitatis quam ordo exigit racioriis^ ut id per 
follicitudinem ofiicii nqftrl ad debitum perducatur 
efTedum» ea propter diledli in Diio iilii noftris 
ittftis poftiulaGionibus gntto concurrentes Aftenfu 

* Eccle- 



«86 

Ecclefiam de BvtLBMCHEOf Spirem Dioecefis quan^ 
dileai filii Abbas & Conuentus Monafterii de IVt* 
zenburg ordinis S. BmdilH' fpe&Bntem ad eos bo-' 
ne memorie C . Epiftopi Veftri Diocefani eorum 
accedente confenfi) pia & prouidaLibertate Spiren* 
Ecclefie conceflerunt, ficut eam iufie ac pacifice 
poflidetis vobis & per nos eidem Ecclefie Spirem 
AudVorltate ApofiplicA confirmamus & prettintis 
icrlpti Patrdcinio communimus» Nulli ergo omni* 
no hominum liceat hanc paginam nofire confirma- 
clonis infrm^ere, uel ei aufu cemerario oontraire, 
fiquis autem hbc attemptare prefiimpferit, indigna- 
cioncm omnipotentis Dei, & beatorum Peiri 4' 
Pauli Apoftolorum eius fe nouerit incurfurum* 
Datum f^tarbiiUl. Jdus Aprilis Pontificatus noftri 
Anno Vndfecimo, 

RvLLEKCHcui bod. Billjgheim Villa ds tbcn. Dit 
C. Conradas de Tban Epus Spireo. ' 



CVIIf . 

GREGORIVS IX. PP^ CONFlRMAT 

DONATIONEM ECCLESIAE IN OFFENBACH 

A MONASTERIO IN KLINGENMUNSTER 

CAPITVLO SPIREN. FACTAM. 

Gregormf Epiicopus feruiis feruorum Dei dile^ 
ftis filiis Decano & Capitulo EcclefieSpiren. 
filocem & apoftoUcgm BeuedifUoneou Cum a 

nobis 



«87 

nobis peritur quod iuftum eft , & honeftum tam Vi- 
gor Equitatis quam ordo exigit racionis , ut id per 
iollicitudinem ofiicii hoftri ad debitum perducatur 
efFeftum , ea propter dilefti in Dfio filii veftris ju- 
ftis poftulaclonibus grato concurrentes aflenfii y Ec- 
clefiam de Offmbach Spiren. Diocefis , qtlam Dile- 
ai filii Abbas & Conuentus l^Jonafterii de Oingtn- 
mmfler Ordinis SnBmdiSi^ fpe£hmtem ad eos bo- 
ne memorie C • Epifcopi veftri Diocelan; eorum 
accedente confenfii pia & prouida libertate Spiren. 
Ecclefieconceflerunt ficut eam iufte & pacifice pot 
fidetis, vobis & per nos eidem Spiren. Ecclefie 
au£toritate Apoftolica confirmamus, & pr^fentis 
lcripti patroeiniocommunimus; Nulli ergo emnino 
hominum liceafhanc paginam noftre cdnfirmacio« 
nis infringere, vel eiaufu temerario contraire; 
fiquis autem hoc attemptare prefumpferit, indigna- 
cionem omnipotentis Dei & beatorum Petri & 
Fauili Apoftolorum eius fe noverit incurfurum*. 
Datum yitcrhii XVIL Kal. Maij Pontificatus nofiri 
undecimo. .. 






QX. 



m 

CIX. 

PRONVNCIATIO SIVE SENTENTIA 

svpEr almentis in ketsch hvcvsqve 

monasterivm mavlbrvnnen. inter 

et pincernas de welresawa con- 

troversis per episcopvm spiren. 

conradvm lata^ 

Conradus Dei Gracia Spiren. Epifcopus fingiilis 
ac uniuerfis y ad quos prefens fcriptum per- 
uenerit fubfcriptis fidem adhibere. Aftio fimili- 
ter & contraftus hominum obliuionis nebula & ca- 
Ijgine fragilis memorie obfufqantur fi non tenacif- 
fime commendeturliterarum ftabilitati, Memorie 
igitur tam.prefencium quam fubfequencium teno- 
re hoc inftillamus ^ 4^od litigantibus coram nobis 
Domino Syfrido Abbat^ Mulbrunnen- cum luocon- 
uentu ciftercien, Ordinis noftre Diocefis ex una 
parte, & IVernbero & Dtetbrico pincemis de Wel* 
' refa\f)a ex altera pro jure quod utraque pars fibi 
aflerebat debere cedere in terminis fubfcriptis vi* 
delicet Locis que dicuntur almeine quae initium ha- 
bent ab aula Kecb currentia in afi^enfu per viam 
que dicitur Bandeswecg usque ad limitem que dici- 
tur Greuenspsbad & usque ad locum qui nuncupa- 
tur Enfidelenbrmnen & amplius in riuum vilJe ifo- 
ikenbtim^ a quo in riuum qui appellatur Andelacbe 
didlus Abbas & Conuentuj cum parte aduerla IV. 
& D. Pincernis inieftium depolicionem quibus no-^ 
tum fuerat de terminis & cauik unanimiter conue- 
nerunt) quoium ex relaciont di£ta almenia fepe« 

didto 



tdifto Abbati ^ Conuentttl fu^ coTam nobls eft ad« 
iudicata^ & hoc intei^Dfitis probis Viris & honeftis 
Literatis ^ jlliteratis buic adluiiicacloiiiTubrcripte 
perfo^e perhibent atteflacionemiCtartfdttf Prepo^*» 
tus maiqris Ecclefie Spiren. Dtcutm Syfridw eius^ 
4em Eccteiie^ <>y;2:o/^r Prepofitits -^•GmffAnj^ Cbii« 
f(3^z«f Prepoiitus San^ii ^f^^^fem^ Spiren» Cbmei'^ 
Lyninf^ffh^ Domiaus O^ de Eberfim^ OmdtBruch^ 
fil^ Artioldus de^ Agekifienbufm^ Hmricffs dn M^ 
ucrn^ Remhoto^BxffcgnUms de Spigelberg^ Eberbat^ 
di^ Sfutetaacb ^ 'Aljfertus de Ldcbe , * BcrtBoJdus 4c 
Schmerfiatei^ BertboldusdQMetze^ffcinricus deLuJJl 
hcim Mulbrunnen. ut autem prefehs pa^na a nu,Ili> 
valeat yiolari, ipfkm^gillo noftro &Ca|)ituli maj^- 
risEcclefie, nec riOnmajiorisEccIefie eiusdem Sanflki 
Ccrmam & Sanfti Wydmis prepoiitptumSpif^at J||% 
gillis diSlo Abbatl tS Conuentui Mulbrurin. dedi^i^s 
roborataniir A£^um AnnoBom1m.MII,Iefimo C)^« 
centefirno tricefimo o£^auo Indi^Vione.undecio;^ 
Meafemaioi Poiitifi6atus aofiri auQO fiicundo. 






TWU.K ' \.t' : ■ : cx. 



«359 

^MONASTERIVM LlMBVRt3£NS. m 
•iFrrETVR, QVOD VNIVERSITAS VHl^ 
-ROETHERSHEIM JV$ HABEAT IN SILVA 
•ftJONASTOllI LIGNA SECANDI, ET QVOD 
*' EADEM VNIVERSITATtS LIBERA SIT A 
* JVRE 'QVOD HOFRECSt DICITVR. 

15 ^jP^^^ ^^* S!^<^^ Abb*s totusquc Conuentus 
^Rr- Monafterii 'Liwpurgcnlu *) Spiren. Dioceiis 
Tj|mnibiis jmperpetuum* Cum interfit feruorum Dei 
*tites reftringere,; nos cupiehtes fiuem CoHtrover- 
^fifi qiie dudugi exorta cft inter uniuerfitates Villc^- 
rrnm de Durhchm & Redbersheim fuper Lignoruin 
'ftftione imponere dcfideratum, recoguofcirhus um- j 

'tierfitati de REDDERSHEiii^ quod jiis habent & pcri'w-' 
^tuo habehmit, fecandi H^a in filua Monafterii no- 
*ftri ubifecuerit uniuerfitas de Durincktm& a juro, 
TjfAod vulgariter Hpuereth dicjtur refignato nobis 

a /Ttfmb^ci^Milite de DurincUim m feudo u Moiia- 

fierio 

*J Abbatia Ord. S. Bcnediai Fundata a Conraflo IJ, | 
Imp. An. 1030. An. io6^* Ecclefiae Spirenli ap- 
plicata ab Henrico JV, ftnp*. lediuishabet anntios: 
peciinise 1448« vini 20. jplaaflra. filiginis 17 ff» 
maltra. borclei ^g./nakfir» ipeltse 3g2«maltra. ^ve« 
nz 91. maltra. nucmn | maltrum. cerx 16 libras., 
olei Si' libras, anferes 85.. Cnpones igl» Galli», 
nas 298 An. 1^12. PalaUnus tauquam Advoca- 
tns pofllfliopem fibi vendicavir, An. i^^i» Pala- i 
tinus vjvo ultinio Prxpofito Joanne de Bingeshcim 
Receptprem redditnnm conftitult. ita MS. de Ab- 
. batia Limpurgenfi vid. Trithem. Chrooic. Hirfaug. 
T. I. p. JE70. Tq, Xi. p. VI !• fq. 



z. 



291 

fierio lioftro aliquando per ipfum liabito Ecclefiam 
Spiren. tenore prefencium denunciamus efle per- 
petiialiter abfolutam , & ut hec prefenti etati St 
liicceirure liqueant Fofterltati contulimus Capitulo 
Spiren. has Literas noftris Sigillis communitas. 
Aftum Anno Diii MCCXLUI. Vlfl. Idus Maij. 

RuBTHERSHBiM. YiUa Cindiea* Ki°o CapituloSpireo. pro* 
pria. 



CXl- 

HEINRICVS EPISCOPVS CONSTAN- 

tlEN, PROFITETVR> QVOD A MONASTE- 

RIO DE SALE L. MARCAS ARGENTl 

MVTVAS ACCEPERIT. 

H; . Dei Gracia Conihmtien. Eplfcopu$ Reue* 
rendis in Chrifto f repofito Decano totique Ca- 
irituloniajorisEcclefieiniSjp/Vtf, paratura obfequium 
& oraciones in DoQiino cum i^ute^ quia Reuerendus 
in Chrifto Eb. Abbas & Conuentus Monafterii d^ 
Sale Ciftercien. ordinis noftre Dioeefis tHiitam no-- 
bis noftreque Ecclefie rerum fuarun^ commodica- 
tem fecifle hadJenus dinofcuntur, quod nos ipfis in 
quinquag;inta marcis argenti fadU fumus & amplius 
debitores nos noftri Capituli accedente cbnfiiip 
& confenfiipro.^lucione^ecume memorate ipfis 
prouentus quarte noftre in Ecclefia Pfslhigeny inte- 
graliter & libere percipiendos contulimus ad hunc 
nnnum tali forma, ut fi forte quod abfic ante per- 
tepUjMemdi^loruittprouentuum decedcre nos con* 

T 9 Uttgat, 



39ft 

tinjgat) ipfi nfdulpmiimseosdem ^uentas finedlf. 
iicultate vel contradi^tione qualibet percipere de» 
beant ex condidone, quare umueriltatBm veftraro 
monendam duximus attencius & r(^;andam quati- 
aus noftredileftionis & i^uitii intuitu totahi pecu- 
' niam quam raeione di^e quarce nobis dare tenemi- 
ai ad hunc anoum prefkto Ai)})9ti fuoque. conuentui 
cum hiis Literis fueritis requifiti conferre dignemi- 
nl iic liberaliter & benigne quod exinde vobis ad 
^ciarum fimus a£U6nes ubernmas obligati, nam 
dudum eisdem di£tam debueramus pecuniam per- 
foluilTe, hanc cedulam fa^ folucione fi compla- 
eet pro &Ed huius memoria -rei^nentes^igilli no- 
ftri noihrique Capituli mummine roboratam. Da- 
tum Oynftm. Anno Domini MCCXLV. IndifUQnis 
tercie nonas January. s.. . j 

III f , I '^K""»"! I I .'i. T i-g >»l 

CONVENTVS DOMINICI SEPVLGHRI 

EXTRA SVBVRBIVM SPIREN. VENDIT CA* 

PITVLO SPIREN. BONA SVA IN WEST- 

HEIM ET L!N(^NFELD. • 

E. . Prior totusque Conufntus Dmmici Sepul- 
cbrizpud ^jpiVvjw uniuerfis iniperpetuum, ne 
ea que geruutur in tempore obliuiouis caligine ob^ 
fufcentur, notum fierl cupimus 'llnguiis ac unit 
uerfis prelenrj.s pagine inipecloribus, quodnosunaj 
nlmi confeniu nofiro accedente vendidimus 'liben 
& ablbiute Diio D. Cuftodi Spiren. pro cefta fum- 
,— ' .^ r ma 



mt peeunie Bona noftra iii Westhbim & iti Lbkgen. 
mr fita, que quondam ftieruntreKae CmrddiAU 
feiniuburbio veteris,port» con^moraQtis, ut ipfis 
cum omni utililitate qua & nos perpetao fruatur> 
preftahimus eciamlpfi eoram omnibus d: preciput 
hcrcdibus reHfte C Albi prenoud plcnam Waran* 
diam, obligantes nos !n iblidum eidem Dfio D. « 
dampnum rielarcire^ ii quod occafioneBonorum eo« 
rundem ipfi ^merlerit^* ut autem preiibate Vendiw 
ciotiis 4fc Emptionis ContraChis plemm habeat fir«* 
mitatem» prefentem Cedulam prenominato Dn0 
2). . tradidimus Sigillo noihro roboratanu Datudi 
Anno Dni MCCXL VL quarto Idus JuniL 

VTkstheim & LiKGENFELB Villac cisrhen* Dit« Palal» 
^ noa procul a Spira. 

CXffl. 

MONfASTERIVM SVNSHEIM CVRTEM 

SVAM IN VICVLO ALTHEIM VROPE OF- 

FENBACH SITAM ADELVOLEO SCHO- 

LASTICO SPlREN, VENDIT. 

Htiwicus Miferadone diuina. Abbas totu5qu9 
Conuentus in Suti^shiim credere fubfcripcisi 
l^ouerint omnes prefens fcriptum intucntes/ quo^ 
nas magno onerc debitorum & creditorum naftror 
rum importunitatibus fatigati ac conipulfi inopii 
euidenti maturo prehabito confjlio-^ unanimiter vi 
«ottcorditer de lic^iijcia & confcnlh venerabilis Dof 
aimnoiui Hcmrkifi^&^ Sp.rt-.i^^vS: eiusdtni liiccldi 
T3 ^ fie 






S94 

lie Capitolj, Vendidiinii^ Domino Adehiblco ieohifti* 
eo Spir^. cartem nofiniin in Viculo Jltbnrn apud 
dffenbacbftXAm pro Centum zt Vi^inti Marcis puri 
Argenti eum pratls^ jugerifaFUS) cenfibus^ i^ineis^ 
nemoribus^ omnibusque joribus &«ppendiciis fuis 
plenanf Warandiam quolibet lodo &Tempore, ne 
a quoquam foper Poflefiione curtis antedidte mole* 
ftetur vel impetatur prelibato Domino Adt]mlc% 
feolafiico fideliter promittentes & ad refardendum 
dampna queoanque ex lidgiis fiiper eisdem Bonis 
iiomine noflro emerTerint iftipofterum nos in foli- 
dum obli^amus profitentes ipfiim Dominum AdtU 
{io/!ct^m fcholafiicum prefatam pecunie fummam) 
quam pro bonis memoratis accepimus fecundum 
formam initi Contra£his nobis plenarie perfoluiflc, 
«e autem fuper predifte Vendicionis Contrajftu ali* 
quis ittipofterura valeat vacillare^ & ut emptori % 
nobisuel noftris fuccefibribus nulla pofiit cauilla- 
cio feu litigium fufcitari prefentibus Dterisin Te- 
ftimoniam evidencius nomina conficatrum noftro- 
fum omnium fubfcribimus figillatim Omradmjfxioxy 
Waltberus^ Omradus^ Bcrtboldusy Rudotffus^ Herm 
tnannus Albero Omradus Cellerarius^ Lviwms^^ 
ffeinricus^ Osvjoldus^ Heinricus^ Bertboldus ^ Hein- 
ricus^ Lutfridus pveshiteri^ Omradusy Marquardus 
Diacojji, Ulricus\f BeringeruSf Geteffidus Subdiaco- 
tli. EsBcbafdus^ Hartmannus^ Ebirbardusy Craffto^ 
pueri qui gratam & ratam habent vendicionem (u- 
prafcriptam & prefcriptonim omnitira publice pro* 
fitentur & predi(^orum Dominorura noftrorum Ve- 
nerabilibus Donimi elefti & Capituli Spirenfisi no^ 
ilri^ue Abbatis SigilUs lias Literas fecirhus iol- 

lempiii^ 



w 



lemphiter-infigniri. datum aimo Vta MCp. XLVtO^ 

XI^, Kalendas Febryarii, .. 



CXIV. . > 

COEMPTIO FORESTI IN KETSCH PEr| 
CAPITVLVM SPIflEN. CVM CONVENTV ^ 
MAVLBRONN ET DONATIO. JVRIVM PA-. 
TRONATVS ECCLESIA IN KETSCH ET CA-r, 
PELL^ IN SVPERIORI OEWESHEIM A BER^. 
THOLDO ABBATE ET COfJVENTV DICTi; 
MONASTERII CAPITVLQ f A- ;,^ 
CTA. • ; 

Pateat uniuerfis Chrifti fidelibustam prefentibusf 
quam futuris prefentem pag^nam infpe^ris,Ti 
quod ego frater B. . diftus Abbas, Ego frater C. >f 
Prior,totusqueConuentus Monafterij.de We»&ntM-.t 
««« Ciftercienfis Ordinis Spiren. Diocefis, foreftura> 
quod dicitur Ketsbervorft i Reuerendo Patre noftrp> 
Dfio.fl. . Spiren. elejEto, Imperialis Aule Cancel-; 
lario iilfto titulo Einptionis coemimus pro CLX.. 
marcispuriJVrgentiaflenfu fui Capituli fiipra iftisj 
expreffiUs aceedente, cum igitur Venirabilis G,, 
Decanus & Capittilum mnioris, E?<?lefje Spirenfis.. 
ad idem foreftum votis concordil?us afpirai'ent de-, 
Botls.afFeaibus cupientes nobilcum eiusdem forefti, 
comraoditate gaudere &pondus pecunie noftrarura 
ulriura excederet facpltatere, nos gnito aifcnfu to- 
ciiLs noftri Conuentus, Decano & Capitulo prelibar 
tis contulimus iplum foreftum recepta ab leis me- 
. , T 4 4ie- 



ffiettte pecfimTe pretra:{rate !n (ubfjfdium E^ptfoii& 
predifte ftudiofius hoc prouifo quod nos & idim 
CapituluQi Spiren, ipfuni foreftum de communibur 
fiimptibus & expenfis atque laboribus exeolamuSi^ 
ft f ruftus fiueProuentus exinde procedentes fingtt- 
11$ annis jn perpetuum ficut utrique pardum c^^ 
pla,cuit;in contraftu cum tempus perceptionis ad- 
'Cenerit Jiiter nQs & ipfbs eqUisporcionibus diuidt- 
inus, preterea jurapatronatuum Ecclefie de iCrt|/Hr 
ft Capelfcde Owensbcimzi nof!ram Donadoneiii 
Q>e^ncm libere & abfolute cum uniuerfitate cofi^ 
tblimus Decano & Capiculo prelibatis; in cuiuff 
collacionis & contrajEhis euidens Sacramentum Si- 
gilla Reuerendi Patfis Domini K . Spiren, ele£ti 
Imperialis Aule Cancellarii A CapituH maiorisEe- 
defie Spiren. cum noflro Sigillo^ quo noflrum Ca- 
pitulum eft contentum, prefenti pagine funt appen-^ 
ia. Teftes huius rei funt: Bmholdm Prepofitus^. 
G. . Decanus, maioris Ecdefie Spiren. G. . SanfiH 
Cermani Prepofitus, Magifler A. . Scolaflicus & 
Sanfte rmfiw^/iPrepofitus^ W. dtStmpbe^ W. dt 
Horntsst^ E. . Portarius^ D. . Cellerarius. Frt- 
ter Petrus &totus Conuentus, & alii quam plures 
tam Clerici quara Laici. Afcla funt hec apud San- 
€lum Germanum wtra Muros Ciuitatis Spiren* An* 
110 Doniini Incamadonis MCC« quadragefimo no^ 
»0, Kal. februarii. 

cxv. 



ECCLESIA IN KETSCH ET CAPELLA 
IN SVPERIORI OEWESHEIM TVM SVMMI 

poNTinas TVM EPiscopi spiren; hein- 

RICI AVTHORITATE CAPITVLO SPh 
REN. VNIVNTVR. 

H* Dei gracia Epifiropus ele£tu5 Imperialis^ 
• Aule Cancellarlus uniuerfis Chrilli fidelibus 
tam prefentibus quam futuris preientem {{aginam 
infpe£iuris Salutem in Domino fempitemam^ . Li- 
teras Dfn.Pape recepimus in hec Verba:' Ifmocen» 
iius Epilcopus feruus ieruorum Dei dile£to filio 
£Ie£to Spiren. lalutem & apoftolicam Benediftio- 
nem. ex parte dile£ionim filiorum Capituli Spiren- 
fis nobis fuit humiliter fupplicacum, ut prouentus 
parochialis Ecclclie in Kctsb ♦) & Capelle de Owens^ 
tcim^ ♦♦} Spiren^Diocefis quarum juspatronatus di* 
]e£ti filii Abbas ft Conuentus Monafierli deMUcn^ 
hwmm ciftercien. ordiniseiusdem' Diocefis prout 
ipe£labat) ad ipfos ^is pia Liberalitate donarunt 
conuertere in ufiis proprios fibi de nofini permiC- . 
iione liceret Vicariis refidentibus in eisdem ad ipfa- . 
rum onera fbpportanda rereruata de didlis prouen^ 
tibus congrua porcionc, Nos ig;itur de circtinifpe- 
ikione tua plenam in Diio fiduciam obtinentes id 

T 5 fa- 

^) Xctfeh vffla tnihsrlienana Rcvcrendiffimo Capitulo " 
Spir. propria. 4 

T^) OtQcnfbeim hod* Oberdtxoesbeim transciieaana ViJia 
, ImI Idiin CapitQluni peniaeas* 



ftciendi f! expedire uideris Au Aoritate prdencium 
jdhi concedimus fadUItatem non obftantibus aliq,ui. 
bus fodulgenciis:, feuLiterbafedeApoftolica^ uel 
lie^tis eius abtentisi feu eciam obcinendis, per 
quas Prpceifus tuus Cuper hec vaJeat inpediri. Da- 
tum Lugdmi VUL Eal. Septemb. Fontificatus na-« 
(h:i Anno VU^ Sane oonfiderato diUg;encius & in- 
ipeCto (latu Spiren. Capituli cognouimtis euidenter 
fratres eiusdem Capituli propter Diflraftionem luo- 
rum Prouentuum ad tante neceflitatis incotnmoda 
deuenifie^ quod & officio pietatis & fubfidio fiipra 
itiodum indigeattt Caritas maxime cum prouenti* 
bus Ecclefie de £2Xf/ing7n per inimicorum Ecclefie 
Violenciam occupatisCapitulumidem iam careat in 
quibus fere tercia pars fuorum redituum confifte* 
bat^ nos itaque prediftottun fratrum inopiam fub- 
leuare patcrna follfcitudine cupientes ^ Prouentus 
parochialis Ecclefie de Ketfcb firCapelle de Ouwens- 
ttim in ufus fratrum Capituli memorati concedi- 
mus Auftoritate fummi Pontifids nobis commiflk 
libere cohuertendos & conceflbs^eadem auftoritate^ 
ipfius fratribus in perpetuum confirmamusy ac Sir 
jilli noftri Teftimonio communimus, referuata ta- 
men Vicariis refidentibus in eisdem de ipfis Pro- 
uentibus cong^-ua poreipne^ qua^i cum Archidia- 
«ono utriusque Loci alio Loco taxauimus , ficut in 
Inftruraento , quod fuper hoc Ipecialiter confcribi 
fecimils euidenter apparet. Datum apud Kcfim^ 
*w^g Anno Dni M-*^ CC.,^ L.*^ VIL Kalend. Au- 
guflL . 

' ' CXVI 



CXVI- 

OBLIGATIO PRiEDlORVM IN GEJN- 

HEIM ET FISCHLINGEN PER ABBATEM ET 

CONVENTVM MONASTERn SVNSHEI- 

MEN. ERGA CAPITVLVM SPIRENSE. 

Heinricus diuina mifencione Abbas totusqud 
Conucntus in Smntnfcbtm uniuerfis ChrllB 
fidelibus lalutem in Dffo fempitemam. Cum nos 
olim graui debitorum onerc pregrauati predium iu 
CJeigenheim noftro monafterio attinens cum fuis 
pertinentijs Gbifrido difto Brwmi ciui Spiren. pro 
ieptuagintaLibris hallen. obligauerimiis \)msAdtl' 
^lcus fcolafticus & Ebtroldus portarius maloris Ec- 
clefie Spiren. confiderantes nos adeo in rebus te- 
nues qupd ad redemptionem ciusdem predii proprie 
non luppetercnt facultates ob remedium & lalu- 
temaniniarum fuarum idem predium adi6lo G^. « 
nomine Capituli Spircn. pro memoratis LXX Li^ 
bns^ hallen. redimcrint fub hac forma) quod ip^ 
noinine Capituli diftum predium !n fua habeant 
potcftate omnibus Vfufru6Ubus fuis ficut & nos 
eum olim iplum poflidebamus vtentes cum omni 
jurc & qua conuenit integritate & prebfindario Si^ 
fridi olim iDecani Spircn. fellcis recordacionis pre- 
bendam fuam videlicet LX* modios filiginis tamdiu 
amminiftrent quousq, prediftus (?• . qui prediura 
in ViscELiNOEN ad Dies vite fue debet haberc cum 
omni ufufniftu dieni clauferit extremum, quo de- 
ftlnfto pi^edium memoratum in Gtinbtim fine refu- 
fioac allcuiui pccu&ie ad nos.rettertetur liberum & 

ab- 



«bfblutuiB^ quia prelibad LX, modij ft tunc de pre- 
dio in VifcMifSJstn fingulis annis perfohii debeat a 
quocunque tiusdem predii pofTeirorey ut hec fimia 
ft inconuulia permaneant in Teftimonium euiden>* 
cius prefens Scriptum Venerabilis Dni ac Patris no- 
firi H. . Spiren» ele£li, & noiiro Sigillo petiuhnus 
ibllempniter infigniri» A^ funt hec ^preftntibus 
Htmido Decano & Magiftto Hdnrica de JVicaftei» 
&n€ti Gtrmam Canoa Spireii. GotTsimt de Haft-- 
lacb^ Merzbone Sigillou pillQ Ciuibus Spum. & 
aliis tam Clericis quam laicis. AnnoDdiMille- 
fimo CO> U-^ Vh Idus Dccembris. 

Oei6Bnheim> hod. Geohcim ViUa cisrhenaoa dit Pt- 
VisCELiNGBM 1. c. Fifchlingeu Vitta cisrhen. ej[o8d. Dit« 

cxm 

MONASTERIVM ODENHEIMENSB 

VENDIT PK<EDIVM SVVM IN FISCHUN- 

GEN GAPITVLO SPm£NSL 

Htmricus faumi^is Abbas totusque Conucmus in 
Otdenbeim utiiuerfis tam prefentibus quam fu- 
turis quibi^ prefentes exhibite fueritit ud oflenfe 
credere lubnotatis^ h^bcntes predium in Vifcclin» 
geiv ^ quo Gotfridus di£lus Bruzto ciuis Spiren» 
jus liberum vtendi^ fruendi ad Dies vite fue a no- 
bis tenuit in uniuerfum, de quo edam predio Ca* 
pitulp Splren. ad iblueadum fexsgiuta luodips illi* 

giuis 



*|01 

gmis annuatilm fuimtiy obligat^ Nos prelatis & Ca- 
pitulis Spiren. Monallerii noftri euidentifnma & in* 
Santiinm^ «xpolita Ne«fntate de GDnfiUo eorun* 
dem Hem {H^edium in Pifctlingen^ ficoneratum no- 
ftrlsque ufibus preciuTam cum vniuer(is appendi* 
ciisfuis pfo centum^iea^gmtainarcis puri argenti 
Capitulo Spiren. in totum vendidimus ^ & in manus 
eiusdem C^p^i idem' predlum cum appttidlciis 
vmuer(is .^ere dedimus & abfolute ^ peeuniam 
proiade receptam de Confilio Prelatorum & Capi-^ 
tQlorum predi£lorum in ufittMonafierii noflxi ma<- 
gis vtiles comiertentesi inhacautem uoltni vendir 
cioneprouide & deConniio maturo vtiliter pCr nos 
hS»^ > ne Capitolum £piren. a quoquam inpoller 
rum . valeat iopugQari preiGsntemi Literam ^gillis 
Venerabilis Patris xiotoi Hcinnci Spireii. eleStli noii 
firo Abbatis ^ Conu^tus de Otdenbeim^ .San£ti 
Gemwi^VSanfti Widonis^ Sanfte Trinitatis capitu- 
• lorum- Spiren. eidem Capitulo Spiren. Dedimus 
communitam, A^lwp Anno Domini AljZCLL VL 
Idus Decembris^ Ego Aibertus Prior jn. Otdcnbeim 
fubfcribo rogatus eciam ab vniuerib conueatu di£ti 
Monaft^rii, nomine Htimrici plebani iublcribo, 
Conradi dc jRucJingen^ Berin^m^ Berthlfi Bettboldi 
. presbyterorum, Ottms^ Bertoldi^ BikcbardiyMar- 
quatdiY Grji^onis^ Rmbodonis, Diacohorum, if^em^ 
IM fiibdiaconi qui conienium adbibent ^ fatum 
habent prout eft prelibatum. . . . ^«f^ 

De monafterio Odeaheim vide fubfid, Dipl, Tom» IV,. 
P«g- 33J*I . 

cxvw^ 



39Z 

cx\m 

ABBATISSA ET CONVENTVS IN 

SYON BONA SVA ,IN FROEMERSHECVI 

PORTENARIO ECCLESIffi SPmEN, 

TRADVNT, 

Viro difereto ft in CkMo dilie^bo portenarl^ 
luajoris Ecclefiie Spiren* AbbBtifia & Con- 
ventus in Syon"^) ^utem in filio Dei. Bona nofini 
in Frymersbeim^ que nobis Domtsx jigfks de Dydm^ 
Itifn & Mater eius contulerunt eidem Jgneti A fiUo 
e!)is Hdnrico contulimus^ & vobis ea refignamus> 
rogamus eciam ut eos cum bonis eisdem hto^dite* 
tis. Datum Anno Domini MiUefimo ducentefimo 
ULMei^O£tob. , 

*) t>e inopn<)erio Sioa ita MS. ^ioa aiit Seyl vulgo 
didtum Vireiaum aionidflerlum prius Ordiiiia S.he* 
nedidtipoftea in ordinem Ciflercienfem nautatum 
m Prxfimiira Alzeana Dttiofii$ Palatin» Dioeefeps 

' Moguntin» redinra iidbett pecunix 387« 4« vi- 
ni £. plauiira. filiginia %u maltra* lio^dei 5 mal- 
ira. ipeics 76 maUra. avenas 237maltra. piforum 
3| maltra. ientiutix 3 1 maltra. anferes g. capo* 
Bes 54. gallinas 36. ova 506. gallos pulloa 5» 
porceilosa* vervecem x« agnum i. cerx jlibrai. 
olei 27libras. occupatum hoc monaileriuinanaa 
1566/^e Cudenus Tom. IV. pag« 91 1« recenfet 

. Abbatiifam Gertrudem an. 1277, 



CXQL 



' - ^' ' CXIX, '^ '•' ' '^^ 

MONASTERIVM IN SWSHEIM VEN- 

DlT CAPmXO SPIREN. PKffiDIASVA 

IN GENHEIM ET HSCHIlNGEfrf: 

Hnttrim ^uifla mileraclbiie Abbss totmqie 
Conuentus Ecclefie.in Simnmfcbcim pmnibus 
Chrifti fldelibus falutcm in otnnium faluatore, Cum 
fios graui oneTe debitorum.: pregjauati vfuris ^ 
dampnis cottidie accreftentjbus de mobilibus no- 
ftris detitoribus fatisfecere noh poflbmus, ingruen- 
te neceflitate predium noftruni in Gmbcm quod 
venerabiles Ofii A^ . fcolafticils & C • portarius 
Spirenv a Gotfrido diSo Brmm Ciui Spjten. ^olim 
LXX^ Libris hallen. redemerunt Inde amminiftra- 
turi prebendario Sifridi ol|m . * Decani Spiren, 
jfelicis recordaclonis prebehdam fuam videlicet XX. 
mbdios filiginls annuatim^ quodque prerdium in /5- 
fchefingm^ ex mortc prefati Gr,>ciuis*in;ufusSp!ren. 
Ecclelie totalitei' conuertatur cum jur^patt^onatus 
ac uniuerfitate Capitulo piaioris EccleficSpireiL 
cum omnJ jure quo ipfumadnos ipe£hbatiibere/(S: 
abfblute jure proprietario vendidimus LX. triarcis 
purf argenti inperpetuum poflldendum, omne jus 
quod nobis competebat de eodeiti prediq in ipfum Ca- 
pitulumtransfcrcntes^ & plentmWarandiaiti ubiqj 
locorum preftabimus eidem , 'quociescunq^ a nobis 
fueritrequifitum, ne, igitur prelibatumCapitulumfu- 
per huius vendiciqais Contra£luab filiquo in pofte^ 
rum valeatcarumpniarij prefens fcriptum inTefti^ 
2J10IUWU cai&@nclu$ Capitolo contu]iffiUs ftpe&to Si- 



S^lo venerabllis DSi ac Fatris noftri H. . Spirra. 
ele£ti, cuius cOnfenius huic vendicioni acceflit, ac 
nofiri EL . Abbtds' $igillo que nos conueatas uti 
confiieuimus ibllenipniter infignitum. A£tum an- 
no Dfii SaCCLIII.P tertio Idus februarii. 



.♦iiii, , ' III i^wncr 



cxx. 

WILHELMVS KOMAR REX KECO- 

ftNOSClT, QVOD JVS ADVOCATLE MO- 

NASTERII MAVLBRONNENSIS AD EPI- 

SCOPVM SPIREN. PERTINEAT. 

Wilbelmus Dei gmia.Rbmanorum-Rex & fem* 
per Augufius uniuerfis Sacri Imperii iide- 
Iibus prefentes Literas jnfpe^urls Graciam fuam & 
omne Bonum^ cum &mt est Literis Capltuloruni 
Ecdefiarum^piren^mtelleximus^ MuJbumenfeMo* 
jnfterium per.Spkef&. Eccleiiam Ht fundatum^ & 
Ad ipTuis Spiren. EccleCie.Epircopumpertineat me« 
jp^erato J^ulenbitrn^fi Monafterio de Aduocato 
:.4\19.V9l^$?^^ prouidei:e^ Nos nolente;; dicle Spiren* 
:£celf|ne jara iua in aliquo minuere^ fedaugere, 
uniuerfitativeftre volumus efle notum> quod nos 
non obftautibus aJiquibus Literis a nobis per Abba- 
tem &^eonu|ntun\. Mulenburnen. veritate tacita 
inipetratisi^qi;Lo.dAduoci4tumpoiIint eligerefiquem 
'volunt» antedi£le Spireu. Eccleije^Jus quod ad di- 
£lum Mbnafteriiim* habuit ab antiquo au£loritat:e 
iregia Mnfirmaiites, quifquid contradi^him Spiren. 
Eccl^ani fecimus 'IgQoraiat^r tiiiore prefencium 



Teiioeamus. Datuih B^atdie X. Kal. Apiilis, lii- 
diftione Xa Anno Dfii MCCX. quinto, • 



^ew 



CXXl 

ABBAS ET CONVENTVS MGNASTIU 
RII MAVLBRONNEN. PROnTENTVR, SE 
SINGVLIS ANNIS TENERI CAPITVLO SPI- 
REN. PRiESENTARE CENTVM MALTERA 
SILIGINIS DE FORESTO ET PARTE DE- 
CIMARVM IN KETSCtt 

Uhiuerlis Chrifti fidelibus tam prefendbus quans 
futuris preientes Literas in(pe£hiris. Frater 
G. . di£his Abbas totusque Conuentus Monafteni 
de Muicnbrmnen oracionum lujfragia deuotarum & 
iidem prefentibus adhibere uniuerfitati veftre teno* 
xe prefencium declaramus, quod Venerabilis Wern^ 
bem Decanus totumque Capitulum maioris Eccle^ 
fie Spirenfis foreftum vulgariter niTncupatum Xrf- 
fcbervorft quod cum ipfis commune habuimus^ (6: 
partem Decime Ketfchipfis racione Ecclefie com- 
petentem^ nobis lub annuo tali cenfu perpetuo con- 
tuleruntadexcolendum^ locandum» difponendum 
& ufumfruaukrie percipiendum videlicet quod nos 
eisdem annis fingulis centum maltra filiginis talis 
xnenfure que vulgariter appellatur Speicher niez 
5n fefto San£li mirtm fub noftro Dampno & peri- 
culo prefentarc perpetuo teneamur Spire in grana- 
riuni eorundemj in cuius rei Teftimonium & ple- 
nitudinem firmamentiSis^llum noftrum pr^entibus 
a^ K V eft 



^o6 

eft appenCnii. . Datrnn ^ire ^im Dfii M"^ CO L* 
qukito. feria quarta intn^odauam Fentec^es^ 

cxm 

TESTIMONIVM ABBATiS CLINGEN 
lyiONASTERn SVPER CENSV DIMIDn CEN- 
TENARn-OLEI SINGVLIS ANNIS AD LV- 
I^N ANTE IMAGINEM B. M. V. IN GRA* 
DIBVS SVMMS ^DIS PQSITAM PERPE- 
TVQ ARDENS PRiESTANDO. 

H. > Deij^ciaAbbasdif%:m/£rMon«ifletJi ad 
Noticianii uniucribrura Chrifti fidelium cupi* 
, mus peruenite> prelenduift Atteftacione publice 
profitentes, qiiod FHd^icUs Meifo difihis ciuis Spi* 
ren. comparauit iufte ifi: racionabilitet laluo Jure 
noftre Ecclefie ab Heidolfo de Munftef exim firaterni- 
tatem habet apud nos Ecclqfie Spiren» dimidium 
ccntenarium olei Spiren. menfiif e, ob Deutjfcronem 
bcite Marie Virginis & honorem fingulis Annis 
usq; ad feftum beati Martiniy expenfis & periculo 
fuo, & in vafis fuis Spiren. Capitulo ad pprpetuum 
Lumen, quod ardebit ante Archam fiipra quam fi- 
ta eft Yraago beate Virginis^ inferius in Monafte- 
rio perhenniter prerentandum. hunc igitur cente- 
narium dimidium ut fupra di6lum eft dabit de Cu • 
ria fua, idem K . & Capitulum iwbebit relpeftum 
ad eandem Curiam apud no.s fitam pro eiusdem di- 
midii Centcoarii folucionc & quocunque Anno pre- 
fatusiSC . neglexeritpenfionemOleidebitamCapi- 

\ ^ ' tula 



307 

tulo pTefentBre ioxta formam prefcriptam, ipTs 
fubibit penam & tollerablt, quam folent fubire qui 
ab aliis connieuerunt jus hereditarium poillderey 
lioc eciam adie£hmi eft, quod poft mortem preli* 
batiif. . tantumraodounus heredumfuorum ei fue- 
^edat in curia preno^ta itaquod ipiaindii|i(a omni* 
modo perfnanebit d omnes heredes quiounque fuo 
cediue (iiccedent eidem , ad penfionem prenotatam 
erunt fupradifto Capitulo. imperpetuum obligati[ 
iuxtaformam fupra expreflam, ad hoc itaque.ac- 
«effic aflenfus Vxoris predi£ti ff. . & Liberorum 
fuorum qui receperunt ab ipfo F. . eandem cu- 
riam jure bereditarlo poflidendam, quod ius idem 

F. . Sp1ren.Ecclelierec0gnAlcit&eandemcuriam 
vult~^erpetuo efle ipfi Ecclefie obligatam. Tef!e$ 
huius rei funt Cwtradus Scultetus coram quo eciam 
hec omnia ada funt, & Qmradm frater fiias, IVil» 
belnm 4( SteimaUrc <S Cwnradus de Qiv^en Milites^ 
./fft^^wfetf Scaltetus deliirwilrey Heinrictis dMEto&Pba^ 
phe^ HeinricusdsKatme^ LeofHmsHefelini, &pre-^ 
eode Mixofierey & iurati Ville, in ouius rei Tefti. 
monium prefens Scriptum confcribi fecimu.-; Sigilli 
noftri muniraine roboratum. ^&xm Anho Domi* 
ni M.^CCLVP quarto Idus februarii. 




V* axxnL 



cxxm. 

RECOGNITIO DOMVS HOSPITALIS 
I^f HEIMBACH DE VARIJS CENSBVS CA* 
. PITVLO SPIREN. ANNVE SOLVEN- 

DK. 

Prot^t & SV&tres Doiftus Holpitalis Sanfti ^o- 
bafmi in Hdnbacb pro bonis univierfis * Juribus 
& eorum attinenciis jurepifttonatuS cxempto, quod 
liabet Ecclidfia S^iten. in Villa CEizBincsan nobls ad 
f rmam conc^i ttnetui" Dtfmus noftra^ Prouifor 
<k Fratres, 'qui pi^o tempore fuefint in eadeili, Ec- 
defic Spircn. annuatim fbluefe nomine penfionis 
XXX. itiodios flllginis urbane menfure infefto Na- 
timtatis Sanfte Marie^ ctatum raodios auene. treS 
libras denariorum Spircn. monete, in fefto Marti- 

■ fii^ diftiididm tamtam Vini in fefto Galli fiib ex- 
penfis & pcticulo noftro in ^nario ^ cellario 
jpforum& ipforum qui tunc fiierit officiato; que 
J)enfio fi in Termlnis conftitulis & poft quindenam 
ultra Termlnum non fueiit peribluta^ Doraus no- 

' ftra & Fratres ad duplum tenebitur obl^ia. de 
hoc itaque Literas prefentes fiib Sig^Uis fummilVfe' 
f iftri noftri & Generalis per Alemaniam, i&:'Domus 
noftre Ecclefie Spiren. dedimus conferuandais. 
Datuiji & Afitum Spire Anno Dfii Millefimo 
CC.° L." VIIo. Kalendas Mardi. 

Ceizenkeim. hod. Zdskam. villa dsrbcn/Landauiam 
iater & Spiram Hta Dlt. palat. 



CXXIV. 



30| 

CXXIV, 

CONCAMBIVM CAPITVLVM SmEN^ 

INTER ET FRATRES MINORES SVPER 

CVRIA FRONHOF DICTA- 

Uniuerfis Chrifti fidelibus preTentem Literam in- 
^e£hiris^ judiceS) Confiiles &, uniuerfi Ciues 
Spiren. rei gefte noticiam adhibere^ tenore prefen- 
cium publice profitemnr dflucide protdhuites quo(L 
cum Diii nofiri prelati & Capitulum maioris Eccle- 
lie Spiren. communipito fratrum confilio cum fra* 
tribus mmoribus in Ciuitatqnoflra refidentibus hur 
iusmodi concumbium inijllent quod videlicet diOi 
fratres minores Curiam ipfis contiguam Vronho£ 
Vttlgariter appellatam, que diftoXapimlo hafte^ 
nus atdnebat proprietatis titulo perpetuo debeant 
poflidere^ iidem prelati & Capitulum econuerfb 
curiam quondam Heinrici difti Brmo cum omni ju- 
re ciuili & Libertate^ qua Curiam fuam iam diftis; 
fratribus aflignatam dinofcuntur tiaftenus poflediC- 
le, poflideant in omne tempus reliquum liberaliter 
& quiete recognolcentes cadeni Curia Diiis noftris 
prelatis &Capitulo a fepediftis fratrlbus minDribus 
iam nouiter aflignata quod & eciam Vronhof pro- 
prio nomine debeat appellari ^ dantes iiiper eo di- 
£lis Dfiis noftris <k Prelatis & Capitulo prefentem 
Literam Sigillo Ciuitatis noftre munitam^ cuni uq. . 
minibus teftium fubfcriptorum, Gotfcalci Schephc-^^ 
Hni^ Sygolmis puUi ciuium Magiftrorum, Heinrici 
Anderecke^ Refcbdini Gozmis^ Helnrici Fratris fui^ 
Mcriclini Lamjcsbucb Harttmdi^ Fblxoms fratr« 

V 3 . i^ 



310 

tvi^ Bemamii Gozzonh de Hdfdadb^ Cotfchalci fe- 
nioris-^ fircdtrici, Jbefcboms ^ fiufcbelini y Rudengeri^ 
£ quani plurium aliorum. Datum Aiino Domini 
MCCLX. prlmo. Menfe Maio» 

cxxv. 

TRANSLATIO CLAVSTRI MONIA- 

UVM ORDINIS aSTERCIEN* DE PONTE- 

SALVTIS VVtGO HEILSBRVCK AD 

VILLAM VAZZENHOVEN. 

Heinrieus Dei gracia Spirenfis Epifcopus Impe* 
rialis Aule Cancelhrius Uniuerfis Chrifti fide- 
libus tam pre&nds quam futuri tempbris. ad quo* 
jt^m noticiam preftns Scriptum peruenerit Salu* 
tem in eo qui eft omnium vera ^alus. Paftoralis 
efficii Diligencia^S: fufcepti cura regiminis nos in- 
ducit^ ut ea que religionis & religio^rum Perfbna^* 
rum ftabilltate eonferuanda prouida Deliberacione 
fiierint otdinata illa cauta foUicitudine confouere 
& tante Maturitatis Prouidencia debeamus falubii-^ 
ter inftaurare ut & ipfarum quieticommode fit pro« 
uifiim & peruerforum calumpnipfis Machinacioni- 
bus utiliter obuiatum. Sane cupientes ex hoc 
uniuerforum Noticie declarari qualiter dile£te no* 
bis in Chrifto KmegmMs AbbatiiTa & Conuentus 
nionialium de Ponte Salmis G&^^oj^xS. Ordin. Spi- 
ren. Diocefis, dum circa originem fue Plantacionis 
ie cum paucis Perfonis in loco plavdino^o coUocaf- 
i&it proceflu temporls cum perfonarura multitudq 

& 

MLVDOSO VOl ^ALVJ^iNOtO. 



3^1 

€c Copm facultatnm disponente DbmilTo fbccrfe* 
uiflet ibidem circa. conuiftum taraen carunderix 
cottidianum' varias incommoditates & horrores 
plurimos fuftiriere ccperunt propter nimiam Aeris 
Intemperiem & Vermes Veneficos qui iil tali- 
bus Plaudibus reptant frequencius & fordefcunt^ 
& quod pluris eft ex feda & continua Loci Hu- 
meftacione que quanquara propter Alluuionem, 
quanquam propter pluuialem Inundanciam ftpe <&: 
multum inquietabat easdeiti, infuperDefeftus aqu« 
uiuentis feu fontis recentis fupra modum Perfonas 
ibidem tam egrotas quam fanas indelinenter ange- 
bat, unde McmbraPerfonarum ibi degencium laxi- 
qucre ceperunt, & cottidfanis febribus eftuate, fic- 
que tantus & tam frequens Dolorum Cruciatus ce- 
pit in Perfonis ac Miniftris earum feuire quod Do- 
mino non valebantin obfequio cottidiano fecundum 
Voti lui Propofitum & ordinis obferuanciam plena 
mmtis alacritate feruire. 3ed & aliud proptej: 
multiplicacionem perlbnarum euenit ibidem in Ar- 
butis, in fruteftis, in Virgultis & filuis ccduis ubi 
quanquara Lignorum Copia fub bono Compendio 
conlueuit earum ufibus proucnire> poftraodura ob 
nimiam fecandi frequenciam fic exterttiinate funt & 
eciam radicitus euulfe^ quod longe de Monafterio 
iplarum fub graui Difpendio earundem Ligna ipfis 
oportuit comparari. Quibus de Caufis ceterisqae 
Defeftibus & liiconinioditatibus quas iam dudum 
perpefl^ funt diligenter confideratis ad Lo^um fe- 
lubriorem aere & fecundiorem germine diucrfkrum 
rerum que cottidianis fiarum Ufibusoportune feu ' 
neceflAric videbantu^r.ie transferre diipofiieruiit^ &: 

y 4 fic 



iie in Vfila qne (Seltur yazzenkomn qxmxa nuncln^ 
faiabitant fe de noftro Confenfu & Confilio colloca* 
bant. huius itaque rei gracia Contraflum Ernptio* 
siis inierunt cum Burcbardo Milite di£to de Brdtm^ 
fidn^ qui Dominium tenebat in Villa prediCbi & 
Villa contigua que dicitur EteiAoben^ ita quod quic« 
quid juris in Aduocacia ftu in Decimacionibus» 
in agris, in pratis^ .!n pafcuis» in Molendinis 
& mplis in uijs ft inuijs, in aquis aquanunue 
decurlibus, in fundis & Jure patronatus annexo 
m mancipiis in edibus & edificiis & zj^is in qui- 
bus uium aut ufufru6luum> proprietatem.| pol^ 
ieilionem uel Dominium quocunque modo tenebat, 
tiel ad ipfum perdnere conftabat) prediflus Bur^ 
€bardus diftraxit& vendfdit prelibatis Abbatiffe & 
Conventui de ponte faiutis & eanim fequacibus 
l^rpetuo libtre pollidenda pro trecentis marcis pu« 
ri argenti fub forma^ fub Diftin£^ione feu dreum** 
icriptione inferius adnotata. primo quidem terras 
& Vinea^ prata & alia, que proprietads titulo aut 
jure hereditario poifederat. cetera vero que fue< 
rum feodalia utpote jus Aduocacie^ Item fundos ac 
Decimaciones cum jure patronatus annexo quorum 
.quedam immediate tenebata nobis^ quedam me« 
diate videlicet t Fratre noftro Comite Emclmt Sc 
idem Comes a nobis & talia quidem que ab ipfo te^ 
nebat m manu ipiius comitis refignata & per con^ 
iequens ad nos ex reftgnacione di6ii Comitis reuo* 
|uta nec non & ea que ex inmediata refignacione . 
Ipfius Burcbardi &d nos fiiere translata cum omni 
fure) utiUtate & libertate qua adnos & Spbren. 

Ec- 



Ecelefiam pertinebat donauimus * ob remedkini 
perpetuum anime noftre, fratrisque noftri Comitis 
Emecbomsy Parentumque noftrorum^ Capituli no^ 
ftri Spirenjfis accedcnte confenfii liberaliter tradidi- 
mus beate Marie femper Virgini, cuius patrocinip 
Monafterium ipfiim de Ponte Salutis nofcitur dedi- 
catum nec non prelibatis Abbatifle & Conuentui 
earumque fequacibus Domino in ipla Cbngregacio- 
ne femulantibus perpetuo polfidenda. Verum cum 
predifihis Burcbardus adhuc erga nos remanferit 
homagio fidelitatis aftriftus centum marcas de pe^ 
cunia pretraxata redegit inEmptionem quarundam 
iPofleflionum fecundum quod duxinms acceptandas^ 
ac easdem liberas & folutas nobis afllgnatas in re- 
compenfam memorate vcndicionis titulo feodali re- 
cepit^ cuius feodi racione nobis tam ipfe quara fiii 
heredes perpetuum fidelitatis homagium recogno-* 
fcent. Preterea fciendum & fine obliuionis caligi^ 
ne retinendum quod Conradus & Heinricus de Hq- 
fccnicrc priuigni fbi, & Fridericus de Wineflein ma- 
ritils priuigne ipfius Burcbardi^ quibus difta fegda 
que a nobis tenuerat de Confenfu noftro deputaue- 
rat a nobis pro feodo poflldenda libere refignaue- 
runt, & omni juri taliter acqulfito renunciauerunt 
omnino eb tamen nobis faluo quodfidelitatisHorca- 
gio tenebuntur pro iUo ffeodo nouo iam fuperius 
exprefTo, quod Burcbardus de Breitgifteinin rticom- 
penfam con^parauit, Infuper hoc conltare uolui- 
muS quod Heinricus Miles de Rupretsberc terciam 
partem Decimacionum in predittis Villis Vazzenho^ 
%en & Ktenkoben cum eo jure patrouacus annexo 
quod eidem competere uidebatur, per prefaiii& Ab- 

V 5 b&- 



314 

batiflam & conucntura rederaptam ab iplb prediao 
fratrinoftro a quo tenebat in fcodo refig^nauit, & 
lic demum cxrefignacione Comitis eandcm partem 
a(J nos dcuolutam, ac cum lua toto rcintegratam 
de Capituli noftri Conferifii, li^cra Donacione pro 
noftre falutis Augmento transtulimus in Monafte- 
rium memoi^tum prediaarum Abbatifl^e & Con- 
uentus ibidem Deo famulancium perpetuis ufibus 
profuturam. Ceterum nofle volumus fingulos & 
uniuerfos, quod ea, que premifl[a iunt indulfimus, 
d: concefllmus falua in onmibus & per omriia ipfius 
Conuentus & ordinis Libertate quod nulla poteftas^ 
nullus ludexy nullaue fecularis aut Ecclefiaftica 
perfona qulcquam ppteftatis aut jiiris in predi£to 
Loco dSrprenominatis Villis Fazzenbouen & Etenith 
hcn^ a\jt perfonis ibi degentibus fibi audeat vcndi- 
care, fed ad nos folummodo nofixosque fucceflibres 
Spiren. Epifcopos in Recognicioncm tanti honeris 
& tantorum Beneficiorum a nobis & Ecclefia Spi- 
renfi collatorum, refpeftuna habebunt in cunftis 
Ncceflltatibus fius & prefllirisj,. utpote patronos 
adoptiuos defenfores ydoneos ac proteftores propi- 
cios, fiquid diflScuItatis aut queftionis ingruerit cum 
fumma deuocione requirent, quam eidem Loco ad 
impendendum Confiliura & Juuamen in omnibus 
oportunum jeneri uolumus, ut que pio funt per nos 
inchoata prlncipio, pq: nos & £ccIefiam'Spirenfem 
feraper feliciter & prouide gubernentur^ ut fic 
quiecius & fecurius Domino valeant in Tranquilita- 
te fpeciali famulari, lalua quod nobis fit Jufticia de 
parcchiaU Ecclefia ibidem fita debita & omnibus 
que caaquam Loci D)ocei'4UO deberitur. Hec eciam 



3»T 

premliBs addendum efle cenfbinras» quod licet 
omnia prememorata de quibus didlus B. • infeo-^ 
datus foerat a nobis libera Donacione transtuleri- 
mus in Monafterium fepedi£him> in jure tamen 
Aduocacie hoc fpecialitcr exceptum nobis noftris^ 
queiucceflbribus reftruamus videlicet quodAduo- 
catus qui xle manifeftis fceleribus iudicet & inqui- 
rat ulcifeatur & puniat, per tpilcopum Spirenfem 
qui pro tempore fucrit prcdiftis Villis & V^illaiiis 
preficiatur^ eo tamen moderamine faluo, quodcir-^ 
ca familiam ipfius Monafterii fiquisExceflus de ipfa 
fortc repertus fuerit» ad Abbatifrara Loci refpeftus 
habeatur, nifi forfinadeo fuerit enormis quod fme 
fcandalo preteriri non poftit, fuper quo tamen re- 
curfus adEpifcopum habeaturi nec ulli Epifcopo- 
rum fit facultas Jam diftum jus Aduocacie per mo- 
dum tilienacionis uel infeodacionis aut alicuius conr- 
ceilionis ad aliam perfonam ullo umquam tempore 
traasferendi, fcultetum vero Abbatifla Loci prefi- 
ciat quodens Neceflitas exegerit & ficut nouerlt ex- 
pedire^ qul cenfus & tributa que yulgp Stura vo* 
catur & alia Monafterii debitarecoUigat & afllgnet 
Monaft«rio memorato^ & alia ad idem officium 
pertinencia exequatur; nec huiusmodi occafione 
uolumus aliquod Preiudicium Monafterio genei ari, 
quin eis faluum effe debeat & fine contradictionis 
obflaculo rctinendum^ fiquid per quascunque per- 
fonas autandecunquetltuloDonacionis autEniptio- 
nis aut ex Teflamento, uel ex Legato dtputatum 
fuerit.aul collatum uolentes hec a nobis noftrisque 
Suceefforibuf perpetuls Temporibus Inuiolabllicer 

obler- 



316 

obferuari^. Vewm cpria preteritormn ctuta proui* 
fio falubre confilium prebet fepius in futuris, nos 
eatenus nobis & Ecdefie noftre precauere uolen- 
tes in hoc fcflicet fi forte perfone de predifto 
conuentu rurfuni procedente tempore delibera- 
rent fe ad alium Locum transferre, & Loca 
uel Bona que hic ceperant occupare vendere 
vellent uel pro aliis permutare, ftatuimus & 
ordinaums, quod nuUam de hoc habeant feculta- 
tem immo expreflc fciant eis omne genus alicna- 
cionis efle prohibitum, nifi per nos noftrosquefuc- 
ceflbres fauorem & confenfum prius requifitum 
vaUint obtinere, adicientes fi fecus prefumptuin 
fueiit quod omne jus eis in prediftis Bonis acqui- 
fitvm, uel impofterum ibidem comparatum modo 
qi alibet aut collatum ad Spiren. Ecclefiam dcuol- 
uatur hec itaque que premifla fuat ordinata & 
Gonfiimata fimt temporibus viri vcnerabilis &De0 
deuoti Stepbam Abbatis yicrine P^allis, qui tunc 
Au£Foritate Domiiii Abbatis Ciftercien. difto Mo- 
nafterio de Ponte Salutis prefuit, & huiusmodi 
translacioni opem & operam adhibuit efiicacem. 
In horura igitur omnium pleniorem Evidenciam. 
prefentem cartam figilli noftri & Capituli Spiren.^ 
& predifti Abbatls Fterine yallis fecimus commu- 
niri. Nos eciam Abbatifla & Conuentus diftiLo- 
ci de Pmte Salutis ad cohditiones fiiperius adnota-* 
tas obligari voluraus per prefentes in evidens ro- 
bur ipfarum figillum noftrum apponi facientes eis* 
dem. A6fei fiint hec Spire in p&lacionoftro, anna 
Doinini M.CCLX,i fecondo. in Die Invencibnis Saii- 



€le Qrucis, prelfent3b\» Wenibero de Horaecke^ J>re- 
pofito maiofe, AdMea Decano, Omm Prepofi* 
to San£H Wid^s^ jShtno de Mmbaeh Canonlco 
maiorisEeelefie^ 3Mbttim de Pranckenftein Arcid' 
diacono Argentineti. B^gl(h-o Hmrico de Mtcaftei 
Canonfc» San£ti CemiMi, Rttdot/o^ HUgim,^ Er" 
plmeCtmMs San£ti Mdms^ MbtrUi^do Cuio- 
nicoSaft^^ TH^kmU BberbardoliximiQ^ v»s!th 
tquara pluiibus» 

»c—^£ftUii '' ^T^i S f^f^. "" III . II I 

CXXVl. 

MONIALES IN STEINHEIM PROPI- 

TENTVR SE EPISCOPO SPIRE^SI ESSE 

SVBJECTAS. 

Omnilms ad quos preibites Litelre peraenerint; 
Sabina Priorifiia & Cdnuentus Sanae Mari» 
ia Steinbeint Ordlnis Sanfti Aug;uitiQi Stamt» Qrdi<^ 
nis fratrum predicatorum feruantes Spiren. Dioce* 
lis falutem in Dfio & brauium attingere ftlutis 
eteme. Nouella noftra plantacio que ai^re Diio 
prout de Ipfiiis Mijfericordia fperamuj iahibre tam 
in ipiritualibus quam in temporalibas accipiet in*: 
crementum, ex eo precipue qupd concors nofira 
Jntencio & Voluntas noftrum oninium in hoc refi^ 
det y licet ex indulgencia ordini hoflro a fede apo» 
ilolica eoncefla fubterfugere libere & lici(e pofi«. 
miis, quod nulli oneri efl*e volumus, nec alicid 
ia fuo deefle jur«^ ied omnibus quibus tenemui* 



ex debito Reuo^nciam exhiberc, feruidum im^ 
pendere& bonorem, cum igitvir Eccleiia noftraf 
Ecclefiam ocettpauerit in Stunheim parochialem , 
que Ecclefie Spiren, fiibeft immediate & per no* 
firum Conuentum eidem Ecclefie Katbedrali jus 
fuum non debeat minui fed augeri, Nos & noftras 
lequaces per ean£la leeula legaliter obligamus per 
preientes <tttod Q>onte volumus teneri, Venerabili 
in Chrifto Patri ac Diio noftro Hfinrieo Spiren. 
Epifcopo, &. Diio Otoni Ecclefie San£ti WidMiis 
Frepofito noibre Ecclefie, arehidiaeono ft eorum 
fuccefiToribus ad omnia tam in procuracionibus 
quorumcunque, quam iuboencionibus & aliis fer- 
uitiis (^ Ecdefie noa exempte Ciuitatis <Si Dioce* 
iis Spirenfis, de confuetudioe uel de iure tenen- 
tut-; incuius Obligationis certam Euidenciam. ro» 
bur & memoriam figillum noftrum preienribusli- 
tin*is eft a^nfum. Datum Anno Diii MCCLXU* 
in Die San^rum Marthvm Primi & felicUmi, 

CXXVIL 

REVERSALES PRIORIS ET FRATRVM 

cmpiNlS PRAEDiCATORVM SPIREN. ER. 

GA EPISCOPVM ET CLERVM IBIDEM 

SVPER DIVERSIS. 

Nos Prior ^ Fratres Ordinb Predicatorum in 
Spira omnibus preientem Literam infpeftu- 
ris oxa^ioaes in Domiao Jefu Chrifto. Cum ali- 

quid 



3if 

quidi queffipnis inter veneTpabilem Patrem 4 Dnum 
H. . Epifcof)um^'Capitulum & clerum Spirenfem 
ex unapattt^ & nos ex alteru de noftro introitii 
ortum /eflet^ taftdem per venerabilem Patrem & 
Dnfim Slftrim tiut)ndam Epifcopum Ratisponen» 
& ht)norabiles Viros % ^ Prepofitum maiorem, .• \ 
Canlorem^ & Magiftrum pitbmm^ cellerarium, 
ciusdem Eeclefie conucritum ^eft in hane formam^ 
quod pos prior & ttonuentus a,ccedente confenfn 
prioris uoftri prouintiaiis oWigamus nos ad cen- 
fmn X» Libtatum hallenvannuatim tie areis habitis 
& habendis in reeoffipenfecionemjurium predifto- 
)m Diii EpiUiopi & Clerjcorum^ fi hoc ex pte- 
fenela mttiHi leda k nlii^uo uidereton . Ab faoc ta« 
men cenfu liberi erimus foluta a nobis tanta pe- 
cunia, quantatot cenfus infra muros Spiren* po- 
terunt comparati. Item ad fepulturam nullum re- 
cipiemus^ nifi qui non iiulu£lus uel ill^u5> fed 
ex Deuocione propria apud nos elegerit fepultu-i 
ram vin quo eciam cafu funus ad Ecclefmm iacer- 
dotis a quo accepit Ecclefiaftica lacramenta ad ce*^ 
lebrandum ibi Mifiam deferetar, nifi cum eodeni 
ordinatum fuerit quod ad Ecdefiam Fratrum im«« 
roediate deferatur, Nomine autem canonice por- 
cionis de mortuarijs folueraus terciahi partem noji 
obftantibus Priuilegiis fiue indulgenciis nobis a fe- 
deapoftplicaconceflis^ quando e«iam iios contin- 
git vocari ad infirmos gracia ultime voluntatis or- 
dinande procurabimus bona fide vocari facerdotem 
fi commode haberi poterit qui miniftrauit eisdem 
uel minif^aturus eft Ecdefiaftica Sacrament^^ qui^ 

fi 



320 • 

I 

H haberl nonpoterit^ fidelfter inducemus eos, ut 
mliquam partem ad facrate£hi majoris Ecdefie & 
mliarum Eccleflarum rennqt^ant, populum non ab- 
ftrahemus tempore ProceMonis Ecclefiarum con- 
uentualium in ibllempnitatibus precipuis per pre- 
dicacioiies uel flaciones, nifi in eisdem Locis pre- 
dlcemus, & de illorum quorum eft follempnitas 
voluntftte^ in obferuandis «ciam fentencils interdi- 
ftorum confirmabimus nbs communi clericorum 
Ikluis tamen priuileg;iis ordinis nofiri omnem reue* 
renciam ft obedienciam femper exhibebimus Diio 
Epifcopo ft fttccdflbribus fiiis & toti clero de pre- 
libatis quoque cenfibus mediam ^artem in Purifi- 
cacione beate virginis peribluemus^ Teliquam in 
aflumptionc eiusdem virginis gloriofe. Nc autem 
de prefcriptis uUa in pofterum ualeat fuboriri ca- 
lumpnia prefens fctiptum figillis venerabilium Pa- 
trum ac Dfiorum Epiftopi Spiren. fratris Jlberti 
quondam Epifpopi Ratisponen. Capituli Matricis 
EcclefieSpirem Prioris noftri Prouincialis'& noflxo 
duximus roborandum^ A£ta funt hec anno Diii 
MCCLXVL Die Sanaorum Martirum Felids tf 
AudaSH.] 



cxxvin. 



cxxm 

ItEVERSALES FRATRVM ORDIN. 

MENIT£NT1A£ SIVE SACCATO&VM IN 

CSSLINGEN D£ NON FRAEJVDICAN- 

DO PAROCHIAE IBIDEM. 

Venerabnibus DonBms Decano^ Capl&ilo Spl» 
ren, humilis frater Otto. Prior Pfovindal» 
AJemanie JF^trum Ordinis pemtencie 3^4ifu Cbrjps 
munus in Dno oTationum fiioftrum eft ad^ea ^ue 
jmcis funt inftarei) & tts que jutis aUeni iunt^ 
«lullatenus veHe derogare, neautem vobiis domi- 
iois noilris & Piehano Eccleiie in JSzzeJingen per 
nos in Terminis ipfius Parochie de veftro confen- 
^ 1pe(^ali intrantes prejudicium oontra indultum 
inobis gracie Beneficium in eadem Parochia tnanfu* 
^os fiat preientibus Dteris pro nobis & ordine no« 
^o promittimus & nos ^rmiter obligamus^ quofl 
Locum BzzelingenmfnL muros nobls deputatum^ 
<Slz vobls permiflum, nos dk ftatres noftrimatare 
feu permutare iiofi poiTumus, nec dcbemus, nifi 
'fte veftro "Beneplacito Volutttatis^ premittimus 
*ciam, quodConfeffioncsPatochianonmiin Paro-- 
«fhia fratres noftri non audiant^ <fe Sacra^enta Ec- 
tlefiaftica tton miniftrent, ante |tfandium non pre- 
^km^ 'pretcfrquain in Die DedicacloPms Ecclefie 
Fr«rum> & Patroni & ^n fefto bead Aug^JHni 
aitortuos eciatn apudtt&s fratres fepulturameligen- 
tes, adfepulturatn nOn reciplent nifi de coirfenfii 
plctoani in £itzelingen qui pro tempore fueric, de 
fingulis hiis ac univerfi^ primitus re^uifit6 & ob^ 
Tm. F. X tanto^ 



.3» 

tento, verum poft petitum & obtentum plebani lA 
Ezzelingm confenfum dc corporibus tumulandis^ 
^orpora ad Ecclefiara Parochialem primum depor- 
tenair^ & mifla pro Defunftis ibidem f^erafta 
ad Ecclefiam fratrum noftrorum tumulanda depor* 
tcntur^ & Fratres noftri omnium eorum^ que ti- 
tulo legacionis feu in oblacionibus fi forfam impo- 
fterum ipfas oblaciones recipete contig;erit, rece^ 
jperint octifione corpofum huiusmodi tumulando* 
rum medieiatein parochialis Eeclefie peribluant; 
dehis autem (jue Fratribus noftris a pafochianis 
Ecclefie in IS^zelingen a viuis & intet Viuos legata 
ftierint, terciam partem taifnen Eedelie p^rftchiali 
affignabunt. Volumus eciafti^ Ut Fratres ttoftri 
ijirca perfonam plebani Ecclefie in Ezzelifl^eA qui- 
cunque fuerit honefte & beniuole fe g^rant^ nee 
fafto hcc verbo ipfi derogent ipfum ^d Ecclefiaai) 
ubi ad confefliones audiendas admlflS per, plebu- 
rium fuerint follerter & intenfe promoue&nt ^ nec 
fudicem alium quemque preterquam Decanum & 
Capituliim Spiren. iri quacunque caufa contra ple- 
banum in Ez^elingen , fi quam caufam contra ipfum 
habuerint, requirant, & populum in Confeflloni- 
bus& in predicacionibus publicc, utEcclefiam pa- 
rocbiarem frequentent modq debito exhortentur, 
^alia que ad deuocionem'Ecclefie Spiren. & ho- 
neftatem & utilitatem Ecclefie parochialis perti- 
iient,;cHi}i furaraa Diligehcia in omnibus & per 
omnia^exequantur ad obleruanciam autem oninium 
earuiii que pofita funt^ nbs & Fratres & fuQcefib- 
res noftros & ordinem noftrum prefentibus Xiteris 

' ' ^- • Qbli- * 



343 

ifcligamus, intantum eciam, ut fi in aliquo Ar- 
ticulp a Fratribus noftris contrarium fuerit attem- 
ptatum, nifi celeri latisfaftione Fratres fibi pro- 
uiderint, gracianobis fadla in eo videlicet, quod ; 
aditum nobis in Parochiamfm/mgc» indulfiftis ejc ' 
ipfi) fiafto efle definat, & quod indultum eft pro 
non indulto penitus habeatur, nuUis Literis fiue 
indulgenciis obtentis, leu in pofterum obtinendis 
. obftantibus fafto huic. hec autem ut rata perraa* 
neant, prefentes Literas Venerabilis Patris^Diii 
Conftanclenfis Epifcopi figillo & noftro, vobis (k 
'. Ecciefie Spiren. conferimus roboratas ; Sig^- 
! lum nichilominus ciuitatis in Ezzelingen ipfis 
npponi pro robore fecientes. Datum. Anno Dfii 
[4 MCCLXVIH». 



tii 
r 
?. 

s 

3 



^"XSffgg ' -^ ' ' J >» 



' cxxix. 

WERNHERVS ET WALTHERVS DE 



WISSLOCH OMNE JVS SVVM QVOD IP- 

SIS IN VILLA BRUHL COMPATEBAT, 

TRADVNT MONASTERIO MAVL- 

BRVNNEN. 

Nouerint uniuerfi tam prefentes quam futuri, 
quod nos Wtrnhem de mffenlocb diftos n»- 
15 rOin^ Wemberus filius antedifti & mitbems ibi- 
dem omne jus feu Aaionem ^uam habuimus & ha- 
bemus in villam que dicitur 5fwe/ venditam feu 
donatamnb Jngramo quondam noftro Vafallo de 

X 9 ^def' 



}24 

HcyAdbtrs de Voluntatat» patrui m^ACumtiM. 
quoodam condoinino ejusdem feodi, Venerabili Do- 
inino.^/&«yfo & Conuentui in Mulbrum prefentlbus 
relaxamtis & in eundem Dominura Abbatem & 
Cqnuentum in Mulbrum eandem Villam per dona- 
cionem feu Vendicionemaut alio quouis modo jure 
poflumus transferimus cum omni jure quo nos ean- 
dem haftenus habuimus & tenebamus , renuncian- 
tespro nobis noftrisque heredibus pro Decem U- 
*bris halien. & quatuor modiis filiginis omni juri fi 
quod nobis indifta Villa ex nunc competit, vel in- 
pofterum competere poterit quoquo modo. ^ In 
huius rei Euideiiciam prefentem Literani Sigillo- 
rom Advocati Videlicet in HeydelbcKg & Ciuitatlsi 
'ibidem. ftem Domnl pttri militis in Steynacb mu- 
nimine tradidimus roboratara, proteftantes prefen- 
tibus quod quia propria Sigilla non habuimus pre- 
diftorum Sigillorum robore contenti fUmus, huius 
rei teftes funt CWadus diaus Albus frige^ Omra- 
dvs Rmpoldus de Steimcb^ Heivricus Hptnsarius de 
Henfcbuhesbeim milites MerqUardus de ^Ttlre^ Her- 
manms utt/pij, Hochfitrt^ Hemumms di£his Siaerty 
Amoldus diftus dir A»««mfii», Hemumus^&m 
Mirfel Ciues in Heydelberg qui in Teftiraonium pre- 
diftonuTi omnium vocati funt, & fc fubfcribi hiis 
pro Teftibus-permiferunt Adtum dc Datum An- 
no Dominl MCC f^agefimo oftauo iu Die beati 



32V 

cxxx. 

INGRAMVS SENIOR ET INGRAMVS 
JVNIOR DE HEIDELBERG CEDVNT BONA 
ET JVRA SVA IN VILLA BRVHL MO- 
X NASTERIO MAVLBRVNNENSL 

Ego Ingrams fenior» & cgo In^amus ]miot dt 
HetdetberS notum ftcimus uniuerfis quod 
omnia bona nofhra atque ]ura nobis cedencla feu 9^ 
nos pertinencia in Villa difta BriU Venerabili Do^ 
mino noftro Abbati &Conuentui in Muinbrum pro 
remedioanimarum noftrarum^ necnon in emendam , 
ofTenlarum Violenciarum grauaminum a nobis ipfo* 
rum bonis feu homioibus illatorum Conf«nfu & bo^ 
na VoluntateDomni feudi videlicet Domni Cunradi 
de mjfcnlcKh difti Wtfferfry mediante poffidenda 
de cetero jure proprietario pleno jurt donauimus 
& afllgnammus fub hac forma ut Dommus Abb^s 
& Conventus in ipforum Monafterio Lumen die 
no6luqu« arfurum perpetualiter de Bonis ordinent 
lic coHatis^ equidem prediaoDnd Ci^w^do Curiani 
noftram fltam in WybUngy (^waheinricus diftus 
SvjcS> inhabitat^ que tuncad nos jure proprietari^ 
pertincbat^ refigiiauimus in recompenlam, ipftni 
ab eo nomine feudi recipicndo, ad hec fepediftus 
Dominus Cunradus confitebatur fide data audienti:^ 
bus quampluribus Ciuibus in Heydelbercb antedidla 
bona noftra in BriUy que ab iplb naraine feudi te* 
nebahius nuJlum de fratribus feu ConftngWineis - 
fuis in aliquo attingerc^ fed ad ipfum pure priiici- 
paliter, fingularitcr ac fpecialiter pertincre, huius 

X 3 rei 



326 

rei teftes funt Amddus filius Monialis BwMar^ 
dus de Tiirri^ Dimams^ Walraims^ Reigcrus de 
Donto lapidea Ciues in Heydelbercb Blickerus de Stei^ 
na^ Dorainus Htinricus de Liecbtenawe^ Ditberus dc 
Malbim^ Pominus StoUa Sacerdos in Heydelbercb^ 
ut autcm hcc a memoria hominum non recidant 
Scripta prefencium Sigilla Reuerendi Patris H. Epi- 
fcopi Spiren. & Dfii Qunradi de mfferdocb diai 
WtJJenfry-i ntc non Ciuium in Heidelbercb^tqne no- 
Hro volumus communh*!. Datum Anno Dni Mil.' 
lelimo ducentefimo fexagefimo odteuo proximt 
feria tercia poft beate Virgmis Annundacionem. 

CXXXI. 

CONCAIVIBIVM MONIALES DE PON^ 

TE SALVTIS INTER ET CAPITVLVM SPI- 

REN. SVPER QVIBVSDAM AGRIS ET 

PRATIS. 

Nos Cunesundis Abbatifla totiusque Conucntus 
monialium de ponte Salutis tenore prefencium 
proteftamur> quod hos dediraus in Concambio tria 
jugera agrorum & unum pratum Colono Domino- 
rum Canouicorum majorum Spiren* in terminis 
Ville noflre pro aliis tribus jugeribus agrorum & 
uno dualiprato, ineuiusrei teftimonium & muni- 
men didlis Canonicis & Colono ipforum prefentem 
Literam dedimus cum Sigilli noftri munimine ro- 
boratam^ datum anno Domini IVI. CCLXXIIII. 

cxxxn. 



CXXXIL 

COMPROMISSVM ABBATIS IN WEIS* 

SENBVRG ET CAPITVLI SPIREN. PVNCTO 

JVRISPATRONATVS IN EARBEL- 

ROTH- 

Lite leu Contencione diucius inter Dlium Ab^ 
batem Wizenburgen. cx parte una & Deca- 
num & Capitulum EccIefieSpiren. ftomme Decanie 
ex altera fuper iurepatronatus Ecclefie in Rodt du- 
rante tandem in rios Eberbardum de Straknber^ Sco- 
lafticum^ JSI^gTowm Cantorem ^ Egenolfum de Lan- 
desbers-^ & Ditb&wn cellerarium qanonicos Spiren. 
ex parte Abbatis Wizenburgen.. & Conuentus fui 
funiliter exparte Decani & Capituli Spiren, preci- 
fe exftitit QompromiiTum fub pcriculo Caufe & pe- 
n^ qentum Marcarum Argenti \ Nos itaque jura^ 
parQium rimwtes & attendentes eorumftrepitusin-. 
ter perfanas Ecclefiafticas conquiefcere Utile efle 
& honeftum pcr bonum pacis huius discordiamno- 
ftra Arbitria Commiflam habito maturo Confilio 
in nomine Domini arbitrando pronunciamus, ut 
Capitulum Spircn. jurepatronatus Ecclefie ia^^o^ 
impofterum gaudeat pleno jure-^ & perfonam ho- 
neftam iu Ecclefia eadem^ quando & qtiocienscun- 
queuocauerit^ per manum Archidiaconi loci in- 
ftituat^ prediais Dilo Abbati & Conuentui & De- 
cano Spiren. eorumque fucceflbribus fuper co filen-^ 
tium perpetuum inponentes ad recouipenlkm au- 
tem Diio Abbati & Conucntui de Pl^izetAurg & 
IJecano Spiren. faciendam ftatuimus^ uc preben- • 

X 4 dam"" 



3St 



Attn qut»pffusSigiIIaN€p<» CellertrB htbet m 
Ecclelfe Spiren. quam dto vacauerit^ ad coUado- 
«em Dfii Abbati» Wizenbui^ ft Succeflorum 
«luspCTpetHO debeatpertiHeMy infuperftittiinMs, 
y od Deeanus Spirenlis unam de quatmr preben- 
jas perpetuis diuiiis que primo vacauerit cui\is coU 
laao ad Capitulum conanune pertinebat, ipfc ^ 
"11 fucceflbres de manu iua & pto Kbitu fea d^bi^ 
^ri?" 1**^®°"" *' pKebendam Epilcopalem Dfa 
eIe£H Wormaden. quand» ex Confirmadone eius 
va«re ccperit> Decanus itm nnne Spiren. folus» 
»ullus^ de ftitribus td hoc vocads Aiabus perlbnif 
ydoneis deferuiendam affignabit; S^ofterum tu- 
tem cum due perfone td prebendam «prcopalem 
vocande fuerint, Decanus qui fuerit pro tempore 
onam de perfonis bis inftituet per fe & fblus, Jdt». 
ram uero perfonam liuxta confuetudinem Ecdefie 
liaftenus obferuatam- ordinabit, ttt autem omnia 
fupradiaa inconuulfa permaneant atque rata. nos 
Arbitri fuppadiai Sgilla noftra appendimus ad 
prefentes. Afta funt hee in JEkidefia ^iren. we- 
fentibus Diio Petro. , Prepofito, JHgmno da ScBo^ 
"nenbers^ Merta de Remebingen, Wembero cte AmH^ 
velty Walrmno Cuftode, Heinrica de fteckenfiein^ 
Wernhero de mire^ Heinrico nato Dfli Heinriei Co- 
mitis Gemnipmtis^ Eberbardo de Offeabacb^ JBe^ 
firlco de Dalbtim^ & Heinricode Dan Canonicis Spi- 
ren. Anno Domini MCCLXX. feptimo. in feftoNa- 
tiuitatis beate ^iarie Virginis Gloriole. 



cxxm , 



cxxxin. 

AMICABILIS COMPOSITIO INTER 

CAPITVLVM SPIRfa^SE^ ABBATEM WEIS- 

SENBVRGEN. ET DECANVM SPIREN. SV- 

PER JVREPATRONATVS IN BARBEL- 

ROTH. 

Capitalu» majoris Ecclefie Splreiu Dffus. . 
Abbas & Conumtusde If^zenbvrg contencio- 
nem habentes cum . ^ Decano Ecclefie noftre fii* 
per jurepatronatus Ecctefie de Ropb Spiren. Dio^ 
cefisy idem Dfius. • Abbas ft Conuentus de ^* 
zenburg & Decanus Ecdefie noftre juspatrona* 
tus Ecclefie prediite noftre Spiren. Ecdefie 
fimpliciter contulerunt^ utEcclefia noftra prouen-' 
tus Ecdefie eiusdem ad ufiis fiios recipiat» & 
ad prebendam perfonam ydoneam prefentet) quah* 
io & quociens fuerit oportunum^ que curam 
animarum redplat ad jura Dyoce^i & ArefaL- 
diaconi Loci per omiiia expediendaConfenfiiReue- 
rendiPatris ac Dfii noftri Fridcrici Dei gracia Epi* 
fcopi&VenerabilisDfli . . Petri, Prepofiti maio- 
ns Spirtn* in omnibus accedente) & nos unanimi 
Cojifenfix Dfio. . Abbati Wizcnburgen. dB: Succef^ 
foribus eius permittimus ut prebendam in Ecclefia 
noftra per Dfium Cunradtm dt Bernbufm ieniorem 
quondam noftrum concanonicum inflitutamy quam 
rtunc tenet Dfius Sigillo facerdos Nepos Magiftrl 
Ditbtriy Cellerarii naftri, que haftenus ad collacio- 

Rowhod. Barbelcod Dicionis BipoatioaB LsradauiiHl 
dltec dc Wcideabiugiiiii. 



cionen. • Decani Ecelefk nofire pertinebat ft- 
cerdoti conferre valeat; . , Decano Spiren, obe- 
dienciam iuxta morem fefihiro^ jnfuper Decano Ec- 
defie noftre qui pro tempore fuerit| liberaKter 
concedimus & i^dulgemus^ ut unam de quatuor 
prebendis perpetuis diuifis^ quam cito vacaueritper*- 
fone y donee de manu fiia conferat Capitulo irreqii!- 
iitO) idem faciet quando & quodens eandem con- 
tiugerit vacare prebendam ; permittimus eciam ipfi 
Decano ut cum unam prebendamEpifcopalem dua- 
bus perfonis aflignandam vacare contingerit) unam 
illarum. • Decanus Ecclefie nofire de manu fua 
perfone ydonee dabit libere & abfolute, quociens- 
cunq; obtulerit fe facultas & ad aliam perfonam in ea 
inftituendam duos de Capitulo aflumet iuxta confiie-> 
tudinem Ecclefie feniores^ ut autem in^ hoc fafto 
nofhro. . Decanus Ecclefie noftre & fucceffores eius 
inperpetuum fecuri exiflant, prefentes Literas Si« 
g^IIo Reuerendi Patris ac Dni noflri Friderici Dei 
gracia Spiren. Epifcopi predi£ii) & Sigillo Capituli 
TidQil damus foUempniter confignatas. A6tum &, 
Datum Anno Diii M, CCLXX. feptimo. Menfe 
Novembri. 






^ CXXXIV, 



131 

CXXXIV. 

COMPROMISSVM ABBATIS IN WEIS* 

SENBVRG ET CAPITVH SPIREJ^. PVNCTO 

JVRISPATRQNATVS IN BARBEI^ 

ROTH, 

Judices Spiren. exorta queftione fuper jure patro- 
natus feu jure prefentandl Ecclefie in Rode Spi- 
ren..Diocefisinter honorabiies VirosDominum Ab- 
batem & Conuentum Monaflerii Wyzenburgen, ex 
parte una & . . Decanum & Capitulum Ecclefic' 
Spiren. ex altera partibus ad Concordiam monitis 
faeiendam,. ex parte diftorum Dm Abbatis & Con- 
uentus in Ddum . . Prepofitum quatuor turrium 
Caraerariura Monafterii Wyzenburgen. pfedifti & 
MagiArum Hemkm deJugufta canQnicura Eccle- 
fie Sanfti Gemani extra niuros Spiren,; «x part« 
vero diaorum . . Dccani &CapituliinMagiftrum 
/). Cellerarium, Egenolfm deLandeshercb Canonx- 
cum &'Magiftrum Qfmmm prebendarium Ecclefie 
Spiren. & ab utraque parte in Dnum F. . dc 
Fkckenjiein prepefitumpro media perfona commu- 
niter eft tanquam in arbitros compromifium qui fex 
arbitris partibus hinc inde auSitis fiiramatim & fine 
ftrepitu judicii fubjuramento ab ipfis preftando nifi 
omnes de huiu«modi Juramento conuenerint remit- 
tendo Negocium fideliter examinabunt & vtilitatem 
eins apud notos feu alios quoscunque requirent (j^ 
prout inuenerint in animas fuas fine Dolo & fraur 
ds pronuncial^unt quicquid cis videbitur efll; iu- 
fioin, ft fi omnes concordauerinc ipforum arbiti-ia 

fta- 



ftabiturt partibtts fub perleulo caufe d: pena cen^ 
tum marcarum Argenti, quam penam pars Arbi- 
trium non feruans pardfbluet Arbitrium obferuan- 
ti) a vero ipfbs fex quod ablit aliquatinus diseor'- 
dare contingerit^ Articulos fupra guibus & m qui- 
bus difcordauerint DSo P. . Prepofito prediao 
tanquam perfone mcdie prefentabunt^ fi prefens 
fucrit^ alioquin fi abfens fucnt &, extra prouin- 
ciam partes predifte commumbus expenfis ipfos 
Articulos transmittent Diio . , Prepofito memor 
rato & quicquid idem Dfius ^ « Prepofitus in anl* 
mam fuam fub juramento prius ab ipfb prefii- 
flito fi predifti fex Arbitri iurauerint DelibCr 
raclone cum lurisperitis & Deum timenitibus ha* 
bita diligenti fuper eisdem fenteuciQinando pror 
nunciauerit jufticia mediantC) partes eedemratum 
& firmum fub periculo & pena prediflis iaviolar 
biliter obferuabunt durabit eciam hoc comproniif* 
ffam usque ad feftum Beati yobamh Baptijtt proxl- 
mum» & erit liberum Arbitris fupradi^lis comprQ- 
inifium huius prorogare de tempore In tempus 
dummodo hoc de parcium proceflerit voluntatei fi 
vero ah"quis arbitrorum medio tempore cefl^erit vel 
deceifcric^ alter ab ea parte que ipfum elegit fuh- 
flituetur eidera^ & ut hec rata & iiiconuulia per* 
maneant> prefentes Litere Sigillo noftro una cum 
Sigillis parclum funt fignate. Aftum Anno D^ 
M. CCLXX. feptuno pridie Idus fcbruariL 

cxxxv. 



m 
CXXXV. 

C^SSIO JVl^lSPATRONATVSS ECOJS. 

WE m BARSEXROTH PER MONASTERIVM 

W£ISSENBVRGEN. CAFITVLO SPL 

REN. 

Edehtktie Dei Gncia Abbas & ConudntQS Mo- 
nafterii Wlzenburgcn. ordlnis S. Benedi&i^ ho« 
norabitibus Viris Prepodto, Decano totique Capi- 
tulo Spireh. plenitudinetn omnis boni, habito com« 
muni &, diligenti inter nos Tra6hitu unaninii Con- 
faiHi }us quod Monafterium noftrum in jurepatro- 
natus EccleTie de Hode Spiren. Diocefls habuit leu 
habere viium eft, Ecclefie Spiren. leu CapituU) ve- 
ihx> liberalicer pro nobis & (ucceflbribus noftris 
conferimus oum plenitudine omnis juriS) ut autem . 
in hac noilra Donacione inpofterum Ecclefia Spi- 
ren. fecura exiftAt, & quod Qtpitulum veftrum nul> 
]as inpofierum fiiper eod^ jure pa&on&tus alter- 
caciones ex parte noilri Monafterii nofira, fiiccef- 
forumve noftrorum oporceat formidare, prefentes 
Literas figillo vencrabilis QdiFriderici Dei grada 
Spiren. Epifcopi, d noftris Sigillis in robur perpe- 
tu\un tradimus coniignacas. A€ium Anno Diil 
MCCLXX. ieptimo iip Di« lieatorumiApoftolortuiii 

CXXXVI» 



I 



m 

CXXXVI. 

OBLIGATIO POENITENTIVM VLTR A 
XVTVM^^EPORIS DE NON MVTANDO 
. SVVM C^DINEM SVB CERTIS POE- 

Nis. 

Jclanm frior. v triwriffa^ totusque Conucntus 
Monialium Ordinis Saiiflte Maric Ma^ddent ul- 
txRLutumLeptris extra muros Spiren. Omnibus ad 
i|uos prefeutes Litere peruenerint deuOtas in Chrifto 
oraciones licet lecundumVerbum ApoftoH unusquis-^ 
ique manere debeat in ea voeacione qua vocatus efi^^ 
nec ex temeritateuel Leuitate in iaauram uel inju- 
riam fui ordinis, eciani fub pretcxtu maiorirOrdinis 
adalium ordinem^transuolare, cum utbec firmius& 
inuiolabilius obferuemus non folum dS: precepto 
Apoftoli & cxneceflitate iuris, fed eciam ex pro- 
miflb a nobis fuper hoc iponte fatto, eoquod tri- 
plex funiculus difiicilerumpitur, promittiftius bo- 
na fide, & prefentibus Literis ad id nos aftringi- 
mus, & firmiter obligamus, quod ad nullum ordi- 
ncm alium fiue predicatorunj fiue minonim fiue 
cciamad quodcunque aliumaufteriorerauel micio- 
rem> nec ex quacunque caula nos unquam transfe- 
remus, neque religionis habitum in quo nunc fu- 
mus aliquatenus deferemus, verum fi contra Ver- 
bum Apoftoli prediftum & jus^ ac eciam promiflicv 
nem & obllgacionem noftram nos omnes communi- 
ter quod abfit venire contigeret clauftrum noftrmn^ 
poflefllones noftre & bonanoftratam mobilia quam 
immobiUaDominio venerabilisPatriS) & Dni noftri 

Spi* 



m 

Spirm^ Epifcopi^ Hk Cat^tuliinaforisBeeldiQ ibldei^ 
nomine peney cui nosifubidmus libere eedent & et 
ipfis fine contradl^one qualibet.volwnus applict* 
ri) fed fi aliquas tii: nobis quod diftum eft, transr 
gredi condgerit^ ali6 fiOn transgredientes, <& in fuo 
ordine perman^tii: idi£Us po^einonibus utentur 
padfice & quliet^ nroilii^uod lus tunebompetatiit 
eisdem DominoEpifcopo & Capitulo antedifBs, in 
cmusreifldemd<:perpdtuanl firmitatem Nos j^ 
ptrtus Generalis loeiiter' otdinis tJeaitencium Sii^l^ 
lum nofirum una cuifi Sigillo diaarum Mfmiallu:^ 
prefentibus du^imtusq^poAendumVpftdifhm ob-> 
llgacionem Au61oritttt« ApoJ(lolica nobisrcommiilk 
confirm^ntes Sigilla^eiWl Dni Epifcopi &.CapituU 
predifkorum ad p^cionem Dblhftm . hiis Literis 
fantappenfa. Datum Anno Dfii MCCLX]^^ pri« 
ino nL Konas IVIar(^. 



cxxxvn. 

REVERSALES PAlORlS PROVINCIA- 

LIS FRATRVM ORDINIS B. M. DE MONTE 

CARMEL. DE NON IMPEDIENDO PLE. 

BANVM IN ESSLINGEN. 

Reuerendis Dominis & honeftis Prcpofito, De- 
cano totique Spiren. Ecclefie Capimlo, Frater 
Heimricus ,Vx\or Prouinelalis ir^trum ordinis beate 
Marie de Monte Carmcli per Alemanniara , vitam 
boiiam, &. exitum fan£litatis docet fapiens, antc 
omnia verbum verax precedat te & ante omnem 

a£tua 



31« 

tiftum.CQp(3iv»n fitbile, nolentts igitur excedert 
ConfiHum fitptentiS) veftn Dominacioni fide bona 
promittimuS) & vita eomite faciemus , videlicet 
quod Articulos fuper indempnitntc Jurium veftre 
f^rocMe apud Eitxdiiig» mter nos pads gracia 
Htrobique coneeptos ante feflum Natiuitatis Domi« 
ni nunc inftans fub S^lis prioris Generalis nolM 
Ordinis Capituli Generaiis, noftro acPrioris loca< 
lis fratrum «pu.d Ezs^ingen vobis iiib certa forma 
prefenmmm lidei&er roberatos fpondentes nichil) 
^uod medio tempore nidiS aotabilis coniiTttemuS) 
«ut aliquidftdemus, vo6e jura Parochie minui va- 
ieant, fed per nos atguc JioAios in hiis que racioni 
^nt virorum conforroabii»»s bmeplacitisplebano- 
rum digtntet preftntibiiSi' ^od.ii nos inliac lpon« 
iipne, quod «bfit <ontingeret.«laudicare, «xQ>ira- 
to Termino fponfionis loco, <& g^raciaiam a nobis 
^pta, fratres imbi re&dentes fine fiontradi&ione 
qualibet cedent iplb fk£h). in ^uius rei Teftimo^ 
nium nos di^ , ,. Tro^incialis SigOlum noflri of. 
ficii prefendbus duxiinus appendendum. A£him 
z^ASpirmu Anno MCCLXXXI. in Die Saa$U^«- 
HM^/ Abbatis. 






cxxJcvm. 



cxxxvin. 

REVERSALES PRIORIS PROVINCIA. 

LIS FftATRyM ORDINIS B. M. DE MONTE 

CARjWtEL DE NON BVffEDIENDO PLE- 

BAN. IN E3SUNGEN- 

Venerabffibus Dliis & hpncftis , . Prepofito. » 
pecano totique Spiren.EcdcfieCapituk), Fra* 
ter It. Pnor prouincialis fratrum Ordinis beate 
Marit de Monte Carmeli per Alemanniam Domino 
vjuere ft in Domino mori. Gefte rei noticia in po* 
iterosdiuulgetur prefentibus^ ne fucceflbribus Li- 
tis ocAfio generet^ fane attendentes ad Parochiam 
venram apud Ezzclingm fratres noftri ordinis Do- 
micilitim mibi eonftVuere cupicrunt^ Vos vero fen- 
cientes, dlftam Parochiam cafii confimiK molefta* 
tam npbis reftitiitis, cauentes ne difla Faroehia oe- 
calione noftri in juribus fuis frauderetur ; porro 
nosvifohoc, vobls in humilitatis fi^ritu prefentt- 
uimus indempnitatem veftram allegsntes ftgaciter» 
priuilegiorumque noftrOrum Indag^nem ofteBden-, 
teS) ad padehtem noftram Inilanciem in unum eon* 
ueniftk nobiscum in fitbfcriptos Articulos co.ncor* 
dantes, per quorum obferuanciam jura veftre Pa* 
Tdchte cdnferuari poinnt fUefs, & fioftri friitre» 
^uiete Domino famulari, promittimus igitar, quod 
ConfeilioRes in di£fca non recip»mus Parochiev niA 
per volnntatem plebuii Locf « qui pro Tempore 
fuertc A ^iiSaiGi. Um Confeaioni Teftamentorum 
non tntererimus, niii ittidem de Voiuntate Plebt' 
I». It^. ia ;^redica«iMubus noffifij i^ ConfefflonV 



338 

bus populum orttbimur fidcliter,'yt aflig^tcr de- 
cimet, propriis confitettnir facerdotibus^ &ad fuam 
tarochiam cOnfluat, diebus prefertim Dominicis & 
Miuis. ■ Item Tempore interdifti ceflkntibus ve- 
ftris plebahis & nos ceflablmus in klipfuni. Itera 
nerainem de Parochia vcftra ad fepulturam reci- 
piemtfs, niil id de Voluntatc Plebani procefl*erit & 
«flenfu. Item in precipujs feftiuitatibus ut in Pa- 
fcate, Pftnthecoften , omnium Sanaorum^ Natiui- 
tatis Doraim, patroni loci, Dedicacionis Ecclefie, 
oblaciones ex integro pr?fentabimus plebpno •, j)re- 
terea omni priuilegio huic Ordinacioni ppppfito 
plenerenunciamus, necultra pnuilegium feu Li- 
t«ras inpetrabimus quascunque, Oocafione quarum 
prediaa ordinacio poffit quomodolibet viciari, nec 
utemur in>pctratis in iudicio vel extrii-,. promitti- 
mus infuper, ut quicunquePrior, in diapLocogo 
temporefueritinftitutus, juyament» pr«ftito, di«o 
Ptebano -fpohdebit, quod prelibatos Artic\ilos m- 
wiolabiliter obferuabit pro.pofle, fadetque nichilo- 
fflinuseosa fuis findicis int^tamiwte feruan, fi 
«ero difti Prior uel Fratres prediae ordmacioni 
patenter ex Induftria pre&mpferint contwire» quod 
abfit, jurisdiaioni Doiwni Cjonftancicnfis .Epifcopi 
pro tanto co« fponte fiibicimus, ut p§r. c^Cjrara 
Ecclefiaftlcamipfos -vateat choercere, p^wnura 
promittimus^ quod haite ordinacionis fffl»fflMem- 
pore- crtacionls Doraini tape ad.unum Annum a 
t)fio Papa prochrabkiBUS 'eflfeaciter cohfeflmri, 
quodfi nwifuevft effeehjiJmalKiTpatum , pi^bnuttl. 
irfus fulj «idt» peria» & mo^-quo^f^ra, ^uodab 
. / * • •' ^- • ^- fo 



m 



«o tempore in antei pifiwr «litH L<NiL^!¥atres et/S^ 
iabunt penitus a diuinis, que ttmen reHunentv cfuitt 
hoc fuerit adimpletum. itatttm Spire Anno Domi-i 
ni M. CCLXXXI. in Die beati Benedim Abbatis.^ ' 



CXXXIX. ' 



'} 



TRANSSVMPTVM PER JVDICES SPI^ 
REN. DIPLOMATIS ADOLPHi RdlMNO^V 
REGIS QVO IN SCVLTETVM CONSVLfiS E*ff 
dVES OPWDI ESSU3SGEN A*aftfA©^«RT», 
•QVOD CONTRA PROTOmONEM REGIAM 
1WK5NIALES !N PRiEJVdlCIVM ECCLESI^ 
. - tAROqHIALJS I^IDEai . ApM§^'^ j^ 

.4 J . . . J«» . ' . ; » 

volumus peruenire^ quod AnjiQ l^^i.Mill^ 
mp^ducentefirao LXXXIL' pridic Kateh^.' becemK 
Literas Domnl ^^JpfcrRomanorum Regis ScreniC 
fimicum Sigilloa ^efgo ipppfito^';rip^^ iMutas! 
iion corrolas nofl canceilatas^ nec alig^ua' iii parte 
iplarum viciatas liroiic jj^rima fecie a^pirebat, vC 
^mus& cas deyeAii ad yerbum l(^imb &m 
«ius T^ftimpnio^Sigilluiji n^ aK 

pofuimus, quarura Literarum feijor jalis dl, jidotl 
pbwVtl Gracia Roj^nanor. Rexie^ipcr Au 
prud^ntlbus Viris Scultnetls cohiiuiibus ncc hbn ci- 
nibus uniuerfis in £/cWmgf«i fidelibus fuis dile^ls 
gracianifuam & onihe bdnuri^ retordamus recor- 
^do ladxsunmtcs jion fufficimus cojg;itAr^ <^uo 'aulii 



cMtra^noftram |H:ohibidoiifin Monlales ad opidurA 
19 Efcbtlinsm qu«s admicti Vjetuimus admifillis iii 
Breiudicium Ec^lefie Parochialis ^ ^rauamen, qua- 
re nobis preci& committimus <& man4amus quate- 
nus di£his moniales nullum Edificium in antea in 
difto^bpido conlh-uei^e vel erigere permittatis ^ do- 
nec ad nofiram prefenciam perfonali^r venianius^ 
tunc etenim deliberabimus de maturiori Confilio 
qpid expediat velfieri valearjo hoc cafu. - Datum 
JEbtgcnowi quinto K^ Pea. Regni noihi Anuo 
(rimo. 

CXL 

iKVEsrrrvRA AD ecclesiam m 

HAMBACH. 

lQ . *),' Wepofitus Eicclefie Spirfen. honoi^bili 
!/• Virobc^tano in Goi&rmjiiin Salutem in Do- 
faiino Werrihmlm Sacerdotem iiuondam celebran* 
tem mMccMtnhtim nobis prefentatum adpetpetuura 
yjicarium.fecclerie in Hmhficb ab hohorabilibus 
Cominis noftris Decalio, nec non Canoiiicis Eccle- 
j5e.Spiren.ad eandeni yitariam perpetuam diftc 
Ecclefie in Hambach in homine Domini prefenti- 
Bus inveftimus, mandant^s vobis quatinus ipfum 
]td poireflBonem difte Vicarie inducatis^ facien* 
tes fibi debitiittl & condignahi **) ab omnibui 

.''j P'mif';Pi7pg^vsiQajot ia ^uaiitttt prifni Accfai* 
/diaconi.. . '' < ^ 



«4t 

ibidem pwochiaKbus exhiberi. datum Anno Do^ 
inini Millefimo ducenteiimo Nonngefimo quarto. 
fer. 3. pBfi Dominicam yubUate. 



^^^ ^^^'^^^''Tffr^ iS M , {/ ^M i 



xu 

G. EPISCOPVS SPIRENSIS INSTTrVIT 

PVAS PRiEBENDAS SACERDOTALES JSk 

C«ORQ S, STEPHANl ECCLEaiE SPI- 

RENSIS, 

Cum Qrejjturai non habeRt, quod pro mericis fud 
cr?atori refponde^ty exeomaxjme^ quod d« 
iua immenfa pietate de fummis cslorum ad ima 
defc«ld^r« dijgTiatus eft^ dfc taudem pro humani ge *- 
neris. redcimptione mortem fubire temporalem, ni- 
mirum. ii aciem no^lrae confiderationis ad caeleitia» 
falutisq^ opersi acQcdamuS) (k Qum devotionis ardo- 
re, quidquid poflumus fugi follicitudinis ftudfb 
eiusdem Dei filio Jofu Chrifto in recompeniationJt 
titulum impendamus. Nos igitur Gerbsandus EpU 
fcopus Spirenfis, conftare volumus univerfis prae- 
fentibus & futuriS) quod nos ob falutem & reme-^' 
diumanimarum,noffa:ae & progenitorum ac benefa* 
£h)rum noftrorum Altare inEcclefia ndftraSpirenfl 
in choro SanQi Stepbam^ juxta oflium, quo itur ad 
CapellamStae Catbarina conftruximus^ ac duas pr«- 
bendas facerdotales per duos facerdotes defervien- 
das^ in d: fuper difto Altafi perpetuis teraporibus^ 
juxta mbdum fubnotatum inftkuimus & ordin^vi- 
niuS) & praefentibus ordinamuS) quas quidem di^ 

Y 3 prse- 



J4* 

prsebendas, Yle^bonis, fruaibus, d rcdltibus Ec- 
deflae in Mkgblzhehfrno^rx DiQeeefis ad Nos cam 
fuo jure patronatus pleno proprio & privato jure^ 
^ non ratione Epifcopatus pertinente^ accedente 
ad hoc voluntate &, confenfuhonorabilium & dile- 
ftorum Nobis in Chrifto Eberhardi Deeani & Ca- 
pituH Ecclefiae noftrae Spirenfis<) ac venerabilis Vi^^ 
rl Henrici dt Erenberg praepofiti Ecclefise Sti Qui^ 
dmis Spirenfis ipfius 16ci Archidiaconi dottvimus^ 
ec dotamus volentes, ut duofacerdotes pco tempo^ 
re hujusmodi praebendas de(ervientes ]us perci« 
piendi bona^.QoiCtus ft reditus di€he Ecdefiae in 
^ingolzbeifn perpetuo habeant, & percipere pot 
iint & debeant) ialva tamen cong;rua portione ac 
praebenda competenti perpetuo Vicarlo in praedi£la 
Ecclefia Mingolzbeim celebranti, & curam anima* 
rumhabenti, nequacommodefiifientariy ac cu- 
fam hofpitalitatis gerere valeat per Nos leg;idme 
afilgnata) qui Vicarius perpetuus a di£Hs duobus 
jracerdotibus di£las duas praebendas pofildentibus 
efi ad prsediSlam Ecclefiam Mi^olzheim loci Ar^ 
cbidiacono praefentandus, & pe^; eundemloci Ar* 
cbidiaconum inftituendus in eadem idemque Vica- 
Tius Nobis & praedifto Archidiacono fubjacebit^ & 
Cathedraticum ac lynodalia^ & alia jura Epilcopa- 
liaacalia oneradi£lae Ecclefiaein Mngolzbeim in* 
cumbentia expedite perfolvet, pra?fati etiam facer* 
- dotes ipfas praebendas pro tempore poffidentes duas 
-. /^mas vjqi procuratorl cellarario, & unam libram 
hallerum procuratori fufpenfarum fing;ulls annis in 
recorapenfam duarum amai-um vini & panum & 
tliarmu obventlonum feu accidentium cisdem fii- 

car- 



343 

cerddtibtts ficut aliis presbyteris prsebendatis Ec- 
cldia Spirenfis quolibet anno & perannum prx- 
fentandanim & dandarum ante feftum beati Marti- 
ni folvaflt expedite, qui etiam lacerdotes alterna- 
tis diebus in & fuper eodem Altaii JMSfias infra 
matutinum cantatum in difta Ecclei^ aoftra & pri- 
mum puffum ad tertiam dicant, ita pro qualibct dia 
cujusUbetfeptimanaunaMiflahabeatur, dievideli- 
oet dominica, ut chorus celebrat feria fecunda pro 
dejuriBis ^ feria terda de Trinitate^ fieria quarta de 
Sanfh SpiritUyfm^ quinta de bcatM Cqthnrina^ fe- 
ria fexta de Sta Cruct^ fabbatho de Domfkt noflra^ 
acchoro» ut alii presbyteri deferviant^ horis Ca- 
nonicis ad fumm» Millk & aliis divinis officiis in- 
ter^flfettdax memonanique noflri &. prog^nitorum 
ac beucftftorum noftrorum in fuis Mifllis ac aliis 
ftiis orationibus habeant humilem & devotam, De- 
canD etiam pi^o tempore exiftenti obedientBam de- 
bitam & confiietam faciendo, collationem vero di- 
(ftarum praebendarum^ quoties eas vacare contige- 
rit,. Nobis & fucceflbribus noftris Epifcopis Spiren- 
iibus refervamos , volentes ^ ut fhcceflbres noftri 
Spirenfes Epifcopi pro tempore exiftentes, easdem 
praebendas vel eam^ cum & quoties eas vcl alteram 
earum vacare contigerit, aftu presbytero nullum 
aliud beneficium Ecclcfiafticum obtinenti, vel eo 
prius dimiffo, fiquod habet, faltem cl.erico idoneo 
vicefiraum quintum annuni fuae aetatis attingenti, 
qui infra annum a die coUationum feu coljationis 
fibi fafclarum feu fafcise in facerdotem valeat & ve- 
lit promoveri infra Menfem a die vacationis earuui 

Y4 ' f«^ 



144 

feu alterius earundeni pure eonfennt propter 
Deym (hituenteS) ut, fi flicceilbres nofiri Epifcopi 
prisbendas vel praebendam hujusmodi ut fic vacan- 
tes vel vacahtem juxta modum & tenqpus fiipra 
icriptos non conferrentt aut fi clerici vel clericus 
idonei vd idoneus di£his prsebendas feu praeben- 
dam liabentes, feu-habens legitimam setatem^ ut 
cft di£him^ obtinentes ieu obtinens, fe infra unius 
ftnni Ipatium a die.^oUationum feu collationis fibi 
fkaanim feu fii£tie in Prtsbyteros, feu Presbytenuu 
fe nop facerent, feu faceretpromoveri^ ex tunc ofE- 
eiatj^ procuratores feu coUatores fru^um &redi- 
tuum ad praefentlas Ecclefiae Spirenns,pertinentiunit 
omnes d fingulas frufhiS) reditus &. obventionesi 
ipiarum prsbendarum feu prsebendae, ex jntegro 
colligent, & recipient cefliinte quoUbet impeairaen- 
to & contradiftione cujusUbet dfcpecuniam ex flu- 
£libu.% reditibus&obvcntionibus hujusmodi ven- 
ditis habitam proporti<<naUter diffribuent, quaUbet 
die^ qua MifTa pro animabus in Ecclefia Spirenfi 
(decantatur, & clerici feu dericus hujusmodi prae- 
bendas feu praebendam obtinentes feu obtinens fru- 
ftibus, proyentibus, reditibus d obventionibu^ 
Jpfarum prabendarum feu praebendae eo ipfo fint 
privati feu fit privatus, & ofHciati prociiratores 
feu coUeftores hujusmodiMifTas fupcriusdefcriptas 
quolibet die ut praefcribitur fideUter dici vel legi 
procurabunt defruftibus, proventibus, reditibuj 
& obventionibus etiam fupradi^lis quousque cleri- 
ci vel clericus praedifti in Presbyt^rum feu Presby- 
eros (iiic promoti, feu fic prdmotus. Li quorum 
omnium tefiimonluni SigiUum uofirum praefentibus 

aft 



/ •• 



. 1« 

€ft appenlum. Et Nos Ebtrhardus Deeimus (& Ca» 
pitulum^ ac Henricus de Erenkfg praepofitus SanQi 
<?m'iomf Ecclefiarum Splrenfiumpraidi^U, quiaprae. 
fnifils omnibus confenfum noftrum adhibuimUs, id* 
eirco Sigiila noitra ad prooes di£li 'Domini hoftri 
Epifcopi in prsmifibrum^omnium teftin^omum ap« 
pendimus huic chartae i datum Spirae Amio Demj- 
ni Miliefimo^ trecentefimO) fexagefimo in eraftino 
beati Georgij Mar^is. 

CXLH. a.> 

ARCHIDIAGONATVS HERPIPOLEN. 

SES^ 

Ex Libf o Pergameno^ Nuncopato Synodalf^ con- 
icripto Tempore Godefridi de Limburg £pi-^ 
fcopi Herbipolenfis circa amium 1453. Cum 
additamentis Benefidorum *)• 

Sequuntur fecundum Ordinem omnia & fin^ 

gula Nomina Beneficiorum ^er Dyocefin Herbipo^ 

renfem confiitutorum, & primo quse fiib Archidia* 

conatu & Capitulo rurali Kitziiigen fiint 

fita. ' 

OTZINGEN CAKTVLVM. 

Eiwelftatt plebania^ 
/ Weftheim. 
Thelheim. 

Y f Can- 

*} Archi- & EpiTcOpatiis GermaniaB divifi rcific io Archf* 
diacooatus» ^uorum cura pIcruoiciM Pracpofitis tc- 

clc« 



S4S 



Coiderftcket. 
Frimifraria ibidcm. 
VcrQ)ach^' 
. Rimpar* 

Primiilkria ibidoik : i 
Eficnfcld. 
Gnunbacb. 

Ifidcr ^lcicbfeid . 

KUrnach. 
Obcm Plcichfeldi 
Bcrcheim. 
Eyfslewbcn* 
^Ettleben. 
Sihlchenrcit,i 
Capdla h^ Maria» Virginis in Ockcrshaufeii 

1468. confinn^- 
Hersoltshaufen. 

In Gamftadt Vicaria^ 

Wer- 

elefiatiim Cathedratium dc Collegiatarum fuit cco» 
creditac» Archtdiaconi ex.qaolihet beoeficio cura« 
to if, non curato utilitatis quidpiani pereipiebant; 
liinc eft, quod fui diflridas beneficia ad unuoi 
ontnia Regiftris inferebant^ Hxc Regiflra omaium 
Archidiaconorum iimui coIleAa fiflunt ihtegran, 
qua late pttet, dieecefm. Tempore f. d« Refor^ 
inationis Dioecefis ingentem pafiac funt Immutatio- 
nem, oportet igitur in Regiflra ante anoum; If 30« 
inquirere, Operx pretium forat^ limites oomium 
Archi-d: Epiicopatuum ad normam Ditecefis no» 
ikx Moguntifue in ^Afcbidiaconattis diftinaa e re* 
giflris ArcbidiacoiLaiibus eruere di documentis au- 
thenticis iliufirare, ut tandem ahquando Gcrfnania 
SAcra numttis omnibus abfolutfiy diii ]am exopta- 
ta in iucem publicem pcodirc valeat. 



m 

■Wcrneck Capdla. 

Zcutzleben PrimMrii^ • 

Grettenrhdnfeld; 

JPrknJflaria ibidera, ' 

Wipfeld. ^ . ^ 

Qbcm Eyfleltzhcim» 

Har. 

Bufelteheira^ 

Brofeltzheim. Ewrfeld. 

Steh^raaw» . / *> 

Tettelbaeh. ' 

Yicaria B. Mar» Virg* Ami M^CCCCn» 

fundata* 
Frimifi^ia ibidem, , 
Altaf e .ibidem» * 

Neiifl*es Vicaria, j 

Maynflockheim S.Kiliani.. . 
Maynflockheim; S« Gumpertf. 
Kytzjngen^ » 

Primiflaria prim». > ;« •^ii*- 
«!.••/*••/' j \ Mi Eceleus«. 
n^muflana fecundft; > 

Primiflaria nova in 1>f(mtftedo ibidem. ' 

Capella Sanai Sefiulcfari ibidem. 

Medisriififlaria ibidem. 

Vicaria Sanftse CrucU a^idem. . 

Vicaria Corporis Chrifti nOV» ^A^ 

Hohcn. 

Etwashauflen. 

Sultzfeld. 

Altare ibidem. 

Primiflaria ibidem.: 

Reppersdorfi*. . ■ g 

lExhatu Smi' 



f<8 

Suntenhttflbn biftrior. 
Kottendorfi*. 

Mayn Sontk^ Capella beatse Virginis« 
^earia perpetoa ia Budibrttntt 1^701^ 
' Hohenfeld. 
Alberhofen. 
Gerbrunn. 
Hirfchfeld, 

CAPITVLVM MUNERSTATT EST 

VNVS ARCHIDIACONATVS. 

MUnerftatt Capitulurru 

. Mltaerftatf. ' 

bux Vicariae in Hofpitali ibidem. * 
Vicaria S. Geoipj ibidem. 
Vicaria S. Eliftbeth ibidem. 
Vicaria beatae Virginis ibidem» 
Eurglawr Vicaria. ' 
Bqppenlauer Primiflaria. 
lleufirwe Primiflaria. 
Niderlawrung: Primifliuia.. 
Mafpacht 

Tuntderfi' Capelhi aon conficnflla. 
Werberg^TN^enw .' 
Wenekhcim. 
Rannungen. 
Kyirige. 

Capella beata Virg. ibidem. 
Prlmiiraria extra Muros ibidem. 
Niittingen Ecclefia nova. 
PrimiiTaria ibidem. - 

Alcha. 



Afc3». ' •; 

Hawflen Capelk. ^ ^ 

SteynadK j , .: 

Newenftatt. . ,' .-? 

Vicaria S» Barbarae. .--^ 

Vicaria Corporis Chrifll. . ' . ^ 

HolpitaleiMdem. rr 
Vicaria iti Holpita^ i^dem. 

Saltz Vicaria. ' 

CapeHa Sinai Vitk- ... ; '; 

Baftheim^.HoUn^tt. ', ., : • 

WuifFershunen. ; .', 

Eberspach. '."*"' 
Llittgra Prkn!flai3«i ibidem. 

Br€*teriweg ParodWa. ''" 
Vic. S. Jacobi VicvS; Urbtoi ibid«n. 

Meyios. , . ,.• ,..• ^. , '. 

Bughem alias'ltanigsbergl 

Vicaria i^ptpQris Orifti. ibidcm. ' . . 

Trlniiflafia ibfdem."* ' " ' 

Vicaria Sti 6urcl»rdi extra Murbs ibidem, 

Vicaria Sti Jacdbi in parochiali ibidem. 

Vicarla B. M. Virg. prope KOnigsberg, 

Vicaria S^ Catharinx. 

Vicaria S. Ann«. 

Vicaria S. Urbtni ibidem. ■ 

In Bughon PrimiOrarla exempta. 

Mtinfter. ; 

Wetmingen. 

•Etthuflen, 

Frimjffiuria ibldcoi. -^ 

VI- 



Vic«ria ibidem. 

Hofheim. 

FrimifTaria ibidem. 

Frinflenhuflen. ' 

Gofimamisdorf. 

Mechritt. 

Holtihuffen ^rope Schweinfurt 

Unfunden.' Primiff'- ibidem. 

Brotbach. 
. Schweinfurt, Ctpell. B. V. 
' Vicatia S. LeonKardL Viear.^S. Catha. 

Viear. Corporis Chrifli Vicaria S, Johannis 
Jn parochw- ibidem. 

\^caria Diii Conradi Sragen alias' St. Nlcolsi 
/ in §chweinfun. 

VicariaB. Virg. in Hdf^tan ibldek r ; 

Vicaria S. Sebaftiani in Capella S.Tiiiuil ibid. 

Vicaria B*- yiiginis ia Ec(;Jefia'S, Joannis 
ibidcm' '. . ' '.''' .. . 

Vica. S. Stef hatii: Vieiir, '|. ^«gianL^lbidem. 
, ThereSj. 

, Eorft. 

Schonungen. ' ^ 

M&rgfteinach.' ' , ' V." " 

Premiiniria ibidem. > . ! 

Hawffcn. Gedeni* . ; 

Crmiungpn. ./ f \ . '/ , ,' 

Kutzfpur. .j^ ' 

Celtersheim. .,..,', r 

Ptimiflaria ibidem, > . 

Ewrbach. •. ^;.^,;^. . 

* Meyd- 



311 

Meydbach." 

Pfersdorf, 
Vicaria Altarls San£h( Knnl^dis in 
Schweinfurt. 

^Primiin* in Wai^ Sachfen./ ■ / i "?', '• 

• Ebem. ' A^eupift hoipitalis ibidem. . / 

Vicaria B. Vii^. Vica. S. CrucisibidenJ^ 

Vicaria Corporis Chrifti ibidem. . ' " 

Kewtwifchdorff Capclla. • ^ 

Raweneck» 

GeflendoriT. 

Burgbreitbach. 

PrimifTaria ibidert. " 

Schweinshewpten. 

Horberg. " .;,. ♦ 

Emershauflen. 

Altenftein. .a-.-l . 

Primiflaria ibidem. •'»>•• ^ 

Vicaria Corporis Chrifti ibid«n«' ' 

Lichtenftein. ' -'-"• .."*A •:.■;!; : 
--Hilertzbach. -^ '^- ■ »'-: -; *? 

Stein." Pantz.'!' \ io."<^. „ 

WatzendoriT. Greytz. 

Zewen Primiflaria. .. • 

Buch, Brunn. 

DUringftatt. Mirfpachi'- ; > i.» . . 

Rattelsdorff*. ^: - i ' ■ ^; : 

Baunach. Primiflaria ibidem. .•.-•. i 
Item inftituta eft nova Angelica MiflftJnJBau- 

nach Ao. D. LXXXViii. .- , . r r- : •: 

iVM. £x poft temporis una pars httjus Cnpituli 
punerftatc. feparata -^ •crsfiNt^.iit-proo 
•^ ' » prium 



?5» 

pilum Capjtulum, hodie kEbeni mmcii' 
patunit ^ fubfunt oinn!« Beneficia a Vp- 
dbuli» £bern incipiendo prx^eeificata. 

CAPITVLVM GER0LT2H0FEN 
VNVS AB,CHIDIACONATVS, 

Colitzhelin. 

Herelheim. . . 

Zwithsheim. 

PrimiiTaria ibiden. 

Grettftatt ibidem. 

Sendelfeld. frimifl*arW 

Inferior Etterbeim. > . 

Superior Elterheini. 

Dampsdorfil 

Falclienfiein. : 

Efchenaw. 

Hafsfun.. . 

Frimiin* MedimilTarla ibideok 

Item inftituta eft nova Vicaria in boQonai 

S. Thomai Apoftoli Ao. 1490^ ^ 
Gnetz^w. 1 . "> : 

Weftheim. 

Primiiraria ibideo^ 
Medimiflaria ibidcm. .-, 

Lawter. 

£)tcnM^ ' > ' -^- ■ 

Primiftaria ibidem. 
Stettferd. . 
£riiB{aiuia.ibidanu . 



3?» 



I .' 1 



•J 



iTFunflatt. 

Superipr feeyde, ' '. 

jLodengefewt. ..,!,,.., 

Bui-gEbracb. '' '\^, ■'.' ,. 

RekhmaniBdorfft 

Prelsdorf.. ..r. 

Superior Win^eim. ^ 

Wuftvilde. 

Superior Schwartzach; 

Primiflaria ibidcrii^''" '" 

Bittbach. , ^,; 

Dingeltshuflen. ';;:*.. ' 

Trauftatt filial.''""' '' ' '\ '; 

Primiflaria ibidem/ 

Gerolztzhovetf., . .' .i 

Primiflarl^ iblM: ' 

Vicara hofpitalis ibidein. 

Engel mifl*aria MedJmlMria 'ibid«i: ' ' 

Miflaria fratemitatis.ibidem.; ' ' ' 

Schalckfeid.. r^:': "' "'; 

Inferior-Wihdlieihi.' ; '. '.• ; 
Volckach. , •''■■'.• '■■■••"•' 
Vicaria S."t^<^6Ui1blidem. ' / • : 
Primiflaria fllndTO?. '^ '• 

Kirchberg: Vicaria S. Bartholomsci, 
S«q)erier Volckach. 
Halberg Vicaria. 
Eychfeld. 
Oftheim. 






.t::..! 



^F- ^- 



i,i it "\ .- 



CA, 



CAPITVLVM IPHOVEN ETSPHguS- 

SELFELD SVNT DVO DISTlNcf A CApiT\LA 
ET VNVS ARCHIDIACONATVS ET' PM- 

MO iPHOVj^N. ' y'' :- 

Capitulum Iplmen. 

Iphovcn Sanfti Viti."* - f' 

Priraiflaria ibidem.^,^,. .j^ ,., ; ', ,:.!'J ^.^ 
Iphoven Sanfti iMaftinu;' . .V"; 

PrimilTaria ibidem. • •' 

Vicaria holpitalis ibidon. . - .'.,- ^t ■ r\ 
Vicaria Sepukjhri ibid«B. /. :, ,. ■■'', \. 
Vicaria beata Virg;inis jbjtfein. • ..- 

Vicaria Animarum ibldem. ;..-.' 

Eynersheim. Primiirar^j^^|ideii|i, ;,,,'. '".j'^ 

Mmor Langheim. . .j.".^;" ; . :' ";",7-.';v 
Pnrnmavia,jbiaeni. ^ .^ -' r - 

Gerlacnsnuiren. .: . .r....^;^ ;. ♦ .-* ^r 
Sumerach Priniiflaria. '*" . *.r. ,.jl;> 
Wilentzheim. Primiiraria Ibideio,^ - *'/| 
AngeU miirana ibidem. 
Briflenftatt. Primil^ia.il^^dwB, 
Hochfeld. Primiflaria i^idm. , 
Bernh(^,.j. r. ^,. ..-» .p j;.i; ' ^ 
Primiirariaibidem' ' \^^^/ / •..iV-.uS 
C^pellania ibidem. .f;,,.^.; ; •.,, 6h 
Wifenbrunn. ^\ .rAvfl 

Primiflaria ibidem. . ,. ..rf>j 

Medimiflaria ibidem. 
Major Lanckheim. 
. Primiflaria ibidem» 



-'••;i/f. 



31% 



Vicaria S. Antonij ibiden^ 

Pruck Vicaria. 

Herntzheim. 

Stefft, 

Stadt Schwanach. 

Capella in Caftro Stephansberg. 

Obernbreit Primiflkria ibidem. 

Caftell, 

Wieffentheyd. 

Primiffaria ibidem^ 

Rtidenhpuflpn, 

Rtfdeiree Primifl!aria ibidem, 

.Stewnzenn, 

Domheim, 

.Sickershauffen. 

FrofchftockheinL 

Hclnit^heim, ' 

Suntheim. Reypersdorin 

Stadel Schwartzach* 

Kirchfchenbach. 

Geiffelwinde, 

Altmannshuffen, 

In Plaga Ujfcnhm^ 

Freytenbach, 

Langenfteinach. 

Holzhuffen, 

Primiffaria ibidenj. 

Eckperchofferi. 

Orenbach, 

iGolnhovQin. 



'Primiflaria ibidem. _ 
. Sownsheim. 
Primiflaria ibidem. 
Hittenheim. Primiflaria ibidem. 
Welbhuflen. :,; > 

Lippurgbuflen. 
Tawrzell. 

Cnetzheim. ,.., , 

Primiflaria ibidem. 
Nidem Helfcheim nova. , 

Argshovcn. 
Eckperghpven^ 
Wollmersbach. 
Adelhoven. 
Waldmannshoven. 
Primiflaria Capellania ibidcm. 
Pfalnheim. 
Hemersheira. 
Gulichsheim. 
Obernztelsheim. 
Bertheira. 
Primillaria ibidem. 
Rodheira. ^ 
Priniiflaria ibidem. 
Geyflelheim. 
UfFenheim. 
Primifl!aria ibidem. 
Vicaria hofpitalis ibid. 
Vicaria S. Jacobi ibid. 
Vlcaria S. Catharinae ibid. 
Vicaria S. Antonij ibid. 

Vi. 



3T7 

Vi«ria S. Leonardi ibidcm. 
Utenhoven. 
Ulflenheim. 
Primillaria ibidcni, 
Wcigenheim. 
Reylche. 
Rodlein. 
Gqckenheim. . 

Capella omnium San£lorum ibidqaiv 
Ippeshcim. 
. Primiflaria ibidem. 
Bullenheim. 
Primiflliria itfldem. 
Mediraifl!aria ibidera. 
Oftheim. 
Ecclefia parochialis in Aw. 

CAPITVLVM SCHLUSSELFELD. 

Bibart. * ' 

Priitiifl^aria ibidem. 

Stadt Hochftetten* 

Primiflaria ibidem. 

Vicaria in Gaftro ibidem. 

MUhlhaufl^en. 

Prlmiflaria ibidem, 

Tuttenftetten. 

Scbornwifl^ach fih'al fub Tuttenfletten, 

Inferior Schweinfcld, . 

Primiflaria ibidcm. 4 

Wachi-nrode. 

PrimiflTaria ibidera* 

^.3 




i 



I ^ :*- 



ObcrahocTiftcttcn. 

Cratz Sambach. 

SciilUffelfeld., 

Primiflariaibid. 

Dyfpcck. . ^ 

Stubach. • 

dbem Scheinfeld. 

Vicaria in Caftro ibidcm. ' 

Schnqtzenbach. 

Afpach. 

iTafchendorfC 

GreiiisdoifT. ^ 

Etzelskirchen. • 

Schawtheimrf 

Bawtenbachw 

Dachsbach Priraiflaria^ 

Croflenbirckach. 

Nidernleimbach. 

Oberrileymbach^ 

InKSHElM ET ZENN SVNT DV( 

GAilTVLA ET UNV6 ARCHIDIACONATVS. 

Winsheini Capitulum^ . . 

Wirisheinli 

Vicfaria Sanfii Kiiiani^ 
^ ViGaria Sdrifti joharinis. 
Vieafia Sflriai IW&rtini. 
Vicariti Saridii Nic^olai. 
Vidaria Santt* Catharinae. 
Vi^&tia Sanguinis Chrifti nova« 
HolpUttle i^idvmi 

AU 



irAg^r^^ 



3S9 



Altaria beatae Virginis., . ..;..,, 

Vicaria S*»- Jodoei. •: ■ . 

Vicaria omnium Sanftoram. 

Capella beatae Virginis. 

Capella omnium Sanftorura.. ... j 

Herbeltzheim. Vicaria S. Jeroninii. . . 

PrimilTaria ibidem, , ^,- • 

Nordheim. . . 

Oflheim. 

Graslaltz. 

Kottenheim. j 

Etzelnheim. . ' 

Deytenheim. 

Ulftatt. 

Primillaria ibidem. 

Langenfeld. 

Hanbuchel. 

Neflelbach. 

PrimilTaria ibidem. 

Newenftatt. 

Primiffaria ibidem. 

Medimiflaria ibidem. 

Hofpitale ibidem. •;' / 

Capella Corporis Chrifti five Leonafdi Ibid. 

Capella S.WtHffgangi. 

Birckenfeld Altare. 

Altheim. 

Rudisbrunn. 

Menheim five KBwbenheim. 

Ipsheim Primiflaria ibidem. - 

Medimiflaria ibidem. 

Z 4 ^ Trawzt- 



Trawtekirchen, 

PrimiiTaria ibidm« \ 

KirchfiirenbacTi. 

Wilhclmsdorff. , 

Dyctenhpven. 

Linden: ' 

Leuckenheim. •■ 

Ickelnhcim. 

Frimiilaria ibidem. 

Weftheim* 

Urfershemu 

Hcnshcim. 

Wibelsheim. \\ 

Schwcbheim. 

Ergershcim. .: . 

Priniiflaria ibidcm, . » 

Pfaffenhoven, 

Rudelshoven. 

Ermbrechtshovea. 

Buchheim. 

H&beltzhcira. . ' . 

Mordbach. 

Burckberaheim. \ . ^ 

PrimiHaria ibidem; ' ' 

Vicaria S. Catharinae ibidcm* 

\/icaria beate Virginis ibidem. 

Vicaria S. Cunegundis ibidein. 

Bergel. Niedernhoven. 

Ottenhoven. Obemzei». 

^undernach. 

Altenbawr. 

DiwtershuiTen. FrimiiTarit ibidcm. 



3*1 

Medimiflaria ibidem ad Alttf ^ S; LeonwrdT* 

Lerpawr. Primiflaria ibidem. 

Capella in.Leowrod exeinptfi^ 

Steinach, • 

Rotenburg. 

Kirchberg. 

SchweinsdoriH 

Gattenhgven. 

Primifl^aria ibidem. 

Steynfeld, 

Schetkenbach. 

Otelshoyen. 

GesTer. 

Gafl:enfelden. 

Buch ufr.dcm Wald. 

Sultzbach, , • ^ 

Betwer. [ • , 

Wynolsbach. 

Awrbruch. ' 

Bibert. 

Stetperg;. ^ 

Kolnberg. 

Vicaria Caftri ibidem*. 

Byntzwang. - 

DagRetten. . : . ' ^ 

Egenbiiflren.. , / . . 

Flacbsianden. , . 

Ruglant. 

Petersawrach. . 

Habeltfiheim. 

HabcrsdorfT. 

• Z ? 



/* 



1 



pjimiflaria ibidem*. . 
" Obemdorff.- 

Ca^tuhan Zem. ' 

Langenzenn MonafteriunL 
Lewbendorff. 
, Emskirchen. 
Primillaria ibidem. 
Hertzogenawrach. 
Primiflaria ibidem. 
Medimiflaria ibidem. 
Bnchenbach. 

Frawenaurach) Angeli. Miff. ibidaok * 
Capeliania ibidem. . 
Zyrendorff 
Fach^* 
Rcgelsbach. 
Roftal. 

Capella in Buttenbach» 
Amersdorflfl 

Burg^les. , 

Groffen Hafslach. 
^^ Cadeltzburg. 

Primiffaria ibidem. 

KREYLSHEIM, INGELFINGEN, ET 

HALL) SVNT TRIA CAPITVLA^ ET 

VNVS ARCHIDIACONATVS. 

Keylsbeim Capitidwn, 

Kreyhheim* 
Frimiffaria ibidan« 

Holpi- 



j 
Hofpitale ibiclem. 

Capella beatae Virginis ibidem. 

Hoenberg;. 

Zell. 

Stumpfacli. 

Honhart. 

lachfem. ' ^ - 

Grindelhart. 

AltenmHftcn. 

Rofsfeld. . . 

Lewckershuflen, 

Luftenau. 

Ewrichshauflen* 

Ruprechtshauflen. 

Ulfshoven. Primiftaria' ibidem* 

Lentfidel. ^>\i^ 

Capella in Kirchberg;. f '• \^ 

Vicaria in Trcnfpach. , 

CapeUa in lagftatt. 
' Capella bea. Virg.-in Margen Capeileifl. 

Sattelsdorff. Neidenfels Caipeili. 

Grimigen. 

Wallenhufren*. 

Hengsfeld. ^r 

Scheinbach. ■ 

kode* 
^ Michelbaclu 

Rewbach. 
# Bf etheim» 

Hawffen. Primiflaria ibidem. 

Wildenholz* \ ■• 

W^tringm» Priniifraria ibidem« 

* Gail- 



.364 •maimahMm ^""^ 

Gailnaw, 
, Wcrnitz;, " . 

Oftheim» 
Gamesfeld. 
Primiflaria ibidcm. 
Ncwfles. 

Infingen. Primifliria ibidem-^ 
Gebfetel. Primiflaria ibidenu 
Lewtzenbrunn. 
.Primifl!aria ibidem. 
Smalfeldeii. ' 

Primiflaria ibidem* 
Weftkcrshufllen. 
Bockenfeld. 
Kumberg'. ' 

LeutzendorC 

Vintterloch. 

Pettefeld. 

Pyepach. 

Ertzbcrg. \ 

Capitulum h^yin^en. 

Micfaelhik 

Plafeldenrr 

Primiflaria ibidem« 

Amlungshagen. 

Prinuflaria ibidcm* ^ vX v^ 

Bullingsbtch^ 

Ettenhuflcn» * * 

Dirbach. ;;> 

Kfauiheiiii^ 

Ca. 




-'i 



C^pella h Klebhe. //5$^- ^^^^. 
Cuntzelfaw. Primiflkria ibideffl. 
Altareibidem. Altare beat« Virg, ibid, ' 
Steinkirchen* - * ^ / 

Kochenftetten. 
Capella ibidem. 
Ingclfingen. 
Primillaria ibidera* / 
Altare ibidem. 
Nidernhalle* 
PrimilTaria ibidein. 
Altare ibidem. 
Crifpenhovcn. 
- Forchtenberg^ 
Priminaria ibidem. - 
' Rengershuflen. .• . • 
jDortzbacb. 

Pritniflaria ibidcm* . ^ 
Wefternhufl^en. 
Sundeldtfrff. ^ \ / - v^ 
Marlach 
Wintzenhoven. 
Mulffingen. Primiflaria ibJ 
lagsperg Capella in Caftrp. I 
H oinbaa i, 
Qttelshtfflert. 
Bechlingen. 

^Steynach. * ;^. 

lungeltzhufleii. 
Orlach. %, 
BrauQsbadbi. 

Tet- 



:f 



Frawcnzell^ 

Orendelfal. 

AniHngshauiren. Frimiflaria ibidenii 

Belfcnberg. , 

Syndringen. 

PrimifTaria ibidem. 

Newftetten. 

Cynfpach. 

Hobach. 

Primiiraria ibidem. 

Elringcn. 

BUchenbach. . 

Regenbich. 

Capella in Gcrbrunn. 

PrimilTaria in Emfpach. 

Capella in Lewpach. 

Primiiraria in Afamftatt. ' 

Capitulum Hallis. 

Hallis Sanfti Michaelis. 

Capella Sanfts Annx. 
Vicaria|fcJLfi Wendrici, 

Vicari'dffi|||£t£s Crucis. 
Vicari^^KH Nicolai. 
VicaraPmia Apoftolorum. 
Vicaria trium Rtigum. 
Vicaria Sanfti -Uldarici ibiden^," 
Cjapella didla Weldnerin in.qua 1 • • 
Vicaria .Sw6U Ambroftj. j 

Vi- 



3«r ' 



:% 



t:^ 



^;/: 



f Vicaria Sanfti Fraflcifd; 

1 Vicaria Sanfti Leonardi. 

L Vicaria trium Regum>. • - 

Hofpitale in quo 

Vicaria Sanase Ottili». 

Vicaria S* Joh. Baptiflae- 

Vicaria Sanfti Marilrii. ^^ 

Capella di&ta Umnuflln. 

Hallis Sueviae parochialis. >\ ! 

San£V« Catharfnae, -* 

Vicaria S. Erhardi ibideni. 

Viearia beatae M, Virginis* 

Vicaria Sanfti Johannis, .^..cr-r - ; 

Viparia S. Jodici extra Muros, ' i 

•Vicaria a Nicolii' eXtfft^Mlim Hall awl I«* 

•profos; •' i * , >■ } 

' Muncken. ' - . '••^ 

Primiflaria' in Enslinge a. .: ; • ^ 

Orlach. 

Capella in Gellwingen, 
Tungenthal.;'. 
. Hafteltzfeldra. '' . -: ... 

AfpacL . . /. '• ^:., ' • ; • 
•'kltdorff'' " -• ' ^ • .••" 

StockelbuTf . FrimiirariaibidsnU' 
Capella in Caftro Velberg. 
Suntheim. '^ 

Primiflaria ibidem. 
Tann. • 
PrimiflTaria in Kattbuhel. 

m. ' ^' "v • - - • -^^ 



m 



GeiiTelbrechtshdvm. • ; 

Obirnfilchachk 

Kidemfifchach» . , 

Miehelbach. 

Ewfrndorff . 

Geylendorff. 

Priiiiflaria ibidinu/ 

Miiifter. 

Schpnberg;. 

Sultebach. . v. 

Lawffen. V ;;. 1 



Lawnen. 
Jihberff. 



Bihberg. 

' Obernrode. : ; | . ' .:. / 

Murhart. . • ;•. ]-j: ^ ;:;,j^ ; 
Weftheim incorp^fttti Montjs in Mimiai;t. 
Capella San£li Johannis in Sontzeaba^h. 
Bibersfeld. j: .!•:/• 

Michelfeld. ,r. ;or-^ - . .,. ( 

Gotwoltshuflen. 

' Geilenkirchen. .:,:.•.,,:) 

Reinsberg vel Remoltsberg,. f\it qu»; , 
Schefiach. Priniiflaria. j,.. .;, ^/ 

WEINSPERG ET BVCHElM DVO €A. 
PITVLA ET VNVS ARCfflDIACONATVS; 

Capitdum t^^dnfperg. 

Cundeltzheim. 

Primiflaria ibidem. ;> 

Duo Altaria ibidem. . 

Tuttenburg. j,.:. ._ \. • 

Primifliria ibidiiri. 



i^ 



i«^>s:<^9MMS49 



369 



Primiftaria in Buchenheim» 
Offenheim. 
Superior Griflen. 
^ Capella in NufitjaUIS* 
Hgxh-olc^eiiB/ ^' 

Kydenaw.. 
Primiflaria ibidem.. 
Altare be&tae Virginis ibid.' 
Altare Sandlse Catharinse ibii 
In T^gytin^en Altare S. Gangolphl 
Altare beatse Virg^iois Ibidenau 
Ahifeld. 
Aiamftadt. 
Zuttlingen. 

Primiflaria in Siglingen. > 
Odheim. 

Primifl&ria ibidem. 
yicaria beatae Virg. 
Kochcnthurn. Priraiflaria ibidem. 
Altare Johannis & Pauli ibidem. 
Altare Sanfti Nicolai ibidem. 
'Altare San£lse Margarethae duo Beneflcia^ 
Capella in lapide. 
Dahenfeld. . ' 

Primiflkria ibidera. 
Newenftatt anl Kochen. ; 
Primifl!aria Jbidem, 
Alt^re Sanflae Cathariitae ibid. 
Altare omniuni Sanftorum ibidem. 
Gofiheim. Primifliria ibidem. 
Kochenfttinsfeld. 
Tm. y: ' Aa Pri- 



2m. 1 

^irg.ibid. J "^^'^ 



370 

Primiflaria ibidcm. 
Erelbach. Priimi&ria Ji))id» 
Ornburg. 
Pretach. 
Bewttingcn. 
Primiflkria ibidem. 
Bitzfeld. 
Walpach. ^ 
Ca];)clla in Schwtbaeh. 
^Oringen. 
Hofpitale ibidem. 
Nova Prsebenda ibidem^ 
Efchelbach. 
Capella in Kcwenfels. 
Capella in Newenftein. 
Capella in WtUenberg. 
KirchenlaU 
Maynhart. 
Henibach. 
Wuftenrode. 
Affeltrach. 
Lewenftein. 

Capella beatse Maris Magdalenae ibid. 
Vicaria S. johannis Baptiftae ibidera. 
Vicaria S. Nicolai ibidem. 
Duae Pr«bendse zu dexa Rorhoff ibidem. 
Hehenriet. 
Groppenbach. 
Bilnftein. 

Vicaria Nicolai Han ibidem. 
Altare Sana« Cnieis ibidem. 

Vi. 



37X 

Vievia ConTBdi Han ibideni. 
r Capella extra Muros iljidefflf 
In Monte San£U f etri jplebania. 
Wonnenftein. 
tlsfeid. 

. Primiflaria ibidem, 
Capella in HaufTen. ' . 

Capella in Ofthen. 
Wefthem.^ 
f riinillaria ibidem. 
Xawffen. 

Altare Sanai Mar^ni, 
Altare omnium Apoftolo]W&. 
Altare Sanfi^i Nieolai. 
Altare aliud S. Nicolai. 
Altare Johannis Baptiftae. 
Altare Johannis Baptiftse In Mo> 
nafterio, "^ 

Vicaria S. Gcorg^j. 

Talheim. 

PrimilTaria ibidem. Altare ibidem. 
Fleyen. Primiflaria. 
Horcken. 
Capella Sanai S^iritus in Horcken confir- 
mata 147*0. 
Suntheira.' 
Heylbrunn. 

Altare Sanfti Martini. 
Altare JVIari» Magdalen». 
Altare S. Johannis Baptiftae. 
Altare S. Bartholom^i. 

Aa a Aba- 



" ibidem. 



37» ' 



Altarc bcatK Virginis tria Beneficia. 

Altare S. Leonardi. * ' 

Altare S. Nicolai duo Beneficia. 

Altare S. Petri tria Bcnefida. 

Altare S. Crucis. 

Capella 9. Jodoci. 

Capella S. Michai^lis* 

Altare S. Catharinae in Hofpitali. 

Altare S. Leonardi. 

Altare S. Elifabeth. 

Altare S. Nicolai ibidem. ^ 

Capellft S. Johannis Baptiftae ibidem. 

Altare S. Cnicis in Domo Tbeotonicoruih.^- 

Altare S. Elifabeth. 

Capella S. Nicolai. 

Altare S. Jacobi. 

Altare S. Catharina ibid. ^ 

Altare S. Jacobi ad leprofos ibidem. 

Sulm. . Primiflaria ibid, . 

Altare beatae Virginis ibidem. 

Capella in Schurbe^rg. 

Primiflaria in Giflwangen. 

Erlach prope Weinfperg. 

Primifraria ibidem. * 

Altare ibid. S. Catharina. 

Weinfperg. 

Altare S. Catharinae. 

Altare S. Magdaleriae. ^-^ 

Altare S. Pe^i. Altare S. Nicrtrair" i^idem. 

Altare S. Johannis Evangeliftae 

Altare §. Crucls. 



AI. 



• Altare ^ Jacobi, ' - X 

Altare beatae Virginls. . 1 

Primiflaria in HofpitaK ^- \ ^^^^^^^ 

Altare S. Georgij in Caftro. - . ; 
Altare S. Nicolai- Altare S- Mir . j 
chaelis in Hofpitali ibidem. ) 
Sultzbach. . - 

Primiflaria ibidenj. ^ . ' * , * 
Capella in Elnhoven. ' ' 
Eberftatt. 
Jrimiflaria ibidend. 
Praebcnda in Holtzpef- v. ,- / . 

Capitulunt Bueheim.' 

Cellis* Primiflaria ibidem. 
Capella in Wildenberg. 
Amerbach. - . f 

Diiren paftoria. j : -. ! \ 

Primiflaria ibidem. Altare ibidem. . 
doppficken. 
\Heymftatt. 

Bucheim. Primifl!aria ibidem. c . 
Altare S. Johannis ibidem. • 
Altare S. Crucls ibidem. ^ 

Altare Corporis Chrifti ibidem. .. ; 
Altare beatae Virginis ibidem/; , r v - 
Hedicken. ,^ - » • * 

Waldftetten. 

Hartheim. ' -.^ / - 
Pfimiflaria ibijitinir ; r - - -^jS^ : • - r 
Altare jbidero, ^^ r' - 
Hof jpitale ibidem, ..;- ^. x. : 
T Aa 3 '" Bul- 



J74 

Bulueifidiik . 

BremdieiL 

Gerftetten. 

Altheiin paftoria. 

PriiDiflkria ibideni» 

Syndeltzheinu 

Primillaria ibidem. 

Rofenberg. Primiflaria ibideH; - 

Altare ibidenu 

Hirfslandem 

Berlitzhetm- 

Frimiflaria in HoenAatt ^ ^ 

Schillingftatt; . 

Superior liVltaatt 

Inferior Witftatt 

Ballenburg. 

Primiftlaria ibidem* 

Afchhuflen. 

Hungen- ' 

Merchingen. 

Keflabh. 

fierlichingen. 
' Primiflaria ibideBb 

Biringen. 
^(fafihuflen. 
Primiflaria iUdcn^ 
OInhnfl[en. 
Widem. 

Primiflaria ibidem. 
Vicaria beat« Vkginis ibiieiiL 
Rufiheim, ^ ^ 
BleduuiQciL 



m 

Primiffiim ibidem. 

Vicaria S. Gcorgii ibidera. 

Vicaria beatae Virginis ibidemt 

Rohecken. 

Senfelt. 

Muhlbach. 

i^tzenthai. * 

Inferior Schefflentz. 

Superior Schefflentz^ 

BuUecken. 

Mofsbach* 

Elntz. 

PrimMaria ibid^. , 

PrimiiTaria in Zimmem. 

Byahtim. ^ ' 

Gerach. 

EbCTbach. 

Primiflaria ibidemt 

Framol^ 

Vicaria Sanft^ Crucis ihidt m. 

Rodenberg. 

Lorcken. 

Burcken prope Mofibach. 

Talheim. 

Capella ibidem. 

Rudelsbach. , 

Schwabhuflen. ^ 

Eycheltzheim. 

Holderbach. 

Lymbach. 

Bodicken. 

Ca&ella ibidem. 

Aa4 Pri- 




376 

Prlmiflaria ibidem. 
Eberftatt. 

Primiflaria ibi4em* 
Altare ibidcm. 
Slierftatt. 
Adeletzheim. 
Primiflaria ibidem, 
Vicaria Beatae Virginis ibidem. 
Vicaria Sanfti Andrea ibidem. 
H^dgebawr. 
Hymfpach. 
Ofterburcken. 
, Primiflaria ibidem. 
Bofi;<;heim. 
Cetxicken. > " 

Ripperck. y\ 

CAPITVLVM CARLSTATT EST 
VNVS ARCHIDIACONATVS. 

Carlftatt plebania. • 

Altare ibidem. 

Ewflenheim. 

Capeila hofpitalis ibidenu 

Primifl^aria ibidem. 

Afchfeld, 

Buler. 

Gofeltzheim. 

Hunsfeld. 

Holdrich. 

Carfpach. 

Primifliria il)it 

Bolti- 

o 




377 

Boltzintiiifter. 
Gretiendorff. ^ ^ 

Dytolfrode. 
Burckfyna. 
Ryneck* 
Mytelfina. 
Awraw. 
Goflaw. 
Grtinaw* 
Mortgars. 
Schwartzenfels* 
Rarinugk. 
Stcpfrte 
Sluchtern. 

Capella San£ls Catharinae ibidenk 
Heroltz. 

Pitrichshuflem .;.';'. 
Poppenhuflen. 
Weyers. 

Gersfeld. .. i '.'. :■ r.:/" ' 

HeydenhuflTcn, 
Bruckenau. 
Schuntra. 
Tulbe Monafter. 
Ertall. 

Dyppach. Primifl!aria ibidenu 
Elchenbacb* 
Hammelburg;. 

Altare San£ls Cruds i^bteiB. 
Vicaria holpitalis ibidea|/ V^,^ 
' Vicaria M. Magdal. ibidem. " 
Vw«:iaB^»Virginis inEcclefiaparochiaU ibid. 
Aa s Vi- 



378- 

Vicaria Bt» Vii:g!ni$ in nova Capella ibidesi. 
PfafTenhuflen. 
Fuchfiadt. 
Langendorfll 
Elf&ichshauilen. 
Maldolshuflen. 
" Trjrmberg. . 

Ewrdorif. PrimilTaria ibidem. 
Grefital. 
Swebrit. 
Be^rngefandL 

Arnfl»in. Primifl*ar» ibidem. 
Vicaria in TUng-en. 
Gawnheim. . 
Binfsfeld. 

Vicaria in Cafbo ibidem^ 
\icaria in Sun&eim. 
Stetten. 

Retzffaitt. Priitaiflarlaibidein. 
Hochein. 
Grnidersleben. 
Tungersheim. 
Retzbach. 

Gemtinden. Primiflaria ibidem. 
Hettenffatt. 
GrufTen. 

Remlingen. Altare ibidem. 
Uttingen. -^ • 
Hehnflatt. Primlflaria ibidem. 
Hawtren. 

Altertheim^ "* 

Wegen- 



Wegencken. 

Newbrunn. 

Urfarkcmpaclu 

Rcichelsheim. 

Dorelfibawr. 

W*ltenhuflen. 

Sachfenhuflen. 

Wertheim. Vicaria S. Eltzabctli; 

Vicaria S. Georgii. 

Vicaria S. Catharinas. 

Vicaria S. Sebaftiani. 

Vicaria S. Nicolai. 

Vicaria S. Michaelis. 

Vicaria S. Cunegundis, 

Vicaria in Caftro Werditlm. 

Vicaria hofpitalis. 

Vicaria S. Johannis Evahgeliftae. 

Vicaria deceni miHe MKttynaL. 

Vicaria San6li Sjpiritus. ' ^ 

Vicaria Jacobi Zebedei. ' ' ■' ^ 

Crucis Wertheim. PrimiflTarii ibidedk 

Hafslach. Prmiiiraria ibidem. 

Tordingcn. 

Fanlenbach. 

SchSnbrunn. Eichel. 

Bettingen. Vicaria B. Virg. ibidem. 

Triffenfeld. Dyffenthal. 

Heydenfeld. Primiflaria ibid«B* 

Carbach. 

Rottenfels. 

Uriprungen. 

Bil- 



/ 



Bniingsfiuffeh. 

Steipfeld. FrimifTaria ibidem. 
Wiflenfeld. Primjflaria ibideai,^ . 
Hofllctttn. 
, Carlburg. 

.Malbach. ' :. >. 

Lawtenbach. 

Himmelftatftj '. :i' ' l i . 
Zellingen. Altare ibidnn. .„ • * ; 

Primiffiuria ibidem. , . , 

Leynach. , .Ji:i .. . ...;..,: »V 

Wemfeld. PruniflTaria WaOm, ■ i 

CAPrrVLA GEYS^: MELLERSTATT 

ET COBVRG. SVNT JBIa DISTINCTA CA- 

flTVLA ET' VNVS ARCHIDIACO-./ 

. ■ .,:;NAWt. ...... ,..,.:./ 

Gt^m iSeyfa, ^: ^ --^* 

Vicarif ibidem. :• , , - , , 

Steyta. ' , ',.■ .", '."'.•'' 

Primiflaria ibidcm. 

Thann. . . ^. .. . 

Northeim. ^ 

Sunthein|. . 

Katza. ' ' ' J • ■ •' '' 

Treytelshuflen. 

Helmershufljif. , ; - . 

Orenshufi*en. 

Filchbach. / 

Ternbach. •■ i' • . • 

Ro- 



Weyler. 

Bremen. 

PfersdorfK. 

Botlar. 

Frydewalt. * \ 

Schencklengsfeld. 

Vicaria ibidem. 

Mons Sandli Pctrl prope Hersf^ldiam. 

Taffia. 

RaftorC 

Eyterfeld. 

Hildemanns. 

Buchenaw. 

Kyrfpanshuflcn. 

CryQ)ans. 

Vicaria ibidem. 

Neuenkirchen. 

Huna. ^ 

Vicaria ibidem. 

Hunfeld. 

Efchcnbach. 

Cofshart. 

HofFBibra. 

Margrethenhan. 

Geyfsmar. 

Primifl&ria ibidem. 

Hafelftein. 

Hiltrichs. ' ' ^ 

Zcytoifs. ' . 

Salmanns* 'i 



IM 

Sletzeorode. 

More. 

Rambaeh. 

MaTpach. 

Vicaria ih Rodcenlfail. 

Vicaria in Mackenzellr 

Viciria ia Stejma. 

Vicaria in Rofsbaeh. 

Vicaria in Monfpach. 

PniniiTaria in Eyehenzell. 

CapUubm MeWrich/iaft. 

Mellerftatt 
Vicaria S. Sebaftiani. 
Vicaria M. Magdalenae. 
Vicaria S. Crucis. ^ 1^4^10. 

Vicaria S. Barbarac. ' 

Vlcaria S. Nicelai. 
' Vlcaria beatse Virginis. 
Vicaria S. UrbanL 
HoQ»itaIe. 
Oberllrew. 

Vicaria S. Petri prope Obcrftrew. 
Frickenhullen. 
2«idern EI^ 
Obem Elipe. 
Urfpringen. 
Suntheim. 
Northeim, 
Primiffiuria ibidem. 
HadttngcD. 

Pri- 



,383 



Primiiraria ibidem. 

Vlcaria ibideiti» 

Oftheim, 

Frimiilaria ibidem. 

Capella in Lichtenberg* 

Stogheim. 

Primiflaria ibidem. 

Hermannsfeld. 

Meyningefi. ' 

Primiir. ibidem. Vicaria S. Martini.1 

Vicaria S. Kiliani. 

Vicaria S. Nicolai. 

yicaria B. Mariae Virginis. 

Vicaria San£be Crucis. 

Vicaria Apoftolorum. 

Vicaria Corporis Chrifti. 

Hell) prope Meyningem 

Landeswerde* 

Bettenhuffen. 

HerpfFe. 

Waltdorff. 

Wafuftgea. 

Primiffaria ibidem. 

Smalkalden. 

Vicaria ibidem. 

Vicaria S. Nicolai ibidem. 

Hofpitale ibidepa. 

St^mach unter Haldenberg. 

Cella Blafij. 

Sula. Frimilfiffiaibidem. 

Eberthuffem 



ibidem. 



Pri. 



m 

PrimiflkTia in Wenshuflen. 
Swartza. Vicarn Adcriflus. 
B^indorff . 
Rore. 
' Oberftatt. 
Mariflelt. 

Theymar. Primiflaria ib.idem. 
Vicaria Sta Nothelfler ibidem. 
LUtelsdorS: 
Eynhawfen. 
Lengfelt 

EeUerit. * / 

Vicaria in Fadidorfl: 
Vicaria in Nidem Maisfeld. . 
Rotfenhufien. 
Gedorfi*. 

Northeim prope Berckach. 
Vicaria in RcntwershdTen. 
Bibnu. 

Trimiflaria in Quiefelt^ 
Komhilt 

Vicaria S. Catharins ibidem. ' 
Primiflaria ibidem. 
Vicaria Apofiolorum ibidem. - 
Vicariafratemitatis Corporis CbfWL 
Alten Romhilt 
Heyn. Primiflaria ibidem. 
Vicaria ibidenk 

Berekach. . ' 

Hentingen. Vicar. Pet. & PauU prope Hen- 
dngen. 



' Beringen. 
Menthuffen. 
InneltzhufTen. 
'Miltz. Primiiraria ibidem. 
Gleichen am Berg. Gich. 
KOnig^hoven. 

Vicaria S. Sebj»fti«ni iMdem. 
VicariaS^Nicolai. 1 

Vicari^ S. Crucis. I 

Vicaria Sl Johannis. r ibidem. 

Mcaria S. Jacobi. I 

Vicarib Corporis Giriffi. J 
M«)or Bartdorff. 
Minor Bartdorff. 
Vicaria in Sultzdorff. 
Merckershuffen. 

Vicaria ad S. Jbhannem unter Stilp«rg. 
Eyfsfeld. Vicaria in Awe. 
Buntdorffi 

Frimiffaria in AUsleuben. 
Trapftatt. 
Herbftatt. 
Sultzfeld. 

Cttpitulm Cbburg, 

Coburg. Vicaria in Monafterio ibidcm. . 
Vicaria Beatse Virginis. 
Efe velt. Priraiffaria ibidem.i 
Vicaria S. Leonardi ibidem. 
Hofpitale ibidem. 
Helpurg. Primifl&ria ibidem. 
Tm. V, Bb Weft- 



6S6 

Weftbuflen. 

Sleulungen. 

VicariaS.^ianiibidea. 

Seislacb. 

Primiflaria ibidem. 

Vicaria ibid^. 

Vicaria S. Cntds tbidem. 

Hilpui^buiren. ^ . 

PrimifTaria ibidem; 

f riroillaria fecunda ibidan. 

Frimiflaria Beatae Virginis nova ibidein. 

Dus Vicaris ibidem* 

Meder. 

Prlmiflaria ibidem. 

Rotha. 

Primiflaria ibidem. 

Primi0*ari^ ibidem fecunda. 

Schalcken. 

Simperg. 

EfFeltrich. 

Ottingshuflen. • " 

Eyfihawfl*en, . 

Gamftatt. 

Gawerftatt. _ 

Mugkberg. 

Lawter. 

Ge^em^ 

"Wilenbrunn. , 

Getingshuflen.. 

Heltungen. 

Primiflaria ibidem. 

lintenaw. 

..'.' • ' Crub. 



Gnft. ■'' "■ 

jUmtnerftatt. • 

Heaiftorff. 

Ahorq. 

Memelstorfi . ^,, ^ 

Steltzen. ^ 

Eylfa. 

Hefsburg. 

Feylsdorff. 

Duae Vicaria ibideaiT 

Poppenhuffcsi. , > - 

Eberstorff. /, .. , 

Burdea. 

Vechen. 

Efelrieth. 

Vicaria in Rawenftein. . , ,, 

Primiffaria in nova Civitate. . ' ' 

Vicaria in Monte Ottilia ibidcm. 

Primiffaria in Strewffdorff . . V \ 

Ceylershuffen. 

Vicaria in Strefenhuffen. 

Vicaria 3. Crucis Ibidem. 

Dua Vicsaria; adS. Wehdelinuni. ' 

Vicaria Garlitzers ibideifa. 

VicariaS. Urbani ibidem. 

Vicaria Apoftolorum ibidem. . 

PrimiffariainOberlint; 

Vicaria Capella S. Qeorgii prooe CaftnHtt 

Callenberg. . '..'".. 

Sub Parochia MWer 1470- ' .' 

Vicaria S. Wolffgangi prope Cobttrg m Ca- 

pella S, Cmis de Anno il«Q. .■ _ 
B b a CA 



"388 

CAPITVLA OCHSENFVRTH ETMER. 

CENTHEIM SVNT DVO DISTINCTA 

CAPITVLA ET VNVS ARCHIDIA- 

CDNATVS. 

Capittdum Ochfenfurtb. 

SanRi Burckardi. Hcrhipol. 
Huchbawr^. . r 

Heydingsfeld. - » 

PrimifTaria ibidcm.* - - - 
Primiflaria Corporis Chrifti rbidcm. '^ 
Primiflaria Jodoci five Animar. ibideffl.;*^ 
CapcUa hofpitalis ibidem. 
Vicaria S. .£gidii ibidcm. 
Guttcnberg;. 

Hattenhufl^en. , '- ./ ' ''\^ 

Reichenbij-^.' ' ? '. \'[} 

Lindflun" ^ .; , *;/. ; '; * ' \ 

Hungershuflen." - • "' - -- 

Fuchftatt. . .,j; 

Superior SumerahulTem "\ . , 

Primiflaria ibidem. V ' / ' " 

WinteraHiifl^en. . /- . : ' , / . , .. 

Pfimiflariaibideni. • . ;,, . 

GofsmannsdorfF. 

Minor Ochflenfurt. . . 

, ; Priigifl^la ibidenx. / // . 

* Major bchfl^enftirt. ' . \ 

^Vicaria holpitalis - » f} j . ;. / 

. . ' Vifearia S> Cathariiwe. y ibiden^, v^ 

yioaria^;Joliann& . i ;j;.w i. ..c 

•-— ' * -4 ^.Vica 






•r.;-: 






m 

Vicaria S, Nicojai ibidcm. 

Zcybelrode. 

Frickenhuflen. 

PrimilTaria ibidem. ' ' | 

Niedernbreit. • ' | 

Primiflaria ibidem. 

Segnitz. 

Gnottftatt. •• 

Ehenheim. ^ 

Mertesheini* '1 

Hopferftatt. ^ ' ; / I 

PrimiflTaria ibidem. . ! 

Olingem 

Baldersheim. | 

Burgrode. i 

Geli(ihsheim, 

Rietheim* 

Auflletten, 

Rottittgen. Primifl!aria. 

Vicaria Corporis Chrifti 

Vicaria S. Catharinae 

Vicaria S. Petri ^ ibidem/ 

Vicaria S. Blafii 

Vicaria S. Johannis 

Stalldorff. 

Bernsfelden. 

Sechfenheim. 

Sundernhoven. 

Gewerttersheim. 

Primifl!aria in Btitthtrt. 

Wittighuflen. 

Bbs 



ir* 



Kircheim. 

Sultzdorff. 

Altersheitt. 

Herichsheimi 

Ewrhuffen. 

Wolchuffen. 

(rimiffarift ibidetn. 

Gtwktoigshoven. 

PrimiffariftibidlniL 

Ackelshuffcn. 

HoenlHitt. 

Tarftatt. 

Eyichsftld. 

Giebelflatt. 

iDgelfiatt. 

O^ulum Mergettthehu 

Smerjibach.^ 

lientd. 

.Mlinfler. Priii^aria ibidem. 

Rindeifeld. 

NewcHbrunni 

Biberem. Primiflaiia ibidem. 

Capella Beat» Virginis ibidenu 

Schrofaberg. 

Dirpach. 

Obernftetten. Frimiliaria ibidem. 

Nidemftetten. Primiffaria ibideip. 

CapellaBeatx Virginis ibidem. 

Capella in Arvewlshufllh. 

Lawtenbach. 



\ 



Pri- 



m 



frimiffaria ibidem. 

Capella Beats Virginis ibidem»' 

Weickersheim. 
' Capella 

primiffaria Altaris S. Crucis 

Capella in Caftro ^ 

Vicaria in «adem Qipella 

Vicaria Sm6kx Lucix 

Capella antiquse Farochiae 

Naffach. 

Primiffaria ibidcm^ 

Schefftersheim. 

Primiflkria ibidcm. 

Tawberrettersbeim. 

Elpersheim. 
' Marckelsheim. 

Rufelhuflen. 

Pfutzingen. 

Primiffaria in Zimraem. 
. Lawden. Nova Capella. 

Vicaria Beatae Vir^nis } 
■ Vicaria S. Catharinje j ^ 

Primiffaria j 

Igerslicira. Primifl&ria ibidem. 

Wachbach. Primiflaria ibidem. 

Ncweukirchen. . , 

Mergcntheim. 
'^ Hofpitale ibideitfc 

Obernlawdeii, 

Heckfeld. 

KOnigshovinii 

Bb4 



\ 



ibidem. 



ibidai. 



V 



Pri- '^ 



f rlmillkria ibldeiD. 
, ,Obernbalb»cb< 
Nidembalbach. 
Ottelftngen. 
Schtipff. 

PrimHTarla Obefn SchtipC' 
Primiflaria mNiedcmiSchtipC 
Sweigem. Primiflariaibidem. 
Babflatt. 
Wolchingen. 
PrimiHaria ibi^em... 
Vicaria S. Johamiis ibldeA. 
Uffingen. 
Philigpant 
^^Primiflaria In AIthufl!en. 
Primiflaria in Boxberg. 
Capella in Caftro ibidem. 
Capella in Angertal. 
Medimiflaria S. Barbarae iii ofl*orId Ecelefise 

parodaialis Mtinfter confirmata 1469. 
Primiflaria fiVe Vicaria in Sachfenflur. 

SEQVVNTVR BENEPICIA EXJ^ifflPTA 
AB M.CHIDIACONIS. 

Plebania in Eccldia Herbipolenfi. 

Sandis. 

Hawg. ^ 

Bleichach. 

Fulda. *) 

Mon- 
*) Quod oppidum FuldenfiB cum ttrris cis imatm 
Fuldam ad DioB^ efin Moguntimaai , trans am- 

nem 



9^ 

Montis Flore. 

Mittelftrew. 

BifchofFshcim an der Rofle* , 

In Rotmbur^. 

Altare trium Regum in Ecdefia pardchHilL 

Altare S. Leonardi* 

Altare S. Andre*. ^ 

Capella S. Michaelis in Cymiterlo. 

Altare omnium Animarum $• Crucis. 

Capella Beatae Virgmis. 

Vicarla in eadem Capella nova per Marti- 

num Sporlein dotata. 
Capella S. Blafii. CapeUa Sanfti Leonardi 

apud Leprofos* 4. novse. 
Vicariae in Capella aatiqiiaeSynagogseB. V.M. 
In Monallerio ibidem. 
Altare omnium Sanftorum. 
Altare Johannis Baptiftae. , 
Altare S. Catharinse. 
Altare Corporis Chrifti. 
Capella in Mulbach curata. 
FrimifTaria in Mulbach. 
Capella jn Eberfperg. 
Salvatoris in Kregiingen. 
Vicaria Corporis Chrifti. 
Vicaria S. Johannis Ewangeliftae. • 
Magifter hofpitalis in KOnigshoven im Grab- 

feld. 

Bh s Plcba- 

neoi ad Hcrbipolcnfein ^ertifiuerit in Coijimea* 
f aHon^ Diplomatica o6bva Diocccns Mognntf ax .. 
in Arc&tdiaconatus diftinc^ac demQnftr;' 



i 



f lebanus in Anwe< 

Capella holpitalis in Anwe. 

Capella in Rotenfiels. 

Capella Beats Virginis m Iblsfurt fimt do» 

Beneficia. 
Oq^Ua in Ebersbadi enrata. 
Capella Beatse Virginis in Eberspadi in dc 

Ried neva. 
Praedicatura in Weftheim. 
Capella in BraunedL 
Capella in Regelberg. 
Capella in Landeswerde eurata. 

h Herbipoli. 

Capella San^ Andres. 

Capella in Curia Ofternadu 

Capella in Graweneckars. 

Capella S. Uldarid. 

Capella Probft Gerlach. 

Capella Beatx Virginis in foro Judxoruin. 

Altare San£d ^gidH in Ecdefia HerbipolenfL 

Jn BucbiU, 
Ecdefia perochialis. 

Capdla. S. Nlcolai eictra Villam Bucfailt 
Altare trium Regum in Villa Buctult. 
CapellaBeatae Virginis IVforise in WlaBudiilt. 

h Caflro Hobenberg^ 
^^caria S. Catharinae. 
Vicaria trium Regum. 
Vlcaria S. Crucis. 

Exe». 



ExeiBpt. i» Mwiaflerio ; Ki&inge». ^ -. ; 
Vicaria S. Andrea. ; . . . ; 
Vicaria S. Catharin». 
Vicaria Sane^ae Elzabeth. , 

PrimilTaria. 

Capella hoTpittilis ibidetn. 

Plebiinia in Altenfteiri. 

Primiflaria ibidem. 

Vicarii. 

Pkbania in Caftro Swcinshewbten. 

Vic»ia in Caftro Rughen, 

Vicariainfindelberg. 

Vicaiaa in Kempelsdorff. 

Geftingshuffen. 

CapeKa in Reichenberg. 

Boppenhauflfen. 

Viraria in Helb. 

r Afcha. 

[ Burckenrode* 
Plebaniain \ .Stangenrod«. 

I Gerrode. 
^ ( Walpach. 

Bafthemi Plebania. 
Leofels Capellania. 
Ecclefia parochialis in Sultz cumCapella iibi 

- annexa Tanpuhel. 
Vicaria Sanftorum Petri & Pauli Apoftolo- 
rum in. Monafterio San£UnioniaIium in 
Gnadental* 
Viraria Altaris SanfiU Jobannis in Monafterio 
. SanfUfflonialiiun Wechterswindiel. 

DIFLO. 



S 



19« 

DIPLOMATARIVM MONASTERil 
RAVENGIRS6VRG. 

An. MLXXIV. tertio nonas Ma]! Sige/^idas Ax- 
chi - Episcopas Mog. fiindationem itionafterii 
RaveHgirsiurg *) aBeitholdoConiite et ejusuxore 
Hadewig **) pro Fratribus qui in comniuni vive- 
rent & Deo reli^ofe infervirent, pia liberalitate 
fttfhun confirmavit. 



>Q 



s»??ws= 



CXLII. b.) 

OTTO REX CVIDAM RABANGAR 
DONAT MANCIPIA* 

In nomlne fanAe et Individue Trinit^tis. OftoDi* 
vina proptciante clemencia Rex. No verint om« 
nes fideles noflri; prefentes fcilicet et futuri» qualiter 
Nos per intervemum Tmmms noftri Comitis cui^ 

dam 

*) Ravengirshurg in progratnnidtey quo ad }ubi« 
Ixumfcpcem Saeculis a tiinciftione tranfadfis hoc 
amio celebranclum fuit invitatum, Caftrum Rm^ 
vanj^eri , tum ex tiraditione tum ex loci fltu et no- 
nine inilrudi cpmpellavimus. Confer, Dipl. fe- 
quetis CXLII, 

•») kad^ig, Joannis Tom. i. Rer. Mog. pag. ^tu 
Coujugem Birtboldi erronee i;iominat Sopbiam^ 
Neque e Diplomate jfundationis a Gudenus Tom. 
I. pag. 377« allato nec aliunde difcimus, quod 
Bntholdus fuerit Comes SponAeimenfls, ut Joaa^ 
tii^l. c. aireverat» 



397 

^am fMsUiioCbro Bahtmgar *> nunenpato quedam 
noftra propria mancipia m pyopriuni .conceffinms 
Dunzorunvn videllcec.il-atresque ejus et &]\os eq» 
Tum. Juffimus quoque ande hoc prelf ns precefih 
tum confcribii- per qufld Volumus firmiter et ja- 
bemus ut inemnratus Bdmgar de hiis mancipiis 
noftro donaiibi in ppzrprium conceiiis ammodo 
€t deinceps emni tempore libeirimam teneat po^ 
teftatem 9 i quicquid iibi plsKHierit exinde faciemiL 
£t ut hecaui^toritas dipftra .firma p^uret m«ik 
noftra firmavinms ann»l^qpe neftro infigniri juflK^ 
mus & ftgsum ;Pfii ptmis invi£UflImi Regis Biwi 
Cancellaria^ad viceiB ir/^er7i»r^^ Arcbi Cappellani 
recognoviinii&f* Dftta Jd. IV^ji Anno Incamationis 
Dfii DCCeCXLV. Indi^nereeundaRegnanteON 
ione piorRege f Ann^ ;\^; A£lum Puhkurs m 
DomindlAmenli" ..l ^- -x-r^-n ... ^. ,.-,.'.■. 

^Praefens uiploma e charlariO^^mngirsbui^enn ie* 
funq^iktiti^cunialiisufqne adaiimerumCCVI; Ei 
quc fu[/ei^tV'dQlbiniu»)libf; - 

■ 3» 



CXLIH, 



» s^ ; 



OTTO.IMP. BE^MHOHQ^IDELI &VQ 
. , .CyKTEM DONNISSA DONAT^ 

In nomine fanfte & Individue Trinitatis. Om 
Divlmi fkvente Cl^mencisi Imperacor Augnftus 

. .\ . :, ' :• •. .-. Omni* 

^) ProdU cujusdam Ravanged in pago Nahgoiiue 
tneii9iiaitl.Sebeid, Qrig. G»i$If. T. IV. pag, 393. t^ 
SchaciAat Hiil WoJ:m« part» JJU pag. aOt 



89« 

Dmnibus Doftfis fide!ibiispreftntibusic9ieeitatqne 
futuris notuna efle vdlumus, Quomodo nos obpe- 
titionem Revarendiflhlii Pape Grcgmi aliorumque 
ildelium noftrorum dileCVe fororis noftre Sopbic 
mildibddi honorandl Prdulis ft E^phMdi Mar* 
cbionis cuidam fideli noftra Bmibolm curtem unam 
IkmijfM nominatam in pago Nacgouue vocitaito ac 
comitatuEmichonis Comitis (ita atque eandemcur- 
tem cum bmnibus pertinentibus fuis! hoc: eft in 
mancipiis utriusque fexusvarebt edificus^ terris 
cultis & incultisy agriS)' pratis :> campis^ pafcuis^ 
lilvi^^ foreftis, venationibusii a(j[Ufis aquarumve 
deciirfiblii pilcationibus mokndinii;^viisi *; invils 
exitibus &Teditibus \ quefftis & iniquimdb cunflis- 
que aliis ap^endidis ^ue a(&uc dici JnVi^ri aut 
iioftiiiaFi poffimt ki it^^p^opripm si^oiifamu; , ea 
videlicet racione utprediftus BemMtmhRsacl&ie^. 
lis de prefata prpp^ietate fibi a. nobis tradita libe* 
yani d^incfacien^i quod velit pptp/fp^j^fp habeat, 
five eam tradere vtJt!CQmmut9re;S,v^ vendefe ieu 
ipa^s fibi retinere volueri^. Et ut hec noftra Im- 
perialis donacio nuhc & in fiiturd firmacenfiftat 
hoc preceptum inde ;cqnftr^tum figilli noftri im- 
preflione' fignare julfimus manuque propria ut in- 
fia^videtarcbrrobbfavrifalis^) ^:. 1':V:.0jl ; * 

^y f^eiwiu <kig. Pal0t. pari. ».p0g, ^^M4^ 

' ait intcr alia infinimenta mona/lerii Ravcnger* 

fpurg authenticum Diploma Otconis III. quo pro • 

prietatia fux pnBdium D^miii/^ii» - in Comitatu 

^Eihidioais fitum Bedlioo cuidam doaac Data, 

• •• • -••• i ••' ■ '■** -■' '- • cft 



399 

CXU V. 

©ONATIO ECCLESIAE IN MENGERS- 

RODT FACTA AB ORDINARIO 

CONFIRMATVR. 

1n nomine lanae & individue Trinitatis* Ego Si^ 
fridus repropitiante clementia fan£le Mogunti- 
ne fedis Archi-Epiibopus notum elTe volumus 
cunftis Chrifti fidelibus qualiter Illuftris quedam 
matrona nomine Fridarum videlicet noftra coilfan- 
guinea deftituta viro, orbata filiis pro remedio 
anime (ue & mariti fui Stephani vel omnium fuo^*^. 
jum anteceftbrum ecclefiam in Mcn^czerodt in ho« 
jiore lanfte Trinitatis & fanftorum Apoftolorum 
JPhilippi Sc yacohi virginisque fanfitiilime Wedbur^ 
gif conftruxerit ipfamque ex proprietatis jure uno 

« maU'* 

dd cbarta XIII. Kid, Dec. Atmo Dofn^ Incam: 
DCCCXCV. Inii». VIII. anno autcmTtrtii Oi; 
teDis regnantis Xll.a^Suai AquisgraBi Palatto» . 
Exterius vcro infcriptum : Scriptum fup<;r Dimi- 
ncjiu In alia itidein ; Dc Dcnfen litura Ottmit 
Rcgit. Ut clubium nullum fit, efle illam iplam 
Aufoflii verfibus nobilitatam » Dumnijum arentem 
iitientibus undique terris« Nam & in eo unicua. 
isque modicu.8 rons eH & circumquaque magna 
aqnx etiam pecori potabilis penuria ; & fubin re- 
perta ibi ruclera veterum acdificionim » efibfla nvt^ 
mismata , fragmina cruflarum & columnaruiii anti« 
quitatem loci utcwnque noinen retiiieiyti^ ( hocbe 
bcnfen ) fatis aflerunt* Quanavis faipa ejius dein- 
ceps obfcurata fuerit Kircbbiprgx abmiae pofilo ia 
coUe iomiiaenti oppidQ infigai 5Jc wc^. 



400 

manfo vel quibusdam mancipiis icilicet Gerlari 
Ricba^ Wdfard^ Imcba^ Frmada^ fan£):o Cru 
ft(fcro in Revengtrfsburcb liberali mami traditan 
dotaverit; Deinde prefata Friderum membr ha 
mane cupiditatis nequam predi£U Martiris ecclefia 
in pofterum pateretur injuriam aflumpto Rcven- 
gerfsbufgenfi Prepofito 7y2;c/z«onoftramadiitpre 
fentiam ad confirmandam talem donationem no 
ftram expofcens auftoritatem. Nos itaquc coran 
Ecclefie noftre prelatis totiusque plebis capitibiii 
confimiamus fratribus in Revengerfsburcb lupru' 
difte Ecclefie doriationem auftoritate Dci & Apo 
ftolotum Petri & Pauli & Domini noftri Pap^ 
Jnnocentii ♦) & noftra. Utergohcc omnia ratad: 
inconvulfahabeantur, carthara hanc confcribi & 
figilli noftri impreflione infigniri jufllmus tefHbus 
fubternotatis; In querum prcfentiahec confimia- 
tafant ^rfe/ifrmMajorft-epofitus^ Hartmanniis 
pecauttS) Ceh^pbus ComeS) Endcbo Cqmes^ Lud- 
vdcus Comes. A&sl fimt hec Anno Dominiceln- 

carnationis Millefimo regnante JBen- 

rico Romanorum Imperatora hujus noBiinis Un. 



CXLV- 



*^) Sifndo I- regnmtenee lonbeentios Pondfer oc« 
currit» neque Adelbemis Msjor Prxpofitos.' la 
priaio eorrigeiiduin in akero fttpplendtiin eft. Vi« 
deantiu: Elaiohi Pndatoniqi Eodefis Majoris. 



401 

t CXLV. 

l'iONSECRATIO ET DOTATIO CA- 

c , PEUWE IN ENCKERICa , 

•., ' . • ' ■ 

I' n noralfte flflfte & Individue trinfcitls.- Ego 
Men ftnaeTrev«reofis Ecclefie Archi Epif- 
^^copus ad noticiam tam JFuturorum quam prefcn- 
;cium freftsiti fcrtptff reducJnjus, %aUter peti- 
■^«ione Weztlm Prepofid in liaiengirsburcb & fra- 
' trum ejusdam Eociefie capellam eurie eorum ii| 
Encbricba d«dicavimusvidelicet in^honorera fanfte 
:* IniTiVidue Trinitatis A fanae Marie Virginis & 
.Sanflft' Mkhaefis Arcbarigeli ejusdem capclle par 
,tr«nL' H^bitatores autem predJfte ville eidem de« 
^^icationi congTaeuteates -dt communi proprietate 
eoruBl «andem capeHam dotaverunt ea videlic© t 
.liereditate <Jue fila fff: inter curiam & rii»m q^»« 
vo<;^r Aigenza in tanto fpatio, quantum dc*^ 
' fcenlus 1* utroque latere Curie comprehefi<ttt, 
] Nos autem «andem donationem noftra' auftoritt» 
l te & excommnnjeationis flabilitate firmevirnus ad<» 
' hibita ligiin aoftri impreinoBe 4 teiWbus fuhter 
hotatis. Adcrant autem meliores ejusdem ville Gi* 
ftlbtrm^Jicbixin^Burcbarti, ffonez^ ^wjo», advoca- 
tus, U^y Amelbnty Sefirfcky Sefreck^ IBerenger^ Cber^ 
barp^ Albtrf>, Berfreck^ Gerlacb:, Ribtithe, Bruninc , ' 
Wezelims vtrb Prepofitns cum fuis fi-atribus eo* 
ruja pwm aifBftum circa Ecclefiara attendentei 
* pro impenla & imp«»dendt benevolentia taleni 
; recorapenlationem fibi& pofieris fiorum fieri d«y.. 
cceveruQt ut Qmxfi ^cunda feria tncmom eoiig|i 



402 

cutn mifla defiinAoruni tgatur & proximo die poft 
fdhin) Sanili Martini anniverfarius benefa£lorum 
eorum in Enchricba pleniflime celebretur. Hec 
t6hi funt Anno Dominice Incamationis MCXXV. *) 

^ ■ II Tr^jxf ' ^ 

CXLVL 

eONCAMllVM CVM MONASTERIO 

RAVENGIRSBVRG PRO DILATANDO CE- 

MTTERIO IN ENCKERICH. 

Ego fVezeUfius diflus Prepofitus in Revengiri- 
burg notum facio tam preientL qiiam future 
etati^ concambium inter nos d: habiatores ville 
in Enckericba tali tenore compofituni, fiquidem d- 
miterium eorum nimis artum , cura multitudini 
ejusdem ville nonfiifficeret) communem femitam 
<]ue per curiam nofiram ad ripaiti vergebat ^ no- 
bis mutuaverunt & in commutationem ad dilatan- 
dum cimiterium ipforum de priacipali vinea noftra 
que dicitur jplentre fpacium deceni millium pedum 
ad menfuram cujusdam Berengeri receperunt) n^ 
auti^ni predi£h conimutatio oblivione deleretur^ 
eani prefenti Scripto & teftibus adnotatis firmavi- 
mu.s Aderant autem Eppo^ Rudolck^ Anielbret^ 
Brmvnck^ Eberbart^ Burckart^ Gerlacb^ JRibelinc^ 
Albero-i Berfert & rt^liqua multitudo ejusdem ville. 

cxLvn. 

*) Error in anno eft^ nam Albero Anno MCXXXf.^ 
i dns cfl 1 revcronim Arcbi Epifcopiis ufaue U 
tiinuin MCLll. iupcdles^ conf. Browenit^ in An- 
aal« Trcvir* 



cxLvn. 

CONFIRMATIO ADELBERTl MOG AR- 
CHI£P. SVPER ECCLESIA ET BONIS IN ' ' 
HONREIN&c. r. i 

In ^namlae San€le & Individue Trinitatis. Ego 
Aibems Dei Ghitia Moguntine (^dis Archl 
Epifiropus 4 Apoftolicc ftdis Legatus riotuni efl^ 
volumus qualiter noftris temporibu^ ttiatrbnj^ .ijue^ 
dam Gertrudis ibilicet de H&nrm legtilis viduai 
cum iilia fua jflhrata ft fe & ftia Ecclefie Sanai 
CMflxfm in Ritengerjflmrcb Francoram jiite tradi^ 
dit^ ftquidem cxm imarito fuo ^rcbafdoW:)tx4 
eque viro viduata eflet i]^(a cum ftehH iili^.qii^ 
omnium liberorum ejus fola fuperfteis ibTaque tddi 
us patrimonij legitima heres erat piroren^edio ani^ . 
me fu^ ft ft^ requie anime viri iui A liberorunK 
fuorura liec non^ antepeflbram omnia quein fub-? 
fcriptis viiHis^ habebtt feillcet Howein^- Bubbacb^ 
Scteppe^ Fmcte ftMKl & ^imidiettft&nft doni E<5dej[!»r 
qtie m^lidem Vil)a'ii^'^fita eft abfqu^omtii cctt^ ' 
tradi£Hone libere & fl^>advoeatoconftradiditpre6b^ 
te Ekrekfic & fic )bUeiu tam fe qu9m.iil|an>.pro fpe 
celeftium includi rogavk & impitrainc^y-HoniinaB 
eciam fae familii iffliulque fexus optiBio jnre qup4 
ulla eiusdem Ecclefie^familia habere nolcitur Illo 
contradidit. Volumusboc ecian^ ad notJciam fide- 
]|u^ ^()ufteil9 qup4:m$<^ (^wd^xfC^fi^bo lcilicecl 
de iValbficlf & |pfr c^idemliberdiyiiia-iDlpiracio- 
^e Qompun£tus miliatribfyi3 armls deDofitis lecLilo-^ 
\u$ i^bdicato ^d fp]|;^twiem milltig^ (^iencalein^ljj^ 
' '": "Cc a "" (iw^ 



qiic torifiiram & habitu in preJatum monafteriiim 
videlicet Reve^erfsburcb fe tranftulit & predia que 
in villis Runefwilre & Bubbacb liabuit cum adbuc 
lege fori uteretur abfque omni contradiftiofie to 
delegavit. Horum itaque oinnium donationem 
collaudantes confirniamus & auftoritate Apoftolp* 
jum Petri & Pauli & Doraini Pape & noftra & ro- 
tlus Katholice Ecclefle ne quis ullo modo vel uUo 
malo ingenio aliquid ftbi inde ufurpare vel fubri- 
pere ecelefie audeat fub perpetuo anathemate in- 
lerdicimils. - ut ergo hec omnia rata & incon- 
vulfii hai)qantur & cuftodiantiu- , chartani hanc de 
hijs confisribi cS: figilli noftri impreflione fignari 
jufllmus teftibus fubnotatis in quorum prefeutia 
hec confirmata funt. Henricus major Prepofitus. 
Hartmantius I>ecanus« Gof^bertus Cantor. Hen- 
mus Prepofitus, Gedefcalcus. Adelharckis. Ar^ 
noldvs urbis Prefeftus. Emicbo comes. Gerlacus. 
Emicbo. Reinbertus. Gifelbertus. Rutbardm & 
Hi'] multi, Afta fant hec Anno Dominice.Incar- 
nationis MCXXX V. Regnante Lotbario Romano- 
xum Augufto hujus nominis Ur. 

. •In hoc diplomate prim^ vifiintur yenigia moiuifierit 

inonialiiim iu Ravcngirfburg. ' ;?;. 
• c ' 1 . syyac^-lp -^ii • M 

CXLVIII. 

JLITTERA SVPER MONTEM SANOTI 
CRISTOFERI IN MONTZECHEN. 

1n nomine faii£>tj tS: IndivieJaie Tiinitatis. Ego 
Hm-im Dei g^ratia Moguntine 'fedis- ArcW 
* " ^ Epifco- 



i 



405 

Epi&opus notum iticfmus tam futuris quam prl« 

ientibus > qualiter hAbitatores pag> qui dicitur 

Afoncecba hoc modo remedium aiiimabus fuis pro- 

vlderunt^ fiquidem cum montlem quemdam mutuc 

hereditatis forte communem m.iaiirque fibi utileai 

habererit, utpote incultum denfifqne fruticibus 

fiiperficietenus horridum ^ Jiunc Ecclefie beati 

Martiris Orifioferi in Ravmserfburg tradiderunt 

quem ipfius. cenobi j fratres extirpafa^filva paltuitjl* 

bus iufertis viniferum fecere dec^^everupt , coloiu 

vero fupradifti vici fanfti Criftoferi montem appel- 

laverunt, Fratres autem prefate Ecclefie illonmi 

beneficentie aliqiiam fpirituajis viciflitudinis gra- 

tiam in fuis continuis orationibus & cottidianls 

precum fupplicationlbus haberi ftatuerunt. Nos 

itaque & illorum boiie voluitati & Ecclefie^ coa- 

gratulantes utilitati ut firma & iiiconvulla utriuC 

que partis caula in eternum pernianeat^ fcribi hec 

& figilli noftri impreffione muniri f^<;imus, ..Ini\l^ 

per auftoritate Dei oninipotentis beati Petri App- 

ftoli Domini Pape Euscmi & noftr? precipientcs ne 

quis mortalium hec infirmare-prpfanare 4 pertqi-- 

bare prefumat, rie Dei Suiquc Martiris Criftoferi 

offenfam incurrens diftridVam futuri judicii fent^- 

tiam cum irapiis d^fliaandis damnandus & ipfe ao^ 

dpiat. Teftes h.oru.m funt hij limbrjcb(k Majoris 

Ecclefie GanQnjws., Cuno prefate ville advocatus» 

Ruibtrus^ SiscbodQ. Franco, Jfilhtlmus. < Rf^ 

^inbtrm. Berolt.. Mlbtrim- Otto. Btmtwin. 

Libbart. Wof^^ro,. Wenc^ian^ Ctmradm.^ R^^ 

iiQifu^.* Rudcn^tr^ UmrMs^ ^i^tbolu Jmoit. 

" Cc 3 ' '^^^^- 






406 

yhtodmcus^ Gerwm.' Goau^Kbt. IhiehahL AUU 
bero. Gj^lacb. LaH^redit. Godebok. & totius 
ville inhabitantes. A£hi funt hee Anno Dominioe 
Incarnationis IWCXLVIIL , 



CXLIX. 

CONFIRMATIO FRIIMERICI IMP. SV- 
P£R ECCLESIA IN HONREIN fte. 

In iiomine Ian£V(( & Indivldue Trinitttis* Ego 
tridericus Dei ' gratia Romanorum Imperator 
Auguftas notum eile volumus qualiter matrona 
quedam Gertrudis noniine de Honrein legalis vidua 
cum filfa fua Albrdda fe & fua Ecclefie fanfcH Oi- 
^ftoferi in Rewngerefburcb Francorum jure tnididit, 
, iiquid^m cum marito fuo Burcbardo libero eque vi- 
ro viduata effet ipia cum prefata filia que omniilm 
liberorum ejus fola fuperftes iblaque tbtius. pa^i- 
monii legitima heres erat, pro remedio anime fiie 
& pro requie anime viri fui & liberorum liiorum 
nec non & anteceflbrum omnia que in fiibicripcis 
villis habebat fcilicet Honrein^ Buppacby Scu^a\ 
Varikek fimul & dlmidietateiti doni Ecclefie que ia 
eadem villa Honrein fita eft'abfqtie owai contradi- 
£Uone libere & abfque dominatu laiealis advocati 
contradidit prefate Ecclefie & fic ibidem tara fc 
quam filiam pro ij^e celeftium inchidi rogavit & 
impetravit , hbmines etiam fije femilie utriulquc 
fexus optimo jure iquod ulla ejufilem ecclefie ftmi- 
lif habere nofcitur illo contradidic* Harum re> 



4®7 

rum donationem colkudaotes eonfinntinus & au« 

fVoritate Summi Regis Dei & noflralmperiali ne 

quls ullo inodo vel malo ingento tliquid fibi inde 

ull>rpare v^l fubripBre Ecclefie vel advoeaciam 

ipiiirum rerum vel hominum fibi vendicare prefir- 

mat Imperiali & Auguflali ut diximus aufloricat^ 

omnimodis niterdicimus. Nos enim dilcftos fra- 

tres jure ciefeniamus quia ipforum precibtis nosin 

prefenti & futura vita projfperarj confidimus. Si 

quis aute!m reprobus a fide chrifii excidens contra 

litc ;ioftra Iraperialia fcripta facere temptaveriti 

mon folum divina ^d & noftram indlgnationem pa* 

tietur & in futuro cum ca^te fuo dyabolo eternis 

- penis fiibicietur. Ut ergo hec omnia rata & iu* 

convulfa habeantur * cuftodiantur^ cartam hanc 

de hiis conicribi St annuli noftri imprefiione infi^ 

gniri juflhiius teftibus fiibtemotatif m quorum pre- 

. fentia hec confirmata fimt. JSTenrittAf Du3C Bavarie 

^ faxonie Lwrfotu/mf Lantgravius Firidericus D\\x 

de Stwpba Marquardm de. Grambacb ^ Wtrneim 

de Btmlant^ Cono de Mincebcrg Conradus de Boppar^ 

dia & al!i quam plures. Ego Cbriflimuf Imp^rn-' 

Ih curie Cancelktrhii & Mog;untitte fedis Ele£his 

recognovi. A^ funt hec Anno Domhiice Incar^ 

. nationis MCLXVI. !ndi€Hone XIIIL Regnante 

Dfio Fridtrko Komm&rvLtti Imperatorc Gloriofill 

fimo anno Reg^ii ejus XnL Imperii veroXL fe- 

liciter Amen. Datum apud FrancUtrfnrt y, Ka^ 

letldas juniL 



Cc4 «U 



4^ 

CL. ' 

CVRTIS ET BONA RAVENQIRSfiVR^ 

CENSIVM IN DIEPACH ET MANNENBACH 

PRONVNCIANTVR SVB CERTO MODO 

LIBERA. 

Nos Cortradus Dei Gratia Comcs Pahtinus Reni 
omnibus & fingulis ad quos prefentes littere 
pervenerint cupimus efle notum quod cuni curtis 
& bona monafterii fanfti CYiftofferi in Revengyrfs^ 
burgi apud villas noftras Diepacb & Mannenbacb 
fita de manu illuftris Bertholdi comitis fundatoris 
difti monafterii ad ipfiim monafterium dinofcantur 
jure liberrimo deyoluta, iraroo etisBn jure plentf 
fibi falvo tam in aquis & pafcuis^ quam in viis & 
iiiviis ) filvis & nemoribus villarum noftrarum 
predidterum quoad omnes ufus curtis & bouonim^ 
eorundem religiofi viri Prepofitus & conventus 
inonafterii prefati curtem ipikm & bona contribu- 
cioni annue precarie uni^erfitati di£larum villa-' 
rum noftrarum ab antiquo impofite ad alleviaiK 
dum eis onus hujusmodi per hoc non folum di£le 
univerfitati fed nobis & doftris heredibus compla* 
cere fperantes fub cerca fumma ^uatuor marcarum 
denariorum voluntate fpontanea fubmiferudt tali 
condicione quod fi quid de curte & bonis hiis alie- 
hari contigerit in futurum^ fi fuarit in valore uni- 
us marce duos denarios portabit di6>e preearie ab 
hujusmodi alienati pofiTefix^re quocumque in antea 
exiftente five nobilis five alterius conditionis exti- 
terit ammodo perfolvendos , curti vero & bonis 

' prcr 



fvredi^lis de fhmina quatuor mareannn pr^ikarum 
3n perpetuum defaleandos , eodepd modo de reli- 
>q\iis que alienari contigerit obfervando proportid- 
naliter^ ftecnon duobus denariiS Tnevcrenfibus 
vel altera moneta equivaTente pro tempore compu«^x 
tandis pro denario quolibet de prediAis f Nos av- 
tem Cotnes Falatmus prefatus confiderautes in pre-« 
mlffis diftoruhi Religioforum afTefhioiam circ* 
• tioflra & noftrorum beneplaeita voluntatem & pre^ 
cipue favorem monaiteriis impenfiim Deo fore ac« 
ceptabilem intuentes , ipfum monafttrium cum 
t>mnibus fuis m noitram & heredum noftroruia 
proteftionem perpetuam afTumpfimns J)ona fidCr 
Veruntamen quanxvis itaque nos & nofiri heredes 
noftrique & eorum ofl[iciati ac tbta ttniverfitas ter*», 
re no(lre diftum monafterium in perfbnis & rebtis 
deb«amus de cetero fideliter defenfare) univerfi* 
tas taniert villarum Diepacb & Mam^dch predi« 
£tarum ra^ione cohtribucionis prenotate dabit ad 
hoc & maxime ad confervationem juris & Uberta* 
tis eards A bonorum prefatorum operwi^pft 9)ut 
ampliorem etiam contra omnem hominem di£lis 
juri & libertati contrarium facientem ^ ad. quod fe 
di6ta univerfitas fponte aftringit pro fe & fuis fucr 
ceflbribus omnibus fide corporali diftis Religiofis 
loco juramenti preftita coram nobis \ difta enim 
curtis & bona in omnibus aliis preter contribucio- 
nem immoratam libera funt penitus & exewpts^^ 
ita ^uod etiam nobis & noftris heredibus nee no& 
iUdlarum villarum Diepach & Manninbach un|ver^ 
iitatl) §,$cepta dunt^at concribucione e9dem> ni^ 

Cc 5 ihil 



1^1 juris £eu poteftatis cu]uscmnqueeoinp^titinei£> 
dem ac in eorum incrementis emolumentis & pro- 
ventibus univerfis nec non in di6te Curtis Incoli^ 
niS) familii) jumentis, vefhiris, hofpitttionibiis 
sc rebus aliis quibuscunque» Ne igitur juri & li- 
bertati hujusmodi per aliquem mortalium in po- 
fterum aliqualiter derog^tur^ difhmi curtem ft 
blona in noftre & heredum noftrorum protefUonis 
ft paeis gratiam recepimus fpecialem dantes eif- 
dem religioiis prelentes litteras fuper jure & lU 
bertate prediAis ac fuper omnibus premiflis no- 
ftri figilli appenfione firmiter roboratas. A£ta 
£mt hec prefentibus upa cum fpefbbiU Comitifla 
Falatina imUndrtule nofira conjuge legittima te- 
ftibus fubnotatis , Henrico Dapifero noihro ^ Hen- 
rico de DOtie^i Dudone de Lorcb^ Friderico de Ke^ 
rAer^ Ecdefiaftico de Bacbaraco Ecclefiaftico de 
JKepacb & aliis quam pluribus fide dignis. Da- 
tura Anno Domini M. Q XC. Kalendis Aprilis 
in Caftro nofiro Staltkinn. 

• • uju,,--^!^'-— gfjg^^ II,. f gsat 

CLL 

ECCLESIA IN MENGERSSRODT AB 

INVASXONIBVS FOLCKERI MILITIS 

LIBERATVR, 

H^cus Decanus, Godfridus Cantor, Frideri* 
. cus de Diike & Henricus Rufiis Majoris Ee- 
defie Moguntine canonici , Ricbardus Decanos 
fenfti Sttpbani^ Werenboldus Prepofitus in. Fhn^ 

beym 



eodfndus ptebtrius Shfiai QjfiittM & OmadUs 

miles in ^Scumbdtej;^ irhre eonfttre vMumuis taih 

futuris qubtti preientibus ehrifH fkleKbus ad qu(Ki 

prefeps Scriptiim perveiitfrtt, quod dtttti Fhkkmt^ 

xniles ecclefitm in vijta Jll^^yyriHfi^ ptebenide fra»- 

tnim ki Ri7>mserfsiutib pmiiietitem frQquentiifs^ 

invaderet eenibate jus In ei fibi vendictm ft oo» 

cafionem pretendens qmd anno quolibet de XIL 

nununis in fefto SanAe Wii^sis fervicium iade 

percipere deberet, «tndeni, «d fntrum querime^ 

niam exeommunicationem iQcidit, fed utEccle-^ 

lie reconciliandus veniam mereretur') eotifilie no- 

itro^demum fe fuppc^uit) ipfi quoque fratres no- 

.ftro.fe fubmiferunt arbiorio .utrimqtie rttumha^ 

biturl quidquid Inter ipfos db militem ftatuerimus 

fervandum. . De noflxa itaque orduiatione fratri- 

bus & militi de pace (•ntetit ita quod ofculo pa« 

^ cis federati fimt milite fideliter promittente, quod 

• firatribus in pofterum pfteeto in fuis llervam di- 

dmis» Dom etiam nobfi «ditientibus quod fratres 

Ecclefiam prefatam ea qui^te» qut utqiie ad tem- ' 

pqra militis lllam polTederant de cetero pd^de* 

rent, miles renitens promifit fe.probaturum quod 

rationabiliter memoratuQi eenfum rec^perit & re- 

dpere deberet^ fratribus v6ro in contrariumaG 

ferendbus d quod n^iliti quoad Ecclefiam fepe di- 

&m m wtllo tenerenftir i^nnantibusn m)]es ve- 

ritatis fu€ toftem fui ipfius patruum Tbeoderimm 

dt Duntn fe produfluram promifit hoc fub dKhl- 

StQ ttt ii poUioito Qou ftaret in caufa deficeret $i 



tmie pipxu^om exequende diem a%navit) fratm 
In eo couyenerunt^ quod.quicquid patruusmilitis 
iuper hiisque vertebantur veraciter & juramento 
adrueret ineo confentientes illud firmum haberent^ 
^ preftolantibus ig;itkir fratribus & Prepofito de Fhn^ 
htim & Gtrhario de Beckelcnbcym promillum a m- 
y lite dieni miles ad diem nec comparuit nec patru* 
um produxit) unde cum juxta pardum tran(a£tio- 
nem iftam a lite milite cadente fratres in caufa di- 
nofcantur obtinuiiTe fiinum & utile vifum eft nobis 
d:fratribus expedire quod tranikCHonis hujus ordo 
icripti noftri muniretur teftim^ome^^ hac fiquidem 
ratisne fratribus in hac caufa fiia teftimonium per- 
^hibentes prefentem eis pagtnttfn majoris Ecclefie 
Maguntine figillo roboratam contradidimus 

CLIL 

LIBERTAS CVRTIS ET BONORVM R. 
IN ENCKERICH CONFIRMATVIL 

Nos jobmnes Dei gratia Coraes de Spaynbeym 
ad omnium & fingulorum tam modernonim 
quam pofterorura noticiam cupfmns pervenire^ 
qaod cum curtis & bona Sanfti Criftofferi mona- 
fterii in Ravengirfsburg in villa noftra Enckericb 
& terminis ejus fita omnia & fingula fungantur 
fpeciali prerogativa libertatis ita quod etiam no- 
bis & noftris heredibus univerfitati quoque ville 
noftre Enckericb predidte feu cuicumque alteri ni- 
chil juris feu potefiatls ullo modo competit in eif- 

dem ^ 



;^tn/nec hoh in cbniiW Incrementis.cmoiiimen- 
tis & proyentibus nhiyerfis ac'in di6^e curtrs ho- 
fpltiis incolihisprt) tettipere exiftentibus/ jumen- 
tis , vefturis ac ifebiis •aliiS' quibuscumque , ' ed 
q\aod caderti' curtis ^ bdrtft-ficut & durti^ & l)ona 
apud Ryele fita difti mohafteni eciara. exiftencia 
pari qjflicteip jure * Jibertate fulta de mtwu gli- 
riofi comitis^Bferfia/** 'pie nifenKjrifc «d ipfuift mo- 
nafterium fundatum ab^illo. dinolcuntur jure 11- 
berrini6"tfa9ita & translata', immo^ lckm jur^ 
pleno fibi falvo tanj J}i,aguis & pafcuis quam in 
viis & inviis ^ filvis* ift^iieilioribus villarum ea- 
ramdeni. <^uo ad 'omnem -ijtiljlajem pujftjgfiip ^^bo^ 
iiorum prefatorum , ficut non fofum^per nos fci- 
mns fedf;« wprobonSn viroru» infra ftfiptorttm 
te{&iGmovfU3ce|Miw ^g^o^ iiias attendentes 

qoi i(n«ltfttti& non cmtfiruiuit;fed tamen pro po& 
fe et fk^;%rit'(fe ptomw«n«| -^r^^^^ 
omniutti botiorvi-m operim tiiae inibi |Jfettguritur; 
ne contrft fus &1Jbettat€ttt'huj^hiodi p*r aliquem 
homimim feiinpafterum ^v^leat occafio inienia^i pte^ 
' fetis Rcligiofis ejusdem' ttion*fterir juri ac iibettarf 
caute eam adhibere ijurahte^ difcr^to viraJ9jr^'cb 
Prepofito &Mi&Vientuf ipniia:Sjmoni^ierii.rogantibift 
fuper jnre ae.ljbertate pi^Mil&pftefefltes. UtireraK 
d^imusiiioftri %i}li aiq)e»i}om Hmiam in:<;eili. 
nionium otimiuaT premi^nvm* Nomina aut^tfi. 
teftium > fnnr bec , ^Retbem ^ Hemanms de ripa^ 
if^otd^trus^ Ewrbardut de OMnbacb^ Fnderms de 
Ih^le ^ IkrfMmMs lRthe'mer , (SoAefridw Qr^uet^ 
XefTmifm»^ Oi^ iliilices DtM^/faOer^E^ciifie^^ 



41* 

EnAtrkh , Jobanm firupbauir , Ligorandus de Kt^ 
r«, GQdefridus tem^hrhiSy Gozrwimtr dapifer no. 
fier , Hemrkus Centurio in Emitricb Tbeodoricus 
^genot Godtfiridus & jobames Moltze Scabini ia 
^nckerifb, Datura i5.nno Dfii M«CC°XXXDL 
in vi|;ilia fymams & jude. 

Mehv diplema paocis mutatis legitur in h.€t. Acadenik 
Theodoro-Paiat. Tom. III. pag. lot. 

CLIIL 

LITTERA CVRIE pE MONTZECHEN, 

Nos Emicho Comes filvefter ad nothiaxn omni<p 
um cupimus pervenire quod Bertrmnms ft 
ejus ieg^idiqa homines noftri de Mantzecha curie 
iice ibidem^ quam a Domiao Prepofito dS: Conven* 
tu de Revengerfsburg poffidebant & omnibus bom*s 
(de novo five antiqup curie attinentibus cum omni 
}tire quod in eadem curia five de fa£lo five de 
Cratia habebant receptis tribus talentis Treveren- 
fibus a prefato Prepofito precifij & fimpliciter 
fibrenuntiaverunt predi£hi omnia bona libere refi* 
^nmda. Idem tamen Prepofitus precibus noftris 
(ft propria motus benig;nitate fe di£bm curiam 
mim fiiis attinentiis Amoldo filio prenominati Ber^ 
prammi cokndam coaceffit fiib hac tamen formt 
ut idem Amoldus in eadem curia five ia domo' in 
^orreo in fepibus five in torculari vel in aliis qui- 
l^ttseumque competenter reedificet reec^ficanda & 

reno- 



4if 

reno vet. renovanda ft debite eolet coknd«, Preee^ 
rea idem ArnoUku (Inigfulis ehnis quibus eadem 
bona pofl^derit', unum jugeruni vinee five egii 
curie atdnentis promiftt fhno competentcrflercow 
randfum ihb hac petia ut fi ideni in praniffis ntf* 
gligelis exiiHtirit vd per ipfnm lecui aAimi ftie*. 
rity ig&cQriB cum oiUBbus luis «ttideatib pre|i* 
bato Diiofrepefitq'&cittsConventmiib«tVic«» ; 

bic & pFO pen« negfigewqe Idem At. iipSa id djtr j 

cetn talcntorum frevtiienfinaiY ^iunum nos fide* * ! 

juilbrem cimftituimus, tendntnr perlbltttionera; | 

Hu jus n$ teftes iimt 4b interfuerunt IV^^idtmu 4t j 

jobtmmt. DovaSaai de Mmmmkerg Ludsi^ dc Smitd^ 
berg, 0odL c^ftus UiigmA <k ^uam plures alii fi- 
de digni. Aaum Aom DfQum Hft^CCLXV, 
ineiift Maji# 

— >iM 

CLIV. .. 

BOnA IN RAWEN TOADITA MD- 
NASTERI9 RA^^PIRSBVRCENSI. 

Nos^lSnt^ CQme& .Silye^or Tkfiadericus frepo. 
iitus & Convehtas Eeclefte in' RevengevfS' 
iurg flngu2is !& univef^fis iboc preftns Scnptum 
viiuiis netum iaeimus >& teskore prelencium pro- 
teftaniur, quod Dieminus Ifeabaritu de Hme Qmi- 
nonicus Majoris Eodene Mogunt. & AUebtildif 
anciila fua unaniiBi confilio bona MkMpbi^ Benr 
rici dieti ftrini fratcum A bona mfiei di£ti fU- 
meris -caai asiBBotiis jitca^u^ .inRlifi»/itK 4e,q)li^ 

* bui 



416 

I 

bns mchil nifl libra cere de orte ejusdetn, y. eccle^ 
iie in B^nt annuatini perfblvent ad cereum pa- 
fchalem pro reniedio animarum. fuarum & anime 
Mtwid fUii eorum Ecelefie ia Hcoengtrfburg eon^ 
tulerunt in hunc modum) quod fi predi£him X 
primo decedere vontigerit^ predifhi M. diaa bo- 
na diebus vite fue fibi refervabit que fi . prefata 
bona inopia vel infirmitate, quod abfit^ interve- 
niente colere vel prdcurare non potuerit» Prepo« 
iitus 4S: Conyentus diAe. Ecclefie di£ta bona euni 
attinentiis memorate Ecdefie in Rcvmgarjfbu^ 
libmliter cedrat quiete pofildenda pro quo idem 
X fepulturam in diOsL Ecdefia fcilicet Rtvmgerff- 
burg & aliis amipis fibi concedi peeiit & impe« 
travit.- ut hec rata permaneant^ hoe prefens fcri- 
ptum Sig^illorum noftrorum munimine ima nobis<^ 
cum 4i <di£ti J« duvimus roborandunu Datum 
Aono Dlli M/CCLXX primo Fttri ^ Fauli 
Apofiolorum. 

CLV. 

DE ECCLESIA IN HORHER 

Nos Thtodericus Dei Gratia Prepofitus Ecclefie 
in Rtotngtrffburcb de confenfii capituli no- 
ftri WHkkms & jobamcs milites de Waldtck Htn- j 
ricus miles de Randtclt & Udo miles de Dalburg 1 
nec non nniverfi eonmdem coheredes conftare 
volumus prefentium infpeftoribus & Auditoribus ' 
UBiverfis quod omnis controverfia five diicordia j 

que 



cjue inter nos Prepofitum & Convcntum noftrum 

ex una parte & prediftos heredes ex altera fu- 

per jure patronatus five coUatione Ecclefie de Hor^ 

hen vertcbatur accedente confenfii & yoluntate^ 

Archidyaconi loci in hunc niodum ad pacls con- 

cordiam cft reformata ita videlicet quod nos Prc- 

pofitus prediftus noftro & Capituli noftri nomine 

ad difhm Ecclefiam cum iplam vacare contigerit 

una vice quemcunque vbluerimu^ prefentabimu^ 

& altera vice predifti milites de Wcddeck de Dcd^ 

btirg & eorum coheredes ita quod vieifiim & al- 

ternis vicibus prdut prediftum eft prefentemus. 

Ut hec rata & inconvulfa permaneant, hoc pre* 

ftns fcriptum Venerabilis viri Dfli Htnrici de 

Bolandia Archidiaconi Treverenfis Gerardi Dcca- 

ni Criftianitatis de Enckericb Tbeoderici Prepofiti 

& Pb. prediftorura Friderici Decarii ianftoruni 

Apoftolorum Colon. Wtlbelmi & jobannis niilitum 

de IValdeck prediftorum & Hertwini militis de 

Wimin$en tldom de Dalburg Confanguiiiei fiil 

& heredum fuorum nomine figillorum munimi- 

ne duximus roborandum. Datura Anno Diii 

M*CCLXXV.«o In Craftino Purificationis bea- 

te iVfan'^'Virginis. . 

I II I. ( ^^^^ / \ ==M> 

CLVI. 

LITTERA DE FREYSE ET DE SILVA 
JVXTA SENNSBACH. 

Noverint prefenciura infpeaores & auditores 
univerfit quod nos Eywdjw Dei Ci^atia Ab- 
Tbm. K Dd ^^ 



4iS 

bas Prior totufque conventus fflonafterii in BHdeiu 
ftat Mog. Dyoc. unanimi confilio & bona vblun* 
tate nec non manumiffione renunciamus fing^uJis & 
. univerfis bonis noftris in villa Freyfen vel ejus 
terminis fitis nobis & mdnafterio noftro jure pro- 
prietario attinentibus fcilicet Htrcberio milite de 
Scbaleiden in feodo five homagio a nobis conceflls, 
Infuper recognofcimus tenore prefencium publice 
proteftando ^ diclum. H. una de confenfu Mccbtildis 
collateralis fue legitime di£la bona honorabilibus 
viris Dfio Tbeoderico Prepofito & conventui mona- 
fterii de Revengerfburg Mog/,Dioc. vice & loco 
proprietatis tt libertatis accedente noftro confenfu 
communi & manumifllqne vendidifl^^e^ eo itaque 
jure & utilitatc quod vel quam idem iT... in ipfi« 
bonis a nobis. advocati nomine habebatin fblu- 
tione videlicet aliqualis avene cujusdam fiimme 
pecunie ^ anferura ^ caponum & pulloruhi ' nec 
non pninium emendarum cedentium ex-plac^torum 
ratione prout loci diftaverit jus juramento me- 
diante. Ut hec rata de^ inconvulla ia perpetuum 
permaneant d: cuftodiantur, prefentes iitteras 
prediftis Diiis^ Tb. Prepofito & Converitui Ecclefie 
memorate noftrorum videUcet iSy/ Abbatis & 
Conventus monafterii predifti figillorum muni- 
mine dedimus communitas. ' Datum Anno Din 
M-CCLXXVto odtevas be^ti Mzrtmi EpifcopL 

' ' ■ CLxn. 



419 

CtVIL 

CVRTILIS CVM ATTINENTIIS DONA^ . 
TVR RAVENGIRSBVRGENSIBVS. 

Nos Jrmengardis^ Domijja de ffildehburgk ^ Qer^ 
hardys filius npftci: & jobatmes nepos. nofter 
conftare volumus. pr^fenciura inljpeftoribiis & aur 
ditoribus umverfis , quod nos unanimi cpnfilio vo,« 
hintataim noftrarum Wentzonm CurtilVm in nov^ 
Hcuria & Hedwigm uxorem fuam legitimain cuni 
liberis eorum hoipines haftenus nobis iiberalker 
attmentes Domino Tbiodorico PrepQfno d^ Convenr ^ 
tui inRcvengirJJ^bwg tam pro ^emedip anima- 
^rutn noftrarura qu^nj hereditatis nomine cum l^r- 
%efio nepote noftro .Jiherf liter d^d^nms^ perpetuo 
.poflidendos & habcndos jhiis litteris. datis & figil- 
Jatis noftris figiUis in,;teftimonium fupet eo, ,Aii- 
BO biii M^ CC LXXVII /rW ,, , 

ILgQjohmnts predi£lus. in premiffis . figillo G^ ' 
. patrui .rapi predi^U foia . confentysr:; -; i ; , , , ; . 

CLvin. 



BONA: IN RAVNEN AD ECCLESIASI 

IN IL PERTINfeNTIA QVALITtR SINT 

L10ERA? 

Nos Emcbi Comes filyefter uoiverfis prefentes 
littcras vifuris & audituris nojtum efiie cu- 
pimus <juod controveriia qqe vertebatur inter 
Domiaum ri;£o<I«riciw».Prepofitum & .^onventum 

Dd « in 



i 



440 

3D Ravengerjfburg cx una parte & uni verfitatem 
yille in Xme ex altera fuper bonis Rudulfin & 
'Hemd)ijmfeTmlfntnxm & Beinrici diai volu- 
cris fit|s in Rune^ que etiara bona Dfius Ifenbetr- 
Hus Canonicus Majoris Ecclefie Mogunt. & paftor 
Ecclefie Rune legaliter emit & Ecclefie in Re- 
vef^rjfput^g pro remedio anime fiie omni contra- 
•diftione remota contulit, lic eft deciia, quod 
«ifta bona de cctero erunt libera & foluta a nobis 
4ft noftris Succefloribus nec non & univerfitate 
ville predifte ab omni exaftione vel impetitione 
qualicumque quam nos & hofiri fiiccefibres a di^ 
£ta univerfitate ejusdem viile requirere pofi[emus 
vel poficnt prctcr duodecim denarios Ipves quos 
^redifta bona di6te univerfitati ad fervitium no- 
ftrum dfc libram cere ad cereum palchalem de 
oito fine aliqua contradi6Wone annuatim perfbl- 
vent, habebuiit eciam predifh bona communio- 
tiem in palcuis nemoribus & aliis quibuscunque ad 
di£hun villam perdnentiis ficut alia bona ibidera 
^ta ad hanc libertatem per nos ordimriain & fa« 
€hra & perpetuo firmiter fervandara fig;il]ura 
noftrum cum figiJlisdilcretorum virorum Cuftodis 
ilVbjoris feclefie Mogunt. fratris no&n Nkgoais 
filii noftri Canonici ejusdem Ecciefie & GerartU 
Decani chriftianitatis in Enckericb preleiitibus du- 
ximus apponendum, huic ordinationi interfiierunt 
teftes WUlelnms de Smedberg & johmmes dittus 
Strupbauer milites Sohetims plebanus in Rune. fibe^ 
le. & Starchlf judlces ibidenv, Albert centUTio^ 
H^emo Scukettts, Jifiridus fimpa Hmricus diftus 



' \ 



4** 

Lemdmfe. jibdc mlr.^ HczzeL Wemrus fup& nu 
pem. Henricus fub rupe. Pe/fwj cerdo Scabini jura-' 
ti^ AmUdus filius, woU^ Petrus frater iuus Tb.^ 
molendinarius Tl. in Sazzensazen^ Wenzo frater' 
luus, Gozzo filius hafen Hen^ frater fuus Hert- 
wimsy Omradus finifter Eckele Hermanms juxti' 
viam Ecclefie & alii quam plures de Jtune A-> 
ftum & Datum Anno DiU M. CC. LXX feptimo; 
feria quinta proxima poft Trimtatis. 

GLIX. 

DE CVRIA IN TRECHTINGSHAVSEN^ 

Ego Wakherus plebanus &n6li Qvintvni Mogunt^ 
conftare volo prefenciura inlpeftoribQS & am[ 
ditoribus univerfiS) me bona fide plenoque affe-f 
au honorabilibus viri&Domino The^dmeoVt^^gQri 
fito & Convcntui monafterii in. Jievenfserjfbur^ 
promififi^ quod ego curiam ipforumrin D^ctoge/^ 
bufen fitam cum pniverfis fuis attineotiis p&c mK 
coihparatam & emptam pcr manum ^afieHfum 
eorumdem a dido monafierio He^eng^Jflmg ncH^ 
aHenabo fed ipfasn curiam cumattinQntiis fuiSr 
ad perpetuum vit^met poOidebO) md veroDo^ 
mino jubentty de&n£fo., prefatacuria cum fuis 
appeodiciis iane & iittegraliter coniervatis^ ofii|^^ 
«tiam curie donacionem pro remedio &i^ ialut* 
anime mec per prefentesJadO) ad diflummona^ 
fterimn liberaliter devolvctur ^ maxime cum hec 
tona fidepromiferim in eniptione carie memora^e. 

Dd 3 in 



4t2 

Iti cujus rci tcftinionium evidcns & firmam ra- 
tihabitionem hoc prelens Scriptum mei figilli mu- 
riimine duxi muniendum. Aftum & Datum An- 
no Domini M. CC LXXVII. ftria tercia proxi- 
xua poft feftum Rmigii Epifcopi, 

CLX. 

MONASTERIVM PER LEGATVM AC- 
QVIRIT BONA IN DRECHTL\GESHVSEN^ 

Ego Magifter Waltberus plebanus Sanfti Quinti'- 
ni m Mogwaia confiderans, quod ficut nichil 
€ft morte certius ita nichil incertius hora mor- 
tisi Cupiens igitur futuris periculis quantum m 
Deo michi conceditur obviare, teftamentum me- 
nm difpono & ordino in hunc modum , fene omiiia 
bona immobiJia que jam nunc poffideo quocum* 
que titulo & ex quacunque caufa in villa Dncbtin- 
gesbufen & in terminis ejusdem ville Ecclefic in 
Revengerjfburg ordinis Sanfti Auguftim Mog. 
Dyoc. dono & lego pro mec anime ac animarum 
farentura meorum remedio & falute ita quqd poft 
mortem meam omnia bona hujusmodi ad eandem 
Ecclefiam libere & fine contradiftione qualibet 
devolvantur exccpta tamen illa vinea quam erga 
Enjbriamm filiaflrum • ) MorbanU militis compa- 
ravi , quam quidem vincam foror Elyzabetb fa- 
mula mea tenebit & tanquam ufufiru£luaria quam 

diu 

*) Filiafler, privignus. glo0x IGdori; Filiafier j pri^ 
vi^nus^ qui ante nattu ift. 



423 

^u vixcrit, poflidebit^ ipfi vero defunfta eadem 

vinea ficut alia bona mea ad prediftam Ecelefiam 

^evolvetur. In evidens ig^itur teftimoniura & 

iirmitatem perpetiiam premiflbnim.prefentemlit- 

^eram Domino Prepofito prefate Ecclefie tradidi 

Hieo & honorabilium virorum Gardiani fratrunt 

xxiinorum & Officialis Domini Pyepofiti Mog^unt. 

figillorum munimine roboratam. Nos quoque 

frater Comradus Gardianui & Magifter Dcmiel 

Officialis Dfii Prepofiti IVlog. huic ordinationi in- 

terfuhnus & ad inftanciam predi£li plebani figilla 

noftra appofuimus huic Scripto. A6lum Anno 

Dfii M.CC.LXXVm. io vigilia beate Katbmnc 

virginis. 

CLXI. 

DB JVRE VENDENDI VINVM INP ^ 
BiBERN. 

Ego Ingelbrandus^ diftus mlpes ^t^Biebera univer- 
fis tenore prefencium notum efils volo ) quoc^ 
pro controverfia tabeme & vendicionis vini xa 
Bitvera quam habtti cum Dommo Joi^mic juniori 
de Heyntzenberg concordatus fura ita, quod illud 
jus vendiciQnis vini obtinebo in Bievera tara dia 
quousque prediflo Domino jobanni & fuis her^^ 
dibus videbitur expedire & quandocunquc predi- 
£lus Dominus jobannes vel fui heredes michi noa 
magis faventTi quod vendam ulterius vinum^ tunc 
quilibet in fbo jure manebit ^ ita quod quicura- 
D d 4 que 



4*4 

que vjixnn rmdere volacrit, ablqQe met 
& ofieda Domini jdbamds prefiti lidte veodere 
poteft iispediioeijto ajiquo con obfisnte. Ih ai- 
]as facH tefHmDmuiD prdentes lictens ligino Do* 
mim jvbarms Comitis de fpabeym dedi firmiter 
roboraias. Datam Amio Dfii M^CCLXXXIII^ 



■B 



5xrrssr^^ — a'^ 



CLXfl. 

CONR- COMES SILV. CONSENTIT IN 

TRANSLATIONEM BONORVM IN MENGES- 

RODT A ^IXNZONE IN RAVENGIRSBVR- 

CENSES FACTAM. 

E%o Conradas Comes pvifter Dominm m Dime 
univerfis ad quos prefens Scriptum pervene- 
rit, cupio notum efle & publice profiteor, quod 
omnia bona & jura ^ que IVenzo di£his Bundifs* 
ruA meus caftrenfi^ de me five de meo dominio 
babuit in villa Mcngcsrodt & terminis ejus fita 
una cum filva attinente idem irenzo dedit feu 
contulit monaftcrio fan6H CHftofm in Rtoengerfs^ 
hurcb in perpetuum poflidenda) cui colladoni & 
fefto prenotato liberam meam voluntatem & 
confenfura plenarium adhibui & adhibeo per pre- 
ffentes renuntians omni juri quod in bonis feu 
rebus michi ccnnpeciit fupradi6Hs. ut igitur pre- 
niifla robor obtineant prefentem cartham dedi 
meo figillo ad preces prefati Wemoms difto 
monaflerio roboratam. Datum Anno Domini 
MCC^ LXXXUIL in die fanfti NicoUd Epifcopi. 

CLXUL 



4«5 

CLxni. 

EMPTIO PARTIS VILLE MENGERS. 
RiOIT JOHANNIS HEINTZENBERG. 

Univerfis prcfentes iofoefVDribus Ego jobanms' 
Doniinus de Heintzenberg & Anticoma conjux 
mea volumus efle notum' publice profitOTtes , nS& 
comrauni / confenfii & voluntate parique manu 
omniti bpna illa fita circiter, dauftrum de Reoetk^ 
eerfsburg & Rumm per villam Mengefsrock flu. 
cntem cum omnibus fuis juribus ac confuetudini* 
bus quibus eadem bona ufque nunc dinofcuntur 
poirediflTe qiie cum milite M>ir de fiha & qum 
IVemhero difto Hundefmck communia habuimus ^ 
Domino Prepofito Ecclefie de Revengerfsburg nec 
non Conventui loci ejusdem pro ofto libris dena- 
riorum jufte venditionis titulo tradidifl*e nobis 
fblutis in pecunia numerata promittentes bona fide 
pro nobij & «loftris heredibus ^ qui contra predi^ 
ftara venditionem inpofterum per nos vel per ali- 
03 cum queftu dotis vcl donationis propter nu^^ 
ptias vel alio quocunque modo minimc venierous^ 
renuntiantes nichilominus exceptioni pecunie non 
numerate non tradite &,omni beneficio juris Cano- 
nici & CiviliS) quod hos relevare poflet circa 
prediSa vel hujusmodi venditionem noftram ali^ 
quatenus infirmare. ut igitur hec venditio nb- 
llra rata permaneat & inconvulia pgrpetuo perfe^ 
vcret, prefentem litteram munimine mei joian^ 
nis prcdidy figilJo volui roborare^ quo Ego Anti*_ 
co»/a,quia proprio careo figillo^ utor & fum 

D d f . con- 



I 



I 



4a* 

contenta. Datam Anno Domini MCC^ o6hit« 
gefimo quiato in vigilia beati TfHme ApoftolL ; 

CLXIV. 

LEGATVM VINEAE BINGENSIS EC- 
CLESIAE IN R. FACTVM. 

In nomine Domini Amen. Nos Henricus & Wal- ! 
hw^s collateralis opidani Pingwenfis univer- j 
fis & fingulis Chrifti fidelibus tam prefentibus = 
quam pofteris cupimus fore liquidum, quod unum 
juger & dimidium vinearum quas pro Gtza dr- 
£la Rodm titulo emptionis noftris denariis compa- 
ravimus loco fituationis an deme ockenemer We- 
ge cuftodie Dominorum Conventus fenfti Crifiofc- ' 
ri m Revengerfsburg a qua pro dimidietate fru- 
£ttium jure hereditario poflldemus quod quemli- 
bet noftrum affinem aut quemcunque extraneum 
eisdem hereditare poflTemus , erogamus poft mor- 
tem noftram & legamus ob falutem animarum 
Tioftrarum & teftamentum perpetuo duraturum^ 
Veruntamen antediftam vineam ad vite noftre 
terminum obtinebimus & nichilominus gaudebi- 
mus jure noftro, In cujus rei robur & perpetui- 
tatem figillum honorabilis viri Dommi Decani 
Ecclefie Pinguenfis pro nobis prefentibus eft ap-< 
penfum. Nos vero Decanus prefatus ad inftanci* 
am prediftorum opidanorum Pinguenfium no- 
ftrum figillum apponendum duximus in tcftimoni- 
um premiflTorum. Datum Anno Dni M CQ 

LXXX 



4«7 

LXXXVn. in die Converfionis beati PauliApo^ 
ftoli Vm. KaL februarii. 



CLXV- 

UTTERA DE HOMINIBVS NOSTRIS 

NON RECIPIENDIS L\ CIVES KIRPEK- 

GENSES. 

Nosjobannes Comes Aefpanbeym prefentibus no- 
ftris litteris recognofcimus & publice profite- 
mur nos promififfe omni dolo & fraudeexclufis^ 
qubd ob dileftionem & familiaritatem inter nos & 
Eccleiiam in Revengerfsburcb de novo contraftem 
ex nunc & deinceps nullos de hominibus fanfcl:! 
Crtftoferi eidem Ecdefie attinentibus in noftros 
dves apud municionem noftram in Ktrpperg re- 
cipere debeamus volcntes & confencientes quod 
omnes hii hommes ejusdem Ecclefte quos a fex 
annis proxime preteritis ufque nunc nos feu no* 
ftri officiati in cives noftros apud Kirppurg rece- 

gimus iblo Pbihmanno de Fronboben excepto ad 
llas centum libras denariorum Treverenfium in 
quibus perfolvendis Nobili viro Domino jobanni 
de Hmtzenberg fing^ulis annis jam d\i\z Ecclefia 
ktt cbligata, contribuant ficut alii homines fan£ti 
Cyiftofert ita quod quilibpt fine dolo pro fue mo- 
flulo fecultatis, diclus autem Pbilomannus de Fron- 
hovcn ad ipftus Ecclefie prefate fervicium redirc 
|ocerit fi voluerit & i\ iibi vidcrit expedire. ut 
bc pjemiila rate & inviolabilia obfervemus pre- 

lcntcs 



. 4»« 

^ntes litttras fi^Uo nofiro eommumtas fupradi* 
&e Ecclefie dedimus in teftimonium luper eo. 
Afhim & Datum Anno Dm M^CCLXXX^ oa»- 
vb 1n die beati Barthotmd Apoftoli. 



CLXVL 

DE CVRIA SCHONENBORN- 

Nos Comr^idui Dapifer & Henricus de Hecken^ Go* 
&/WiMf Campanarius , Godfridus Luder^ ja^ 
eobus didtus Tirucbart FUmannus Wtnter JQhamtt 
^ner Dapiferi eftgemel Cmradus felfifex Omra^ 
dw difhis compater cives in Kircbperg & Scabini 
«c Henricus & Omradus Scabini in Koftancia tenore 
prefencium recpgnofcimus & lucide profitemur, 
qiiod exiftentibus in perfonali comparentia ante 
cpnipe£lum noflrum omnium & in facie judicii 
jobanne de Koftancia predifto armigero & Albeidc 
uxore fua legitima ac Enfifrido ipfius jobannis 
Gerraano ex una nec non Religiofis viris Rude^ 
wno Prepofito Ecclefie in JRevengerfsburg & qui- 
busdam de capitulo fcilicet Tbeoderico & Omrad$ 
Canonicis ibidem loco univerfitatis Capituli vel 
Conventus predi£li ex altera parte di&i jobannes , 
€(, Albeydis legitimi conjuges per communicatam 
xnanum & Enfifridus per fe pofi: legitimam rt- 
fignationem per traditionem calami ac pofl abrt^ 
nunciationem publicam per ta£lum fefiuce civiliter 
fa£tes ab ipfis atque Friderico difto Gudefon & 
Mccbtiide uxore fua legitluia colonis jpforum ia 



4»> 

ScbonefAom idem ^ientibus exj^ofiierunt conde« 
naverunt & legaverunt per voluntatem propriam 
bb remedium fuorum parentunj & amicorum 
animarum curiam fui juris m villa SclmcrAom^^ 
tam priedifhan cotonis tebabitatahi nec non do« 
muS) areaS) agros^ prata, nemora) culta fimu} 
& incttjta fcilicet univeria bona fiia immobilia iii 
ip& vd terminis ejus fita cum quibuscunque }u« 
ribus & perdnenciis ad eaudem (pe£tantibus di« ^ 
£l]s Rmkvnno Prepolito & Coaventm qui devo« 
tienis ilforum beneficium acceptarunt cum pro« 
prietario jure ac liberrimli potefiate quo modo ipfl 
benefa£tores eadem omni tranfafto tempare pof^ 
federant perpetuo poifidenda» Nos itaque jcMb^ 
ncs & Albei^s legitimi conjuges & Enfi^dus nee 
non Rushiims frepoixfxis dc.conventus partes pre« 
di€le iingula & univerft fupra fcripta co^fite- 
mur efle Vera invocantes f»per ipfis ut robur ob- 
tineant nominatorum Onradi de RucMnin^m da- 
: pifei:i 9c de Kircbb»g ^ Koftama Scabinorum fl« 
dele .teftimonium per fufEcientiam variorum pre« 
fentibus ex eorum profeffione conferiptis fub pre* 
difte Civitads Kirchbergenfis figillo noflris fedu^ 
litatibus impetratis. Igitur ntos Omr^^ Daj^fet 
& Scabini fepedi6li rogati a partibus predi^lis pr(- 
fentes confcribi fecimus fuper hiis que vidimu), 
audivimus & teftamur pani videlicet R. Prepofito 
& Canventui prelibatis id altera p&rte mandan-* 
te figilto civitatis memorate dedimus affirmata^. 
Aftum & Datum Anao Domini M^ CC. nonageO-r 
mo in f edivitate fanfto^um jacM Apofioli & Cif « 
fioferi Martirisw 

CLXVIL 



430 

cLxvn. 

MONASTERIVM R. EMIT BONA IN 
DORWILER. 

Ego Gtrbardus Serdnms & Z.ortf bii legidma mea 
collateralis conftare volumus prefendum in- 
ipe£loribus univ^erfis lucide profitentes ^ quod nos 
eum bona voluntate noflra manu quoque commu^ 
nicata omnia bona nollra propria immobilia ih vil. 
la Dorwilre vel terminis ejusdem fita fcilicet do- 
mus areas agros prata filvas nemora cum arvis 
quoque cultis & incultis atque quibuslibet pofiref- 
iionibus ad ipla bona fpe£htntibus quacunque re & 
noniine cenfeantur ^ que bona Backhufsg^d vul* 
gariter appellantur, quc ctiam bona folvunt cer- 
tos annuds redditus unum maldrum fpelte menfui^ 
Kirchpergenfis , duo maldra avene itienfiire ejus- 
dem & duos puHos carnis priviales ac infuper jura 
cxprefl[a que vocantur Herberge cum aliis juftitiis 
•& emolumentLs que communi vocabulo Vorhube 
dicuntur & beftheubit , que omnia redduat eadem 
bona modis & temporibas debitis & confuetis xen^ 
didiraus ac expofcimus jufto venditionis titulo Re- 
ligiofis viris Domino Hemianno Prepofito nec non 
conventui Ecclefie ftn6H Crijioferi in Revengcrfs* 
bw'g triginta tribus folidis denan colon. apud ipfos I 
mutuo reccptis & in noftros ufus provide confer-*| 
vatis ^ ad cujus venditionis cautelam & evidentiam i 
ampliorem nos propriis motibus dicVos Religiofos ! 
viros apud feculare judicium in Civitatc Kirchper- I 
genfi iiiper oomiQVa bona leg;ittimos fiatuimus | 

tpofiTel^ 



431 



pofleflbres rccog^ofcentes n.os, ipfis pro tali pecu* 
ela mutuafle illa cum ea libertate & proprietaria 
poteftate <iua nos hucusque gavifi fuerimus & con- 
tenti prefentibus & mcdiantibus viris. fide dignis 
. Conrado de Rucbelnbufen Dapifero ' Henrico diflto, 
^afemam jacoho AifiXo Trucbart Civitatis ipfiusci-^ 
yibus d5:'Scabinis renuiitiantes fiiper hiis Ipecialiter 
& cxprefle exccptioni pccunie' non nurherate non^ 
tradite-non folute doli mali aftioni in faftum,' 
omnique juris auxilio tam candnici quani civilis/ 
In cujus rei teftimonium & perhennem memorian» 
prefens fcriptum figillo fepedifte civitatis Kirch-, 
pergenfis noftris precibus obtento quia perfonali* 
caremus^ fepedifclis Religiofis perfonis dedimu^ 
affirmatum. Aftum & Datum Anno Domini' 
M^CCJCC. Idusjunii, . : ; ; 

CLXVIIL . 

F. DE MUNSXERJNSEYFELT CON- 
SENTIT IN OPPIGNORATIONEM &q, BQ. 
• NORVM FEVDALIVM. 

Ego Fndmcus miles de Monaflerh Meinfelf di- 
ftus Gauv)er tenote prefencium fecognofttt 
publlcc profitendo quod WikinUT f\]m$ 'quiiJhdam 
Franconts militis difti iefiha GcrAarrfo fororie fiio 
& uxori ejus lcgitime forori dumtaxat ipfius fdl^ 
hni fex Iblidos Colotiienf! Den: duo maldra avene 
nienfiire de Kemicbe fex pullos cum maldro cafeo- 
rum* pro noveip marc}s njinus IIU<» rolidis predi* 



1 



Hie monete fingulls annis recipiendos & percipien« 
dos per prediftos conjuges & commiuies liberos 
corundem in bonis fuis apud beincbcnJmfen que -% 
sne tenet in feodo de confenfii meo & bona vo- 
luntate nomine dotis deputavit & titulo pignori^ 
obligavit, quQufque idem IVilHnus & fui Gerbard^ 
jam difto vel fuis fcilicet uxori vel liberis commu* 
nibus eorumdem novem marcas minus quatuor 
(blidis plenarie perfblverint memoratas. Et quia 
l^gillo proprio careo figillo nobilis viri Domini 
Wemeri difti Vrie burggravii de Tryfs ufus fum ia 
hac parte, E't nos IVemerus prediftus rogatiutrim- 
que per Dominum Fridericum & Wilkinum fcpe* 
^ftos figillum noftrum prefentibus duximiis ap-' 
pendendum iri evideiis teftimdnium veritatis. Da* 
tum Anno Domini M CC XC. menfe Augufta 
difr beati Lmfrentii. 



s ^=gg=^^ =» 



CLXIX. 

MOLENDINVM IN GENTZINGEN 
ELOCATVR. 

Noverint ad quos prefentcs devenerint univer- 
ifi, quod nos Rudewinus Dei gratia Prepofi* 
tus monafterii in Revengeresburg molendinum no- 
ftrum in Gentzinsen fitum cum emolimentis atti- 
nentibus & prato adjacente ad antiquum molendi- 
num nuncupato conceffimus & affignavimus Petm 
molendinario ibidem & fuis heredibus ad certum 
tennuiuai annualem viginti annis jam jam currerc 

incipi- 



413 

f ncipidndbtts duratuf tttn pro penfiQne bladi vlde^ 

licet decem & novem maldris iiliginis valentis 

Incrementi menfure pingwenfis, que idem Petrus 

& fm heredes nobis & noflro moimfierio fiiie. 

cliificaltate & impedimento quolibet fingulis pre", 

4ii£tis annis perfolvent & pi^efentabunt Fif^im. 

lupra nollrum domum fuis perieulis & expenfis 

]ab«)ribus & veduris quatuor terminis quarti 

^emporis Iblutionem & prefentationem ipfius blar 

•di anod ^^oUbet annotatis, exeepto tamen prlm^ 

anno quo memoratus JP. &(ui faerddes iiberi erunt 

4k de penfione predi£la mmin^ reipondebunt & 

iquod ipfi molendino edMi^tione neeefiario inter 

A eam lapides qui dicuntur molares & appara* 

tum dnarumTotarum fru€lifieantium fuo fumptii 

In infl^wtl infra biennimn & poilea oportuno temr^ 

pore providebunt, pro qua prei^ntiitione & per^ 

iblutione penfionis & prcparatione mQlendint no-t 

bis & noftro mon;afi:erio curipm fuam domum. & 

ortum in ipfa vilk Gmtzin^m fita nomine pigno-' 

ris obligarunt, adiciraus prenvflls quod fi nomi- 

jiatus P, cuipiam cognatorum fuorum in locum 

fuum fub formis & condkionibus prehabitis jxh\ 

fta prefatum terminum annualem intrare dederit 

aut permifent poft obitum aiit in vitar non renuei- 

mus dummodo nobis & noftro moriaftcrio cautio- 

jiem meUoruni pignorum interponat, boc confit* 

derato quod ad unum non ,ad plufes habeamus 

refpeftum de nobis debita pcnfione & dum uni" 

«iftringinmr ab altero liberemur, que fcilicet Pe^ 

fri & heredun^ fuorum aut alteriw intrantis pf gno- 



434 

ni ipfo momento quO in f>er(b1uciotte bla^ ft 
preparatione molendini prout di£tum eft infuffici- 
entes fuerint aut remifli vel expirante termino 
annuali li & tunc in preparatione molendini fue« 
lint diminuti una cum molendino vacante ad ma- 

, nus noftras & ufus noftri monafterii pleno & per- 
petuo jure propria devolventur. In cujus rei ro* 
bur figillum noftrum eft prefentibus appenflnm. 
Nos quoque Pttrus & Mecbtiidis legitimi conjugcs 
& heredes noftri hoc fa£him laudantes & prefen^ 
tibus approbantes hoc Seriptum figillo venerabi- 

' lis viri Domini Decani Ecclefie Ping^enfis noftris 
precibus irapetrato in tefKmonium fuper eo fcci- 
inus affirmari. Nos itaque Decanus Pinguenfts ad 
iftfhincias prediflorum figilluni noftrum buic ce- 
dttie duKimus apponendum. A£lum & Datum 
Pinguit Anno Diii M^CC^ nonagefimo tertio 
yincuia Pttri. 



•c 



CLXX. 

RESIGNATIO BONORVM IN TREYSA. 

Judices fanfte Moguntine fedis recognofcimus 
harum ferie lltterarum quod Samlia de IVeft-^ 
jbmcn relifla quondam Flcreraini niilitis di£ti de 
Narbeym In noftra prefencia conftituta renuncia- 
vit fimplicker & exprefle bdnis fitis in terminis 
ville Treyfcnn fibi a predifto Florentino in dotem ut 
afleruit afljgnatis que per Herebcrtum militem di- 
Aum de Scbaleyde ad moaafteriwm in Revct^erfS'' 

hurg 



43? 

hfturg ordinis fan£H MfsuS&m Mag* Dyac. funt ju* 
fto vendicionis titulo dcvoluta promitteijs fideliter 
[ub preftito juramento ^ quod huiiquam ullo tem- 
pore didum monafterium intra & extra judicium 
v^elit lup^r bonis impctere memoratis. In cujus- 
rei teftimonium iigillum noftrum prefentibus litte- 
ris eft appenfura* Aftunj Hcnrico Scolaftico Ma- 
giftro Daniele Cantore Conrado di£lo de Swaben^ 
beym Canonico Ecdefie €zn£ti Jieppani Magunt. ^o^ 
bmme famulo Prepofiti monafterii antedifti^ JB^- 
'sncndrude di£la de HiUensbeym uxore Eenrici de 
ZMnpftymy ffedwis^ Cognata & Johanne Scolare 
Cantoris pred|£ti prefentibus & ad ]mc pro tefti- 
bas convoeatis Anno Domini M"" CC XCIIIL pro- ' 
^im» quihta feria ante Dominicam OV(t(m^dim^itf. 

CLXXL 

MOLENDINVM APVD ENCKiiRICH 
ELOCATVR HiEREDITARIE. 

T?go Wilhdrm diftus Wizt de Enckerich ^ Bie/M 
Ci uxor mea legittima univerfis prefentes litte-. 
xas infjpefturis feu leauri* notura elfe cupio , 
quod Venerabiles Domini Prepofitus totufque con- 
ventus Ecclefie in Hevei^rfsbwrcb^molendinum ip- 
forum epud Enckericb diftura Prangemul * vinei- 
am fitam in montenuual apud mediam aream ral- 
chi & meis heredibus jure hereditario conceflerunt 
pro annua penfione videlicet quinque maldris fili- 
gii^k . una vercejla minus Trcverenfi^ menfur<( 

£e a dtto^ 



436 

duobus terminis lcilicet iri fefto beati y<Aamh Sa- 
'ptiftc medietatem, in fefto vero nativitatis Dorai- 
ni partem refiduam perfolvendis. Si vero in folu- 
cione difti filiginis negligens fucro terminis ante 
diftis vel diftum molendinum mea vel meonim 
heredum negligentia devaftari contigerit, iplum 
molendinum cun? vinea predifta ad ipfiim prepo- 
fitum & Ecclefiam prediftam liberc rcvertentur 
ablque juris injuria atque hercdum meorum con- 
tf adiftione qualibet vel offenfa. In cujus rei tefti- 
monium figiirum univerfitatis in EnckericbzimesLS 
5preces prefentibus litteris eft appenlum. Et nos 
Scabini in Enciericb fcientes predifta eflTeverafi. 
gilljam noftre univerfitatis ad prcces prefeti ff^^ 
hiis Scriptis feciinus apponi- Datum Anno Do. 
min}^ M^ CC^ nonagefimo quinto fabato p(jft fe- 
ftum beati Andrtt Apoftoli. 

CLXXIL 

' LITTERA CENSWM CAPELLE IN 
PINGWIA. 

Nos Gotfridus Dei gratia Prepofitus totusque 
conventus monafterii in Revtngerfsburg pre- 
fcntibus lucide profitcmur & ad noticiam univer- 
forum cupimuspervenire, quod de commUnicon- 
fenfii'& bona^voluntate totius nofiri capituli capel- 
lam fancti Criftoferi in. curia noftra Pinguenfi con- 
ftruftam fex maldris fiiiginis mertfure Pingwenfis 
& dim;dia 'carrata Hunici viiii ejusdem menfure 

dota* 



437 

dotsi^^mus ^- dotamus^ quam videlicet atincnam 

iingulis annis lacerdoti di£):a,m capellam ofBcianti 

de^curia noftra in villa Mlrc (ita infra Aflum-.' 

ptionis & Nativjtatis beate Marie virginis duofiS«» 

fla dabimus feu aflignabimus ac Pmswam preien* 

tabim«s n^ftris laboribus periculis vefhiris & ex- 

pen(i$ , ft vinum fimiUter fingulis annis in au- 

tunpno eidem lacerdoti ante tprcujar noflyujnJii 

curi» aoftra Pingwicnfi fupradifla. Pirflterea Bi^ 

go facerdos quondMi plebanus in Wintzenhe]9n 

iex makhris £liginis menfiire Piqgw«rUv; & dinti^ 

dia «arrafia vini Humei ejusdem meaiiire pro fa-^ 

lute anime ibe & («reiitum ejuswiiQiarum 4ot^« 

vit eapeUam fani^i Q^fm fupradiiSi9m ifomiae 

annue peofionis y, que^ videlicet aiMiima &, vinufn 

dabuntur. fingulis annis de bonis fi^ v^Wmtzm^ 

: htym fubnotatis, quorum fitus eft t^ig^, tria quay^ 

t^lia yi^earum in Gul.deloche que era^t Friderki 

.Seabini.r*. |tem tria quartalia vinearum in ifionte» 

. que fuerant ydbamiis ^iXvbtfehtUr, It^ quinque ju- 

gem «m ieftriche quorum duo fimul,&.itjSQim duo 

fimn] fimt fita & unum foluip. Iteia trja juge^ 

!n iSii^ Item unum jugfrum ia J^isheym fup.^ 

viam. bem^ dlmidium jugerum in J^kffftfift^ 

Item dimidium jugerum in C^nf^Itemiifimn ju* 

gerum HunicevVinee.in/(^9c/if|ge»». It» qppdqui- 

etmque pro tempdre babuerinc i)iona . fupradi^^ 

penfibdtem aqnone iupradi£hm vldelioetj fex mih 

dra filfgiiiis in&a Afliimptionis & Nativitatis beiu 

t€i Marie Virginfe duo fefta^ vinum .vcro jnfin 

feftum ian&i item^. (ftfeftivitatem on^umjSiti- 

Ee 3 ftorum 



438 

; ftonim proxime ftqnentem ftcimdum condidonef 
prebabit»s fuis laboribus pericuUs & expenfk fi- 
cerdoti diftam capenam offidauti fingulis annis 
dabit feu affignabit ac in Fin&iifm prefentabk. 
' In fupra digta etiam capelk miffarom f&tenmia 
quatuor diebus in quatibet feptimana debent ex 
nunc iii pcrpetuum annfe fiRgi^lis celelrari, Cui 
JSigomclamus ft concedimus plenam potefhitem 
• non ibhH» -poffidendi di6him capeHam aim reddl- 
' tibus 6}us prediftis & biiciftndi eandem qniete & 
pacifieead tempom vite &e verum eeiafR confe- 
tendi ipfam alteri faeerdoti toce & nomine fui^ 
- cui ipfe wJtferit, viro domtaxat bone eeiiverfttio- 
^ nis ac bonelte qui di£tam capellam offidftblc & red- 
ditus ejus precMftos & pertipiet quamdiii vixerit 
*'sc deihde apud EccIefiMii noftram difte eapelle 
: colhcio rcmanebit. Ceterum quia veniens idem 
^Bugo ad Ibciim noftrum ft congregatis nobis omni- 
•bus in Capitulo noflro clerieo cuidam feeum ad- 
'idufto jacobo nomine in medium noftri pr6dH£h> 
Hntediftam capellam iretus potefiate fibf a nobis 
^coneefla ut prediximus coram nohis omnibus con* 
•tulit ae legitime deputavit, nos eundem fiifcipi- 
^entes capeHanum pro di£lo Hu^^ ooliationeni 
feu deputationem ipfius Hu: in hac parte ut pre- 
habitum tfl laudamus & prefentibus confirma- 
^mus^ cum vero diflamcapetlam vacare contige- 
rit ut pfemiffum efl, collatio ejusdem adDomi- 
-num Prepofitum ndfirum exiflentem pro temporc 
pertinebit^ fi autera Prepofitus non. fiierit^ fpe- 
ihbit ad Cuftbdem nofir4im^ led fi nec ipfe fiie- 

rit. 



43.9 

rit, tune hufusmpd! collacio atdne1)it illi perfone 
id^^capjtulo noftro qtle pro leniorc habctur quo- 
r^ nullus Splara capellam alteri facerdoti quam 
uni dc Gremio noftre Ecclefie conferrc habebit, 
H in noftro collegio fuerit qui acceptet, fi vero 
xiOQ fuerlt^ tunc alius eorum cuiquam face^^doti 
€Ktra no5 bone vite providere poterit in eadem. 
Eligimus quoque in nos Ipontanee nominc t>ene 
pro nobis & fucceflbribus noftris nos prefenti- 
bus obligando , quod fi di£la capella quando va« 
caverit infra fpatium dimidii anni alicui perfone 
idoncp predifto modo collata non fuerit, ex tunc 
collatio prefate capelle ad I>ominum Decanum 
& Capitulmp Ecclefie Pingucnfis omnibus exce- 
ptionibus Jnventionibus tam juris Canonici quam 
civilis noij, obftantibus cedat ftu devolvatun Iii 
cujus rei, teft|monium figilla uoftra prefentibus 
funt appenla. Ego igitur Hugo facerdos antedi- 
ftus univerla & fingula premiflSi laudo & vera 
cire profiteor, fub^figillo Domini Decani EccJefie 
Pingiienfis pr^difte quia proprio careo figillo meis 
precibus appendi huic littere. procurato. Nos 
quoque Decanus Pinguenfis fepedidlus ad inftan- 
clam . Hugpnis facerdotis memorati figillum no- 
ftrumk prefentibus appendimus in teftimonium ve- 
ritatis, Datum Anno Domini WCC nQnagefi- 
moVI. niKal. MaiU 

; * . > Ee4 ' CLXXIII, 



44« 

cLxxin. 

LITTERA DE^OyiBVSDAM BONIS 
IN TREYSE. 

Nos jo. Prior totasquc tonvefntus mdnachomm 
monafterii fanfti Martini defpanbeym Ordi- 
ftis fanfti BcnediSH tenort pfefencium recoghofci- 
mus & fatemur quod cura Prepofitus & Capitulum 
Canonicorum regujarium de Re^engirshurg pro 
nobis quedam feona fita in termlnis viUe Drcyfcn 
emcrint & comparaverinty nds dfflcra . . Spett 
inilitem Htrmamam 6z Sebonenberg & ff. ^Gxtm 
Efcbemlyn fidejuflbres confliituimus & obligavhnus 
per folita & jufia di£h>rum bonprura etfefiucador 
fie & warangla facienda promittentesi ipftrs ab hu- 
jusmodi fide]ufiione indempnesi penitu!^ conferva-' 
re^ promitdmus nichilominus quod nullum um- 
quam Abbatem recipiertus Vel acceptabirous quin 
prius diftam vendicionem voluntarie admittens 
Jpfam fub fuo figilio ratificet &cdnfirmet, quod 
fi nort fecerimus difti fidejuflbrcs licite moniti cx- 
penfas fidejuflbrias fecere poterunt in npftrum 
dampnum* Sigillura Conventus nollri prefenti- 
bus appendimus in teftimoniura fUpcr eo. Datum 
Anno Dfii M^CC nonagefimo feptimo« O^vk 
Cpiphania Dtfmini: 

CLxm 



GLXXIV. 

QVAI^ITER CVRIA IN TREYSS TRA. 
:ptTA SIT MONASTEiaO- 

NoisiAlbbaS, Prior^ Cantor * ThezaumJus to- 
tusque convcnttis moMfterii in SpcaOfeym Or- 
dinis ftn^i BenediSH Mof. DiOc. univcrfes ac fin- 
gulos prelencium infiJeftores leu lcgi iittditbrcs 
cupnrius hoh latere xceognoft^ntes lucidc profl. 
tendo, quod cum honoitibilcs & rcKgiofi viiri 
Dfius Prei)6fitus & Conventus Ecclefic m Revenfs* 
girfsburg trdinis Sanfeli AutufHm quedam bona in 
- Tireyfs fita poflideant & ad vite tcmpofa difcretf 
viri HWeherti militis fint Hbere in antea poflcflu- 
ri ) pofi ejtfs ' vero jam- dJ€H militis Hereherti Ipiri- 
tus exalacionem ad noftri cenobii utilitatem efle(it 
abfque omni contrdfdiftione libcrc devolvlBnda, 
Nos fiiper hoc in noflro Capitulo habito dclibera* 
tionis Qotifilio cadcm bbna prefatis Domims Prepo* 
fito ^ Conventui jjufla & ratimiabiU eiBpCione & 
venc^cione intereadcnte pro vfginti duftbus mar* 
cis denariorum colonienfium veodidimus l^g^um 
& bonorum) nobis, quidem nimietatim.H& integre' 
traditis & ad utilitatem noffa^ Ecclefie provide 
devolutis pro nobis noflrisque Succefiroribus fide 
Gorporali prefiita legaliter promittentts contra 
di£hmi venditionis & empdoids contra£him verbo 
vel opere aliquatenus nqn venirer Jnfuper eligen- 
fes & iti penam voluntarjam arbitrances nos \n 
qua*^ginta marcis denariorum Colonicnfium pre- 
fllCis Dominis Frepoflto & Capitulo Mbnaf^erli^in 

Ee f Reveiif^ 



Mevengerfshurg ]mRA ede ft rttiontbiliter dtbito- 

res, nichilominus di£hi bQnorum poileilione abfque 

ira vel offenfiont qualibet remanente, li ipibi, 

quod ablit) in di£hi pofleilione inquietari aliquali- 

ter coutigerit feu gravari) ii vero infaujus peae 

Jpromiflione feu contra^us obfervatione negligen* 

tes iueriipib ajat rebelles ^ honoran^ium <& nobi- 

lem Domiiium fymanm Comitem dQfpMbeym no- 

^fire Ecclefie advoc^tum temporalem ad hoe eli- 

^imus & nofiris precibus fuppliciter poftulamus 

ut ex tu0c in obfervatione fupra fcriptorum omni- 

i4)m difUs Dominis parere nos faciat fua jurisdi* 

.Ctione tepiporali finniter aifaringendo> renuntian- 

. tes 00$ Abbas, Prior, Cantor V Thdaurarius to- 

tusque conventus pure & limplidtar omnibus pri- 

«^vilegiis conftitutionibus omnique exceptiom juris 

canoniei quam Civilis que nos.contra predi£la 

poHbit fubtilitate aliqua iiipportare. In eujus 

Gontra£his ordmationis pariter & promiflionis ro* 

bur ft tefthnomum iij^lam honorandi & nobilis 

Domini ^jfmnis Comitis Aefpanbeym preKbatino- 

Itris precibus impetratum prdentibus eft appen* 

ium« • In liipariorum jquoqiie pleniorem evidend- 

am noftri iigillum capitirii noifarique Abbatis teno- 

re prefenctum inftiper eft annexura* £t Nos j^ 

mm .comes de fpaafibeym ad inftantiam & rogatus 

reiigioibrum virorum Abbatis & Conventus mo- 

nailerii in fpanbeym Prepofitum & capitulum ia 

Mevcnseniurg in di£^orum bonorum pofleflionem 

inducere promittimus ipfosque in ea pacifice de- 

filB&re difios vero Dominos defpanb^ taies ha- 

bere 



44? 

bere volumm ut lecundttm iupraifi£6ir^s tfii^* 
minis d« JRtoengersbtiirg plemrie iatisfiwece fmt pg^ 
xati) fi preicriptorum m aliquo mtnus fuiScIentfes 
reperti ftierint aut rebelles. : In fupra fcrifttorum 
omnium d: ikigulorum robur teilimonium &'mtt« 
nimeQ nofbrum iigiHum ad preces Abbetifi & Coa-- 
ventus , Cen^bii de fpanbeym prdentibus dh appen* 
fum. Datum anno Domini Millefimo. CC; nomi' 
geiimo VII. Dominica in excet/h tifom. 

CLXXV. 

S. DE SMEDBVRO BOkA SVA, IN 
W£RCHWILR£ LECAT AI> PKAfiSlbN- . 
TIAS IN R. 

Ab homana facilius labuntur cofhnietijlatione 
que nec voce teflium nec fcripture metnofia 
etemantur, unde noverit g^eneralis natio prefen- 
cium & iidelis pofteritas futurorum^ quod ego 
fib6d6^ miles filius quondam jBbmi^m militi^ diai de 
fmdiurs pie recordationis ob ialutera ti remc- 
dium anime fratris mei Bertoldi bone''memorie & 
aliorum amicorum meorum univetia bona mea 
in villa Wercbviilre iita raichi a predecefibribtis 
piarentibiis meis rcli6ta lcgo & legavi libero at- 
bitrio ex confenfu & voluntate fororii mei videK- 
cet Hemici di£ti Soetzeltfd militis de Ljorche & 
uxoris fue lcgittime patre fororis mee DiSo Fre:po- 
iito & Conventui Canonicorum regularium ordinis 
Savl^ Aus^iini iu JUpenserfsburg ad prefenciam 
> fine 



444 

•ffiie <igni^'^Teciflinacione faeredum meoram , it 

-Quams^quod abfit, tenwre movere voluerint in- 

^fefhittionim dolo fraude hiac inde exdufis , que 

lnqutltti' bena pr6 amiua penfione Iblvere dSao^ 

fcaniur quatuor maklra avene & tria maldra 

Ipelte niehilominus hoe adjeQo, quod ficut Pa- 

•tres.ihei predi£ta Soni tempore fiio coiuerunt 

t& teaUerunt 'ae>act me Jibere pervenerunt> fic & 

ipfi debeikeadem iine i^urie & ^gri^vationis 

pond eia mi flPimltbetPwipKwnm proprie fta£hia- 

Uter^ pomdere. ' Ut ig^tur premifla. firmam & 

inviolatam habealljEJp^rtaftncndam E|o S;^fodo 

predi£tus una cUm fororio meo Hmrico milite no- 

^>ifi!to ^^oA^ jUdic^-^ldelicet iocbia' dapifero 

ii^^^^Wltoiirt et Seil&Ur de mabtrs^ Sc; Bmnm 

di£to Htdte &. ffUnkOm di&o. Wmter nee Bon 

,Cwrj^,^^o de Riuie^nbufitm Conrado pannicida 

jie,' P^JJe^[^&, Qrnrado di6lo gevadere predifta 

bpna . corMi ipfis refignamus & refignavimus in 

.iaci^ Judicii,'Domino;Prepofitp & Dilis antediftis 

omnijure.^uo tenuitpus quemadmodum fcripta lu- 

perius.premonftraruht. Et quia fepe difta bona 

fita funt in jurisdiftione Domini Comitis defpa»- 

icy» rogiiyjmus ad..majorem cautionem figillo 

civitatis. .Kirchbergenfis prefencia communiri. 

Datura Anno Pni M.GC. nonagefuno nono m 

die fanfli^i^n» proiiio .martiris. 

CLXXVI. 



441 

GLXXVl 

jmA VINI ANNVA VENDITVR JOAN-^ 
NI DE HEYNZENBERG CANONICO IN R. 

Ne et que in probonim traftanturprefencia^ 
temporis vetullatea.memoriadilabanturvdi* , 
icretorum induftria ipla confuevit litteris iigillo- 
Tumque muniminibus roborare^,^ hinc ^> qijod ' 
Ego Georgius filius Tylmanm difti Btnze de Mw* 
fubacb una cum uxore mea legittima ad omnem' 
controvcrlie materiam amputandami univerfis pre* 
lens /fcriptum intuentibus feu legi audientibus 
cqnftare volumus in hiis fcriptis lucide profitentes 
quod ob legittimam caufam vendidimus virare- 
ligiofb & difcreto Dfio jobanni de Jffeyntzinbergk 
canonico rcgulari monafterii iu Hevengyrsburg 
amam frand vini melioris noflri crementi fingulij 
annis in Autumno difto jobanni vel cuicunque 
'perfone ipfo vivente vel poft mortem ejus prefcn- 
tariaffi^averitnofhris hboribus^ expcnfis^ peri- 
cUlis 5n curiam noftrorum honorabilium virorum 
Dominqrum »de Revengfrfsburg Tbujjindorpbin fitara 
perpetue prefentaiidam V ita tamen, qaod fi di- 
£la ama a prefato johanne nemini nominatirh de- 
putata fuerit, niehilominus a nobis <5L.a.noftris 
in diftam curtem Tbufjinchrpbin cenobio iri Revin^^ 
girfsburg pro futuro in autumno annis quibusli- 
bet deducatur. In cujus prefentacionis ut prcmif^ 
fum eft fecuriratem & caute]am iirmiorem af- 
fignavimus & obNgavimus jufta warahdia preno- 
tninato jobamd de H^ntzinberg nomiae pignoris 

flfu 



44« 

ftn ypothece vineam lub fiirenacke fitam an der 
Habeckeldin & vineam 2U Wibbeheldili ^ quam 
qutdem vineam ego Tylmannus Bentze prefcriptus 
de meo confenfu & voluntate fateor obligatam 
tit fi defe£him in premifla prefeqtatione pa£lo pre« 
habito quod non (peramus per nos aut noftros 
inveniri contigerit fepediftus jobarmes ia jam di* 
€ds vineis recuperandi defe£him talem ^ damnum 
quod de eo habuerit contradiAione aliqua non 
obftante liberAm habeajt facultatem. In premiffo- 
rum omnium robur & evidens teftimonium (igil- 
)a honorandorum virorum Dfii Wilbelm plebani in 
Diepadi & Diii Ulrici de Lapide noflris preci- 
bus prefenti littere appendi procuravimus , fub 
<|uibus figillis quia propriis caremus nos Craptbo 
Scabinus , Dietbems de Mannivbmb Wembems Blt^ 
men^ Omradus Tborfe & Henricus diftus fpetb pre- 
fetum contra£him fub forma premifla coram no- 
bis faftum fatemur prefentibus aliis quam pluri- 
bus fide dignis Nos quoque Wtlbthms plebanus 
in Diepacb & Ulricus de Lapide ad infttnciam Ge^ 
ersii & Cccilie fue coUateralis noftra figilla appen- 
di huic littere concefllmus in teflimonium omnium 
premifforum. Aftum & Datum Anno Dlii M^ 
CCC^ fabbato proximo ante Dominicam Jbivoca^ 
wt me &is:f 






CLXXVU. 



CLXXyiL 

COLLATIO CVRIAE IN SCHONEN- 

BORN A FRIDERICO DE SENHEYM FACTA 

RAVENGIRSBVRXJENSIBVS, ^. 

Noverint univerii prelencium ierit m infpefhirl 
feu eam legi audituri, quod Ego Fridericus 
miles Advocatus de Sehbeym & legitima colatera-' 
lis mea Elyzabtth confulta manu <k ffitiimi deli* 
beratione <k de confenfu iilii noihri johannis <k uxo* 
ris fue Mccbtildis & aliorum puerorum noibo- 
rum omnium contulimus & conferimus per prt- 
fentes Curiam noihram iitam in «SrMmfton» cum 
pratis agris & omnibus atdnentiis feu redditibos 
quibuscunque vel quocunque nomine cenieantur 
Eccleiie beati Oiftofcri in Rmcnscrshwg pro fii- 
lute animarum noilrarum dS: anteceiforum noilrd- 
^rum iimplici & irrevocablli donadone hac condi. 
cione adje£la quod univerii redditus ex predi£hi 
curia provenientes in ufus Dommarum ibidem ia 
cella manentium debent, omni obilaculo poilpo-. 
fita provenire. In cujus rci teilimohium & rb-* 
bur perpetuum ego Fridcricus miles advocatus 
predi£tus prefentem litteram duxi iigilli mei mu* 
niniine roborandam. Datum & A£>um Anno 
Domini MoCCCMIII^ fcria quinta poil feilum 
' Pcfitbccoftcs. 

I 

cLxxm 



4i« 

€LXXVIIi: 

SCHONENBORNER HOF WIRD VON 

. BANNWEIN &c. EREY GESPROCHEN. 

Wyr Symont eyn Graue von Spanbeym und 
Efyzaiab unler eliche frauw thun kunt al- 
len denne dye dyflSn briefF fchept oder horent 
Jefen da55 wir bit gelameder hant vor unfer und 
ttufer «Itfordem Selen mqchen fry vonnBanwlne 
tmd nachtfelden denn hoff den die Jungfrauwen 
Jnn der cliifen by Retmgerfburg haint zu Scho- 
ncnbom der 2u roall wafi hepra Gerbarts des rit- 
ters vonn JMeiizenbufin *lfo lang e als er an der 
jungfrauwen hant ftheet komet er aber an Lude 
hant fo woUen wir gewonheit unnd recht doff 
haln als bis her Dafs dyfs Dingk vefte und ftede 
ji fo hain wir unfe Ingefiegel an dyfsen brieff ge- 
hangen Dyr brieffwart gegeben und gefchrieben 
do man 2alt von Gottes gepurt Dufentunnd dru- 
htindert ]are jn dem achten jare an Sant valen- 
tims tag. ^^ 




T^ 



MAY 3 1 1955 



4 



^ 



MAY 31 1955